I OSK 2154/23

I OSK 2154/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1502/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-02-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 lipca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1502/22 w sprawie ze skargi E.P., J.W. i H.W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od E.P., J.W. i H.W. jako dłużników solidarnych na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 maja 2023 r. II SA/Gl 1502/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej E.P., J.W. i H.W. (Skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1502/22 w sprawie ze skargi Skarżących na decyzję Wojewody Śląskiego (Wojewoda) z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1502/22 (pkt 1 wyroku), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. (Starosta) z [...] maja 2022 r. nr [...] (pkt 2 wyroku), oraz zasądził od Wojewody solidarnie na rzecz Skarżących 811 (osiemset jedenaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy :
Wnioskiem z 28 listopada 2005 r. Skarżący zwrócili się do Starosty o wypłatę odszkodowania "za grunt zajęty pod pas drogi publicznej ul. [...] (przy działkach [...], [...], [...])". We wniosku podano numer działki drogowej [...], której dotyczyć miało odszkodowanie. Skarżący wskazali jednocześnie, że został zgłoszony wniosek do Wojewody Śląskiego "o uregulowanie stanu prawnego tej działki".
Starosta postanowieniem z 22 grudnia 2005 r. zawiesił z urzędu postępowania o ustalenie odszkodowania. Jako powód zawieszenia podał, że w sprawie zachodzi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż niezbędnym jest wcześniejsze uzyskanie ostatecznej decyzji Wojewody, potwierdzającej fakt przejścia na własność Gminy B. (Gminy) działek usytuowanych w B. oznaczonych nr [...], [...], [...] k.m. 47 zajętych pod drogę gminną – ul. [...].
Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,2206 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]. Jako powód odmowy organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia wszystkich przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako "ustawa"), gdyż w dacie 31 grudnia 1998 r. stanowiła już własność Gminy B. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r. W decyzji tej Minister wskazał na znajdujące się w aktach sprawy prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 24 września 2009 r. sygn. I Ns 877/09, stwierdzające, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r. prawo własności nieruchomości m.in. działki nr [...] o powierzchni 0,2206 ha w B. Minister wskazał także na wydaną później decyzję Wojewody z [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu nabycia działki nr [...] przez Gminę, z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r. Starosta podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Następnie decyzją z [...] maja 2022 r. odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w B., oznaczoną działką nr [...], k.m. 47. Jako powód odmowy podał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła ona własność Gminy, co potwierdza decyzja Wojewody z [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu nabycia działki nr [...] przez Gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...].
Po rozpoznaniu odwołania Skarżących decyzją z [...] sierpnia 2022 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że według księgi wieczystej nr [...] przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Będzinie z 24 września 2009 r. sygn. akt I Ns 877/09. Przejęcie nieruchomości przez podmiot publiczny nastąpiło zatem w trybie cywilnym. W związku z tym brak jest podstaw do ustalenia decyzją administracyjną odszkodowania z tytułu jej nabycia przez Skarb Państwa. Z tego też względu, a także mając na uwadze skomunalizowanie nieruchomości potwierdzone decyzją Wojewody z [...] lipca 2013 r. nr [...], organ ten decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia jej z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę, w trybie art. 73 ustawy reformującej, a Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał tę decyzję w mocy. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła już bowiem własność podmiotu publicznego.
Skoro nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w drodze cywilnej przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r., to według Wojewody art. 73 ust 4 ustawy reformującej nie znajduje zastosowania. W konsekwencji brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 u.g.n.
W skardze na decyzję Wojewody Skarżący zarzucili:
- naruszenie art. 73 ust 4 ustawy w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie Skarżących własności bez ustalenia i wypłacenia odszkodowania, a przy tym pominięcie celu regulacji wskazanej w art. 73 ust. 4 ustawy reformującej, jakim jest zapewnienie odszkodowania właścicielom nieruchomości przejętych na drogi publiczne;
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że brak prawomocności i ostateczności decyzji Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, podczas gdy uniemożliwia to rozstrzygnięcie i wydanie stosownej decyzji w przedmiotowej sprawie, co jak organ I instancji wskazał, "stanowiło zagadnienie wstępne".
W związku z podniesionymi zarzutami wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji.
W uzasadnieniu Skarżący podnieśli, że zarówno 31 grudnia 1998 r., jak i w dniu złożenia wniosku o odszkodowanie, przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności publicznej lecz stanowiła ich własność. Zasiedzenie tej nieruchomości, zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego w Będzinie z 24 września 2009 r. nie niweczy prawa własności przysługującego im 31 grudnia 1998 r. Skarżący zaakcentowali przy tym, że orzeczenie sądowe w sprawie zasiedzenia potwierdza nabycie własności z upływem terminu zasiedzenia, a nie wcześniejszym. Ponadto zasiedzenie nie zmienia uprawnień podmiotów jakie przysługiwały im 31 grudnia 1998 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Organ wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wyrokiem z 3 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).
W uzasadnieniu Sąd zaakcentował, że istota sporu sprowadzała się do kwestii, czy w dacie 31 grudnia 1998 r. Skarżący byli właścicielami przedmiotowej działki. Skarżący domagali się bowiem odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy. Przepis ten zaś stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z przepisu tego wynika, że odszkodowanie przysługuje za nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności ani Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego i jednocześnie pozostawały w ich władaniu, i które zarazem z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się własnością Skarbu Państwa. Tym samym w sytuacji, w której w dacie 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka stanowiła już własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, brak jest podstaw do przyznania odszkodowania.
Sąd szczególną uwagę zwrócił na skutki postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia wydanego w dniu 24 września 2009 r. sygn. I Ns 877/09. Postanowieniem tym stwierdzono zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1989 r. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że według Wojewody ta właśnie wskazana została w postanowieniu Sądu Rejonowego, czemu Skarżący nie zaprzeczyli w skardze. Oznacza to, że nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło nie w dacie uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie, lecz w dacie wskazanej w tym postanowieniu, czyli w dacie, w której upłynął wymagany przepisami kodeksu cywilnego okres zasiedzenia.
Sąd zwrócił również uwagę; że jak wynika z akt sprawy, Wojewoda decyzją z [...] lipca 2013 nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności przedmiotowej działki (przedmiotem tej decyzji były także inne działki). Decyzja ta stała się ostateczna dnia 18 lipca 2013 r, co wynika z zamieszczonej na niej klauzuli ostateczności.
Podstawą prawną tej decyzji był art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę i pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. nr 32, poz. 191). Według tego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, z wyłączeniem mienia określonego w art. 11 i art. 12 tej ustawy, staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wskazana powyżej ustawa weszła w życie 27 maja 1990 r. Oznacza to, że przywoływana tutaj decyzja z [...] lipca 2013 r. potwierdziła zmianę właściciela przedmiotowej nieruchomości, która nastąpiła z mocy prawa w dniu 27 maja 1990. W tej dacie nieruchomość ta, stanowiąc już wcześniej własność Skarbu Państwa, stała się własnością Gminy. Dla zaistnienia takiej zmiany własnościowej bez znaczenia pozostaje to, że decyzja komunalizacyjna została wydana ponad 23 lata później. Nabycie nastąpiło bowiem z mocy prawa we wskazanej przez ustawodawcę dacie. Wydana później decyzja komunalizacyjna jedynie potwierdziła ten fakt. Gmina stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości 27 maja 1990 r. Nie doszłoby do wydania takiej decyzji, gdyby wcześniej, tj. z dniem 1 stycznia 1989 r., nieruchomość ta nie stała własnością Skarbu Państwa (nabycie własności przez Skarb Państwa nastąpiło przy tym w trybie cywilnoprawnym).
Sąd odnotował jednocześnie, że przedstawione powyżej okoliczności dotyczące zmian własności przedmiotowej nieruchomości znajdują pełne odzwierciedlenie w treści księgi wieczystej nr [...], której wydruki znajdują się w aktach administracyjnych.
Sąd podniósł ponadto, że organy obu instancji, uzasadniając odmowne dla Skarżących rozstrzygnięcie, wskazują m.in. na treść decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody z [...] grudnia 2016 r., odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę przedmiotowej działki. Skarżący zarzucają natomiast, że decyzja Ministra nie została im doręczona. Podnoszą przy tym, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, brak tego doręczenia ma znaczenie w sprawie. W związku z tym Sąd zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy prowadził dodatkowe ustalenia, dotyczące prawidłowości doręczenia powyższej decyzji wydanej przez Ministra. Jednak zdaniem Sądu nie dyskwalifikuje to kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia. Jak już bowiem wcześniej wskazano, prawo własności przedmiotowej nieruchomości zostało nabyte najpierw przez Skarb Państwa, a późnej przez Gminę z mocy samego prawa. Wskazane zaś powyżej postanowienie sądu powszechnego stwierdzające zasiedzenie nieruchomości z dniem 1 stycznia 1989 r. oraz późniejsza decyzja komunalizacyjna stanowią wyłącznie potwierdzenie faktu wcześniejszego nabycia własności przez te podmioty. Zdaniem Sądu, stanowią one wystarczającą podstawę do tego, aby przyjąć, że 1 grudnia 1998 r. Skarżący nie byli już właścicielami przedmiotowej działki.
Na marginesie Sąd zauważył, że w aktach organu odwoławczego znajduje się kopia kierowanego do Wojewody pisma przewodniego Ministra Inwestycji i Rozwoju z 5 września 2019 r., z którego treści wynika, że organ ten zwraca Wojewodzie akta sprawy i informuje, że do Ministerstwa nie wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r.
Skarżący zaskarżyli powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
a) naruszenie prawa materialnego, a to art. 73 ust. 4 ustawy w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi, co skutkowało pozbawieniem Skarżącego własności bez ustalenia i wypłacenia odszkodowania, a przy tym pominięcie celu regulacji wskazanej w art. 73 ust 4 ustawy reformującej, jakim jest zapewnienie odszkodowania właścicielom nieruchomości przejętych na drogi publiczne;
b) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tj. brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego, brak zwrócenia się o akta cywilne I Ns 877/09 Sądu Rejonowego w Będzinie, a w konsekwencji brak weryfikacji przez Sąd treści wydanego postanowienia, okoliczności zasiedzenia nieruchomości, twierdzeń wskazanych przez organ, co skutkowało nieprawidłową kontrolą wydanych decyzji administracyjnych;
c) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez brak ustalenia przymiotu prawomocności i ostateczności decyzji Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2019 roku, podczas, gdy uniemożliwiło to rozstrzygnięcie i wydanie stosownej decyzji w przedmiotowej sprawie, co "stanowiło zagadnienie wstępne".
Skarżący wnieśli o "uchylenie zaskarżonego wyroku decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania", a ponadto o zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wnieśli także o dopuszczenie dowodu:
1) z akt postępowania cywilnego Sądu Rejonowego w Będzinie I Ns 877/09 na okoliczność ustalenia treści wydanego przez Sąd postanowienia, którego strona nie jest w posiadaniu, a nie znajduje się w aktach niniejszej sprawy administracyjnej oraz okoliczności zasiedzenia nieruchomości, stron postępowania cywilnego;
2) z dokumentów - decyzja o ustaleniu kosztów urządzenia ulic z [...] lutego1969 (dot. kwoty 9 419 zł); decyzja o ustaleniu kosztów urządzenia ulic z [...] lutego 1969 (dot. kwoty 8 662 zł); postanowienie z 22 czerwca1978 (stanowiące o urządzeniach KW); pismo z 26 września 1974 - zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną; postanowienie z 28 sierpnia 1984 (wykreślenie hipoteki związanej z opłatą za drogę); pismo z 24 września 2009 kierowane do SR w Będzinie na okoliczność potwierdzenia własności nieruchomości przez J. i H.W., a także spadkobierców J.W., na okoliczność zajęcia nieruchomości w/w na drogę publiczną;
3) z dokumentu - wniosku o wyrażenie zgody na wgląd do akt na okoliczność próby ustalenia treści postanowienia I Ns 877/09, okoliczności zasiedzenia nieruchomości, stron postępowania cywilnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach opisanym na wstępie wyrokiem uchylił swój wyrok z 3 lutego 2023 r. oraz decyzje organów obu instancji oraz zasądził na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego zaistniały wskazane w wymienionym przepisie przesłanki do uchylenia uprzednio wydanego w sprawie wyroku, gdyż wskazana w pkt b petitum skargi kasacyjnej podstawa kasacyjna okazała się oczywiście usprawiedliwiona. Za oczywiście uzasadniony należało bowiem uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżeniu przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tj. niedostrzeżenie braku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego, braku zwrócenia się o akta cywilne I Ns 877/09, co w konsekwencji spowodowało brak weryfikacji przez Sąd treści wydanego postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie – sygn. I Ns 877/90, okoliczności zasiedzenia nieruchomości, twierdzeń wskazanych przez organ, co skutkowało nieprawidłową kontrolą wydanych decyzji administracyjnych.
W zaskarżonym kasacyjnie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny kluczowe znaczenie przypisał postanowieniu SR w Będzinie o stwierdzeniu zasiedzenia, wydanemu w dniu 24 września 2009 r. sygn. I Ns 877/09. Sąd przyjął, że postanowieniem tym stwierdzono zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1989 r. Sąd zaakcentował jednocześnie, że na taką datę, podaną w postanowieniu o zasiedzeniu, wskazał Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji, a Skarżący podaniu takiej właśnie daty w postanowieniu o zasiedzeniu nie zaprzeczyli w skardze. W tym kontekście Sąd zauważył, że nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło nie w dacie uprawomocnienia się postanowienia SR w Będzinie o stwierdzeniu zasiedzenia, lecz w dacie wskazanej w tym postanowieniu, czyli w dacie, w której upłynął wymagany przepisami kodeksu cywilnego okres zasiedzenia.
Tymczasem jak słusznie zarzucono w skardze, Sąd, wydając poprzednio wyrok oddalający skargę, nie dokonał weryfikacji treści wspomnianego postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie z 24 września 2009 r. sygn. I Ns 877/09 o stwierdzeniu zasiedzenia. W przedstawionym przez organy administracji materiale dowodowym wspomnianego tutaj postanowienia brak. Pomimo tego braku Sąd ustalił treści tego postanowienia opierając się na wskazaniu, jakie w tym zakresie zawarł Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tj. na wskazaniu, że "nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w drodze cywilnej przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r.". Zaś jako potwierdzenie zgodności tego wskazania ze stanem faktycznym Sąd przyjął brak wyraźnego zaprzeczenia przez skarżących podanym przez Wojewodę okolicznościom faktycznym. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą kasacyjnie, że było to niewystarczające do poczynienia przez Sąd ustaleń dotyczących treści powyższego postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia. Zamiast tych ustaleń należało stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego jest niekompletny. Akta administracyjne nie zawierają bowiem postanowienia SR w Będzinie z 24 września 2009 r. stwierdzającego zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa. Bez tego zaś postanowienia nie można jednoznacznie stwierdzić z jaką datą Skarb Państwa nabył własność tej nieruchomości i czy była to faktycznie data 1 stycznia 1989 r. - jak przyjął to Wojewoda w zaskarżonej decyzji.
Wbrew poprzedniemu zapatrywaniu Sądu informacji w tym zakresie nie mogły również dostarczyć znajdujące się w aktach sprawy wydruki z księgi wieczystej. Zawierają one bowiem jedynie informację o dacie wydania postanowienia SR w Będzinie oraz o sygnaturze akt tego postanowienia. Zarazem brak tam wskazania daty, w której zgodnie z postanowieniem SR w Będzinie miało dojść na nabycia własności przez Skarb Państwa.
W konsekwencji, w ramach sprawowanej poprzednio kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był stwierdzić, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez przeprowadzenia dowodu jednoznacznie potwierdzającego, że Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1989 r. nabył przedmiotową nieruchomość, przedwczesnym było dokonywanie oceny spełnienia wskazanych w art. 73 ust. 1 ustawy przesłanek przyznania wnioskowanego odszkodowania. Z tego względu zarzut sformułowany w pkt. b petitum skargi należało obecnie uznać za oczywiście uzasadniony. Sąd wyjaśnił, że za oczywiście uzasadnione nie sposób natomiast uznać zarzutów z pkt. a i c petitum skargi. Uznał jednak, że wobec zasadności zarzutu sformułowanego w punkcie b petitum skargi pozostaje to bez wpływu na wyrok wydany w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 179a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają powołane wyżej przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.
Sąd Wojewódzki wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji zbada treść postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie z 24 września 2009 r. sygn. I Ns 877/09 o stwierdzeniu zasiedzenia i ustali wynikającą z niego datę nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, objętej wnioskiem Skarżących o wypłatę odszkodowania. W tym celu przeprowadzi dowód z akt administracyjnych w sprawie zakończonej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z [...] grudnia 2016 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,2206 ha. Z treści decyzji Ministra wynika bowiem, że prawomocne postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia znajduje się w aktach właśnie tej sprawy. W przypadku zaś braku tego postanowienia w aktach wskazanej powyżej sprawy administracyjnej, organ zwróci się bezpośrednio do SR w Będzinie o wydanie jego odpisu. Jeżeli według treści tego postanowienia data nabycia własności przez Skarb Państwa przypada przed 31 grudnia 1998 r., to tym samym żądanie Skarżących o wypłatę odszkodowania wykracza poza hipotezę normy prawnej wynikającej z art. 73 ust. 1 ustawy.
Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną w całości przez Wojewodę, który zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 179a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że za oczywiście uzasadniony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., tj. braku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego, braku zwrócenia się o akta cywilne I Ns 877/09, Co w konsekwencji spowodowało brak weryfikacji przez Sąd treści wydanego postanowienia Sądu Rejonowego w-Będzinie, co skutkowało nieprawidłowa kontrolą wydanych decyzji administracyjnych - w sytuacji gdy brak w aktach ww. postanowienia o zasiedzeniu nie ma znaczenia dla wyniku sprawy i jego uzupełnienie nie doprowadzi do innego rozstrzygnięcia.
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że naruszenie przez organy obu instancji ww. przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkować winno uchyleniem decyzji obu organów administracji, podczas gdy w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania przez organy obu instancji nie może zapaść inne orzeczenie, mianowicie nawet po uzupełnieniu akt sprawy o ww. postanowienie o zasiedzeniu (celem ustalenia jego treści) w istocie wydane zostanie takie samo rozstrzygnięcie, odpowiadające treści temu uchylonemu.
3) art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art 153 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niezasadne uwzględnienie skargi z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji wskazanych przepisów postępowania, podczas gdy wydanie obu decyzji zarówno przez organ I jak i II inst. poprzedzone zostało wyjaśnieniem istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, a dokonana przez orzekające w sprawie organy ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności,
4) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na nieoddaleniu skargi na decyzję Wojewody, mimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, został wszechstronnie rozpatrzony i potwierdza prawidłowość wydanej decyzji, a dokonana w sprawie ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o :
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty na zasadzie art. 188 p.p.s.a. poprzez oddalenie w całości skargi złożonej przez Skarżących,
ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.,
3. o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Zasadny okazał się zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej. Stosownie do przywołanego w nim jako wzorzec kontroli art. 179a p.p.s.a. : "Jeżeli przed przestawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie (..) i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę".
W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki uznał, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w rozumieniu art. 179a p.p.s.a.
Wyjaśnił, że rozpoznając uprzednio sprawę nie dostrzegł naruszenia przez organy przepisów postępowania, to jest braku w aktach sprawy postanowienia o wydanego przez Sąd Rejonowy w Będzinie 24 września 2009 r. I NS 877/09. Sąd Wojewódzki podkreślił, że brak w aktach sprawy owego postanowienia skutkuje niemożnością ustalenia, w jakiej dacie nastąpiło nabycie własności spornej nieruchomości przez Skarb Państwa, co winno zostać ustalone przez organy w dalszym toku postępowania.
Sąd kasacyjny przypomina, że sporna sprawa dotyczyła rozpoznania wniosku Skarżących o wypłatę odszkodowania za – jak to określono we wniosku z 28 listopada 2005 r. – grunt zajęty pod pas drogi publicznej ul. [...] przy działkach [...], [...], [...], działka drogowa nr [...].
Organy uznały, że powyższy wniosek winien być rozpoznany w trybie ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako "ustawa"). Ten sposób zakwalifikowania wniosku nie został zakwestionowany przez Skarżących na żadnym etapie postępowania.
Sąd kasacyjny przypomina, że w świetle art. 73 ust. 1 ustawy, odszkodowanie przysługuje za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.
Zatem warunkiem przyznania odszkodowania jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności określonej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z dniem 1 stycznia 1999 r.
Z przywołanego przepisu wynika wprost, że dotyczy on wyłącznie nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Wojewody z [...] lipca 2013 r. wydana w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm., dalej "ustawa komunalizacyjna"), stwierdzająca nabycie działki nr [...] z mocy prawa przez Gminę B. z dniem 27 maja 1990 r. Fakt wydania tej decyzji został zresztą dostrzeżony przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku z 3 lutego 2023 r.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że działka nr [...] objęta była księgą wieczystą [...]. Jak wynika z wpisów w dziale III tejże księdze wieczystej (których treść Sąd kasacyjny uznaje za fakt powszechnie znany w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a.), wydanie decyzji komunalizacyjnej skutkowało odłączeniem działki nr [...] z księgi wieczystej [...]. Działka ta została wpisana do księgi wieczystej [...] jako stanowiąca własność Gminy.
Rzeczywiście, w obu księgach wieczystych jako podstawy nabycia przywołano postanowienie Sądu Rejonowego w Będzinie z 24 września 2009 r. I NS 877/09. Jednak w księdze wieczystej [...] jako podstawę nabycia wskazano również decyzję Wojewody z [...] lipca 2013 r. nr [...].
W takim stanie faktycznym rozważyć należy, czy oddalenie skargi na decyzję odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w sytuacji braku w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie z 24 września 2009 r., a w konsekwencji wobec braku możliwości ustalenia daty, w jakiej Skarb Państwa nabył prawo własności spornej nieruchomości, stanowiło oczywiste, widoczne "na pierwszy rzut oka", naruszenie prawa w rozumieniu art. 179a p.p.s.a.
Wniosek z 28 grudnia 2005 r. dotyczył odmowy wypłaty odszkodowania za nieruchomość drogową przejętą w trybie art. 73 ustawy. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, omówionych również przez Sąd Wojewódzki w wyroku z 2 marca 2022 r. wynikało, że prawo własności spornej działki nabyte zostało przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie decyzji komunalizacyjnej. Co istotne, z treści wpisów w księdze wieczystej [...] nie wynika, by doszło do jakiejkolwiek zmiany prawa własności działki nr [...] w okresie od dokonania wpisu do dnia wydania zaskarżonej decyzji i rozpoznania sprawy przez Sąd Wojewódzki.
Sąd kasacyjny podkreśla, że w uzasadnieniu wyroku z 3 lutego 2022 r. Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż "istota sporu w sprawie sprowadza się do kwestii czy 31 grudnia 1998 r. Skarżący byli właścicielami przedmiotowej działki. Skarżący domagają się bowiem odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy. Przepis ten zaś stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z przepisu tego wynika, że odszkodowanie przysługuje za nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności ani Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego i jednocześnie pozostawały w ich władaniu, i które zarazem z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się własnością Skarbu Państwa. Tym samym w sytuacji, w której w dacie 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka stanowiła już własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, brak jest podstaw do przyznania odszkodowania."
Oznacza to, że Sąd Wojewódzki w wyroku z 3 lutego 2022 r. dostrzegł, że w sytuacji, w której 31 grudnia 1998 r. działka stanowiła własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, brak jest podstaw do przyznania odszkodowania.
Skoro w aktach sprawy znajdowały się dokumenty potwierdzające nabycie prawa własności działki przez Gminę 27 maja 1990 r. przy jednoczesnym braku dowodów wskazujących, by Gmina prawo owo utraciła przed dniem 31 grudnia 1998 r., sam fakt nieustalenia, w jakiej dacie Skarb Państwa nabył prawo własności spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia, nie może być uznany za oczywiste naruszenie przepisów postępowania uzasadniające zastosowanie art. 179a p.p.s.a. i uchylenie wyroku.
Oczywistość podniesionego przez Skarżących naruszenia prawa uzasadniająca zastosowanie art. 179a p.p.s.a. winna być również oceniana z uwzględnieniem pozostałych okoliczności powołanych przez Skarżących w skardze kasacyjnej od wyroku z 3 lutego 2022 r. Skarżący w owej skardze wskazywali, że prawdopodobnie nie zostali uznani za stronę postępowania, w którym wydane zostało postanowienie o zasiedzeniu. Dołączyli do skargi kasacyjnej pismo, w którym zwracali się do Sądu Rejonowego w Będzinie o wyrażenie zgody na wgląd do akt. W piśmie skierowanym do Sądu Rejonowego w Będzinie wskazywali, że "na etapie toczącej się sprawy ubiegaliśmy się o dopuszczenie do udziału (kserokopia pisma w załączeniu)".
Zwrócić należy również uwagę, że o ile w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające przysługiwanie J.P. (nie będącej stroną niniejszego postępowania) prawa własności do działki [...] (wydruk z księgi wieczystej [...]), M.P. prawa własności do działki [...] (wydruk z księgi wieczystej [...]) oraz E.P. prawa własności działki [...] (wydruk z księgi wieczystej [...]) o tyle brak jest dokumentu potwierdzającego przysługiwanie Skarżącym to jest E.P., H.W. i J.W. prawa własności do działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. Skarżący do wniosku o odszkodowanie dołączyli kopię odpisu z księgi wieczystej [...] wydanego 15 września 1989 r., z której wynikało, że J.W. (poprzednik prawny Skarżących) był właścicielem działki nr [...] na podstawie aktu własności ziemi z [...] czerwca 1972 r.
Do złożonej przez siebie skargi kasacyjnej Skarżący dołączyli natomiast dwie decyzje z [...] lutego 1969 r. ustalające wysokość kosztów pierwszego urządzenia drogi, naliczonych J.W. jako właścicielowi terenu obejmującego parcelę [...] m.47 oraz [...] m. 47, postanowienie z 22 czerwca 1978 r. o urządzeniu zbioru dokumentów [...] dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] oznaczonej na mapie 47 numerem geodezyjnym [...] i [...] i złożeniu do niego dokumentów potwierdzających obciążenie tejże nieruchomości hipoteką na rzecz Skarbu Państwa z tytułu pokrywania kosztów pierwszego urządzenia ulic i placów komunikacyjnych oraz innych urządzeń komunalnych oraz postanowienia z 28 sierpnia 1984 r. o wykreśleniu tejże hipoteki. Skarżący przedłożyli również pismo skierowane 24 września 1974 r. przez Urząd Wojewódzki w Katowicach do H.W. informujące ją, że "zajęcie pod budowę części terenu /do 25%/ nastąpiło na podstawie art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1961 r. nr 18 poz. 84 / bez odszkodowania".
Skarżący przedstawili również pismo z 24 września 2009 r. (to jest z daty, w jakiej wydane zostało postanowienie o zasiedzeniu), skierowane do Sądu Rejonowego w Będzinie, w którym zwracają uwagę, że jako spadkobiercy J.W. nie zostali powiadomieniu o terminie rozprawy sądowej o zasiedzenie nieruchomości pod drogę gminną (publiczną), która jak wynika z ich pisma, przejęta została na ten cel już w latach 70-tych ubiegłego wieku.
Zatem również na etapie wniesionej przez siebie skargi kasacyjnej Skarżący nie przedstawili dowodu potwierdzającego przysługiwanie im prawa własności spornej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.
Powyższe okoliczności faktyczne sprawy to jest brak w aktach administracyjnych dokumentu potwierdzającego przysługiwanie Skarżącym prawa własności działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz wydanie [...] lipca 2013 r. decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę z mocy prawa własności działki nr [...] z dniem 27 maja 1990 r., przy podkreślanej przez samych Skarżących okoliczność, że nie zostali uznani za stronę postępowania zakończonego wydaniem postanowienia o stwierdzenie prawa własności spornej działki przez zasiedzenie przez Skarb Państwa nie pozwalają na stwierdzenie, że nieustalenie treści owego postanowienia stanowi oczywiste naruszenie przepisów postępowania, którego dopuścił się organ, a którego nie dostrzegł Sąd Wojewódzki oddalając skargę wyrokiem z 3 lutego 2022 r.
Analiza uzasadnienia wyroku z 29 maja 2023 r. nie wyjaśnia, dlaczego w sytuacji, w której z akt sprawy wynika, że na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej, stanowiącej następnie podstawę wpisu do księgi wieczystej, Gmina nabyła prawo własności spornej działki z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. (a więc przed 31 grudnia 1998 r.), zaniechanie ustalenia daty, w której Skarb Państwa nabył prawo własności spornej nieruchomość pozwala na uwzględnienie skargi kasacyjnej wniesionej przez Skarżących od wyroku z 2 marca 2022 r. w trybie art. 179a p.p.s.a.
W konsekwencji, Sąd kasacyjny za zasadny uznał zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej wniesionej przez Wojewodę.
W tym również zakresie za zasadne uznać należy zarzuty objęte punktem 2-4 petitum skargi kasacyjnej. Brak w aktach sprawy postanowienia o zasiedzeniu działki nr [...] a w konsekwencji nieustalenie wskazanej w tym postanowieniu daty nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa nie może być uznany za naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że po wystąpieniu przez Skarżących z wnioskiem o odszkodowanie wydane zostało postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia spornej nieruchomości przez Skarb Państwa. Nabycie przez Skarb Państwa prawa własności spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia stało się następnie podstawą dla wydania decyzji komunalizacyjnej, stwierdzającej nabycie tejże działki przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r. Zatem treść postanowienia o zasiedzeniu miała znaczenie, ale dla wydania decyzji komunalizacyjnej. Jak bowiem z decyzji tej wynika, to na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie uznano, że działka nr 13 stanowiła 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, co umożliwiło następnie, wobec spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, stwierdzenie nabycia jej własności przez Gminę.
Sprawa rozpoznawana przez organy a następnie przez Sąd Wojewódzki i Sąd kasacyjny nie dotyczy zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej – a to dla prawidłowości tej decyzji ma znaczenie data nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Niniejsza sprawa dotyczy zgodności z prawem decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] w trybie art. 73 ustawy. Skoro zarówno z wpisów w księdze wieczystej, jak i z decyzji komunalizacyjnej wynika, że 31 grudnia 1998 r. działka ta stanowiła własność Gminy, ustalanie z jaką datą Skarb Państwa nabył jej prawo własności, nie jest okolicznością istotną w rozpoznawanej sprawie.
Sąd kasacyjny wyjaśnia, że nie jest możliwe (jak wnosił o to Wojewoda) jednoczesne rozpoznanie skargi kasacyjnej wniesionej przez Skarżących od wyroku z 3 lutego 2022 r.
Na obecnym etapie postępowania Sąd kasacyjny mógł rozpoznać wyłącznie skargę kasacyjną Wojewody i uznając zasadność argumentu dotyczącego braku podstaw do zastosowania art. 179a p.p.s.a., uchylić wyrok wydany w ramach autokontroli (por. stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 26 kwietnia 2021 r. I OSK 3899/18). Uchylenie tego wyroku umożliwi natomiast rozważenie przez Sąd Wojewódzki zasadności nadania dalszego biegu skardze kasacyjnej wniesionej przez Skarżących od wyroku z 3 lutego 2022 r., po uprzednim zbadaniu jej dopuszczalności.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że sentencja wydanego na posiedzeniu niejawnym wyroku z 3 lutego 2023 r. została doręczona E.P. 13 lutego 2023 r. (karta 45), J.W. 15 lutego 2023 r. (karta 54), zaś H.W.– 20 lutego 2023 r. (karta 65). Wniosek o uzasadnienie, podpisany przez wszystkich Skarżących, nadany został w urzędzie pocztowym 21 lutego 2023 r. (karta 57 i 58). Jak wynika z zarządzenia Przewodniczącego wydziału (karta 60) wniosek ten został uznany za złożony w terminie. W konsekwencji wyrok wraz z uzasadnieniem doręczony został Skarżącym, którzy – reprezentowani przez fachowego pełnomocnika – wnieśli od niego skargę kasacyjną. Tymczasem wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku winien być wniesiony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku lub doręczenia jego sentencji. W przypadku E.P. termin ten upłynął 20 lutego 2023 r., wniosek o uzasadnienie został zaś przez nią wniesiony 21 lutego 2023 r.
Uznając zatem skargę kasacyjną Wojewody za zasadną, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.