I OSK 2149/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-14
NSAAdministracyjneWysokansa
świadczenie socjalnedobry startopieka nad dzieckiemrodzina zastępczaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegozagadnienie wstępnezawieszenie postępowania

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że sprawa o świadczenie "Dobry start" powinna zostać zawieszona do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny kwestii ustanowienia rodziny zastępczej dla dziecka.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia "Dobry start" dziadkowi, który sprawował faktyczną opiekę nad wnuczką i wystąpił do sądu o ustanowienie rodziny zastępczej. WSA uchylił decyzję organów, wskazując na naruszenie przepisów KPA, w tym art. 97 § 1 pkt 4, poprzez niezawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy opiekuńczej. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że rozstrzygnięcie sądu powszechnego w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej stanowiło zagadnienie wstępne dla sprawy świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów administracji odmawiające przyznania świadczenia "Dobry start" dziadkowi, który sprawował faktyczną opiekę nad wnuczką i złożył wniosek o ustanowienie rodziny zastępczej. Sąd I instancji uznał, że organy naruszyły przepisy KPA, w szczególności art. 97 § 1 pkt 4, poprzez niezawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny kwestii ustanowienia rodziny zastępczej. Skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucała błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego nie miało wpływu na prawo do świadczenia, a zawieszenie postępowania było bezcelowe. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie sprawy opiekuńczej stanowiło zagadnienie wstępne dla sprawy świadczenia "Dobry start", a organy administracji powinny były zawiesić postępowanie. NSA zwrócił uwagę na potrzebę wykładni celowościowej przepisów, uwzględniającej konstytucyjne zasady ochrony praw dziecka i równego traktowania, a także międzynarodowe standardy ochrony dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opieki nad małoletnią stanowi zagadnienie wstępne dla sprawy administracyjnej o przyznanie świadczenia "Dobry start", co uzasadnia zawieszenie postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że status prawny dziecka (np. ustanowienie rodziny zastępczej) ma kluczowe znaczenie dla ustalenia kręgu osób uprawnionych do świadczenia "Dobry start", co czyni sprawę opiekuńczą zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" art. 4 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" art. 3 § pkt 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" art. 28 § ust. 1 i 2

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozstrzygnięcie sprawy opieki nad dzieckiem przez sąd powszechny stanowi zagadnienie wstępne dla sprawy świadczenia "Dobry start". Organ administracji miał obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia sprawy opiekuńczej. Niewłaściwa wykładnia przepisów przez organy administracji, ograniczająca się do wykładni językowej, z pominięciem wykładni celowościowej i wartości konstytucyjnych.

Odrzucone argumenty

Rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego nie wpływa na prawo do świadczenia "Dobry start". Zawieszenie postępowania jest bezcelowe i narusza interes społeczny oraz zasadę szybkości postępowania. Naruszenie zasady czynnego udziału strony nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż strona znała materiał dowodowy.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opieki nad małoletnią jest zagadnieniem wstępnym dla sprawy w przedmiocie przyznania świadczenia dobry start zaniechanie przez organ administracji podjęcia obligatoryjnej czynności procesowej w postaci zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji nie należy poprzestawać na literalnym brzmieniu przepisów, należy bowiem badać, jaki był cel danej instytucji proces interpretacji winien być nastawiony na poszukiwanie takiego znaczenia normy, które realizować będą w najpełniejszym z możliwych stopniu zasady konstytucyjne

Skład orzekający

Agnieszka Miernik

sprawozdawca

Maciej Dybowski

przewodniczący

Piotr Niczyporuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia \"Dobry start\", znaczenie zagadnień wstępnych w postępowaniu administracyjnym, obowiązek zawieszenia postępowania, wykładnia celowościowa przepisów prawa administracyjnego z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniem "Dobry start" i ustanowieniem rodziny zastępczej, ale zasady interpretacyjne są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i uwzględnianie szerszego kontekstu prawnego (w tym konstytucyjnego) przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenia socjalne, szczególnie w sytuacjach rodzinnych.

