I OSK 2151/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-31
NSAAdministracyjneWysokansa
piecza zastępczaopłatyulginiepełnosprawnośćpomoc społecznasamorządKodeks postępowania administracyjnegoustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, uznając, że ustalenie stopnia niepełnosprawności nie obliguje organu do zwolnienia z opłat.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.Ś. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. K.Ś. domagał się odstąpienia od opłaty za pobyt syna w rodzinie zastępczej. Organy administracji odmówiły, wskazując na przekroczenie kryteriów dochodowych i brak wystarczających przesłanek do ulgi, mimo orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności skarżącego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione, w tym dotyczące kolejności rozpatrywania wniosków i kompetencji do wydawania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie odmawiającą odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów dotyczących możliwości stosowania ulg, kompetencji organów, braku kompletnych akt sprawy oraz niewłaściwej interpretacji przepisów o niepełnosprawności. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw. Sąd podkreślił, że wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty powinien być rozpatrzony przed ustaleniem jej wysokości. Stwierdził również, że upoważnienie pracownika PCPR do wydania decyzji w sprawie ulg jest dopuszczalne na gruncie przepisów. Odnosząc się do zarzutów dotyczących Konstytucji RP, NSA wskazał na brak precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów przez skarżącego. Wreszcie, sąd uznał, że samo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie obliguje organu do odstąpienia od ustalenia opłaty, a decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty powinien być rozpatrzony w pierwszej kolejności, przed ustaleniem jej wysokości, gdyż odstąpienie od ustalania opłaty musi poprzedzać jej ustalenie.

Uzasadnienie

Ustawodawca rozgraniczył te dwie materie, a odstąpienie od ustalenia opłaty musi nastąpić przed jej ustaleniem, co wynika z logiki i celu tych rozstrzygnięć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.w.s.p.z. art. 194 § 3

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, decyzja uznaniowa.

Pomocnicze

u.w.s.p.z. art. 193 § 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Podstawa do ustalania opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

u.w.s.p.z. art. 182 § 3

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Delegacja kompetencji do wydawania decyzji w sprawach opłat przez starostę na pracowników PCPR.

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna zawieszenia postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania organów.

Konstytucja RP art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu i jawnego rozpoznania sprawy.

u.r.z.o.n. art. 4 § 2

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Określenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 194 ust. 3 u.w.s.p.z. przez akceptację niewłaściwej sekwencji rozstrzygnięć (rozpatrzenie wniosku o odstąpienie od opłaty po ustaleniu jej wysokości). Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście zawieszenia postępowania. Naruszenie art. 194 ust. 3 u.w.s.p.z. przez wydanie decyzji przez pracownika PCPR na podstawie upoważnienia. Naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 45 Konstytucji RP przez brak kompletnych akt sprawy i nierzetelne rozpatrzenie sprawy przez WSA. Naruszenie art. 4 ust. 2 u.r.z.o.n. przez niewłaściwe odczytanie i zastosowanie przepisu dotyczącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Godne uwagi sformułowania

Odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie. Decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową. Stan zdrowia nie wpływa automatycznie na pogorszenie sytuacji finansowej w sposób uzasadniający zwolnienie z ponoszenia opłaty.

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący

Mariola Kowalska

sprawozdawca

Joanna Skiba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja kolejności rozpatrywania wniosków o odstąpienie od opłat w pieczy zastępczej, dopuszczalność delegacji kompetencji do wydawania decyzji, oraz ocena wpływu orzeczenia o niepełnosprawności na obowiązek ponoszenia opłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z opłatami za pobyt w pieczy zastępczej i uznaniowym charakterem decyzji w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla rodzin korzystających z pieczy zastępczej, a orzeczenie precyzuje zasady dotyczące ulg i uznania administracyjnego.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności automatycznie zwalnia z opłat za dziecko w pieczy zastępczej? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2151/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1557/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-07-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 821
art. 194 ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: Starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1557/20 w sprawie ze skargi K.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 30 września 2020 r. nr SKO.4205.135.2020 w przedmiocie odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1557/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 30 września 2020 r. nr SKO.4205.135.2020 w przedmiocie odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddalił skargę.
Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniósł K.Ś. Skarżąc wyrok w całości zarzucił Sądowi I instancji wydanie wyroku z naruszeniem:
I. przepisu procesowo-materialnego, tj. art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w którym mowa jest o możliwości stosowania tzw. "ulg", tj. o możliwości odstąpienia od opłat, jak również umorzenia opłat, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia ich na raty, o których to "ulgach" mowa w art. 193 ust. 1 tejże ustawy - przez zaakceptowanie niewłaściwie przyjętej sekwencji rozstrzygnięć obranej przez organy administracyjne orzekające w sprawie na wcześniejszym etapie postępowania - w dodatku bez wskazania podstawy prawnej uzasadniającej przyjęcie takiej sekwencji - co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
oraz obrazy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. obranego za podstawę zawieszenia pierwszego z wszczętych postępowań - mimo braku spełnienia przesłanki zawieszenia tego postępowania na tej podstawie prawnej;
II. przepisu postępowania, tj. art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w którym mowa jest o kompetencji Starosty w zakresie stosowania tzw. ''ulg'' na podstawie tej ustawy, tj. odstąpienia od ustalenia opłaty, jak również umorzenia opłat, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia ich na raty - bez możliwości scedowania tej kompetencji w zakresie stosowania tych ''ulg'' na inne osoby w drodze upoważnienia - przez zaakceptowanie faktu wydania orzeczenia o odmowie odstąpienia od opłat od K.Ś. ) - nie przez samego Starostę Częstochowskiego, lecz przez pracownice PCPR w Częstochowie na podstawie upoważnienia Starosty Częstochowskiego - co miało istotny wpływ na wynik Sprawy;
III. przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 45 Konstytucji RP - przez rozpatrzenie przez WSA W Gliwicach sprawy ze skargi K.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 30 września Ż020 r. i wydanie wyroku z 14 lipca 2021 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Częstochowskiego (organu I instancji) z dnia 17 lipca 2020 r. o odmowie odstąpienia od opłat od K.Ś. za pobyt syna K.S. w rodzinie zastępczej spokrewnionej od 1 marca 2020 r. do 28 lutego 2021 roku - bez posiadania kompletnych akt z postępowań administracyjnych w zakresie materiałów o kluczowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy co miało wpływ na wynik sprawy;
IV. przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a . oraz art.45 Konstytucji RP oraz art. 8, 24 § 3 k.p.a., a także 124 § 1 k.p.a. przez brak rzetelnego rozpatrzenia sprawy przez WSA w Gliwicach i w wyniku tego pominięcie przez WSA w Gliwicach faktu naruszeń prawa przez organ administracyjny I instancji (zaakceptowanych przez organ administracyjny odwoławczy) w zakresie odmowy wyłączenia pracownicy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Częstochowie A.S. od prowadzenia postępowania administracyjnego na etapie pierwszoinstancyjnym, co strona podnosiła na każdym z etapów postępowań międzyinstancyjnych;
V. przepisu prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. Z 2020 r. poz. 426, 568) zawierającego określenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - przez niewłaściwe odczytanie treści tego przepisu i w konsekwencji jego błędne zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi który wydał orzeczenie, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie - wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie - z ewentualnym zobowiązaniem tego Sądu do przekazania odpowiednich zaleceń organom administracji właściwym w sprawie - jeśli Wysoki Sąd uzna to za celowe.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Organy obu instancji odmówiły odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna Skarżącego – K.S. w rodzinnej pieczy zastępczej. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów był art. 193 ust. 1 pkt 1, art. 193 ust. 1a i ust. 2, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 821, dalej "ustawa") oraz postanowienia uchwały Rady Powiatu Częstochowskiego z 19 września 2013 r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt w dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. (Dz. U. Woj. Śl. z 2013 r. poz. 5795, dalej "uchwała").
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że dochód skarżącego, obowiązanego do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej przekracza wskazaną w § 2 ust. 1 pkt 2 uchwały kwotę obligującą organy do odstąpienia od ustalenia należności. Organy przeanalizowały również przesłanki objęte § 2 ust. 2 uchwały uprawniające do odstąpienia od ustalenia opłaty i ustaliły, że przesłanki objęte § 2 ust. 2 pkt 1 oraz 4-11 uchwały nie zachodzą w sprawie. W zakresie przesłanki wskazanej w § 2 ust. 2 pkt 2 uchwały organy wyjaśniły, że przedstawiona przez Skarżącego dokumentacja medyczna potwierdza rozpoznane u skarżącego choroby, jednakże stan zdrowia skarżącego nie ma wpływu na wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu. Stan zdrowia nie pogarsza też w znaczącym stopniu jego sytuacji finansowej. W zakresie przesłanki z w § 2 ust. 2 pkt 3 uchwały wyjaśniły, że Skarżący przedstawił wyrok Sądu Rejonowego [...], Wydziału [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2019 r. (sygn. akt [...]) z którego wynika, że zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe od 29 stycznia 2018 r. z możliwością podjęcia pracy w warunkach chronionych. Organy wyjaśniły również, że przesłanki wskazane w § 2 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 uchwały nie mogą stanowić wyłącznej, obligatoryjnej podstawy do odstąpienia od ustalenia odpłatności w całości. Zwróciły uwagę że udokumentowane przez Skarżącego bieżące wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie, jak również zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie stanowią szczególnej okoliczności uzasadniającej zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Odnosząc wysokość emerytury Skarżącego ([...] złotych miesięcznie) do wysokości płaconych przezeń alimentów na dwoje dzieci (łącznie [...] złotych miesięcznie) wskazały, że kwota ta w polskich realiach, przy uwzględnieniu wieku Skarżącego i jego stanu zdrowia wskazuje, że posiada on środki finansowe pozwalające na zaspokojenie własnych potrzeb a zaliczenie Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wpływa automatycznie na pogorszenie jego sytuacji finansowej, bowiem utrzymuje się on z emerytury. Podsumowując organy wskazały, że biorąc pod uwagę sytuację życiową, materialną i zdrowotną Skarżącego, jak również wysokość otrzymywanej przez niego emerytury, uznać należało, że brak jest podstaw do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna Skarżącego w pieczy zastępczej.
Stanowisko organów podzielił Sąd Wojewódzki oddalając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odwoła się do prawnego uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 2369/21, wyroku z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 2370/21 oraz wyroku z 31 października 2023 r. sygn. akt I OSK 2150/21, które dotyczyły również K.Ś. i zapadły w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Wobec czego tezy w nim zawarte mogą znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia art. 194 ust. 3 ustawy poprzez zaakceptowanie jak to określił Skarżący niewłaściwej sekwencji rozstrzygnięć, to jest rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty przy jednoczesnym zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości tejże opłaty jest oczywiście niezasadny.
Sąd kasacyjny podziela w pełni stanowisko Sądu Wojewódzkiego zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej a dopiero w drugiej kolejności rozpoznać sprawę dotyczącą ustalenia takiej odpłatności.
Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021r. I OSK 2349/20 (a stanowisko to Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne) w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej wydawana na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy stanowi rozstrzygnięcie odrębnej sprawy administracyjnej w stosunku do sprawy dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty i w której to sprawie organ jest zobowiązany wydać odrębną decyzję. Ponoszenie przez rodziców opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy, rozstrzygane jest w postaci decyzji ustalającej (art. 194 ust. 1 ustawy), natomiast decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową (art. 194 ust. 3 ustawy). Zatem obie materie ustawodawca jednoznacznie rozgraniczył. Ponadto w postępowaniach zmierzających do rozstrzygnięcia każdej z tych spraw badane są inne przesłanki materialnoprawne wynikające z odrębnych podstaw (w tym szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty określają rady powiatów w drodze uchwał podejmowanych na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy). Inny jest też cel obydwu rodzajów decyzji i każda z nich podlega odrębnemu zaskarżeniu. Odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie. Ustawodawca wskazuje bowiem nie na odstąpienie od pobrania opłaty, lecz od jej ustalania. Odstępowanie od ustalania opłaty po jej ustaleniu lub jednocześnie z jej ustaleniem nie znajduje racjonalnego i logicznego uzasadnienia. W konsekwencji należy przyjąć, że w sytuacji, gdy prawodawca wskazuje na przesłanki odstąpienia od ustalenia opłaty, zbadanie tych przesłanek w określonym stanie faktycznym musi nastąpić przed ustalaniem opłaty, zwłaszcza że z treści art. 194 ust. 3 ustawy wynika, że odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić również z urzędu.
Zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uchylał się spod oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie dotyczy on bowiem niniejszej sprawy ale wadliwego, w ocenie Skarżącego, zawieszenia innego postępowania administracyjnego to jest postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 194 ust. 3 ustawy, uzasadniany przez Skarżącego faktem wydania decyzji nie przez samego Starostę, ale przez upoważnionego przez niego pracownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (punkt II petitum skargi kasacyjnej).
Argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca tego zarzutu, oparta jest na stwierdzeniu, że przepis art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu nie został wymieniony w art. 182 ust. 3 tej ustawy umożliwiającym delegację wydawania rozstrzygnięć na osoby inne niż starosta. Zgodnie z ostatnim z przywołanych przepisów w sprawach indywidualnych dotyczących świadczeń, dodatków, środków finansowych, opłat oraz innych kwot, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1, 2 i 4, art. 84, art. 92 ust. 1, art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 193 ust. 1, decyzje wydaje starosta, upoważniony przez niego kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie lub inni pracownicy powiatowego centrum pomocy rodzinie upoważnieni przez starostę na wniosek kierownika. Jak wynika wprost z zacytowanego przepisu, znajduje on zastosowanie do wydawania decyzji w określonych w nim sprawach. Udzielenie ulgi, o której mowa w art. 194 ust. 3 ustawy, uznać należy za objęte zakresem zastosowania art. 182 ust. 3 ustawy.
Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że ustawodawca nie określił w art. 194 ust. 3 ustawy formy działania organu, w jakiej organ miałby dokonywać umorzenia opłaty, odroczenia terminu jej płatności, rozłożenia jej na raty lub odstąpienia od jej ustalenia. W omawianym przepisie zawarte jest odesłanie, ale jedynie do ust. 2 tego przepisu oraz do art. 193 ust. 1 ustawy, w których również nie określono formy działania organu. Forma działania organu jako decyzja, wynika dopiero z art. 194 ust. 1 ustawy. W konsekwencji ze względu na systematykę przepisu, formę tę należy stosować także do orzekania o okolicznościach określonych w art. 194 ust. 3 ustawy. Idąc tym tokiem rozumowania uznać również należy, że do wydawania rozstrzygnięć na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy starosta upoważnić może stosownie do art. 182 ust. 3 ustawy pracowników wskazanego w nim organu pomocniczego.
W zarzutach objętych punktami III i IV jako wzorzec kontroli Skarżący powołał art. 45 Konstytucji. Sąd kasacyjny przypomina, że obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest sprecyzowanie, jaki konkretny przepis został naruszony przez sąd pierwszej instancji. W przypadku przepisów składających się z kilku jednostek redakcyjnych, autor skargi kasacyjnej zobligowany jest do wskazania konkretnej jednostki. W niniejszej sprawie takiego sprecyzowania zabrakło, pomimo że art. 45 Konstytucji składa się z dwóch ustępów, z których pierwszy przewiduje, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Zgodnie z ust. 2 cytowanego artykułu wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.
Skarżący ani w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazał, czy w jego ocenie naruszone zostało jego prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji czy też prawo do jawnego rozpoznania sprawy, wynikające z ust. 2 cytowanego artykułu. Jak już wskazano na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podniesionych zarzutów i nie może ani domniemywać ani też uzupełniać zarzutów podniesionych przez skarżącego kasacyjnie.
Sąd kasacyjny dostrzega, że Skarżący uzasadniając zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji powoływał się na wydanie przez Sąd pierwszej instancji wyroku pomimo nieposiadania kompletnych akt administracyjnych i z pominięciem kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono jednakże zarzutu naruszenia art. 133 p.p.s.a., zatem w tym zakresie zarzut nie mógł zostać rozpoznany. Z kolei zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie został uzasadniony w sposób prawidłowy. Skarżący kasacyjnie nie wskazał jakie okoliczności faktyczne powinien organ administracji ustalić i w jakim zakresie. Podstawę prawną rozpatrywanej przez organy sprawy stanowiły przepisy art. 193 i 194 ustawy o pieczy zastępczej oraz § 2 uchwały Rady Powiatu Częstochowskiego z 19 września 2013 r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt w dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. Zarówno zakres rozpoznania sprawy, jak i w konsekwencji zakres ustaleń dowodowych został określony powyższymi przepisami. Skarżący kasacyjnie wskazując na brak określonych pism w aktach sprawy powinien wykazać, że ich brak miał istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrócić też należy uwagę, że Skarżący nie dołączył do pisma z 19 lutego 2021 r. żadnych dokumentów, poza dotyczącymi wyłączenia pracownika, w których byłby zawarte dowody mające znaczenie dla rozpoznania sprawy.
Argumenty podnoszone przez Skarżącego jako uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 45 Konstytucji, to jest argumenty dotyczące pominięcia zarzutów podniesionych w skardze, niedokonania kontroli ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w zakresie jego sytuacji majątkowej i życiowej nie są adekwatne do wskazanego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu. Uzasadnienie to wskazuje, że Skarżący kwestionuje prawidłowość poczynionych przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia.
Sąd kasacyjny podkreśla, że wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji wymagania ustrojodawcy dotyczące zapewnienia stronom prawa do sądu, w tym prawidłowego ukształtowania procedury sądowej zostały przez ustawodawcę zrealizowane m.in. poprzez odpowiednie przepisy p.p.s.a. oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 poz. 1634. t.j.). Jeżeli strona kwestionuje prawidłowość zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych poczynionych przez organy winna przywołać jako wzorzec kontroli przepisy k.p.a. regulujące ustalanie stanu faktycznego przez organy, dokonując jednocześnie ich powiązania z przepisami p.p.s.a. Zaniechanie podniesienia takich zarzutów w skardze kasacyjnej powoduje, że Sąd kasacyjny nie ma możliwości odniesienia się do przywoływanych przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutów wadliwej oceny jego sytuacji.
W konsekwencji, zarzuty objęte punktem III i IV petitum skargi kasacyjnej również uznać należało za niezasadne.
Uzasadniając zarzut objęty punktem V petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 426 z późn. zm., to jest w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, dalej "ustawa o rehabilitacji") Skarżący podkreślał, że w następstwie wadliwego odczytania treści tego przepisu Sąd Wojewódzki wadliwie zaakceptował tezę Kolegium o dobrym stanie zdrowia Skarżącego.
Odnosząc się do podniesionego przez Skarżącego zarzutu naruszenia przez organy art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, należy uznać, że zarzut ten nie jest zasadny, ponieważ przepis ten odnosi się do przesłanek zaliczenia osoby do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Okoliczność związana z legitymowaniem się przez Skarżącego orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma walor informacji obiektywnej, ponieważ okoliczność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Nie można natomiast podzielić stanowiska Skarżącego, że z tego faktu można wyprowadzić przesłankę odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej a organ administracji obowiązany jest do wydania korzystnej dla niego decyzji. Stanowisko Skarżącego nie jest trafne, ponieważ decyzja w tym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego i przeprowadzona kontrola decyzji obu organów nie dała podstaw dla uznania, że organy te dopuściły się w tym zakresie naruszenia prawa. Sąd Wojewódzki nie naruszył zatem analizowanego przepisu poprzez niewłaściwe odczytanie jego treści a w konsekwencji błędnego jego zastosowanie. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, odnotował jedynie fakt legitymowania się przez Skarżącego orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i wyjaśnił z jakich przyczyn okoliczność ta nie mogła automatycznie skutkować koniecznością wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt córki Skarżącego w pieczy zastępczej.
Sąd kasacyjny wskazuje, że w uzasadniając zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji Skarżący w istocie kwestionuje podzielenie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych poczynionych przez organy. Jak już jednak wskazano, zakwestionowanie tychże ustaleń wymagałoby podniesienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zaniechanie sformułowania odpowiednich zarzutów powoduje, że w tym zakresie argumentacja Skarżącego nie może zostać rozważona przez Sąd kasacyjny.
Zarzut naruszenia art. 24 § 3 kpa został przez autora skargi kasacyjnej powiązany z naruszeniem art. 7 i 8 k.p.a. i art. 45 Konstytucji, podczas gdy naruszenie takie gdyby rzeczywiście wystąpiło powinno zostać powiązane z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, ten bowiem przepis dotyczy stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wadliwie zatem sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI