I OSK 2151/24

I OSK 2151/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Aleksandra Łaskarzewska
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 708/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-29
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
art. 7, art. 77 § 1, art.8, art. 9, art. 10 § 1, art. 64 § 2, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 1 § 1 i § 2, art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 708/23 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2023 r. nr DRP-VIII.0254.1.2023.MW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 708/23 oddalił skargę A. A. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 24 stycznia 2023 r. nr DRP-VIII.0254.1.2023.MW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:
I) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu za niedopuszczalne ustalenie areału gruntów będących w posiadaniu A. A., w oparciu o nakaz płatniczy wystawiony na dane jej współmałżonka, w sytuacji gdy małżonkowie byli w ustroju wspólnoty majątkowej małżeńskiej, co skutkowało nieustaleniem przez organ areału gruntu będącego w posiadaniu wnoszącej skargę kasacyjną;
II) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na braku należytego dokonania oceny prawnej podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 oraz art. 10 § 1 K.p.a. przez brak zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu i zarejestrowanie skarżącej bez wystarczającego zbadania dokumentów, świadczących o tytule do władania gruntami powyżej 2 ha przeliczeniowych, w sytuacji gdy dokumentacja dotycząca posiadanego gruntu jest niejednoznaczna; organ powinien wezwać stronę do wykazania powierzchni posiadanych gruntów, a nie wydawać decyzję, w sytuacji gdy nie dysponował pełnym materiałem dowodowym; Sąd I instancji nie ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów, a jedynie stwierdził, że "organy, prowadząc postępowanie w sprawie uznania skarżącej za osobę bezrobotną, zgromadziły wystarczający materiał dowodowy", podczas gdy w opinii wnoszącej skargę kasacyjną, ten materiał jest wewnętrznie sprzeczny;
2) art. 1 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, pomimo że organ I instancji nie zebrał, a co za tym idzie nie rozważył, całego materiału dowodowego w sprawie, w tym nie wyjaśnił jaki rzeczywiście areał gruntów rolnych był w posiadaniu A. A. na dzień wydania decyzji; wnioskodawczyni nie została wezwana do przedstawienia stosownego dokumentu, a ponadto organ odrzucił dokumenty wystawione na dane męża wnioskodawczyni, pomimo że znajdowali się w małżeńskim ustroju majątkowym łącznym; w efekcie nie przeprowadzono dowodu z dokumentu urzędowego wystawionego na dane męża A. A., poświadczającego areał znajdujący się w posiadaniu małżeństwa, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem sprawy i wydaniem wadliwej decyzji; w konsekwencji skutkowało brakiem w uzasadnieniu orzeczenia okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy; naruszenie art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. polegało na przyjęciu, że do ustalenia wielkości gruntów posiadanych przez A. A. nie mają zastosowania dokumenty (nakaz płatniczy) wystawiony na dane współmałżonka, jak i art. 64 § 2 w związku z art. 10 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie, pomimo że w sprawie wystąpiła konieczność przeprowadzenia wyjaśniającego postępowania dowodowego.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy oraz wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że błędny jest pogląd Sądu I instancji, że organy, prowadząc postępowanie w sprawie, zgromadziły wystarczający materiał dowodowy.
W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, materiał dowodowy jest wewnętrznie sprzeczny.
Wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że w dacie wydania decyzji z 10 sierpnia 1998 r. była posiadaczką nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Podczas rejestracji w Urzędzie Pracy w 1998 r. była obecna razem z mężem i przedłożyła szereg dokumentów, które zostały odrzucone przez urzędników jako nieprzydatne dla postępowania. W ten sposób organ pozbawił się zasadniczej części materiału dowodowego. Organ uwzględnił nakaz płatniczy, w którym stwierdzono, że A. A. posiada 0,51 ha przeliczeniowego użytków rolnych, podczas gdy z załącznika do karty rejestracyjnej – sytuacja rodzinna i materialna osoby rejestrowanej (k. 115) wynika, że skarżąca podała ilość hektarów przeliczeniowych o łącznej wartości przekraczającej 2 ha (1 ha 95a oraz 0,51 ha), ponieważ podane dwie wartości powierzchni odnoszą się do Gminy X. oraz do Gminy Y. Tym samym, skoro skarżąca podała ilość hektarów przeliczeniowych o łącznej wartości przekraczającej 2 ha, a pomimo tego decyzja z 10 sierpnia 1998 r. została wydana, to jej wydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wyjaśniła wnosząca skargę kasacyjną, błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Jednakże, mając podane takie dane w aktach, organ nie przeprowadził już później żadnego postępowania w celu wyjaśnienia sprawy. Organ nie wezwał do uzupełnienia, ani do wyjaśnień. Zatem, wydał decyzję bez rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zaświadczenia Wójta Gminy X. oraz Starostwa Powiatowego w Z. potwierdzają, że A. A. i B. B. posiadali w dniu wydania decyzji z 10 sierpnia 1998 r. grunty rolne o łącznej powierzchni 1,42 ha, co odpowiadało powierzchni przeliczeniowej 2,08 ha tylko na terenie tej gminy.