I OSK 2159/23

I OSK 2159/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Po 100/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-05-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Po 100/23 w sprawie ze skargi A. A., B. B., C. C., D. D., E. E., F. F., G. G. i H. H. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 grudnia 2022 r. nr SN-III.7536.64.2022.12 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz A. A., B. B., C. C., D. D., E. E., F. F., G. G. i H. H. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Po 100/23 uwzględnił skargę A. A., B. B., C. C., D. D., E. E., F. F., G. G. i H. H. oraz uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 8 grudnia 2022 r. nr SN-III.7536.64.2022.12 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
We wniosku z 4 sierpnia 2022 r., [A] sp. z o.o. X. (powoływana dalej również jako "Spółka") wystąpiła do Prezydenta Miasta Poznania o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości oraz potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości położonej w Poznaniu, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [1]/2, będącej własnością H. H., A. A., C. C., E. E., G. G., B. B., F. F. i D. D.
We wniosku wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta w dniu 2 sierpnia 2022 r., a nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody uniemożliwiła przed wejściem na nieruchomość złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości. Prace były związane z usunięciem awarii dwóch linii kablowych 0,4 kV z uwagi na nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody polegającej na braku napięcia zasilającego odbiorców.
Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Poznania, decyzją z 14 października 2022 r. nr ZG-ARZ.5010.12.2022, udzielił Spółce zezwolenia na czasowe zajęcie opisanej wyżej nieruchomości w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4kV, na okres jednego dnia roboczego w terminie do 31 października 2022 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Jak wyjaśnił organ, obwieszczeniem z 11 sierpnia 2022 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego o udzielenie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.". Decyzją z 12 sierpnia 2022 r. znak ZG-ARZ.5010.12.2022, Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Poznania, potwierdził zaistnienie przesłanek zajęcia przedmiotowej nieruchomości w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4 kV. Wskazana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 26 września 2022 r nr SN-III.7536.54.2022.12.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, że w przypadku awarii dwóch linii kablowych 0,4kV na nieruchomości położonej w Poznaniu przy [...], Spółka podjęła natychmiastowe działania w celu usunięcia jej skutków. Do całkowitego usunięcia awarii i zapobieżenia powstawaniu znacznej szkody, konieczne było zajęcie przedmiotowej działki. Organ stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w przepisie art. 126 ust. 5 w związku z ust. 1 u.g.n.
Wojewoda Wielkopolski, po rozpatrzeniu odwołania A. A., B. B., C. C., D. D., E. E., F. F., G. G. i H. H., decyzją z 8 grudnia 2022 r. nr SN-III.7536.64.2022.12 uchylił decyzję z 14 października 2021 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie.
Uzupełniając stan faktyczny organ odwoławczy wskazał, że na podstawie decyzji organu I instancji, w dniu 26 października 2022 r. Spółka wykonała prace naprawcze linii kablowych przebiegających przez przedmiotową nieruchomość, o czym zawiadomiła organ I instancji w piśmie z 4 listopada 2022 r.
Wojewoda Wielkopolski, w odniesieniu do drugiej przesłanki z art. 126 ust. 1 u.g.n., to jest "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", wskazał że nie można wydać decyzji, jeżeli zajęcie nieruchomości jest związane z pracami, które były już zaplanowane (przewidywane) lub jeśli istnieje zagrożenie powstania znacznej szkody, ale dopiero w dalszej perspektywie. Organ wskazał, że z przepisów regulujących zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości wynika, iż są to sytuacje o charakterze szczególnym ze względu na znaczenie prawa własności podlegającego ochronie konstytucyjnej.
