I OSK 2139/21

I OSK 2139/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 609/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-10
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1311
art. 34 i 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
Dz.U. 2003 nr 86 poz 789
art. 4 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 609/20 w sprawie ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 15 stycznia 2020 r., nr DO-II.7610.749.2019.PO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntu wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń na nim się znajdujących oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 609/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z 15 stycznia 2020 r., nr DO-II.7610.749.2019.PO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń na nim się znajdujących oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] S.A., zaskarżając wyrok w całości.
Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.
1. art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (dalej jako ,,ustawa o komercjalizacji PKP") poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego PKP S.A., podczas gdy w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt był zagospodarowany w infrastrukturę kolejową, a PKP S.A. posiadało przedmiotowy grunt stanowiący własność Skarbu Państwa.
2. § 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa - poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania reguły określonej w art. 75 k.p.a., co doprowadziło do wadliwego uznania, iż oświadczenie osób reprezentujących Skarżącą nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu przez PKP S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r.
3. art. 4 pkt. 2 i pkt. 4 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym w brzmieniu obowiązującym na datę wejścia w życie ustawy o komercjalizacji PKP, tj. 27 października 2000 r w zw. z § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie - poprzez ich niezastosowanie, a tym samym nieuwzględnienie okoliczności, że urządzone na tym gruncie podtorze, skarpa oraz rów odwadniający stanowiły element infrastruktury kolejowej, co potwierdza posiadanie przedmiotowego gruntu przez PKP S.A.
4. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.,
2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku czynności podjętych w granicach sprawy, czego skutkiem było zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów w sprawie, a także braku rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sposób wszechstronny i kompletny, w szczególności poprzez:
- nieuwzględnienie faktycznego pozostawania spornej nieruchomości we władaniu PKP S.A. w dniu 5 grudnia1990 r. oraz znajdowania się na niej naniesień w postaci podtorza, skarpy oraz rowu odwadniającego jako elementów infrastruktury kolejowej: - nieuwzględnienie, iż działka nr [...] oznaczona została w rejestrze gruntów jako teren komunikacyjny, a informacja o dacie dokonania takiego oznaczenia powinna się znajdować w Starostwie Powiatowym w [...], do którego organ mógł wystąpić z urzędu;
- niesłuszne przyjęcie, iż moc dowodowa oświadczenia złożonego przez osoby upoważnione do działania w imieniu PKP S.A. z 9 kwietnia2019 r. jest niewystarczająca dla potwierdzenia władania przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. działką nr [...] - podczas gdy w aktach sprawy brak kontr-dowodu na okoliczność przeciwną, co oznacza, że organ nie wykazał innym przeciwnym dowodem, że PKP nie władało przedmiotową działką we wskazanej dacie,
- nieuwzględnienie, że ewidencja środków trwałych, prowadzona przez Skarżącą stanowi księgę podatkową w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a co za tym idzie, że wypis z tej ewidencji, mimo iż nieopatrzony datą, stanowi istotny dowód w sprawie,
- nieuwzględnienie okoliczności, że zgodnie z art. 15 ustawy o komercjalizacji PKP zarządcą linii kolejowych jest obecnie spółka PKP PLK S.A., do której - w przypadku powzięcia przez organ wątpliwości co do daty urządzenia na gruncie infrastruktury kolejowej - powinien on wystąpić, czyniąc zadość obowiązkowi rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych i oddaleniem skargi;
3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń i nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności brak wyczerpującego merytorycznego ustosunkowania się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania oraz do zarzutu naruszenia art. 34 i art. 35 ustawy o komercjalizacji PKP, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę instancyjną postępowania sądowo-administracyjnego.
Na podstawie art.176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze.
Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego, w postaci naruszenia art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948), art. 4 pkt. 2 i pkt. 4 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, i na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak: § 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa (błędnie określonym w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia prawa materialnego), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., i art. 151 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a także art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzuty te okazały się nieuzasadnione.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego PKP S.A. spełniają przesłanki określone w art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP.
Zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP (ust. 1). Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP (ust. 3). Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Stosownie natomiast do treści art. 35 ust. 1 ustawy, nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez PKP lub PKP SA.
Przepis określa wprost trzy przesłanki, których łączne spełnienie umożliwia nabycie przez PKP z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są nimi: przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu; posiadanie przez PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. tego gruntu oraz brak po stronie PKP dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Przepis art. 34 ust. 1 ustawy wymaga expressis verbis, aby grunty podlegające uwłaszczeniu na rzecz PKP w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Jedynie bowiem grunty stanowiące własność Skarbu Państwa mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Ta przesłanka nie budzi wątpliwości. Z ustaleń organu bezspornie wynika, że przedmiotowy grunt oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa. Potwierdza to wpis w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu.
Skarżące kasacyjnie PKP nie przedstawiło żadnego dokumentu o przekazaniu Spółce tego gruntu w formie prawem przewidzianej. Ta przesłanka nie była też ujęta w zarzutach skargi kasacyjnej i nie jest sporna.
Rozważenia wymaga natomiast zasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7 , art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji niezastosowanie środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do czynności podjętych w granicach sprawy, czego skutkiem było zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów w sprawie, a także brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sposób wszechstronny i kompletny. W ramach powyższego zarzutu Spółka wskazała na bezpodstawne nieuwzględnienie przedstawionych przez nią dowodów na okoliczność posiadania nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. oraz na brak samodzielnego poszukiwania przez organy dowodów - w celu ustalenia stanu posiadania gruntu objętego wnioskiem w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz znajdujących się na niej naniesień kolejowych - urządzeń infrastruktury kolejowej.
W okolicznościach zawisłej sprawy Sąd I instancji słusznie przyjął, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek materialnoprawnych określonych w art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP w znacznej mierze spoczywać powinien na stronie wnioskującej o uwłaszczenie. Inicjatorka postępowania, będąca następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego PKP powinna mieć najpełniejszą wiedzę w zakresie istniejącej infrastruktury kolejowej oraz jej historii, a przez to realną możliwość wykazania dokumentacji potwierdzającej władztwo nad gruntem i zajęcie go pod infrastrukturę kolejową w dacie istotnej dla wydania decyzji potwierdzającej prawo użytkowania wieczystego. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, wyrażone także w zaskarżonym wyroku, że określone w k.p.a. obowiązki organu związane z prowadzeniem postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim akcentowane przez skarżącą kasacyjnie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego podlegającego następnie swobodnej ocenie nie zwalnia strony ze współdziałania z organem w celu osiągnięcia pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia, a tym bardziej nie można wnioskować, że organ ma prowadzić postępowanie tak długo i skutecznie, aż znajdzie dowody potwierdzające żądanie strony. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (zob. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W niniejszej sprawie Spółka, pomimo dwukrotnego wezwania przez organ do przestawienia dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności władztwa oraz urządzenia linii kolejowej na dzień 5 grudnia 1990 r. i mając świadomość, że organ wyda decyzję na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz, że wątpliwości przedstawione w piśmie organu z dnia 14 sierpnia 2019 r. mogą zadziałać na jej niekorzyść, zaniechała podjęcia jakichkolwiek działań, które mogłyby wpłynąć na inny kształt decyzji. Brak jest podstaw do uznania, że nie uwzględniono faktu pozostawania gruntu we władaniu PKP S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r., skoro okoliczności tej nie można było w sposób pewny potwierdzić. Słusznie oceniły zarówno organy, jak i Sąd I instancji, że wyłącznie oświadczenie pracowników Spółki wskazuje, że objęta wnioskiem działka była w dniu 5 grudnia 1990 r. we władaniu PKP. Jakkolwiek oświadczenie to zostało opatrzone w rygor odpowiedzialności karnej (art. 233 § 1 k.k.), to nie może stanowić wyłącznej podstawy decyzji organu, a do tego w istocie sprowadzałoby się wydanie w stanie faktycznym tej sprawy decyzji potwierdzającej spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 34 i 35 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", skoro pozostałe przedstawione przez Spółkę dokumenty nie potwierdziły zaistnienia ww. okoliczności. Potwierdzenia takiego nie stanowił wpis z rejestru gruntów według stanu na dzień 22 lutego 2019 r., wyrys z mapy ewidencyjnej – według stanu na dzień 22 lutego 2019 r. ani (nieoznaczony datą) wypis z ewidencji środków trwałych Spółki, któremu Spółka niesłusznie usiłuje nadać szczególną moc dowodową, podczas gdy k.p.a. nie przyznaje szczególnego znaczenia dowodowego księgom podatkowym (za jaką należy uznać rejestr środków trwałych). Dowód ten podlega ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Dodatkowo nie można zaakceptować stanowiska Spółki, że dla odebrania przedstawionemu oświadczeniu (sporządzonemu w imieniu Spółki mającej być beneficjentką decyzji) znaczącej mocy dowodowej wymagany jest przeciwdowód. Brak dowodu przeciwnego nie oznacza konieczności uwzględnienia treści oświadczenia jako potwierdzającej fakt władania gruntem. Wbrew stanowisku Spółki nie wskazuje to na konieczność uwzględnienia żądania, nawet przy objęciu oświadczenia domniemaniem jego prawdziwości. Podkreślić także trzeba fakt, że oświadczenie to jest lakoniczne i nie wyjaśnia, na podstawie jakich źródeł wiedzy zostało złożone. Moc dowodowa takiego oświadczenia nie jest zatem wystarczająca do potwierdzenia władania przez skarżącą kasacyjnie w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntem objętym wnioskiem, zwłaszcza w sytuacji, gdy oświadczenie to nie wypełnia dyspozycji § 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa. Skarżąca kasacyjnie Spółka nie wykazała bowiem, że była w posiadaniu dokumentów, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, które jednakże z różnych przyczyn nie zostały zachowane.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z powołanymi w treści zarzutu przepisami k.p.a. Nie było możliwe odniesienie się do, powoływanego łącznie z powyższymi przepisami, zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie nie zawarła bowiem w zakresie naruszenia tego przepisu jakiegokolwiek uzasadnienia, co w świetle brzmienia tego przepisu, dyskwalifikowało zarzut jego naruszenia.
Nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W odniesieniu do powyższego zarzutu należy przypomnieć, że – jak wielokrotnie sygnalizowano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty dotyczące treści uzasadnienia wyroku mogą być skutecznie postawione w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami i ze wskazaniem przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sąd nie miał obowiązku odniesienia się szczegółowo do zarzutów skarżącej. Wojewódzki sąd administracyjny nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15).
Nie zachodziły podstawy do uwzględnienia zarzutów podniesionych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej. W tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenia art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r., poz. 146), uznając, że Sąd "błędnie przyjął, iż nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego PKP S.A. ".
Treść powyższego zarzutu, w którym kwestionuje się prawidłowość oceny charakteru zagospodarowania konkretnej nieruchomości oraz prawidłowość oceny w zakresie władania konkretnym gruntem przez konkretny podmiot, wskazuje, że za pomocą omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. W związku z taką konstrukcją zarzutu należy zatem podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania (a tylko w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania możliwe jest skuteczne kwestionowanie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy) zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051).
Skoro strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania prawidłowości dokonanej przez organ, a zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny charakteru zagospodarowania nieruchomości, której dotyczył wniosek, ani prawidłowości oceny w zakresie władania tą nieruchomością przez PKP S.A., to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na tle kwestionowanych w ramach tego zarzutu ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego (wykładni art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje) nie mógł odnieść skutku.
Nieskuteczny okazał się również drugi z zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut naruszenia art. 4 pkt 2 oraz pkt 4 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 1997 r. Nr 96, poz. 591) w brzmieniu na datę wejścia w życie ustawy o komercjalizacji, tj. 27 października 2000 r w zw. z § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987). Naruszenia tych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w ich niezastosowaniu, a w konsekwencji w nieuwzględnieniu okoliczności, że urządzone na przedmiotowym gruncie elementy w postaci rowu odwadniającego, skarpy i podtorza stanowiły część składową linii kolejowej. Niezależnie od tego, że i w ramach tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie podważa w istocie ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego, co już samo w sobie czyni zarzut naruszenia prawa materialnego bezskutecznym, stwierdzić należy, że zarzut ten nie może odnieść skutku również wobec niezasadności naruszenia art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Skoro bowiem w sprawie nie podważono skutecznie ustalenia o braku podstaw do stwierdzenia, że strona skarżąca kasacyjnie władała przedmiotowym gruntem w dniu 5 grudnia 1990 r., to niedokonanie przez organy i Sąd analizy charakteru urządzeń urządzonych na objętym wnioskiem gruncie, nie mogło wpłynąć na stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 2000 r. przez stronę skarżącą kasacyjnie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności znajdujących się na nim budynków, lokali i innych urządzeń.
Z powołanych wyżej względów, Naczelny Sad Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną oddalił w oparciu o art. 184 i 182 § 2 p.p.s.a.