Czy dziadek może dostać świadczenie "Dobry start"? Sąd NSA wyjaśnia kluczowe znaczenie opieki nad dzieckiem.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2149/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 316/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-08-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art 145 § 1pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art 7, art 8, art 10, art 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 316/21 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2021 r. nr SKO 4318/854/20 w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej świadczenia dobry start i odmowy przyznania tego świadczenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 316/21 uchylił zaskarżoną przez A. A. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 12 stycznia 2021 r. nr SKO 4318/854/20 i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia dobry start.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
A. A. we wniosku z 25 września 2020 r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia dobry start na wnuczkę B. B. Do powyższego wniosku strona dołączyła notarialnie potwierdzone oświadczenia dziadków i rodziców B. B. z 24 sierpnia 2020 r., w którym dziadkowie oświadczają, że będą sprawowali opiekę nad B. B. w czasie nieobecności jej rodziców, a rodzice wyrażają na to zgodę.
Prezydent Miasta Wrocławia decyzją z 10 listopada 2020 r. nr DZSW/55/042616/2020 odmówił przyznania świadczenia z uwagi na to, że A. A. nie jest rodzicem, opiekunem prawnym, ani opiekunem faktycznym dziecka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z 12 stycznia 2021 r. nr SKO 4318/854/20 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i, orzekając co do istoty sprawy, odmówiło stronie świadczenia dobry start, wnioskowanego w związku z rozpoczęciem roku szkolnego 2020/2021 na B. B. Organ ustalił, że strona jest dziadkiem B. B. i sprawuje nad nią faktyczną opiekę, w związku ze stałym pobytem jej rodziców w [...]. Jako dziadek nie mieści się jednak w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia dobry start. Dla uznania strony za opiekuna faktycznego B. B. konieczne byłoby, poza sprawowaniem przez nią opieki faktycznej, także wystąpienie przez nią z wskazanym wnioskiem do sądu opiekuńczego, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie miało podstaw do tego, by jakiekolwiek skutki prawne wywodzić ze wspólnego oświadczenia dziadków i rodziców B. B., w którym dziadkowie oświadczają, że będą sprawowali opiekę nad dzieckiem w czasie nieobecności jej rodziców, a rodzice wyrażają na to zgodę. Nie ma przy tym znaczenia to, że podpisy pod oświadczeniem zostały notarialnie potwierdzone. Rodzice nie mają swobody przekazywania władzy rodzicielskiej, ani żadnego z jej elementów, w tym bieżącej pieczy nad dzieckiem, innym osobom w drodze umów, czy oświadczeń.
Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że wydanie decyzji reformatoryjnej wynikało jedynie z niewłaściwego oznaczenia danych dziecka, na które strona ubiegała się o świadczenie, a więc niewskazania w rozstrzygnięciu obu członów nazwiska B. B., co mogło zostać konwalidowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w rozstrzygnięciu decyzji drugoinstancyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucono między innymi brak uwzględnienia okoliczności, że w toku postępowania administracyjnego przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia-[...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich zawisła sprawa o ustanowienie rodziny zastępczej dla małoletniej B. B. w osobie dziadków: C. C. i skarżącego. Wskazano również, że postanowieniem z 4 marca 2021 r. sygn. akt III Nsm 1415/20, małoletnią wnuczkę umieszczono w rodzinie zastępczej na terenie RP, zgodnie z wnioskiem.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone jest wadami, wynikającymi z naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd zwrócił uwagę, że w toku postępowania przed organem pomocowym wpłynęło pismo strony z 22 października 2020 r., zawierające prośbę "o przesunięcie terminu rozpatrzenia wniosku dotyczącego B. B. do czasu uzyskania wyroku Sądu Wrocław-[...]". Treść powyższego pisma jednoznacznie wskazuje na to, że intencją strony był wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w sprawie umieszczenia małoletniej w rodzinie zastępczej. Potwierdza to również treść dołączonego do wspomnianego wyżej pisma strony zaświadczenia, wystawionego przez Kancelarię Adwokacką, że skarżący wraz z żoną rozpoczęli postępowanie w sprawie umieszczenia małoletniej w rodzinie zastępczej.
Jak zauważył Sąd I instancji, wprawdzie organ I instancji ustalił, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie umieszczenia małoletniego dziecka w rodzinie zastępczej, jednak nie wyprowadził z tego faktu (w kontekście zgłoszonego wniosku o zawieszenie postępowania) żadnych konsekwencji procesowych. Podobnie organ II instancji, który zignorował podniesiony w odwołaniu zarzut zawisłości przed Sądem Rejonowym Wrocław-[...] sprawy w przedmiocie opieki nad wnuczką strony. Tymczasem zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. poz. 1061 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", do podmiotów uprawnionych do wnioskowanego świadczenia zaliczono również rodzica zastępczego. Organy z urzędu nie dostrzegły zatem tego, że rozstrzygnięcie sprawy w tej kwestii przed sądem powszechnym stanowi zagadnienie wstępne dla rozpatrywanej sprawy w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a."
W ocenie Sądu I instancji, okolicznością mającą więc znaczenie prawne dla rozpatrzenia niniejszej sprawy było rozstrzygnięcie w postępowaniu przed sądem powszechnym kwestii rodziny zastępczej dla małoletniej wnuczki skarżącego. W toku całego postępowania strona konsekwentnie wykazywała, że wystąpiła do właściwego sądu o umieszczenie wnuczki w rodzinie zastępczej. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia obligatoryjnej czynności procesowej w postaci zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego jest przedwczesna. Tym samym, Sąd I instancji stwierdził naruszenie przez organ I instancji art. 7, art. 8 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a przez organ II instancji również art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Sąd I instancji uznał również, że zarówno organ I, jak i II instancji, uchybiły zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, sformułowanej w art. 10 K.p.a. , ponieważ nie umożliwiono stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów, zważywszy że obowiązek ten pozostaje aktualny na każdym etapie sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie że zagadnieniem wstępnym dla rozpatrywanej sprawy administracyjnej jest rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opieki nad małoletnią, podczas gdy to rozstrzygnięcie nie wpływa, a nawet nie może mieć wpływu, na sposób rozstrzygnięcia tego postępowania; zawieszenie postępowania jest bezcelowe i naruszałoby tym samym interes społeczny oraz zasadę szybkości postępowania;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 10 K.p.a. przez przyjęcie, że organ administracji publicznej ma obowiązek przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów także wtedy, gdy one wszystkie znane są stronie postępowania, a jednocześnie ewentualne dodatkowe stanowiska przedstawiane przez stronę nie mogą wpłynąć na treść rozstrzygnięcia sprawy; w takiej sytuacji brak zawiadomienia strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w toku postępowania administracyjnego stwierdzono, że A. A. nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia dobry start. Orzeczenie sądu dotyczące opieki nad B. B., które miało zapaść po 30 listopada 2020 r. nie mogło mieć wpływu na prawo A. A. do świadczenia dobry start na rok szkolny 2020/2021.
Świadczenie to przyznawane jest w oparciu o wnioski składane od 1 lipca do 30 listopada, a wnioski złożone po 30 listopada pozostawia się bez rozpatrzenia (§ 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Tym samym, nabycie uprawnień do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia dobry start na rok szkolny 2020/2021 po 30 listopada 2020 r. pozostaje bez wpływu na możliwość przyznania tego świadczenia. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze wiedziało, że orzeczenie w sprawie opieki nad B. B. zapadnie po 30 listopada 2020 r., to nie miało podstaw do przyjmowania, że to rozstrzygnięcie będzie w jakikolwiek sposób oddziaływać na sposób rozstrzygnięcia sprawy o świadczenie dobry start.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że okoliczność ustanowienia A. A. i C. C. rodziną zastępczą 4 marca 2021 r. nie wpłynęło na prawo A. A. do świadczenia, dla którego stan faktyczny i prawny należało zweryfikować na okres poprzedzający dzień 1 grudnia 2020 r. Opisane orzeczenie sądu powszechnego nie wywołało skutków ex tunc. Dlatego, w czasie, w którym dopuszczalne było złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start, A. A. nie należał do osób uprawnionych do pobierania tego świadczenia. Z tego względu należało uznać, że sprawa dotycząca powierzenia opieki nad B. B. tocząca się przed sądem powszechnym nie stanowiła zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w rozpatrywanej sprawie, gdy przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji nie zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się odnośnie do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toku postępowania, to takie naruszenie postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Strona znała materiał dowodowy, w szczególności najistotniejsze elementy, które przesądziły o treści rozstrzygnięcia, ponieważ został on przez nią dołączony do akt sprawy. Strona w sposób jednoznaczny wyraziła też swoje stanowisko w sprawie.