I OSK 2188/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Decyzja ministra odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1965 r., które z kolei odmówiło ustanowienia wieczystego użytkowania gruntu warszawskiego na rzecz następców prawnych przedwojennego właściciela. Grunt ten, objęty dekretem warszawskim, przeszedł na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy został odrzucony, ponieważ teren był przeznaczony pod użyteczność publiczną (budowę hotelu). Skarżący kasacyjnie zarzucali błędne zastosowanie i wykładnię przepisów dekretu warszawskiego oraz ustawy wywłaszczeniowej, argumentując, że jako następcy prawni właściciela mogli zagospodarować nieruchomość pod budownictwo wielorodzinne, nawet jeśli nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. Podnosili, że definicja budynku wielorodzinnego pozwalała na realizację inwestycji dla więcej niż jednej rodziny, a brak było przepisów ograniczających możliwości osób fizycznych w zakresie budownictwa grupowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania. Wyjaśniono, że ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego) było możliwe tylko wtedy, gdy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. W ocenie Sądu, przeznaczenie gruntu pod budownictwo wielorodzinne, które miało zaspokoić potrzeby większej grupy społeczeństwa, wykluczało możliwość realizacji takiej inwestycji przez inwestorów prywatnych zgodnie z art. 15 ust. 1 ówczesnego Prawa budowlanego. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą definicji budynku wielorodzinnego z aktu wykonawczego, wskazując, że nie mógł on wpływać na rozumienie przepisów innych ustaw. Dodatkowo, NSA wskazał, że odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego mogła nastąpić również ze względu na cele użyteczności publicznej, co potwierdzała decyzja lokalizacyjna z 1965 r. dotycząca budowy hotelu. Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego został uznany za niezasadny, gdyż stan faktyczny sprawy nie był sporny, a kwestią sporną była interpretacja prawa materialnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dekretu warszawskiego, ustawy wywłaszczeniowej i Prawa budowlanego w kontekście możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego na gruntach warszawskich przeznaczonych pod budownictwo wielorodzinne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i interpretacji przepisów obowiązujących w latach 60. XX wieku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy następcy prawni przedwojennego właściciela gruntu warszawskiego mogli uzyskać prawo wieczystego użytkowania gruntu przeznaczonego pod budownictwo wielorodzinne, zgodnie z przepisami dekretu warszawskiego i ustawy wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, następcy prawni nie mogli uzyskać prawa wieczystego użytkowania, ponieważ przeznaczenie gruntu pod budownictwo wielorodzinne wykluczało możliwość jego zagospodarowania przez inwestorów prywatnych zgodnie z ówczesnym Prawem budowlanym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 15 Prawa budowlanego wykluczał możliwość realizacji budownictwa wielorodzinnego przez osoby fizyczne (inwestorów prywatnych). Przeznaczenie gruntu pod budownictwo wielorodzinne, mające zaspokoić potrzeby większej grupy społeczeństwa, nie mogło być pogodzonym z możliwościami inwestorów prywatnych.
Czy definicja budynku wielorodzinnego zawarta w akcie wykonawczym do ustawy o planowaniu przestrzennym mogła wpływać na interpretację przepisów Prawa budowlanego w kontekście możliwości realizacji inwestycji przez osoby fizyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis taki miał znaczenie wyłącznie w zakresie planowania przestrzennego i nie mógł uzasadniać możliwości realizacji inwestycji przez osoby prywatne wbrew przepisom Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że definicja budynku wielorodzinnego z zarządzenia w sprawie wytycznych miała znaczenie dla planowania przestrzennego, ale nie mogła wpływać na rozumienie i stosowanie przepisów Prawa budowlanego, które wykluczały realizację budownictwa wielorodzinnego przez inwestorów prywatnych.
Czy odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości dekretowej może być oparta jednocześnie na przesłankach z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego oraz art. 3 ustawy wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustawa wywłaszczeniowa dopuszcza kumulatywne zastosowanie obu podstaw odmowy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 54 ustawy wywłaszczeniowej, poprzez użycie zwrotu "także", przewiduje możliwość łącznego stosowania przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu oraz art. 3 ustawy wywłaszczeniowej, co oznacza, że odmowa mogła być uzasadniona zarówno niemożnością pogodzenia korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem, jak i celami użyteczności publicznej.
Czy naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego (art. 7, 77, 80 k.p.a.) mogło mieć miejsce w sytuacji, gdy spór dotyczył wyłącznie wykładni prawa materialnego, a stan faktyczny nie był kwestionowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji naruszenie tych przepisów nie mogło nastąpić.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego był niezasadny, ponieważ stan faktyczny sprawy (krąg następców prawnych, stan prawny nieruchomości) nie był sporny. Osią sporu była interpretacja prawa materialnego, a nie ustalenie stanu faktycznego.
Przepisy (11)
Główne
dekret art. 7 § ust. 1 i 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
ustawa wywłaszczeniowa art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości
ustawa wywłaszczeniowa art. 54
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości
Prawo budowlane art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie gruntu pod budownictwo wielorodzinne wykluczało możliwość ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na rzecz inwestorów prywatnych zgodnie z ówczesnym Prawem budowlanym. • Odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego mogła być oparta kumulatywnie na przepisach dekretu warszawskiego i ustawy wywłaszczeniowej, w tym na celach użyteczności publicznej. • Stan faktyczny sprawy nie był sporny, co wykluczało naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego.
Odrzucone argumenty
Następcy prawni przedwojennego właściciela mogli zagospodarować nieruchomość pod budownictwo wielorodzinne, nawet jeśli nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. • Definicja budynku wielorodzinnego z aktu wykonawczego do ustawy o planowaniu przestrzennym pozwalała na realizację inwestycji dla więcej niż jednej rodziny przez osoby fizyczne. • Brak było przepisów ograniczających możliwości osób fizycznych w zakresie realizacji nowego budownictwa prywatnego grupowego w latach 50-60 XX w.
Godne uwagi sformułowania
budynkiem wielorodzinnym jest obiekt realizujący potrzeby więcej niż jednej rodziny • inwestor prywatny mógł dokonać inwestycji budowlanych wyłącznie dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych własnych i najbliższej rodziny oraz dla zaspokojenia własnych potrzeb gospodarczych, dla wykonywania zawodu lub dla wykonywania działalności usługowej • rozumienie przesłanki "możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem według planu zabudowania" winno być oceniane także w kontekście obowiązującego w dacie rozpatrywania wniosku dekretowego decyzji lokalizacyjnej.
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu warszawskiego, ustawy wywłaszczeniowej i Prawa budowlanego w kontekście możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego na gruntach warszawskich przeznaczonych pod budownictwo wielorodzinne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i interpretacji przepisów obowiązujących w latach 60. XX wieku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych przepisów dotyczących gruntów warszawskich i ich wpływu na współczesne prawa własności, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa.
“Czy budownictwo wielorodzinne było zarezerwowane tylko dla państwa? NSA rozstrzyga spór o grunt warszawski z lat 60.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.