Jak uznał Wojewoda, zasadnie organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia Spółce na czasowe zajęcie nieruchomości. To jednak, mimo wystąpienia przesłanek z art. 126 ust. 1 u.g.n., organ odwoławczy był zobowiązany orzec na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", to jest uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości z uwagi na zmianę stanu faktycznego. Prace na przedmiotowej nieruchomości zostały bowiem wykonane przez Spółkę 26 października 2022 r. Pomiędzy decyzją organu I instancji zezwalającą na czasowe zajęcie a dniem rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy, nastąpiła więc zmiana stanu faktycznego. Organ II instancji zobowiązany był uwzględnić zmianę sytuacji prawnej stron postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę A. A., B. B., C. C., D. D., E. E., F. F., G. G. i H. H. wniesioną na opisaną wyżej decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 8 grudnia 2022 r.
W ocenie Sądu I instancji, nieprawidłowy jest pogląd organu, że w niniejszej sprawie wystąpił brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sprawy "w ogóle". Sąd I instancji, odwołując się do wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r. sygn. akt. I OSK 2873/17, wskazał, że umorzenie postępowania w sprawie (w I instancji, w sytuacji wykonania prac związanych z usunięciem awarii gazociągu, jeszcze przed wydaniem decyzji w tym przedmiocie) narusza nie tylko szereg przepisów procedury administracyjnej (art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a.), ale pozbawia właściciela nieruchomości możliwości uzyskania odszkodowania, co narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a. i umorzenie postępowania administracyjnego może mieć miejsce wówczas, gdy przestanie istnieć lub ulegnie zmianie uniemożliwiającej dalsze prowadzenie postępowania którykolwiek z elementów materialnoprawnego stosunku administracyjnego (podmiot, przedmiot bądź też podstawa normatywna). Umorzenie postępowania świadczy zatem o niezrozumieniu tej instytucji przez organy i oparciu się o błędną wykładnię prawa materialnego.
Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji uznał, że umorzenie postępowania w niniejszej sprawie było przedwczesne, a organ odwoławczy powinien wydać w sprawie decyzję merytoryczną, odnosząc się do zarzutów odwołania. Co prawda organ odwoławczy wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do prawidłowości zastosowanych przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, lecz stanowisko to nie może być w tej sprawie wiążące, ponieważ ostatecznie organ umorzył całe postępowanie administracyjne, co powoduje usunięcie z obrotu decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji uznał, że w tej sytuacji odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego byłoby przedwczesne. Sąd I instancji nakazał organowi II instancji uwzględnienie przedstawionej wyżej oceny prawnej co do braku podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Wielkopolski zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. przez przyjęcie, że organ II instancji powinien wydać decyzję merytoryczną w przedmiotowej sprawie, a umorzenie postępowania było przedwczesne, podczas gdy wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, z uwagi na zmianę stanu faktycznego pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji a wszczęciem postępowania odwoławczego, co czyni zasadnym umorzenie postępowania;
2. art. 133 § 1 P.p.s.a. przez brak zapoznania się z całością akt sprawy i błędną ocenę materiału dowodowego przez Sąd I instancji, co skutkowało m.in. pominięciem istotnych okoliczności, to jest, że:
a. Spółka w dniu 26 października 2022 r. wykonała niezbędna prace na przedmiotowej nieruchomości, w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta Poznania z 14 października 2022 r. znak ZG-ARZ.5010.12.2022, a okoliczność ta miała wpływ na wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania, z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy;
b. w obrocie prawnym znajdują się: ostateczna decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 26 września 2022 r. znak SN-III.7536.54.2022.12 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z 12 sierpnia 2022 r. znak ZG-ARZ.5010.12.2022 w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości, wydana w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., stanowiąca źródło odpowiedzialności odszkodowawczej przedsiębiorstwa energetycznego.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej, Wojewoda Wielkopolski podkreślił, że wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. ma na celu uzyskanie tytułu prawnego do czasowego zajęcia nieruchomości, zastępującego zgodę jej właściciela, z uwagi na plany dokonania na tej nieruchomości w przyszłości określonych prac, w określonym terminie. W niniejszej sprawie, te określone prace zostały wykonane na terenie zajętej nieruchomości 26 października 2022 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Zatem, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, pomiędzy wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta Poznania w dniu 14 października 2022 r. a wszczęciem postępowania odwoławczego przed Wojewodą Wielkopolskim, nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ Spółka wykonała już prace, które chciała wykonać na przedmiotowej nieruchomości. Mianowicie Spółka, w związku z brakiem zgody właścicieli nieruchomości, złożyła wniosek, by móc legalnie wejść na nieruchomość i przeprowadzić niezbędne prace. Następnie została wydana, w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., decyzja Prezydenta Miasta Poznania z 12 sierpnia 2022 r. w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości, utrzymana w mocy przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzją z 26 września 2022 r. Skargę na tę decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu 28 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Po 924/22.
Z uwagi na fakt, że w pierwszej kolejności została wydana decyzja w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., to zbędne było wydawanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., już po wykonaniu tych prac. Przepis ten stanowi, że umożliwia się zajęcie nieruchomości przedsiębiorcy przesyłowemu w przyszłości w określonym terminie. Jeżeli jednak prace zostały wykonane w przeszłości (to jest 26 października 2022 r.) i nie będą już wykonywane w przyszłości, to zbędne było prowadzenie postępowania w tej sprawie. Prowadzenie postępowania w tej sprawie prowadziłoby do naruszenia przepisów postępowania, m.in. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie istotnej okoliczności, która miała miejsce w sprawie.
Jak stwierdził wnoszący skargę kasacyjną, wejście na nieruchomość zostało zalegalizowane decyzjami Prezydenta Miasta Poznania i Wojewody Wielkopolskiego, potwierdzającymi zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. Tym samym, skoro prace zostały wykonane, to zbędne było wydawanie kolejnej decyzji, w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., skutkującej na przyszłość. Cel przedsiębiorcy przesyłowego, który wnioskował o wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n., został zrealizowany. Odpadł więc przedmiot postępowania. Prowadzi to do wniosku, że umorzenie postępowania było zasadne.
Odnosząc się do zarzutu Sądu I instancji, że w sprawie nie cofnięto odwołania ani nie stwierdzono, aby skarżącym nie przysługiwał przymiot stron postępowania, Wojewoda Wielkopolski wskazał, że organ II instancji orzekał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zatem, nie stosował przepisu art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., jak zdaje się to rozumieć Sąd I instancji. Sąd I instancji błędnie uznał wiec, że organ odwoławczy powinien orzec merytorycznie w sprawie.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd I instancji nie zapoznał się z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie wydał wyroku na podstawie całości akt sprawy. Sąd I instancji pominął, że 26 października 2022 r. Spółka dokonała niezbędnych prac na nieruchomości, a właśnie w celu ich wykonania zostały złożone wnioski na podstawie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. przez przedsiębiorcę przesyłowego. O wykonaniu robót Spółka poinformowała organ I instancji w piśmie z 4 listopada 2022 r. Sąd I instancji opisał to pismo w stanie faktycznym sprawy, ale nie uwzględnił go wydając zaskarżone orzeczenie. Sąd I instancji nie dokonał więc oceny, czy stan faktyczny sprawy uległ zmianie, w jakim zakresie i z jakiej przyczyny. Tymczasem, wykonanie w całości prac 26 października 2022 r. przez Spółkę wyczerpało w całości przedmiot niniejszego postępowania i wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. stało się zbędne.