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Dokonując kontroli zaskarżonego wyroku w oparciu o wyżej wskazane kryterium Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożona skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. skarżący kasacyjnie organ usiłuje zwalczyć stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że zagadnieniem wstępnym dla rozpatrywanej sprawy przyznania świadczenia dobry strat jest rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opieki nad małoletnią. W ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni normy prawnej wynikającej w ww. przepisów, ponieważ – jak wywodzi kasator - rozstrzygnięcie to nie wpływa, a nawet nie może mieć wpływu, na sposób zakończenia postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia dobry strat; zawieszenie postępowania jest bezcelowe i naruszałoby tym samym interes społeczny oraz zasadę szybkości postępowania.
Na wstępie należy przypomnieć, że naruszenie przepisów postępowania może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego. Stanowi ono jednak podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, WP LexisNexis, Warszawa 2006, s. 368). Oznacza to, że naruszenie prawa procesowego może nastąpić przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Przechodząc do istoty niniejszej sprawy, należy zgodzić się z przyjętym przez Sąd I instancji rozumieniem przepisów art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", które przyjmuje, że rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opieki nad małoletnią jest zagadnieniem wstępnym dla sprawy w przedmiocie przyznania świadczenia dobry start, co uzasadniają okoliczności niniejszej sprawy.
Należy zauważyć przy tym, że żaden z zawartych w tej skardze zarzutów proceduralnych nie wytyka błędu w ustaleniach faktycznych. A skoro tak, to Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany przyjąć, że stan faktyczny sprawy przedstawia się w taki sposób, jak wynika to z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Z ustaleń tych wynika, że wniosek A. A. o przyznanie świadczenia został wniesiony do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu 25 września 2020 r., a więc w terminie, którym upłynął w dniu 30 listopada 2020 r. W toku postępowania przed organem pomocowym wpłynęło pismo strony z 22 października 2020 r. zawierające prośbę "o przesunięcie terminu rozpatrzenia wniosku dotyczącego B. B. do czasu uzyskania wyroku Sądu Wrocław-[...]". Przed Sądem Rejonowym Wrocław-[...] zawisła sprawa w przedmiocie opieki nad wnuczką strony pod sygn. akt III Nsm1415/20, która zakończyła się postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia - [...] z 4 marca 2021 r . sygn. akt III Nsm 1415/20 o ustanowieniu C. C. i A. A. rodzina zastępczą B. B. Z okoliczności niespornych wynika też, że małoletnia podlegała opiece faktycznej dziadków, o czym świadczą dokumenty potwierdzające nadanie jej nr PESEL, zameldowanie jej na pobyt stały pod adresem zamieszkania dziadków oraz rozpoczęcie przez nią roku szkolnego 2020/2021 w Szkole Podstawowej [...] we Wrocławiu [...], gdzie naukę w klasie [...] kontynuowała.
Przepis § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia określił krąg osób uprawnionych do tego świadczenia, zgodnie z którym przysługuje ono rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko. Prawidłowo zatem wskazał Sąd I instancji, że do podmiotów uprawnionych do wnioskowanego świadczenia prawodawca zaliczył również rodzica zastępczego. Niewątpliwie dla rozpatrzenia niniejszej sprawy okolicznością mającą znaczenie prawne było rozstrzygnięcie w postępowaniu przed sądem powszechnym kwestii rodziny zastępczej dla małoletniej wnuczki skarżącego. Podstawową bowiem okolicznością, stanowiącą podstawę odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia był fakt niezaliczenia go kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia dobry start. Tymczasem w toku całego postępowania strona konsekwentnie wykazywała, że wystąpiła do właściwego sądu o umieszczenie wnuczki w rodzinie zastępczej, a w konsekwencji nadanie jej statusu rodzica zastępczego .
Rację należy przyznać skarżącemu kasacyjnie organowi, że w chwili wystąpienia z wnioskiem o świadczenie dobry start skarżący nie byli ani rodzicami, opiekunami prawnymi, ani też rodziną zastępczą dla B. B. Wobec treści § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia skarżący i jego żona nie mieli też formalnie statusu opiekunów faktycznych. Bezsporną okolicznością natomiast jest, że sprawowali bieżącą pieczę nad dzieckiem – wypełniali zatem wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka, a także byli upoważnieni przez rodziców małoletniej na podstawie notarialnego pełnomocnictwa do podejmowania decyzji w kwestii leczenia i kontynuowania nauki przez małoletnią. Sprawując pieczę nad dzieckiem w wieku szkolnym, skarżący mieli wręcz obowiązek zapewnić, aby uczęszczało ono do szkoły, co wiąże się z koniecznością ponoszenia wydatków. Z uzasadnienia do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" wynika, że wsparcie rodzin w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego było głównym celem tego programu, a program ten obejmuje wszystkie dzieci, również umieszczone w pieczy zastępczej (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12311200/katalog/12505552#12505552).
