I OSK 2142/15

III SA/Łd 435/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a ust. 4, ust. 10, ust. 10e, ust. 10h, ust. 10i i ust. 11 pkt 3
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 10 maja 2023 r. nr SKO.4141.504.2023 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 maja 2023 r., nr SKO.4141.504.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 3 kwietnia 2023 r., nr ZDiT-IU.40081.351.2021 ustalającą obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...].
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Prezydenta Miasta Łodzi decyzją z 3 kwietnia 2023 r. orzekł o ustaleniu solidarnie dla J. C., I. G. oraz R. F. wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...] w wymiarze 34 549,00 zł.
Od decyzji tej odwołanie złożył R. F.. Skarżący wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji wskazując, że od 25 listopada 2013 r. nie jest właścicielem pojazdu. Do odwołania załączył umowę sprzedaży z 25 listopada 2013 r.
Organ drugiej instancji uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie podniósł, że pojazd marki Volkswagen Golf o nr rej. [...] usunięto z drogi na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej 24 października 2015 r. i w tym samym dniu umieszczony na parkingu strzeżonym. Pojazd znajdował się we władaniu J. C., od którego pojazd ten odebrano. Właścicielami usuniętego pojazdu w tym dniu był R. F. i I. D. (obecnie G.), o czym w ocenie organu drugiej instancji jednoznacznie świadczy treść postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł.. Prawidłowo (także zdaniem sądu) doręczono właścicielom pojazdu powiadomienie o miejscu przechowywania usuniętego pojazdu, warunkach odebrania go z parkingu i skutkach jego niedopełnienia tego obowiązku.
Zdaniem organu drugiej instancji w świetle dokumentów zawartych w aktach sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w odwołaniu, to właśnie skarżącego i I. G. należy uznać za właścicieli pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Organy administracji publicznej właściwe do załatwienia sprawy są bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł., co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, np. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu nawet jeżeli strona podważa je w toku postępowania administracyjnego. Źródłem tego związania jest norma prawna wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. Dopóki postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy orzekające w niniejszej sprawie są związane stwierdzeniem, że skarżący – jako właściciel pojazdu – utracił jego własność z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. To skarżący powinien podjąć w ramach postępowania cywilnego (np. wznowienie postępowania) skuteczne działania mające na celu usunięcie postanowienia z obrotu prawnego. Powyższe postanowienie stało się prawomocne 23 lipca 2018 r., co oznacza, że pomiędzy wydaniem decyzji a postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. nie upłynęło pięć lat, o których mowa w art. 130a ust. 10k ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.r.d.". Wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. organ nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Te i inne kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu. Decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu. W rozpatrywanym stanie faktycznym zastosowanie będzie miał art. 130a ust. 10i p.r.d., który zobowiązuje starostę do wydania decyzji nie tylko w odniesieniu do właściciela pojazdu ale i również (solidarnie) w odniesieniu do "osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego", tj. J. C. od którego ten pojazd odebrano 24 października 2015 r. Organ drugiej instancji stwierdził następnie, że zaskarżona decyzja – w sposób prawidłowy – wskazuje mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe w jakich tą opłatę naliczono, bowiem Prezydent Miasta Łodzi wskazał, że na opłatę składają się koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od 24 października 2015 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł., tj. do 1 czerwca 2018 r. w łącznej kwocie 34 549,00 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. F. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji wraz ze wskazaniem konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia prawa własności pojazdu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...].
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
- mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia rażącą obrazę przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie prawa własności pojazdu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...] i pominięcie złożonego przez skarżącego dowodu w postaci umowy sprzedaży pojazdu J. C.;
- mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia rażącą obrazę przepisów postępowania, a to art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego wątpliwości interpretacyjnej dotyczącej stanowiącego podstawę wydania decyzji przepisu art. 130a p.r.d.;
- mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia rażącą obrazę przepisów postępowania, a to art. 6106 i 6107 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i całkowicie bezpodstawne przyjęcie przez organy obu instancji, że w postępowaniu dotyczącym orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu następuje jednoczesne ustalenie prawa własności;
- mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia rażącą obrazę przepisów postępowania, a to art. 365 k.p.c. poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie poprzez przyjęcie, że orzeczenia wydane w postępowaniu cywilnym mają wiążącą moc w stosunku do organów administracji publicznej w zakresie wykraczającym poza treść jego sentencji;
- mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego art. 130a ust. 1, ust. 6, ust. 6a, ust. 10, ust. 10d, ust. 10e, ust. 10h oraz ust. 10i p.r.d. poprzez błędną interpretację i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że w toku postępowania o przepadek pojazdu na rzecz powiatu następuje ustalenie właścicieli pojazdu oraz pominięcie wyraźnego zróżnicowania przez ustawodawcę osoby uprawnionej do odbioru pojazdu jako strony postępowania o orzeczenie przepadku oraz właściciela pojazdu w chwili dyspozycji jego usunięcia jako strony postępowania o nałożeniu kosztów powstałych w następstwie usunięcia pojazdu;
- mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 155 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i ustalenie, że pomimo zawarcia umowy sprzedaży pojazdu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...] na dwa lata przed jego usunięciem skarżący nadal był jego właścicielem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżący i uczestnicy postępowania zawiadomieni o zgłoszeniu przez organ administracji w odpowiedzi na skargę wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie odnieśli się do tego wniosku i nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zaś skarżący i uczestnicy postępowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na skargę zawierającej ten wniosek nie zażądali przeprowadzenia rozprawy i nie odnieśli się do tego wniosku.
Zaistniała zatem przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do powołanych wyżej przepisów sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem celowości czy słuszności. Badanie legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji.
Jak stanowi powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (por. wyrok NSA z 25 maja 2017 r., I OSK 2142/15; z 20 kwietnia 2018 r., I OSK 2470/17).
W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje prawidłowość ustalenia przez organy administracji, że był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia.
Do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 3 kwietnia 2023 r. skarżący załączył umowę sprzedaży pojazdu z 25 listopada 2013 r. W umowie tej wskazano, że jest ona zawarta pomiędzy skarżącym a J. C.. Jej przedmiotem jest samochód wraz z kredytem na ten samochód. Kupujący jest zobowiązany spłacić kredyt do końca. Wraz ze spłatą ostatniej raty samochód zostaje jego własnością. Na umowie znajdują się dwa podpisy, które mieli złożyć skarżący i J. C.. W odwołaniu skarżący stwierdził, że raz była "Policja", prawdopodobnie wtedy gdy zatrzymali J. C. i pytali, czy to jego auto. Odparł wtedy, że "nie i pokazał umowę sprzedaży. Policja przeczytała i stwierdziła, że go to nie dotyczy. Potem po kilku latach przyszło pismo, że auto przepadło na rzecz Miasta Ł.". Skarżący stwierdził także, że auto sprzedał J. C. z ostatnimi 3 ratami w [...] Banku. J. C. spłacił te raty i stał się właścicielem pojazdu.
Jak wynika z akt sprawy 24 października 2015 r. na podstawie art. 130a ust. 4 p.r.d. policjant wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, którym kierował J. C. z uwagi na brak uprawnień, co stanowi określoną w art. 130a § 1 pkt 6 p.r.d. podstawę usunięcia pojazdu na koszt właściciela. J. C. oświadczył, że pojazd należy do skarżącego (dyspozycja usunięcia pojazdu i notatka urzędowa z 24 października 2015 r.). W piśmie z 10 marca 2017 r. [...] Bank S.A. poinformował organ pierwszej instancji, że pojazd marki Volkswagen Golf o nr rej. [...] nie stanowi już własności banku. Bank umową z 26 września 2016 r. przeniósł zwrotnie własność przewłaszczonego pojazdu 26 września 2016 r. na rzecz skarżącego i uczestniczki postępowania. Do pisma tego załączono pismo z 26 września 2016 r. informujące Prezydenta Miasta Łodzi o przeniesieniu na skarżącego i uczestniczkę postępowania własności pojazdu w związku z całkowitą spłatą zadłużenia oraz oświadczenie o zwrotnym przeniesieniu prawa własności z 26 września 2016 r., którego adresatem byli skarżący i uczestniczka postępowania. W oświadczeniu tym bank oświadczył, że 14 września 2016 r. została dokonana całkowita spłata kredytu nr [...] na zakup pojazdu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji 1999. Zgodnie z umową przewłaszczenia na zabezpieczenie z 16 września 2008 r. bank zrezygnował w całości z przewłaszczenia i przeniósł wszelkie prawa do własności pojazdu na skarżącego i uczestniczkę postępowania. Oświadczenie to zostało wydane na podstawie art. 95 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.) stanowiącego, że księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. W piśmie z 26 czerwca 2017 r. [...] Bank S.A. ponownie poinformował organ pierwszej instancji, że nie jest właścicielem ani współwłaścicielem pojazdu. Zgodnie z zapisami umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, użytkownikami pojazdu byli skarżący i uczestniczka postępowania, którzy zobowiązali się pokrywać wszelkie koszty związane z użytkowaniem i utrzymaniem pojazdu, do dnia całkowitej spłaty kredytu.
Wobec tego wskazać należy, że na mocy art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Na mocy wspomnianej regulacji, wobec braku odbioru pojazdu przez skarżącego i uczestniczkę postępowania w terminie 3 miesięcy, Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł. (6 listopada 2017 r. wniosek ten wpłynął do sądu). Sąd ten postanowieniem z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł.. Postanowienie uprawomocniło się 1 czerwca 2018 r.
Jak wynika z tego postanowienia postępowanie w sprawie o orzeczenie przepadku toczyło się z udziałem skarżącego i uczestniczki postępowania. Z uzasadnienia postanowienia z 19 kwietnia 2018 r. o orzeczeniu przepadku pojazdu wynika, że doręczono im odpis wniosku o orzeczenie przepadku wraz z załącznikami wzywając do zajęcia stanowiska w sprawie w terminie 14 dni pod rygorem uznania, że nie sprzeciwiają się wnioskowi. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Sąd ustalił, że właścicielem pojazdu jest "uczestnik", a więc skarżący i I. D. (obecnie G.). Sąd ocenił, że pojazd został zasadnie usunięty z drogi przez policjanta na koszt właściciela z uwagi na spełnienie przesłanki określonej w art. 130a ust. 1 pkt 6 p.r.d. i spełnione zostały wszystkie niezbędne przesłanki do orzeczenia przepadku pojazdu.
Co do zakresu postępowania o przepadek samochodu, wymaga odwołać się do art. 130a ust. 10e p.r.d., w myśl którego w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uregulowania te zostały wprowadzone do ustawy Prawo o ruchu drogowym na mocy 1 lit. j) i k) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca".
Zmiany te miały na celu realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (opubl.: OTK-A z 2008 r. z 5, poz. 76), stwierdzającego niezgodność art. 130a ust. 10 i art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) z Konstytucją RP. Chodziło także o doprecyzowanie przepisów dotyczących usuwania pojazdów na koszt właściciela.
W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy VI.2816) wyjaśniono, że Trybunał we wspomnianym wyroku o sygn. akt P 4/06 przyjął niezgodność art. 130a ust. 10 ustawy p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, z art. 46, art. 21 ust.1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. naruszał wzorce konstytucyjnie w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. W dotychczasowym stanie prawnym na rzecz Skarbu Państwa przechodziła własność pojazdów, które zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego i nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia. Do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się z mocy ustawy, co – w ocenie Trybunału – pozostawało w sprzeczności z przepisami konstytucyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 46 Konstytucji RP przepadek rzeczy, może nastąpić tylko w sytuacjach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.
Stąd ustawą zmieniającą wprowadzono zmiany w omawianym zakresie w ustawie Prawo o ruchu drogowym, na mocy których według nowego brzmienia art. 130a ust. 10 p.r.d. określono, że w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli pojazd nie został odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia, a sąd będzie orzekał o przepadku pojazdu w trybie postępowania cywilnego w postępowaniu nieprocesowym. Sąd przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu ma obowiązek zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek będzie mógł orzec przepadek pojazdu.
Trybunał także orzekł niekonstytucyjność art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d., że niezgodne z ustawą zasadniczą jest formułowanie upoważnień ustawowych do uregulowania w drodze aktów wykonawczych kwestii związanych z ograniczeniem prawa własności.
Należy również podkreślić, że żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wyłącza skutków postanowienia wydanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 6106 i art. 6107 k.p.c. (o przepadek pojazdów) w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d., przewidzianych w art. 365 § 1 k.p.c. Wspomniany przepis stosowany odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym na mocy art. 13 § 2 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dlatego postanowienie wydane w postępowaniu przed sądem cywilnym, w świetle powołanych regulacji wiązało organy administracji.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że okoliczności wskazane przez skarżącego w odwołaniu korespondują z ustaleniami Sądu Rejonowego dla [...] w Ł., które stanowiły podstawę wydania prawomocnego postanowienia z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu. Okoliczność, że skarżący był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia potwierdzają pisma [...] Bank S.A., z których wynika, że było dwóch właścicieli pojazdu, tj. skarżący oraz uczestniczka postępowania i dopiero w związku z dokonaną 14 września 2016 r., a więc już po usunięciu pojazdu z drogi 24 października 2015 r., całkowitą spłatą kredytu na zakup pojazdu [...] Bank S.A., zgodnie z umową przewłaszczenia na zabezpieczenie z 16 września 2008 r., złożył oświadczenie o rezygnacji z przewłaszczenia i przeniósł wszelkie prawa do pojazdu na skarżącego i uczestniczkę postępowania. Należy zwrócić uwagę, że załączona do odwołania umowa sprzedaży pojazdu z 25 listopada 2013 r. nie została zawarta z J. C. przez drugiego z właścicieli pojazdu, tj. przez I. D. (obecnie G.). Na umowie brak jest podpisu uczestniczko postępowania i nie wynika z niej, że jest ona jej stroną. Co więcej, z umowy tej wynika, że J. C. miał się stać właścicielem pojazdu dopiero po spłaceniu kredytu, co jak wynika z oświadczenia [...] Bank S.A. z 26 września 2016 r., nastąpiło dopiero 14 września 2016 r., czyli już po usunięciu pojazdu z drogi 24 października 2015 r.
Wobec tego za prawidłowe uznać należy ustalenia organów administracji, co do tego kto był właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia.
Należy także wskazać, że w myśl art. 130a ust. 10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Przepis ten nakazuje pociągnąć do współodpowiedzialności za koszty spowodowane koniecznością usunięcia pojazdu z drogi powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, osobę, w której władaniu znajdował się faktycznie pojazd w czasie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego usunięcie pojazdu. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem. Wystarczające jest ustalenie, że osoba ta władała pojazdem i nie jest jego właścicielem (por. wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2018 r., II SA/Sz 724/18).
W orzecznictwie wskazuje się, że solidarna odpowiedzialność osób, w których władaniu pojazd pozostawał w chwili usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec właściciela pojazdu. Oznacza to, że organ nie ma prawa na dowolny wybór podmiotu, w stosunku do którego dochodzić będzie należności z tytułu opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. To właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a p.r.d. pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta – z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy – powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Inaczej rzecz ujmując, osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność może ponosić solidarną odpowiedzialność wraz z właścicielem pojazdu za koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi, natomiast samodzielnie nie ponosi takiej odpowiedzialności. W konsekwencji brak odpowiedzialności właściciela za dany okres skutkowałoby brakiem odpowiedzialności za ten okres również władającego (por. wyroki NSA z 10 lipca 2020 r., I OSK 2672/19; z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21). W pierwszej kolejności obowiązek finansowania kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu spoczywa na jego właścicielu, jednak ustawodawca przewidział w tym zakresie również odpowiedzialność solidarną osoby, we władaniu której pojazd znajdował się w chwili usunięcia. Rozwiązanie takie ma służyć temu, by w sytuacji gdy właściciela nie można ustalić lub nie można było uzyskać od niego środków na pokrycie kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu – koszty te pokryła osoba, która faktycznie przyczyniła się do tego, że zasiniała konieczność usunięcia pojazdu, a co za tym idzie wygenerowała koszty z tym związane (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., I OSK 1290/20). Art. 130a ust. 10i p.r.d. nakazuje pociągnięcie do współodpowiedzialności za koszty zabezpieczenia i usunięcia pojazdu z drogi tej osoby, w której władaniu faktycznie znajdował się pojazd w momencie, gdy wystąpiło zdarzenie, wskutek którego nastąpiło jego usunięcie, a zatem taka osobą jest kierowca pojazdu, ponieważ on faktycznie władał pojazdem, decydując o jego sposobie używania w danym momencie. Art. 130a ust. 10i p.r.d. w żaden sposób nie wskazuje, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem (por. wyrok NSA z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21; wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2018 r., II SA/Sz 724/18).
Prawidłowo zatem organy administracji uznały, że do zapłaty kosztów związanych z przechowywaniem usuniętego z drogi pojazdu zobowiązani solidarnie są skarżący i uczestnicy postępowania.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
ds