I OSK 2171/21

I OSK 2171/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Monika Nowicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1234/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1234/20 w sprawie ze skargi P. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem 22 stycznia 2021 r. (sygn. akt I SA/Wa 1234/20) - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę P. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r. nr [...]o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, jest nieuzasadniona.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, P. w [...] zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. - poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niewłaściwej kontroli postanowienia SKO w Warszawie wydanego w dniu 21 kwietnia 2020 r. i podzielenie jego błędnych twierdzeń, zgodnie z którymi skarżący dopuścił się niedbalstwa, a także nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu do złożenia wniosku, a w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy właściwa i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego ocena materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, winna prowadzić do wniosku, że skarżący sprostał wymogom wynikającym z art. 58 § 1 k.p.a.,
2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2, art. 8, art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli postanowienia SKO w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r. i powielenie jego uchybień przejawiających się w naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i wyciągnięcie negatywnych konsekwencji wobec skarżącego w postaci odmowy przywrócenia terminu do złożenia sniosku co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego, a także w argumentacji przedstawionej we wniosku o przywrócenie terminu należałoby wysnuć wniosek, że skarżący dochował należytej staranności i sprostał wymogom wynikającym z art. 58 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Ponadto skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wnosiło o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych a ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie również pod nieobecność reprezentanta Kolegium.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j.Dz. U. z 2024 r., poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art. 74 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc zarzuty istotnego naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te zmierzały do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji (aprobującego pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie), iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia - w trybie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - wniosku o uznanie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art. 74 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc zarzuty istotnego naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te zmierzały do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji (aprobującego pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie), iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia - w trybie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - wniosku o uznanie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...]o pow. [...]m2, jest nieuzasadniona. W ocenie składu orzekającego, zarzuty te okazały się chybione.
Wyjaśnić w związku z tym należy, że zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 k.p.a.
w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do treści § 2 powołanego wyżej przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Z powyższego więc wynika, że przywrócenie terminu jest możliwie, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Intencją ustawodawcy, przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu, było bowiem umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. W tym celu konieczne jest wykazanie (uprawdopodobnienie) braku winy w uchybieniu terminu.
Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika przykładowo zalicza się: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar lub nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko przy tego rodzaju uwarunkowaniach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W odniesieniu zaś do wszelkiego rodzaju instytucji (podmiotów profesjonalnych) posiadających zaplecze organizacyjne, wskazuje się dodatkowo, że do przesłanek negatywnych zalicza się także zaniedbanie pracownika (komórki organizacyjnej) odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji, nieznajomość prawa, czy niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw wynikającą z niewłaściwego sposobu organizacji pracy jednostki. Od podmiotów instytucjonalnych wymagana jest bowiem podwyższona staranność
w prowadzeniu swoich spraw, a skutki - działającego w imieniu takiej jednostki -pracownika, w tym jego zaniedbania (niedbalstwo) obciążają sam podmiot (por. wyroki NSA: z dnia 17.09.2010 r., sygn. akt II OSK 1464/09; z dnia 10.08.207 r., sygn. akt I OSK 2912/15, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Odnosząc zatem powyższe do stanu niniejszej sprawy, za trafne uznać należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego, wyrażone w zaskarżonym wyroku, że skarżący Fundusz nie uprawdopodobnił, iż nie ponosi odpowiedzialności za przekroczenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona. Wskazywane przez skarżącego okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu nie były bowiem spowodowane zdarzeniami nadzwyczajnymi niezależnymi od jego woli. Przyczyna niedotrzymania terminu wynikała wyłącznie z braku szczegółowego zapoznania się przez pracowników Funduszu z treścią pisma Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 23 listopada 2018 r., informującego o ustaleniu wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, co z kolei spowodowało błędne zakwalifikowanie tego pisma jako dokumentu rozliczeniowego i przekazanie go do podmiotu zewnętrznego, prowadzącego księgowość Funduszu w celu realizacji płatności wynikającej z pisma. Powyższy sposób działania skarżącego, jak słusznie wskazywał Sąd i Instancji, należy rozpatrywać co najwyższej w kategoriach niewłaściwego dbania o swoje interesy (niedbalstwa). Błędne wykonanie czynności technicznych przez pracownika Funduszu (w tym przypadku wstępna kwalifikacja pisma) i negatywne skutki z tym związane obciążają bowiem sam Fundusz będący podmiotem instytucjonalnym. Zwrócić należy przy tym uwagę, że pismo Prezydenta m. st. Warszawy, informujące o ustaleniu wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości było sformułowane w sposób jasny i przejrzysty. Wnikało z niego wprost, jaki rodzaj opłaty zostaje ustalony, jaka jest podstawa prawna podjętych czynności, od kiedy opłata ta obowiązuje, jakiej nieruchomości dotyczy, jaka jest jej wysokość. Punkt 6 pisma zawierał natomiast wyraźne pouczenie o przysługującym Funduszowi środku prawnym z art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W pouczeniu tym wskazano, że użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć w formie pisemnej do SKO w Warszawie (za pośrednictwem Urzędu [...] ul. [...]) wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. We wniosku o przywrócenie terminu nie przedstawiono natomiast żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które wskazywałyby, iż nie było możliwe prawidłowe zapoznanie się z treścią pisma i podjęcie w terminie czynności zmierzających do jego zakwestionowania. Argumentacja skargi kasacyjnej w tym zakresie stanowi natomiast jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, który w sposób wyczerpujący uzasadnił motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Przesłanki wyłączającej winę w uchybieniu terminu nie mogła stanowić także podnoszona przez autora skargi kasacyjnej okoliczność, iż z uwagi na treść decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia 14 kwietnia 1989 r. nr [...] ustalającej opłatę jednorazową (a nie opłatę roczną), skarżący pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że dla spornej nieruchomości nie jest możliwe dokonanie aktualizacji opłaty rocznej. Okoliczności te dotyczą bowiem już samej zasadności ustalenia opłaty i - jak wynika z akt administracyjnych - były szeroko podnoszone w piśmie z dnia 8 kwietnia 2019 r. wniesionym do organu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Z tych też przyczyn, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i art. 8, art. 80 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony, gdyż nie poniósł on żadnych kosztów w tym postępowaniu.
.