Sytuacja skarżących nie odbiegała zatem od sytuacji opiekuna faktycznego, o którym mowa w § 3 pkt 3 rozporządzenia. W odniesieniu zaś do tej kategorii osób prawodawca przewidział, że dla nabycia uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie świadczenia dobry start wystarczające będzie wystąpienie z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, przy spełnieniu warunku sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem. Skoro prawodawca nie uwzględnił sytuacji, w której osoba niebędąca rodziną, opiekunem prawnym, opiekunem faktycznym w rozumieniu § 3 pkt 3, bądź rodziną zastępczą, rzeczywiście sprawuje pieczę nad dzieckiem i w związku z tym ponosi koszty jego utrzymania, to nie można uznać, że spełnione zostały założenia kompleksowej polityki rodzinnej prowadzonej przez Rząd ukierunkowanej na wsparcie edukacji dzieci w wieku szkolnym, w tym wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, w celu wyrównywania szans edukacyjnych. Z tego powodu ograniczenie się do rezultatu wykładni językowej § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia powoduje, że jednostki, które znalazły się w opisanej wyżej sytuacji, są pozbawione możliwości otrzymania wsparcia finansowego w ramach programu "Dobry start", mimo że tak samo jak rodzic, rodzic zastępczy, opiekun prawny lub opiekun faktyczny w rozumieniu tego rozporządzenia realizują wydatki na edukację małoletniego dziecka, dbają o jego dobro i rozwój. Nie ma więc racjonalnych powodów aby nie przyjąć, że świadczenie to przysługuje temu, kto rzeczywiście sprawuje opiekę nad małoletnim dzieckiem, zwłaszcza gdy jednocześnie ma obowiązek zapewnienia realizacji przez dziecko obowiązku szkolnego.
Wobec powyższego należało przyjąć, że na gruncie rozpoznawanej sprawy organy administracji ograniczyły się do literalnej wykładni § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia w powiązaniu z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., pomijając rezultat wykładni celowościowej. W nauce prawa oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że nie należy poprzestawać na literalnym brzmieniu przepisów, należy bowiem badać, jaki był cel danej instytucji (por. uchwała NSA z 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09). Ponadto, dokonując wykładni prawa należy respektować wartości konstytucyjne. Innymi słowy, proces interpretacji winien być nastawiony na poszukiwanie takiego znaczenia normy, które realizować będą w najpełniejszym z możliwych stopniu zasady konstytucyjne. Taki obowiązek interpretacji przepisów wynika bowiem z wyrażonej w art. 8 Konstytucji RP zasady jej nadrzędności i bezpośredniego stosowania. Ponadto należało mieć na uwadze treść art. 72 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP, w którym wskazano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka, a także przepis art. 72 ust. 2, który gwarantuje, że dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. W realiach tej sprawy należało również mieć w polu widzenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, który statuuje zasadę równego traktowania. Ponadto organy stosujące prawo powinny uwzględnić przepisy prawa międzynarodowego włączone do krajowego porządku prawnego wskutek ich ratyfikacji. W realiach tej sprawy organy administracji publicznej powinny uwzględnić treść art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., według której dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony Państwa (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 352/20, wyrok WSA w Poznaniu z 22 września 2020 r. sygn. akt II SA/ Po 507/20, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego należało zgodzić się z Sądem I instancji, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia obligatoryjnej czynności procesowej w postaci zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy strona powołuje się na ważny dla niej prawotwórczy fakt mogący wynikać z innego postępowania toczącego się przed organem sądowym, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Tym samym nie można było przyznać racji skarżącemu kasacyjnie organowi, że Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 8 K.p.a.
Wobec zaaprobowania stanowiska Sądu I instancji o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Wrocławia z 10 listopada 2020 r. nr DZSW/55/042616/2020, odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 10 K.p.a. traci na znaczeniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI