I OSK 2142/24Oddalenie skarg kasacyjnych scalenie gruntów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skarg kasacyjnych wniesionych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargi uczestników postępowania na decyzję Wojewody Podkarpackiego zatwierdzającą projekt scalenia gruntów. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 1 i 8 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów). Główne zarzuty dotyczyły otrzymania działek o gorszych parametrach, położeniu, braku dostępu do drogi, podziale dotychczasowych działek na mniejsze, a także nieodpowiednim kształcie i wartości rynkowej nowych działek w porównaniu do posiadanych wcześniej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne, przypomniał, że celem postępowania scaleniowego jest poprawa warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie jako całości, a niekoniecznie spełnienie indywidualnych życzeń wszystkich uczestników. Sąd podkreślił, że organy administracyjne mają swobodę w kształtowaniu projektu scalenia, a kontrola sądowa ogranicza się do braku dowolności. Wskazał, że przyznane działki miały równą wartość szacunkową, a zarzuty dotyczące braku dostępu do drogi czy nieodpowiedniego kształtu działki nie mogły podważyć legalności decyzji, zwłaszcza gdy postępowanie scaleniowe nie ma na celu przygotowania działek pod przyszłą zabudowę. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego są niezasadne, a podnoszone przez skarżących kwestie stanowią wyraz ich niezadowolenia z przyznanych działek, a nie faktyczne naruszenie prawa. W konsekwencji, skargi kasacyjne zostały oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja celów i zasad postępowania scaleniowego, zakresu swobody decyzyjnej organów, znaczenia indywidualnych interesów uczestników w kontekście celów ogólnych, a także dopuszczalności zarzutów dotyczących jakości przyznanych działek.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania scaleniowego i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych postępowań administracyjnych, choć ogólne zasady interpretacji przepisów pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie indywidualnego interesu uczestnika postępowania scaleniowego może podważać legalność decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, jeśli podstawowa zasada wydzielenia gruntów o równej wartości szacunkowej została zachowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie indywidualnego interesu uczestnika nie może podważać legalności decyzji scaleniowej, jeżeli została zachowana podstawowa zasada wydzielenia gruntów określona w art. 8 ust. 1 u.s.w.g. (równa wartość szacunkowa), a cele postępowania scaleniowego jako całości zostały zrealizowane.
Uzasadnienie
Celem scalenia jest poprawa warunków gospodarowania jako całości, a niekoniecznie spełnienie indywidualnych życzeń każdego uczestnika. Organy mają swobodę w kształtowaniu projektu, a sąd bada jedynie brak dowolności. Kluczowe jest zachowanie zasady równej wartości szacunkowej gruntów.
Czy postępowanie scaleniowe powinno uwzględniać indywidualne plany właścicieli dotyczące przyszłej zabudowy działek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie scaleniowe ma na celu poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych oraz racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, a nie dostosowanie działek do ewentualnej przyszłej zabudowy czy realizacji indywidualnych zamiarów właścicieli.
Uzasadnienie
Ustawa o scalaniu i wymianie gruntów definiuje cele postępowania jako poprawę warunków gospodarowania i racjonalne ukształtowanie rozłogów, a nie uwzględnianie przyszłych planów zabudowy czy podziału nieruchomości przez właścicieli.
Czy brak powiadomienia uczestników o oględzinach działek stanowi naruszenie przepisów postępowania w sprawie scalenia gruntów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o scalaniu i wymianie gruntów nie przewiduje czynności dowodu z oględzin działek, a zawiadomienia o czynnościach przeprowadzanych w toku postępowania scaleniowego dokonuje się w formie obwieszczeń.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów regulują sposób zawiadamiania o czynnościach (obwieszczenia), a nie przewidują dowodu z oględzin. Uczestnicy byli informowani o innych kluczowych czynnościach, jak okazanie projektu scalenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.s.w.g. art. 1
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów
Celem scalenia jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw, racjonalne ukształtowanie rozłogów, dostosowanie granic do systemu urządzeń melioracji, dróg i rzeźby terenu. Zasada ta odnosi się do obszaru scalenia jako całości, a niekoniecznie do indywidualnych oczekiwań wszystkich uczestników.
u.s.w.g. art. 8
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów
Każdy uczestnik scalenia otrzymuje w zamian za grunty dotychczas posiadane grunty o równej wartości szacunkowej (z dopuszczalną różnicą do 3%).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę.
Pomocnicze
u.s.w.g. art. 27 § 1
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów
Projekt scalenia gruntów może zostać zatwierdzony, jeżeli większość uczestników scalenia nie zgłosi do niego zastrzeżeń po jego okazaniu.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli naruszono przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy istnieją podstawy do uwzględnienia żądania.
u.s.w.g. art. 14 § 2
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów
Różnica powierzchni wydzielonych gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać (co do zasady) 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem, bez zgody uczestnika.
u.s.w.g. art. 31
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów
Zawiadomienia o miejscu i terminie czynności w postępowaniu scaleniowym dokonuje się w formie obwieszczeń.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez uznanie, że przyjęte rozwiązania w toku postępowania administracyjnego realizują cele scalenia w sposób należyty i uwzględniają interesy uczestników, mimo otrzymania gorszych działek, o nieodpowiedniej lokalizacji, kulturze rolnej, kształcie, wartości rynkowej, braku dostępu do drogi, podziale dotychczasowych działek, czy niepotrzebnym uskoku. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 1 i 8 u.s.w.g.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że decyzja realizuje cel ustawy dotyczący tworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania i racjonalnego kształtowania rozłogów, a także poprzez przyznanie gruntów o nierównej wartości szacunkowej. • Brak powiadomienia skarżących o przeprowadzeniu dowodu z oględzin działek. • Brak wskazania kryteriów zatwierdzania projektu scaleniowego i przyczyn odrzucenia wniosków skarżących. • Niezgodność okazanych na gruncie granic z mapą scaleniową (dotyczy A. K.).
Godne uwagi sformułowania
naczelna zasadą postępowania scaleniowego jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie. • Zasada ta odnosi się jednak przede wszystkim do obszaru scalenia ujmowanego jako całość, a dopiero w dalszej kolejności do jednostkowych rozstrzygnięć wydawanych względem podmiotów, których nieruchomości na tym obszarze są położone. • Sytuacja taka normuje sama u.s.w.g., która w art. 27 ust. 1 przewiduje możliwość zatwierdzenia projektu scalenia gruntów, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosi do niego zastrzeżeń. • postępowanie scaleniowe ma na celu poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne użytkowanie rozłogów gruntów i dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu nie zaś dostosowanie działek do ewentualnej przyszłej zabudowy.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja celów i zasad postępowania scaleniowego, zakresu swobody decyzyjnej organów, znaczenia indywidualnych interesów uczestników w kontekście celów ogólnych, a także dopuszczalności zarzutów dotyczących jakości przyznanych działek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania scaleniowego i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych postępowań administracyjnych, choć ogólne zasady interpretacji przepisów pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu scalania gruntów i niezadowolenia uczestników z przyznanych działek. Wyjaśnia kluczowe zasady i cele tego typu postępowań, co jest istotne dla prawników i osób zaangażowanych w takie sprawy.
“Scalanie gruntów: Czy Twoje interesy są ważniejsze niż dobro wspólne?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.