Jak zaznaczył wnoszący skargę kasacyjną organ, Sąd I instancji pominął, że w obrocie prawnym istnieje decyzja Prezydenta Miasta Poznania z 12 sierpnia 2022 r. w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości, wydana w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., stanowiąca źródło odpowiedzialności odszkodowawczej przedsiębiorstwa energetycznego. Na podstawie tej decyzji właściciele nieruchomości mogliby żądać ustalenia i wypłaty na ich rzecz odszkodowania za zajęcie nieruchomości. Skoro została wydana decyzja w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., w której organy obu instancji zbadały, czy wystąpiły wszystkie przesłanki z art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n., to nie jest konieczne wydawanie decyzji w oparciu o art. 126 ust. 1 u.g.n. Jak wynika z treści art. 128 ust. 4 zd. 1 u.g.n., odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Podobnie, w art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. mowa jest o przepisie art. 126 u.g.n. Zatem, należy uznać, że zarówno decyzja wydana w trybie art. 126 ust. 1, jak i w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., może być podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej przedsiębiorcy przesyłowego. Nie ma żadnego wyłączenia art. 126 ust. 5 u.g.n., wskazującego że decyzja wydana na podstawie tego przepisu nie może być podstawą wszczęcia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie nieruchomości. Tym samym, za niezasadne należy uznać twierdzenie, że wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. jest konieczne, aby ustalić odszkodowanie na rzecz właścicieli nieruchomości, pomimo istnienia w obrocie prawnym decyzji wydanej w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd I instancji, pomijając treść decyzji Prezydenta Miasta Poznania z 12 sierpnia 2022 r. nie uwzględnił istotnej części akt, czym naruszył przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd I instancji pominął również, że na przedmiotowej nieruchomości zostały już wykonane prace przed wszczęciem postępowania odwoławczego, co uzasadniało wydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wnieśli skarżący, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W opinii skarżących, wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy, a żaden z zarzutów stawianych przez organ nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania, która uzasadniałaby zastosowanie przez organ art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Odniesienie się do zarzutów kasacyjnych, opartych na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a., wymaga w pierwszej kolejności rozważenia jaka jest relacja pomiędzy przepisami art. 126 ust. 1 i art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n. oraz wydanymi na ich podstawie decyzjami w sprawie ograniczenia praw do nieruchomości w przypadku siły wyższej i zagrożenia powstaniem szkody.
Zgodnie z art. 126 ust. 1 u.g.n.: " W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku.".
W myśl art. 126 ust. 5 u.g.n.: "W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.". Stosownie zaś do art. 126 ust. 8 u.g.n.: "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5.".
Jak wskazuje A. Bródka [w:] Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, red. E. Klat-Górska, Warszawa 2024, art. 126. https://sip.lex.pl, dostęp: 2025-07-08), instytucja zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, pod względem konstrukcyjnym i proceduralnym, nie jest wewnętrznie jednolita. Zakres przedmiotowy art. 126 u.g.n. obejmuje zarówno modelową sytuację, w której, w pierwszej kolejności, następuje złożenie wniosku, a dopiero następnie podejmowane są działania interwencyjne (ust. 1), jak i sytuację odwrotną, ekstraordynaryjną, kiedy to ze względu na charakter zdarzenia brak jest możliwości wcześniejszego złożenia wniosku, a konieczne jest natychmiastowe wdrożenie działań zapobiegawczych (ust. 5). Dla porządku ta autorka wyjaśnia, że art. 126 u.g.n. stanowi podstawę prawną wydania trzech, odrębnych decyzji administracyjnych: decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości (art. 126 ust. 1 u.g.n.), decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w trybie nadzwyczajnym, o którym mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n. (art. 126 ust. 8 u.g.n.) i decyzji o nałożeniu kary pieniężnej związanej z przekroczeniem terminu na złożenie wniosku o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku zastosowania nadzwyczajnego trybu zajęcia nieruchomości, o którym mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n. (art. 126 ust. 6 u.g.n.) albo brakiem przesłanek do zastosowania tego trybu albo instytucji zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w ogóle (art. 126 ust. 7 u.g.n.).