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocenę naruszenia przepisów powołanych w skardze kasacyjnej poprzedzić należy przypomnieniem treści żądania skarżącej. Otóż A. A. w dniu 31 października 2022 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w [...] (powoływanego dalej również jako "KRUP") z 10 sierpnia 1998 r. nr KE-5231/12188/98 w przedmiocie uznania A. A. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawczyni wskazała, że organ nieprawidłowo zakwalifikował ją jako osobę bezrobotną, pomimo że nie spełniała przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.o.z.", była bowiem właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
Wojewoda Podkarpacki decyzją z 1 grudnia 2022 r. nr S-V.862.11.2022.AP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Organ ustalił, że A. A. na mocy decyzji z 10 sierpnia 1998 r. nabyła status bezrobotnego oraz od 18 sierpnia 1998 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 80% kwoty zasiłku podstawowego na okres nieprzekraczający 12 miesięcy. W dniu rejestracji strona przedstawiła świadectwo pracy z firmy, w której zatrudniona była w okresie od 1 kwietnia 1996 r. do 30 czerwca 1998 r. Przyczyną rozwiązania stosunku pracy była likwidacja stanowiska pracy na mocy porozumienia stron. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się nakaz płatniczy wystawiony przez Burmistrza Miasta i Gminy Y. na A. A. z 28 lutego 1998 r., potwierdzający obowiązek wniesienia opłaty za grunty o powierzchni przeliczeniowej 0,68 ha. Dokumenty te stały się podstawą do wydania decyzji pozytywnej w zakresie przyznania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr DRP-VIII.0254.1.2023.MW utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego. Organ podkreślił, że strona postępowania nie przedstawiła aktu notarialnego lub innego dokumentu potwierdzającego prawo własności gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, które przysługiwało jej w dniu rejestracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona przez A. A. decyzja Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 24 stycznia 2023 r. nie narusza prawa.
Jak wskazał Sąd I instancji, istotą sporu w sprawie jest to, czy skarżąca w dniu wydania decyzji z 10 sierpnia 1998 r. spełniała przesłankę uznania jej za osobę bezrobotną, określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z 10 sierpnia 1998 r. Zgodnie z tym przepisem, bezrobotny lub bezrobotny małżonek rolnika wykonujący na stałe pracę w gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowe i posiadający ubezpieczenie społeczne rolników z tego tytułu, nie mógł nabyć statusu bezrobotnego. Jak uznał zatem Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie organ nadzoru był obowiązany do dokonania oceny, czy kontrolowana przez niego decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego, to znaczy, czy z akt administracyjnych sprawy w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wynika, że organ wydał decyzję w stosunku do osoby, co do której wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z. W ocenie Sądu I instancji, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, co oznacza, że organ prawidłowo stwierdził, że decyzja będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności nie narusza prawa w sposób rażący.
Ze stanowiskiem Sądu I instancji należało zgodzić się.
Dodać trzeba, że wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. w przeważającej mierze mają charakter materialnoprawny, ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje stosunek prawny ułomny albo w ogóle się nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Analiza orzecznictwa sądowego dotyczącego nieważności decyzji wskazuje na to, że wprawdzie decyzja jest traktowana jako obarczona wadami materialnoprawnymi, ale przyczyną ich powstania może być nie tylko naruszenie przepisów samego prawa materialnego, lecz również naruszenie szczególnie istotnych przepisów proceduralnych. Z punktu widzenia bytu prawnego decyzji wadliwej nie ma to jednak znaczenia, ponieważ ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie bywać może tylko elementem prowadzącym do tej oceny (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 720).
W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. należało uznać za niemające usprawiedliwionych podstaw, ponieważ dotyczą one naruszeń przepisów postępowania zakończonego decyzją Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w [...] z 10 sierpnia 1998 r. nr KE-5231/12188/98 w przedmiocie uznania A. A. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu jej zasiłku dla bezrobotnych. Jak wynika bowiem z argumentacji podanej na poparcie wskazanych zarzutów kasacyjnych, skarżąca zmierza do podważenia ustaleń stanu faktycznego będących podstawą wydania decyzji kwestionowanej w trybie nadzorczym i przeprowadzonych w tym postępowaniu ocen. Mogą być one zatem oceniane tylko jako uchybienia mogące – co najwyżej – mieć wpływ na wynik sprawy, ale nie stanowią (nawet łącznie) przypadku rażącego naruszenia prawa, ponieważ w wyniku przywołanej decyzji powstał stosunek prawny, na który, w istniejącym wówczas stanie faktycznym sprawy, zezwalały przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną tej decyzji, zawarte w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Trafnie więc uznał Sąd I instancji, że wydanie decyzji z 10 sierpnia 1998 r. z rażącym naruszeniem prawa nastąpiłoby, gdyby ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało jednoznacznie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do uznania jej za osobę bezrobotną, a pomimo tego taka decyzja zostałaby wydana. Sąd I instancji słusznie uznał, że podnoszone przez skarżącą w toku postępowania nadzorczego argumenty nie podważyły w sposób kategoryczny ustaleń organów, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanki wymienionej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z., skoro zarzuty skarżącej polegały jedynie na wykazaniu wątpliwości w tym zakresie. Wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy nie oznaczają, że decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaś organ prowadzący postępowanie nadzorcze powinien rozstrzygać zaistniałe w sprawie wątpliwości na korzyść legalności zaskarżonej decyzji.
Należy zgodzić się z oceną Sądu I instancji, że w toku postępowania nie zostało w sposób kategoryczny dowiedzione, że znajdujące się w posiadaniu skarżącej użytki rolne przekraczały 2 ha przeliczeniowe. Prawidłowo zauważył Sąd I instancji, że postępowanie w sprawie uznania A. A. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku toczyło się na wniosek strony, w oparciu o przedłożone przez nią dokumenty mające potwierdzać wystąpienie przesłanek warunkujących wydanie pozytywnej dla niej decyzji. Kwestia nieposiadania przez nią ponad 2 ha przeliczeniowych użytków rolnych nie była przez stronę w żaden sposób podważana, aż do momentu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Ponadto, jak zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, skarżąca na rozprawie 29 stycznia 2024 r. przyznała, że "gdy stawiła się w urzędzie pracy, celem ustalenia statusu bezrobotnego, sytuacja prawna dotycząca gruntów była bardzo niejasna. Kwestia zakupionych gruntów była sporna. Nastąpiło zawłaszczenie fragmentu dzierżawionego". Tym samym należy zgodzić się z oceną Sądu I instancji, że organy, prowadząc postępowanie w sprawie uznania skarżącej za osobę bezrobotną, zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, z którego wynikało, że spełniała ona wszystkie przesłanki do wydania decyzji pozytywnej. Sam fakt, że zdaniem skarżącej okoliczności dotyczące posiadania przez nią ponad 2 ha przeliczeniowych użytków rolnych były ówcześnie niejasne, nie oznacza, że organ na dzień orzekania w przedmiocie statusu bezrobotnego dysponował materiałem dowodowym, z którego wynikałoby, że nie zostały spełnione przesłanki uznania skarżącej za osobę bezrobotną.
Odnośnie do podnoszonej przez skarżącą kasacyjnie, zarówno w skardze, jak i skardze kasacyjnej, okoliczności braku zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu, Sąd I instancji słusznie zauważył, że pomimo wskazywania przez skarżącą, że decyzja z 10 sierpnia 1998 r. została doręczona na niewłaściwy adres, to jednak skarżąca nie kwestionuje faktu otrzymania spornej decyzji. Twierdzi jedynie, że zapoznała się z nią dopiero w październiku 1999 r. Słuszny jest również wniosek Sadu i instancji, że nie budzi zatem wątpliwości okoliczność wejścia decyzji z 10 sierpnia 1998 r. do obrotu prawnego. Ponadto, powtórzyć należy za Sądem I instancji, że jest to co najwyżej przesłanka wznowienia postępowania, która nie może być przedmiotem kontroli organu nadzorczego w postępowaniu nieważnościowym. System nadzwyczajnych trybów postępowania oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, zgodnie z którą poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Wady proceduralne, wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. jako przesłanki wznowienia, zostały wyłączone przez ustawodawcę z podstaw nieważności decyzji, stanowiąc zamknięty katalog wad uzasadniających wznowienie postępowania. Zatem, zarzuty dotyczące nieprawidłowego doręczenia skarżącej decyzji z 10 sierpnia 1998 r. nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności.
Z uwagi na powyższe, nie można skuteczne zarzucić Sądowi I instancji, że naruszył prawo podzielając stanowisko organu, że decyzja KRUP w [...] z 10 sierpnia 1998 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a także nie zawiera innych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., co uzasadniało wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia jej nieważności.
Skarżąca kasacyjnie w istocie polemizuje z dokonanymi przez organy administracyjne ustaleniami stanu faktycznego i oceną materiału dowodowego, zaaprobowanymi przez Sąd I instancji. W zarzutach skargi kasacyjnej nie przedstawiono w zasadzie żadnych nowych argumentów wskazujących na błąd Sądu I instancji w przyjętych ustaleniach stanu faktycznego ani w zaaprobowanej ocenie materiału dowodowego. Wszystkie dowody, których pominięcie lub błędną ocenę zarzuca skarżący kasacyjnie, są włączone do akt postępowania i zostały szczegółowo zanalizowane w decyzjach zapadłych w obu instancjach, a także przez Sąd I instancji. Nie można więc skutecznie zarzucić Sądowi I instancji i organom administracyjnym, że w sposób niedostateczny ustaliły stan faktyczny w sprawie, dokonując w konsekwencji błędnych ustaleń i ocen w zakresie braku rażącego naruszenia prawa co do wykazania wielkości gospodarstwa rolnego skarżącej w decyzji z 10 sierpnia 1998 r. Tym samym Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Mając zaś na uwadze sposób skonstruowania zarzutów kasacyjnych polegający na powiązaniu naruszenia powyżej wskazanych przepisów K.p.a. z przepisami art. 1 § 1 i 2, art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 1 P.p.s.a., należy jeszcze odnieść się do zarzutu naruszenia tych przepisów.
Przepis art. 1 P.p.s.a. stanowi: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).". Przepis ten nie dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a., jako nieprawidłowo skonstruowany, nie mógł zatem podlegać rozpoznaniu.
W kwestii naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a., wskazać należy, że przepis ten mógłby być naruszony tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd I instancji rozpoznana mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, Sąd I instancji nie przeprowadziłby kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Nie mógł osiągnąć skutku zarzut naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w powiązaniu z wymienionymi przepisami K.p.a. Treść powyższego zarzutu wskazuje, że skarżąca kasacyjnie w istocie w ramach tego zarzutu kwestionuje zakres sądowej kontroli legalności wydanej w postępowaniu administracyjnym decyzji pod kątem jej zgodności z wymienionymi zasadami postępowania administracyjnego zmierzając do wykazania, że organ administracyjny nie wyjaśnił jaki areał gruntów rolnych był w posiadaniu skarżącej na dzień wydania decyzji z 10 sierpnia 1998 r.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.
Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy wyznaczonych treścią art. 156 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z., a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.
W drugim zaś przypadku, tj. w sytuacji zarzucania Sądowi, że nie wyszedł on poza zarzuty i wnioski skargi, zauważyć należy, że skarżąca przedmiotem zarzutu skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczyniła zagadnienie braku wyjaśnienia jaki areał gruntów rolnych był w posiadaniu skarżącej na dzień wydania decyzji z 10 sierpnia 1998 r. Wskazuje to, że nie mamy do czynienia z sytuacją, w której Sąd I instancji nie zauważył naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącą, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu, co pozwalałoby skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzut braku wyjścia poza zarzuty i wnioski skargi. W tym znaczeniu zarzut skargi kasacyjnej naruszenia ww. przepisów postępowania nie mógł być zasadny. Zauważenia przy tym wymaga, że niezależnie od sposobu skonstruowania tego zarzutu kasacyjnego, zarzut ten nie mógł odnieść skutku ze względu na omówioną powyżej nieskuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wymienionych w skardze kasacyjnej.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w powiązaniu z wymienionymi przepisami K.p.a. autor skargi kasacyjnej wskazał, że polega ono na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia, nieodpowiadającego wymogom zawartym w tym przepisie przez brak należytego dokonania oceny prawnej podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 10 § 1 K.p.a.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może stanowić skutecznej podstawy prawnej do wzruszenia w drodze kontroli kasacyjnej ustaleń stanu faktycznego. Nie można zasadnie, na podstawie wyłącznie art. 141 § 4 P.p.s.a., tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury administracyjnej, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny sprawy. Inaczej mówiąc, za pomocą art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stawiać zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 25 maja 2017 r. sygn. I GSK 1106/15; z 23 lipca 2013 r. sygn. II GSK 412/12; z 16 lipca 2013 r. sygn. II FSK 2208/11. publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do tego zmierza zaś skarżąca kasacyjnie.
Niezależnie jednak od powyższego, a także pomijając nieprawidłowości w sposobie skonstruowania tego zarzutu, należy wskazać, że jest on nieusprawiedliwiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy. W szczególności Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, zarzuty skargi, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Z uzasadnienia wyroku jasno wynika, czym kierował się Sąd oddalając skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 24 stycznia 2023 r. W tej sytuacji niepodzielenie stanowiska Sądu odnośnie do braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1998 r. nie może skutkować stwierdzeniem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.