I OSK 2154/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożonego w 2005 r. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, argumentując, że nieruchomość stanowiła już własność Skarbu Państwa lub Gminy w dniu 31 grudnia 1998 r., co wykluczało przyznanie odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) początkowo oddalił skargę, ale następnie, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, uchylił własny wyrok, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie badając wystarczająco materiału dowodowego, w szczególności brakującego postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie o zasiedzeniu nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił jednak wyrok WSA, stwierdzając, że brak postanowienia o zasiedzeniu nie stanowił oczywistego naruszenia prawa, które uzasadniałoby zastosowanie art. 179a p.p.s.a. NSA podkreślił, że kluczowe znaczenie ma fakt, iż ostateczna decyzja komunalizacyjna potwierdziła nabycie własności działki przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r., co oznaczało, że w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość nie stanowiła już własności osób fizycznych. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 73 ust. 1 ustawy reformującej w kontekście ustalania prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, znaczenie decyzji komunalizacyjnych i postanowień o zasiedzeniu, a także stosowanie art. 179a p.p.s.a.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejmowaniem nieruchomości pod drogi publiczne w okresie transformacji ustrojowej i może wymagać uwzględnienia innych okoliczności faktycznych w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak w aktach sprawy postanowienia sądu powszechnego o zasiedzeniu nieruchomości, które stanowiło podstawę decyzji komunalizacyjnej, uzasadnia uchylenie wyroku sądu administracyjnego na podstawie art. 179a p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak postanowienia o zasiedzeniu nie stanowi oczywistego naruszenia prawa uzasadniającego zastosowanie art. 179a p.p.s.a., jeśli inne dowody (np. decyzja komunalizacyjna) jednoznacznie wskazują na nabycie własności przez podmiot publiczny przed datą 31 grudnia 1998 r.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kluczowe dla sprawy jest ustalenie, czy nieruchomość stanowiła własność podmiotu publicznego w dniu 31 grudnia 1998 r. Ostateczna decyzja komunalizacyjna potwierdzająca nabycie własności przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r. była wystarczającym dowodem, nawet przy braku w aktach sprawy postanowienia o zasiedzeniu, które stanowiło podstawę tej decyzji.
Czy w przypadku, gdy nieruchomość zajęta pod drogę publiczną stanowiła własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r., przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odszkodowanie na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy przysługuje tylko za nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Przepis art. 73 ust. 1 ustawy wprost stanowi, że odszkodowanie przysługuje za nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności publicznej, a były we władaniu podmiotów publicznych i zajęte pod drogi publiczne, stając się ich własnością z dniem 1 stycznia 1999 r. Jeśli własność już istniała po stronie publicznej, brak jest podstaw do przyznania odszkodowania.
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa reformująca art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Przepis ten stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności publicznej, a stały się nią z dniem 1 stycznia 1999 r.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Pomocnicze
ustawa komunalizacyjna art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Podstawa prawna stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa mienia ogólnonarodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje możliwość uchylenia wyroku przez WSA przed przekazaniem skargi kasacyjnej do NSA, jeśli podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie o zasiedzeniu nieruchomości, co uniemożliwiło sądowi administracyjnemu weryfikację daty nabycia własności przez Skarb Państwa. • Naruszenie przez organy administracyjne art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty Wojewody dotyczące tego, że brak postanowienia o zasiedzeniu nie miał wpływu na wynik sprawy, ponieważ decyzja komunalizacyjna potwierdzała własność Gminy na dzień 31 grudnia 1998 r.
Godne uwagi sformułowania
"istota sporu sprowadzała się do kwestii, czy w dacie 31 grudnia 1998 r. Skarżący byli właścicielami przedmiotowej działki." • "Nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło nie w dacie uprawomocnienia się postanowienia SR w Będzinie o stwierdzeniu zasiedzenia, lecz w dacie wskazanej w tym postanowieniu, czyli w dacie, w której upłynął wymagany przepisami kodeksu cywilnego okres zasiedzenia." • "brak w aktach sprawy postanowienia o zasiedzeniu działki nr [...] a w konsekwencji nieustalenie wskazanej w tym postanowieniu daty nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa nie może być uznany za naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy."
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Piotr Przybysz
członek
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 73 ust. 1 ustawy reformującej w kontekście ustalania prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, znaczenie decyzji komunalizacyjnych i postanowień o zasiedzeniu, a także stosowanie art. 179a p.p.s.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejmowaniem nieruchomości pod drogi publiczne w okresie transformacji ustrojowej i może wymagać uwzględnienia innych okoliczności faktycznych w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii własnościowych nieruchomości i odszkodowań, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym. Pokazuje, jak kluczowe mogą być braki w dokumentacji procesowej.
“Kluczowy dowód zaginął: jak brak dokumentu wpłynął na sprawę o odszkodowanie za drogę?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.