Wybór formy czasowego zajęcia nieruchomości nie następuje na zasadzie dowolności, przesłanki skorzystania z trybu nadzwyczajnego zostały bowiem precyzyjne określone w art. 126 ust. 5 u.g.n. Chodzi tu o sytuację, gdy potrzebne jest natychmiastowe podjęcie interwencji wynikające z nagłości i dynamiki danej sytuacji, które wyklucza możliwość uprzedniego złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. Innymi słowy, art. 126 ust. 5 u.g.n. znajduje zastosowanie, gdy oczekiwanie na wydanie decyzji uniemożliwiłoby zapobieżenie powstaniu znacznej szkody lub skutków działania siły wyższej. Ingerencja w prawa przysługujące względem nieruchomości w trybie nadzwyczajnym odbywa się więc bez uprzedniego uzyskania legitymacji w drodze decyzji administracyjnej, to jednak nie można uznać jej za bezprawną, ponieważ znajduje wyraźną podstawę w art. 126 ust. 5 u.g.n. Należy zauważyć, że na mocy wskazanego artykułu, jeżeli zostaną spełnione przesłanki, o których mowa w jego treści, powstaje ex lege obowiązek udostępnienia nieruchomości, który ciąży na jej właścicielu bądź użytkowniku wieczystym.
Jak wskazuje się w powołanej wyżej publikacji, zastosowanie nadzwyczajnego trybu zajęcia nieruchomości rodzi istotne wątpliwości interpretacyjne w zakresie kształtu rozstrzygnięcia (rozstrzygnięć), ze względu na niejasną treść przepisów art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n. Na ich podstawie trudno jest bowiem jednoznacznie stwierdzić, czy organ powinien wydać:
– jedną decyzję zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości, potwierdzającą, iż w momencie zajęcia rzeczywiście wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., i jednocześnie niejako "przedłużającą" to zajęcie do maksymalnie 6 miesięcy;
– dwie decyzje zezwalające na czasowe zajęcie nieruchomości, tj. pierwszą potwierdzającą zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., w okresie przed dniem złożenia wniosku, a drugą odnoszącą się do okresu po dniu złożenia wniosku;
– jedną decyzję zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości, potwierdzającą, iż w momencie zajęcia rzeczywiście wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., oraz potwierdzającą brak możliwości złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n., ze względu na konieczność natychmiastowego zajęcia nieruchomości;
– dwie, odrębne decyzje, odnoszące się do ww. kwestii (pierwszą potwierdzającą zasadności zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, czyli spełnienie przesłanek z art. 126 ust. 1 u.g.n., a drugą potwierdzającą wystąpienie przesłanki konieczności natychmiastowego zajęcia nieruchomości, wskazanej w art. 126 ust. 5 u.g.n.); czy
– dwie decyzje, przy czym pierwsza potwierdza wystąpienie przesłanek zastosowania trybu nadzwyczajnego (a więc przesłanek trybu podstawowego, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., oraz przesłanki potrzeby natychmiastowego zajęcia nieruchomości, o której mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n.) i odnosi się do okresu poprzedzającego złożenie wniosku, a druga rozstrzyga o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości w okresie od dnia złożenia wniosku do upływu maksymalnie 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości.
Podzielając pogląd A. Bródki w cytowanej pracy, zauważyć trzeba, że przede wszystkim to ustawodawca powinien nadać wzmiankowanym przepisom kształt pozwalający na ich jednoznaczną interpretację. I dalej, należy zgodzić się z ta autorką, że mimo to, w obecnym stanie prawnym jest możliwe podjęcie próby określenia kształtu rozstrzygnięcia (rozstrzygnięć) zapadającego (zapadających) w przypadku zastosowania nadzwyczajnego trybu czasowego zajęcia nieruchomości. Uwzględniając bowiem gramatyczną warstwę art. 126 ust. 1, 5 i 8 u.g.n., ich wzajemne relacje i systematykę całego art. 126 u.g.n., a także kontekst celowościowy, wydaje się, że najbardziej uzasadnione jest opowiedzenie się za ostatnią ze wskazanych powyżej możliwości (tj. nr 5). Uzasadniając takie stanowisko, przede wszystkim trzeba podkreślić, iż w art. 126 ust. 5 u.g.n. jest mowa o niemożności złożenia wniosku o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości (a więc wniosku w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n.). Regulacja ta w dalszej kolejność stanowi, że podmiot, który zajął nieruchomość, składa wniosek o wydanie tej decyzji (a więc decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n.) w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Wniosek ten wyznacza zakres pierwszego postępowania, które toczy się przed organem, a więc postępowania o wydanie decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. Na mocy art. 126 ust. 5 u.g.n. postępowanie to ulega jednak modyfikacji w zakresie możliwości określenia czasu zajęcia nieruchomości, a w konsekwencji maksymalnego terminu na wydanie decyzji. Jest to konsekwencją przyjęcia założenia, iż czasowe zajęcie nieruchomości może trwać łącznie maksymalnie 6 miesięcy, a wynikającego z treści art. 126 ust. 1 u.g.n. (a trzeba pamiętać, iż w momencie procedowania wniosku to zajęcie już trwa). Upływ tego terminu, w pewnym uproszczeniu, oznacza w istocie, że został wyczerpany maksymalny czas zajęcia nieruchomości, a więc nie jest dopuszczalne już rozstrzyganie o tej kwestii. Ustawodawca w art. 126 ust. 5 in fine u.g.n. jednoznaczne wskazuje, iż decyzja (o czasowym zajęciu nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n.) może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Po upływie tego terminu (niezależnie od przyczyny) postępowanie w tej sprawie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (w przypadku upływu tego terminu w trakcie postępowania odwoławczego zakwestionowana decyzja pierwszoinstancyjna powinna zostać uchylona, a postępowanie organu pierwszej instancji umorzone – art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). Konsekwencją takiego stanu rzeczy musi być natomiast konkluzja, że w okresie od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n., do dnia upływu 6-miesięcznego terminu, zajęcie nieruchomości następowało bez podstawy prawnej, a o ewentualnych kwestiach odszkodowawczych powinien rozstrzygać sąd powszechny.
Wniosek złożony na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. ma również ten skutek, iż w jego następstwie inicjowane jest postępowanie administracyjne, które kończy się wydaniem odrębnej decyzji. Przedmiotem tego postępowania, prowadzonego na podstawie art. 126 ust. 8 u.g.n., jest "potwierdzenie zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości", a więc przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości w trybie nadzwyczajnym, którego podstawę prawną stanowi art. 126 ust. 5 u.g.n. Przypomnieć należy, iż tryb ten znajduje zastosowanie, jeśli występują przesłanki zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie podstawowym (art. 126 ust. 1 u.g.n.), a potrzeba natychmiastowego działania uniemożliwia złożenie wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. (art. 126 ust. 5 u.g.n.). Decyzja wydana w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. potwierdza (odmawia potwierdzenia), że przesłanki te zostały spełnione, co jest istotne w kontekście wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 126 ust. 7 u.g.n. Jej rozstrzygnięcie może zatem przyjmować dwojaki kształt, tj. stwierdzać wystąpienie obu przesłanek zastosowania trybu nadzwyczajnego albo tylko przesłanki zajęcia w trybie podstawowym, równocześnie odmawiając stwierdzenia zaistnienia konieczności natychmiastowego działania, wykluczającego możliwość złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n.
Odnosząc powyższe do sprawy będącej przedmiotem kontroli Sądu I instancji, należy zauważyć, że dotyczy ona decyzji z 14 października 2022 r. nr ZG-ARZ.5010.12.2022, wydanej – jak wskazał organ pierwszej instancji - na podstawie art. 126 ust. 1, 2 i 5 u.g.n.
Wcześniej wszczęto postępowanie administracyjne o udzielenie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. i w jego wyniku wydano decyzję z 12 sierpnia 2022 r. znak ZG-ARZ.5010.12.2022, potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia przedmiotowej nieruchomości w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4 kV. Niniejsza decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 26 września 2022 r. nr SN-III.7536.54.2022.12. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 28 marca 2023 r. I SA/Po 924/22, oddalił skargę A. A., B. B., C. C., D. D., E. E., F. F., G. G. i H. H. na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1914/23 oddalił skargę kasacyjną tych osób od wskazanego wyroku WSA. Z uzasadnienia wyroku NSA wynika, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że w przypadku awarii dwóch linii kablowych 0,4kV na nieruchomości położonej w Poznaniu przy [...], [A] sp. z o.o. X. podjęła natychmiastowe działania w celu usunięcia jej skutków. Sam niewątpliwy fakt awarii linii energetycznej i groźba pozbawienia dostaw energii dla znacznej liczby odbiorców, wobec niewątpliwych trudności ze zweryfikowaniem rzeczywistego zagrożenia dla infrastruktury energetycznej i mieszkańców, w omówionych w wyroku okolicznościach, była przesądzająca, zatem zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n. Warto też wskazać, że z ustaleń przyjętych przez NSA wynika, że operator sieci podjął prace już w dniu 2 sierpnia 2022 r., lecz był zmuszony zaprzestać prac, z uwagi na brak zgody administratora nieruchomości, a organowi uniemożliwiono przeprowadzenie oględzin (10 sierpnia 2022 r.), po złożeniu wniosku o wydanie odpowiedniej decyzji.
Jak uznał więc organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, do całkowitego usunięcia awarii i zapobieżenia powstaniu znacznej szkody konieczne było zajęcie przedmiotowej działki i z tego powodu została wydana decyzja z 14 października 2022 r. nr ZG-ARZ.5010.12.2022 udzielającej [A] sp. z o.o. X. zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w Poznaniu, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [1]/2 zapisanej w księdze wieczystej nr [...], w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4kV, na okres jednego dnia roboczego w terminie do 31 października 2022 r Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Działając na podstawie tej decyzji prace na przedmiotowej nieruchomości zostały wykonane przez [A] sp. z o.o. w dniu 26 października 2022 r. Treść tej decyzji wskazuje zatem, że podstawą prawną jej wydania był przepis art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż postępowanie administracyjne toczące się na podstawie art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n. zostało zakończone decyzjami, które następnie stały się przedmiotem kontroli NSA w wyroku z 6 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1914/23.
Powyższe okoliczności wskazują, że w związku z usunięciem awarii dwóch linii kablowych 0,4 kV z uwagi na nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody polegającej na braku napięcia zasilającego odbiorców zostały wydane dwa rodzaje decyzji: pierwsza – wydana w trybie art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n. - z 12 sierpnia 2022 r. i utrzymana w mocy decyzją z 26 września 2022 r. (odnosząca się do okresu poprzedzającego złożenie wniosku w dniu 4 sierpnia 2022 r. mająca charakter deklaratoryjny i legalizujący czasowe zajęcie nieruchomości) oraz druga – wydana w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. – z 14 października 2022 r. (odnosząca się do okresu od dnia złożenia wniosku). Jak wskazano powyżej praktyka taka jest dopuszczalna.
Oba rodzaje decyzji podlegają zatem zaskarżeniu, a kontrola ich musi uwzględniać charakter przepisów materialnoprawnych będących podstawą ich wydania. W przypadku pierwszej decyzji badaniu podlegały przesłanki wynikające z art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n., a w przypadku drugiej decyzji – badaniu podlegają przesłanki wynikające z art. 126 ust. 1 u.g.n. Przedmiotem postępowania, prowadzonego na podstawie art. 126 ust. 8 u.g.n., jest "potwierdzenie zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości", a więc przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości w trybie nadzwyczajnym, którego podstawę prawną stanowi art. 126 ust. 5 u.g.n. Przypomnieć należy, iż tryb ten znajduje zastosowanie, jeśli występują przesłanki zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie podstawowym (art. 126 ust. 1 u.g.n.), a potrzeba natychmiastowego działania uniemożliwia złożenie wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. (art. 126 ust. 5 u.g.n.). Decyzja wydana w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. potwierdza (odmawia potwierdzenia), że przesłanki te zostały spełnione.
Ze względu więc na przyjętą przez organ pierwszej instancji koncepcję wydania dwóch decyzji, podlegają one różnej kontroli pod względem merytorycznym. O ile w przypadku obu rodzajów decyzji ustawodawca uzależnił ich wydanie od wystąpienia "siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", o tyle w przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. złożenie wniosku następuje przed zajęciem nieruchomości, a w przypadku decyzji wydawanej w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. zajęcie nieruchomości następuje przed złożeniem wniosku. Poza tym analiza art. 126 ust. 1 u.g.n. wskazuje, że w tym trybie może być wydana decyzja na zarówno na wniosek, jak i z urzędu. Kontrola decyzji wydanych w obu tych trybach będzie zatem dotyczyła kontroli pod względem zaistnienia różnych przesłanek, także tych wynikających z zachowania terminów przewidzianych w tych przepisach i co za tym idzie zachowania zasady praworządności. Natomiast wskazywana przez organ odwoławczy okoliczność wykonania prac, których dotyczyła decyzja udzielająca zgody na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości, przed wydaniem decyzji w drugiej instancji, nie może być postrzegana w kategoriach "zmiany stanu faktycznego" i "braku przedmiotu postępowania". W sposób oczywisty nie może mieć też wpływu na prawo strony do skontrolowania decyzji w toku instancji.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że na gruncie niniejszej sprawy konsekwencją umorzenia postępowania administracyjnego byłaby konieczność przyjęcia, że w sposób bezprawny wkroczono na prywatną nieruchomość w celu całkowitego usunięcia awarii, dokonano na niej określonych prac, a następnie osobie władającej tą nieruchomością nie przyznano żadnego ekwiwalentu za jej zajęcie ani też za ewentualne szkody na niej wyrządzone. Zasadnie więc uznał Sąd I instancji, że wydanie decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 K.p.a. narusza nie tylko szereg przepisów procedury administracyjnej (art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a.), ale przede wszystkim godzi w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszcza możliwość zastosowania instytucji wywłaszczenia tylko na cele publiczne oraz za słusznym odszkodowaniem. O ile nie ma wątpliwości, że zarówno potrzeba reakcji na wystąpienie siły wyższej, jak i zapobieżenia powstaniu znacznej szkody może być uznane za cel publiczny, o tyle umorzenie postępowania administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy pozbawia właściciela nieruchomości możliwości uzyskania odszkodowania, co w sposób oczywisty i bezpośredni narusza przywołany przepis Konstytucji.
Potwierdzeniem tego stanowiska jest choćby treść art. 126 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Przywołany przepis jest systemowo oraz funkcjonalnie powiązany z regulacją art. 126 ust. 1 u.g.n., na mocy której wydawana jest decyzja "legalizująca" zajęcie nieruchomości. Wobec braku takiej decyzji ewentualne spory mogą być dochodzone na drodze cywilnoprawnej, co wszakże stoi w opozycji do celu, dla którego przepis ów został wprowadzony.
Umorzenie postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 105 § 1 K.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Tego rodzaju rozstrzygnięcie co od zasady może zapaść wówczas, gdy przestanie istnieć lub ulegnie zmianie uniemożliwiającej dalsze prowadzenie postępowania którykolwiek z elementów materialnoprawnego stosunku administracyjnego (podmiot, przedmiot bądź też podstawa normatywna). Należy odróżnić przypadek bezprzedmiotowości postępowania od uwzględnienia bądź braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Zasadność bądź bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W konsekwencji zarzuty kasacyjne oparte na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. były chybione.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 204 pkt 2 P.p.s.a. mając na względzie uchwałę składu 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12, zgodnie z którą art. 204 i art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a. stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. W tej sytuacji, wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz skarżących koszty zastępstwa procesowego w kwocie określonej zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) jako 50% stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia.