I OSK 2172/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania zasiłku stałego. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o pomocy społecznej (ups), wskazując na potrzebę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i umożliwienia życia w godności. Zarzucała również naruszenie przepisów postępowania, w tym KPA, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i niezgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty nie spełniają wymogów formalnych określonych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa). W szczególności, zarzuty naruszenia prawa materialnego nie precyzowały formy naruszenia (wykładnia czy zastosowanie) ani konkretnych ustępów przepisów. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania odnosiły się do KPA, podczas gdy kontrola kasacyjna dotyczy naruszenia przepisów ppsa. NSA podkreślił, że sąd nie jest związany zarzutami skargi, ale musi ocenić zgodność z prawem. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 ppsa, wskazano, że nie został on powiązany z konkretnymi przepisami, których naruszenia sąd pierwszej instancji nie zauważył. Sąd wyjaśnił, że dochód z gospodarstwa rolnego, nawet nieuprawianego, jest wliczany do dochodu na potrzeby ustalenia kryterium dochodowego zgodnie z art. 8 ust. 9 ups. W czerwcu 2019 r. dochód skarżącej, obejmujący dodatek mieszkaniowy i ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego (1,64 ha przeliczeniowego), wyniósł 749,69 zł, co przekroczyło kryterium dochodowe (701 zł) dla osoby samotnie gospodarującej. W związku z tym, brak było podstaw do przyznania zasiłku stałego, a decyzje organów administracji i WSA były prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących skargi kasacyjnej, w szczególności wymogów formalnych zarzutów, oraz zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego na potrzeby pomocy społecznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków wadliwie skonstruowanych skarg kasacyjnych lub sporów o zasiłek stały.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez sąd administracyjny może być podstawą skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez sąd administracyjny nie może być podstawą skargi kasacyjnej. Podstawą mogą być jedynie naruszenia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że przedmiotem kontroli kasacyjnej jest orzeczenie sądu, a nie akt administracyjny. Sąd nie stosuje bezpośrednio przepisów KPA, a ewentualne uchybienia mają charakter pośredni i wynikają z naruszenia przepisów ppsa.
Jak należy interpretować i stosować przepisy dotyczące ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego na potrzeby przyznania zasiłku stałego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dochód z gospodarstwa rolnego, nawet nieuprawianego, jest wliczany do dochodu na potrzeby ustalenia kryterium dochodowego dla zasiłku stałego, zgodnie z ryczałtowym sposobem ustalania dochodu z 1 ha przeliczeniowego.
Uzasadnienie
NSA powołał się na art. 8 ust. 9 ups, który określa ryczałtowy dochód z 1 ha przeliczeniowego (308 zł miesięcznie) i podkreślił, że dla oceny kryterium dochodowego decydujące znaczenie ma tytuł własności lub posiadania gruntu, a nie faktyczne uzyskiwanie dochodów z jego uprawy.
Czy naruszenie art. 134 § 1 ppsa jest skuteczne, gdy nie zostanie powiązane z konkretnymi przepisami, których naruszenia sąd pierwszej instancji nie zauważył z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa jest nieskuteczny, jeśli nie zostanie powiązany z przepisami, których naruszenia przez organ sąd pierwszej instancji nie zauważył z urzędu, lub gdy sąd pierwszej instancji wnikliwie ocenił zgodność z prawem.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że skarżąca kasacyjnie nie powiązała naruszenia art. 134 § 1 ppsa z przepisami, którym miałyby uchybić organy administracji. Ponadto, WSA w uzasadnieniu wyroku przedstawił wnikliwą ocenę zgodności z prawem, a zarzuty dotyczące pominięcia dowodów były gołosłowne.
Przepisy (13)
Główne
ups art. 8 § ust. 1, 3, 9
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz sposób ustalania dochodu, w tym dochodu z gospodarstwa rolnego.
ups art. 37
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy przyznawania zasiłku stałego.
pps art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
pps art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
pps art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
pps art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Dz.U. 2020 poz 1876 art. 2 § ust. 1, 3, 9
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2020 poz 1876 art. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
pps art. 175
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przymus sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika.
pps art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sporządzenie uzasadnienia wyroku.
kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych.
kpa art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
pps art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej, w szczególności brak precyzyjnego wskazania naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. • Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (KPA) zamiast przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA) jako podstawy skargi kasacyjnej. • Prawidłowe uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego przy ocenie kryterium dochodowego, co skutkowało przekroczeniem dopuszczalnego progu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 2, 3, 8, 37 ups) przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 kpa) przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i niezgromadzenie materiału dowodowego. • Naruszenie art. 134 § 1 ppsa poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego i niemożność skutecznej obrony praw.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. • Zarzuty te dla swej skuteczności powinny zostać poprawnie skonstruowane, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do konkretyzowania zarzutów kasacyjnych, ich uściślania, korygowania, czy uzupełniania. • Przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. • W zamiarze ustawodawcy takie szerokie ujęcie pojęcia przychodu ma na celu ocenę sytuacji dochodowej beneficjentów pomocy społecznej przez pryzmat wszelkich wpływów pieniężnych uzyskanych przez nich w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, niezależnie od tego, na jakiej podstawie i skąd one pochodzą. • Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego na podstawie art. 37 ups ma bowiem charakter decyzji związanej, co oznacza, że dla uzyskania tego rodzaju pomocy ze środków publicznych konieczne jest spełnienie wszystkich warunków przewidzianych w ustawie, w tym warunku dotyczącego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Skład orzekający
Marian Wolanin
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
sędzia
Jakub Zieliński
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi kasacyjnej, w szczególności wymogów formalnych zarzutów, oraz zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego na potrzeby pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków wadliwie skonstruowanych skarg kasacyjnych lub sporów o zasiłek stały.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na szczegółowe omówienie wymogów formalnych skargi kasacyjnej i konsekwencji ich niespełnienia. Dla szerszej publiczności może być mniej atrakcyjna, choć dotyczy kwestii pomocy społecznej.
“Ważne dla prawników: NSA wyjaśnia, jak nie popełnić błędów w skardze kasacyjnej – kluczowe wymogi formalne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.