I OSK 2138/23

II SA/Łd 996/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2138/23 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzs4 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 8 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 11, art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 1, ust. 2 i 2d, art. 106 ust. 3b i ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 12 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2023 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 października 2022 roku nr SKO.4115.231.2022 w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 października 2022 r. nr SKO.4115.231.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania R.K., utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta Łodzi z 18 sierpnia 2022 r., znak: WPS.4137.84.2.2022 zmieniającą własną decyzję tego organu ustalającą opłatę za pobyt matki J.K. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...].
Jak wynika z akt sprawy decyzją z 18 sierpnia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi zmienił decyzję z 13 października 2021 r., znak: WPS.4137.1538.2021.USTAL-NZ o ustaleniu opłaty za pobyt matki J.K., w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...] w ten sposób, że: ustalił R.K. opłatę za pobyt matki J.K. w DPS w wysokości 957,69 zł miesięcznie od 01.01.2022 r. do 31.05.2022 r., w wysokości 4.301,17 zł miesięcznie od 01.06.2022 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał na art. 8 ust. 3 i ust. 11, art. 60, art. 61 i art. 106 ust. 3b, ust. 5 u.p.s. oraz stwierdził, że kwota zmiany dochodu w rodzinie R.K. przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w styczniu i czerwcu 2022 r. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze stroną 26 lipca 2022 r., który wpłynął do MOPS w Ł. 12 sierpnia 2022 r. wynika, że R.K. prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe. W wywiadzie ustalono dochody jego rodziny za styczeń 2022 r. oraz czerwiec 2022 r. Na dochód rodziny składa się wynagrodzenie za pracę córki R.K. Natomiast R.K. i jego małżonka prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą na zasadzie ryczałtu i zgodnie z oświadczeniami wysokość ich dochodu wynosi 0,00 zł. Z umowy o kredyt hipoteczny z 8 czerwca 2022 r. oraz z oświadczenia z 26 lipca 2022 r. wynika, że w czerwcu 2022 r. córka R.K. zaciągnęła kredyt wraz z drugim kredytobiorcą na łączną kwotę 712.000,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, w dochodzie rodziny należy uwzględnić kwotę ½ kredytu w wysokości 356.000,00 zł. Kwota ta przekracza pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego rodziny, dochód z czerwca 2022 r. w wysokości 356.000,00 zł rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy wynosi 29.666,67 zł i podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny strony w okresie od 01.06.2022 r. do 31.05.2023 r. Zatem w okresie od 01.01.2022 r. do 31.05.2022 r, łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 8.273,07 zł, na który składa się wyłącznie wynagrodzenie za pracę córki R.K. w wysokości 8.273,07 zł (tj. brutto 13.183,20 zł pomniejszone o koszty uzyskania przychodu - 250,00 zł, zaliczkę na podatek dochodowy - 1.631,00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne - 1.095,38 zł, składkę na ubezpieczenie emerytalne - 1.376,62 zł, składkę na ubezpieczenie rentowe - 211,57 zł oraz składkę na ubezpieczenie chorobowe - 345,56 zł). Natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosi 2.757,69 zł i jest o 957,69 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 600,00 zł = 1.800,00 zł). Tym samym R.K. zobowiązany jest do wnoszenia opłaty za pobyt matki J.K. w DPS w wysokości 957,69 zł od 01.01.2022 r. do 31.05.2022 r. Natomiast od 01.06.2022 r. łączny miesięczny dochód rodziny strony wynosi 40.946,90 zł, na który składają się: - wynagrodzenie za pracę córki R.K. w wysokości 11.280,23 zł (tj. brutto 18.037,27 zł pomniejszone o koszty uzyskania przychodu - 250,00 zł, zaliczkę na podatek dochodowy - 2.381,00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne - 1.492,04 zł, składkę na ubezpieczenie emerytalne - 1.875,12 zł, składkę na ubezpieczenie rentowe - 288,18 zł oraz składkę na ubezpieczenie chorobowe - 470,70 zł), - 1/12 dochodu jednorazowego z tytułu kredytu hipotecznego w wysokości 29.666,67 zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 13.648,97 zł i jest o 11.848,97 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 600,00 zł = 1.800,00 zł). Tym samym opłata strony za pobyt matki w domu pomocy społecznej winna wynosić 11.848,97 zł. Wskazując na art. 60 ust. 1 i 2 u.p.s. organ stwierdził, że zgodnie z zarządzeniem nr 620/2022 Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Miasto Łódź (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 31.03.2022 r., poz. 1781) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...] wynosi 5.957,00 zł od 01.04.2022 r. Zatem z uwagi na fakt, że opłata w wysokości 11.848,97 zł przekraczałaby średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w wysokości 5.957,00 zł, opłatę R.K. ustala się do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., czyli w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w placówce a opłatą J.K. Z akt sprawy wynika, że J.K. jest obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 1.547,50 zł miesięcznie od 01.01.2022 r. do 28.02.2022 r. oraz w wysokości 1.655,83 zł miesięcznie od 01.03.2022 r. Druga osoba zobowiązana - córka J.K., tj. M.P. (wspólnie gospodarująca z wnukami J.K., K. i M.P.1.) jest obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 338,65 zł miesięcznie w okresie od 01.01.2022 r. do 28.02.2022 r., natomiast od 01.03.2022 r. nie wnosi opłaty z uwagi na fakt, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Tym samym R.K. jest obowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt matki, J.K. w DPS w wysokości 4.301,17 zł miesięcznie od 01.06.2022 r. (tj. 5.957,00 zł - 1.655,83 zł).
Postanowieniem z 16 września 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi sprostował z urzędu omyłkę pisarską w w/w decyzji w zakresie numeru rachunku DPS.
W odwołaniu od powyższej decyzji R.K. reprezentowany przez adwokata podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 8 ust 3 u.p.s. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. poprzez uznanie, że córka skarżącego P.K., prowadząca wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącym, zaciągnęła kredyt hipoteczny udzielony przez Bank [...] S.A. z siedzibą w W. na kwotę 356.000 zł na okres 30 lat, a tym samym uzyskała przychód w kwocie 356.000 zł, co powoduje zmianę decyzji z 13 października 2021 r. ustalającej opłatę w wysokości 957,69 zł i ustalenie nowej opłaty od dnia 1 czerwca 2022 r. w kwocie 4.301,17 zł miesięcznie oraz naruszenie art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy polegających na pomyleniu pojęć dochodu i przychodu, sporządzeniu lakonicznego uzasadnienia bez podania przyczyn swojego stanowiska, braku oparcia się na dowodach w sprawie w postaci umowy o pracę i zaświadczeń z organów podatkowych. Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie opłaty za pobyt J.K. w DPS w wysokości 957,69 zł miesięcznie za okres od dnia 1 czerwca 2022 i na przyszłość względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powołaną na wstępie decyzją z 5 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn.zm. – dalej w skrócie "k.p.a."), art. 8 ust. 3 i ust. 4, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 62, art. 63, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 z późn.zm. – dalej w skrócie "u.p.s."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przywołało brzmienie art. 6 k.p.a., art. 2 ust. 1, art. 60 ust. 1 - 3, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2, ust. 2d, ust. 2e, ust. 3, art. 103 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1, ust. 4 i 4a, ust. 5, ust. 5b, art. 109 u.p.s., a następnie stwierdziło, że dokonane przez organ I instancji ustalenia w zakresie sytuacji dochodowej R.K. nie budzą wątpliwości. Organ ustalając jego sytuację majątkową oparł się wyłącznie na przedłożonych przez stronę oświadczeniach, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, co w okolicznościach niniejszej sprawy jest uzasadnione. Zgodnie z zarządzeniem nr 620/2022 Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Miasto Łódź (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z dnia 31 marca 2022 r. poz. 1781) ustalono, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS przy ul. [...] stanowi kwotę 5.957 zł od dnia 01.04.2022 r. Bezspornym jest, że R.K. jest synem (zstępnym) J.K., mieszkanki DPS w Ł. przy ul. [...]. Kluczowe dla ustalenia obowiązku i wysokości odpłatności R.K. za pobyt Matki – J.K. w DPS jest zatem ustalenie dochodu na osobę w rodzinie R.K. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że w okresie od 01.01.2022 r. do 31.05.2022 r, łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 8.273,07 zł, na który składa się wyłącznie wynagrodzenie za pracę P.K. w wysokości 8.273,07 zł (tj. brutto 13.183,20 zł pomniejszone o koszty uzyskania przychodu 250,00 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 1.631,00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne 1.095,38 zł, składkę na ubezpieczenie emerytalne 1.376,62 zł, składkę na ubezpieczenie rentowe 211,57 zł oraz składkę na ubezpieczenie chorobowe 345,56 zł), co wynika z zaświadczenia pracodawcy z P. Sp. z o.o. z 01.07.2022 r. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 2.757,69 zł i jest o 957,69 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 600,00 zł = 1.800,00 zł). Natomiast od 01.06.2022 r. łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 40.946,90 zł, na który składają się: wynagrodzenie za pracę P.K. w wysokości 11.280,23 zł (tj. brutto 18.037,27 zł pomniejszone o koszty uzyskania przychodu 250,00 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 2.381,00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne 1.492,04 zł, składkę na ubezpieczenie emerytalne 1.875,12 zł, składkę na ubezpieczenie rentowe 288,18 zł oraz składkę na ubezpieczenie chorobowe 470,70 zł) i 1/12 dochodu jednorazowego z tytułu kredytu hipotecznego w wysokości 29.666,67 zł. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie pracodawcy z 01.07.2022 r. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 13.648,97 zł i jest o 11.848,97 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 600,00 zł = 1800,00 zł). Tym samym opłata za pobyt J.K. w domu pomocy społecznej winna wynosić 11.848,97 zł. Z uwagi na fakt, że opłata w wysokości 11.848,97 zł przekraczałaby średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w wysokości 5.957,00 zł, opłatę ustala się do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., czyli w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w ww. placówce a opłatą J.K. Z akt sprawy wynika, że J.K. jest obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 1.547,50 zł miesięcznie od 01.01.2022 r. do 28.02.2022 r. oraz w wysokości 1.655,83 zł miesięcznie od 01.03.2022 r.
Jak podkreślił organ odwoławczy druga osoba zobowiązana - córka J.K., tj. M.P. (wspólnie gospodarująca z wnukami J.K., K. i M.P.1.) jest obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 338,65 zł miesięcznie w okresie od 01.01.2022 r. do 28.02.2022 r., natomiast od 01.03.2022 r. nie wnosi opłaty z uwagi na fakt, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Wobec tego opłata R.K. za pobyt matki J.K. w DPS wynosi 4.301,17 zł miesięcznie od 01.06.2022 r. (tj. 5.957,00 zł - 1.655,83 zł).
Zdaniem Kolegium powyższe ustalenia i wyliczenia dokonane zostały w sposób prawidłowy. Wskazując następnie na regulację art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że zarówno w katalogu przychodów odliczanych od dochodu, jak też w katalogu obciążeń pomniejszających dochód ustawodawca nie wymienił kredytu hipotecznego. Ponadto w żadnym innym przepisie u.p.s. nie zawarto postanowienia, że kwota kredytu nie podlega wliczeniu do dochodu. Podkreślić przy tym należy, iż pomoc społeczna jest instytucją publiczną, mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tych względów nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem kredyt, czy pożyczka - nieistotne na jaki cel przeznaczona, stanowi dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że enumerację negatywną określoną w art. 8 ust. 4 u.p.s. należy uznać za zamkniętą. Zarówno katalog odliczeń jak i pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki (kredytu). W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota pożyczki (kredytu) nie podlega zaliczeniu do dochodu bądź, że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu. Wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód.
Kolegium podkreśliło, że uzyskanie przez córkę R.K. jednorazowego dochodu niewątpliwie prowadziło do zmiany jego sytuacji dochodowej w świetle przepisów u.p.s., co uzasadniało zastosowanie art. 8 ust. 11 u.p.s. Z tego też powodu otrzymaną jednorazowo kwotę kredytu należało podzielić na 12 części, przypisując stronie w każdym miesiącu odpowiedni dochód. Zmianie uległa zatem sytuacja dochodowa strony i zasadnie została dokonana zmiana decyzji pierwotnie przyznającej świadczenie w zakresie i trybie przewidzianym przepisem art. 106 ust. 5 u.p.s.
Kończąc rozważania organ zwrócił uwagę na treść art. 64, art. 64a i art. 64b u.p.s. Zastosowany przez organ I instancji przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., pozwala na zmianę decyzji ostatecznej w trakcie jej obowiązywania. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji ustalającej wysokość ponoszonych opłat, w tym przypadku decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 13 października 2021 r. ustalającej zobowiązanie R.K. do ponoszenia opłaty z tytułu pobytu jego matki J.K. w DPS. Zdaniem Kolegium, organ I instancji poprawnie ustalił dochód strony oraz kryterium jej dochodowe, a w tym również 300% tego kryterium, o którym mowa w treści art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 61 ust. 2d u.p.s. Równocześnie Kolegium podkreśliło, że R.K. może złożyć wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia wskazanej opłaty prawidłowo go argumentując. Ocena wydatków na spłatę kredytu może zostać wzięta pod uwagę w tym postępowaniu, a co za tym idzie organ I instancji winien, gdy tylko ostateczna stanie się decyzja ustalająca odpłatność wszcząć postępowanie w tej sprawie. Należy przy tym dokonać analizy zarówno przesłanek, o których mowa w treści art. 64 u.p.s. jak i w treści art. 64a u.p.s.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.K. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie skarżącemu obowiązku ustalenia opłaty za pobyt J.K. w DPS w wysokości 957,69 zł począwszy od 1 czerwca 2022 roku i na przyszłość bądź ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem ustalenia właściwej wysokości opłaty za pobyt J.K. w DPS, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. Autor skargi zwrócił uwagę na definicję przychodu unormowaną w art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z przedstawioną definicją kredyt hipoteczny nie odpowiada jej warunkom. Zasadą jest, że żeby mówić o przychodach lub dochodach należy mieć na uwadze obowiązek odprowadzenia podatków od uzyskanych przychodów lub dochodów. Oczywiści córka skarżącego uzyskując kredyt hipoteczny nie miała obowiązku zapłaty podatku dochodowego i takiej daniny publicznej nie uiściła. Skarżący kwestionuje jedynie wyliczoną wysokość a w szczególności metodykę i sposób wyliczenia opłaty za pobyt przez organ administracyjny, kwalifikujący kredyt hipoteczny jako przychód. Kwalifikacja przedstawiona przez organ meriti i SKO w Łodzi, sposób rozumowania i analiza prawna dokonana przez powyższe organy pozostaje w sprzeczności z systemem prawa jako całości, pozostaje w konflikcie z przepisami podatkowymi i wolą ustawodawcy. Organ II instancji nie odniósł się do twierdzeń i zarzutów wskazanych w odwołaniu przez skarżącego. Powielił jedynie argumenty wskazane w innych orzeczeniach w tego typu sprawach. Organ administracji nie wziął pod uwagę dochodu uzyskiwanego przez P.K. z umowy o pracę. Kredyt hipoteczny przyznany P.K. zakwalifikował jako jednorazowy dochód w wysokości netto. Organ pominął fakt konieczności spłaty kredytu hipotecznego przez kolejne 30 lat i zakwalifikował kredyt hipoteczny jako jednorazowy dochód członka rodziny. Organ uznał, że P.K. mogła dysponować kwotą 356.000 zł w sposób dowolny. Niezmiernie ważną okolicznością przy rozważeniu kwestii braku podstaw prawnych do zaliczenia kredytu hipotecznego do dochodu rodziny jest fakt, że dochód należy rozumieć jedynie jako przysporzenie majątkowe, do których nie należy kredyt jako podlegający z istoty zwrotowi. Odmienne rozumowanie prowadziłoby bowiem do podwójnego naliczenia kwoty kredytu jako dochodu, gdyż spłata kredytu musi pochodzić z określonych środków stanowiących dochód. Przedstawione przez stronę przeciwną wyliczenie nie ma charakteru legalnego, sprzeczne jest z literą prawa i nie rozróżnia definicji przychodu i dochodu, a także narusza zaufanie do organów państwa. Organy administracji publicznej winny opierać swoje decyzje na legalnych źródłach dowodowych a nie w sposób dowolny dokonywać wyliczeń, wyłącznie na potrzeby prowadzenia niniejszego postępowania. Nie ma wątpliwości, iż udzielony kredyt hipoteczny jest zobowiązaniem finansowym członka rodziny – P.K. na okres 30 lat - 360 miesięcy. Miesięczne obciążenia finansowe P.K. z tytułu zaciągniętego kredytu dotyczą należności głównej jak i odsetek, które to zobowiązanie będzie spłacała przez 30 lat. Kredyt hipoteczny jest zobowiązaniem finansowym a nie przychodem a tym bardziej dochodem członka rodziny. Zupełnie niezrozumiałe jest ustalenie przez organ i uznanie kredytu hipoteczny jako rocznego dochodu członka rodziny. Kolejną sprawą wartą podkreślenia jest fakt, że P.K. nie miała w posiadaniu tych środków finansowych, gdyż one zostały bezpośrednio przelane na konto dewelopera. Nigdy nie dysponowała kwotą 356.000 zł. Organ pierwszej instancji pomylił dochody z przychodami i nie uwzględnił faktu, że kredyt hipoteczny jest ciężarem, zobowiązaniem finansowym rozłożonym na 30 lat i nie stanowi ani przychodu ani dochodu rodziny a tym bardziej w rozliczeniu rocznym.
Dochód rodziny ustalony o dochody córki uzyskiwane z umowy o pracę są jedynymi dochodami, które podlegają rozliczeniu i winny być brane pod uwagę przez MOPS przy ustaleniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt członka rodziny. Rozdźwięk miedzy dochodami jakie wyliczył organ uwzględniając kredyt a rzeczywistymi dochodami uzyskiwanymi przez rodzinę jest rażąco wysoki. Córka Skarżącego nie osiąga dochodu, jak to wyliczył MOPS, w wysokości 40.946,90 zł miesięcznie. Ta kwota z niczego nie wynika, ani z rozliczenia rocznego, ani z umowy o pracę, ani z zaświadczenia z urzędu skarbowego. Organ meriti winien ustalić, jakie rzeczywiste dochody osiąga rodzina na podstawie PIT-ów, zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, zaliczki na podatek dochodowy, ZUS.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".
Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 12 kwietnia 2023 r., niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 9 marca 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia pełnomocnika skarżącego o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 12 kwietnia 2023 r.
Wymagany przy tym, przywołaną wyżej uchwałą NSA, standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z 9 marca 2023 r.), z czego jednak nie skorzystały.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd oceniając w świetle przedstawionych wyżej kryteriów zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie zmiany własnej decyzji tego organu ustalającej R.K. opłatę za pobyt matki J.K. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do ich usunięcia z obrotu prawnego.
Lektura akt sprawy dowodzi, że zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy organy administracyjne prawidłowo obliczyły dochód rodziny skarżącego, uwzględniając w nim zaciągnięty przez córkę skarżącego hipoteczny kredyt mieszkaniowy, co ostatecznie skutkowało zmianą decyzji o ustaleniu opłat za pobyt jego matki J.K. w domu pomocy społecznej i ustaleniu wyższej, aniżeli dotychczas wysokości tych opłat.
Zasady ustalania wysokości dochodu na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2268) zostały jasno sprecyzowane w przez ustawodawcę w przepisach art. 8 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Według art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1858), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1818), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1820) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych;
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;
7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162 i 1981);
8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019 r. poz. 1598);
9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529);
10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2021 r. poz. 178, 1192 i 1535);
11) pomocy finansowej przyznawanej repatriantom, o której mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1472);
12) środków finansowych przyznawanych w ramach działań podejmowanych przez organy publiczne, mających na celu poprawę jakości powietrza lub ochronę środowiska naturalnego;
13) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082);
14) rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. poz. 2270);
15) dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2021 r. poz. 75, 952, 1901 i 2270);
16) kwotę dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.);
17) kwotę dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1);
18) kwoty dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692);
19) kwotę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, o którym mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967).
Z powyższego wynika, że katalog wyłączeń zamieszczony w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "nie wlicza się". Oznacza to, że niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu uwzględnianego przy ustalaniu wysokości świadczeń z pomocy społecznej. Dochodem na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej są zatem wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nim wymienionych. Przy ustalaniu dochodu na potrzeby ustawy o pomocy społecznej nie można odwoływać się do rozwiązań uregulowanych w przepisach innych ustaw w tym ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Na tle rozważanych przepisów w judykaturze sądów administracyjnych ugruntował się jednolity pogląd, zgodnie z którym ustawodawca w kwestii zdefiniowania dochodu w ustawie o pomocy społecznej nie odsyła do przepisów podatkowych, formułując dla potrzeb ustawy definicję dochodu w art. 8 ust. 3. Zgodnie z tym przepisem dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony jedynie o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Warunkiem uznania środków pieniężnych za dochód jest uzyskanie określonego przysporzenia finansowego. Ustawodawca definiując pojęcie dochodu nie łączy go z działalnością zarobkową, wręcz przeciwnie - traktuje go bardzo szeroko niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. Takie ujęcie pozwala zaliczyć do dochodu różne przysporzenia, które na podstawie odrębnych przepisów nie są kwalifikowane jako dochód. Przykładowo można wymienić zwrot nadpłaconego podatku, przyznanie kredytu czy odszkodowanie z tytułu wypadku (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna, Komentarz, LEX 2014). Podobnie należy ocenić uzyskanie dochodu w wyniku pożyczki. Tego rodzaju dochód nie został wyłączony w art. 8 ust. 3 ani ust. 4 u.p.s. z oceny sytuacji dochodowej osób ubiegających się o pomoc lub z niej korzystających. Pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł ani źródło uzyskiwania tych środków, a pożyczka jest dochodem mogącym stanowić źródło utrzymania. Dlatego też pożyczka, z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej, stanowi dochód i musi być uwzględniona przy ustalaniu sytuacji dochodowej osoby ubiegającej się oświadczenie (por. wyroki NSA z 3 lutego 2022 r. I OSK 2019/21, 28 października 2016 r. I OSK 431/15, 9 stycznia 2015 r., I OSK 1541/1, 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1117/12). Pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Należy uznać, że kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (por. wyroki NSA z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3633/18 i z 7 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 2692/19). W wyroku z 15 czerwca 2021 r. I OSK 336/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania. Jest on przysporzeniem, które po pomniejszeniu o obciążenia wyliczone w art. 8 ust. 3 ustawy - w tym obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ustalone zatem z uwzględnieniem przychodu i dochodu w innej wysokości - ma wpływ na kryterium dochodowe będące przesłanką przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Bezsprzecznie do takich przysporzeń należą kwoty otrzymane ze sprzedaży mieszkania, także wtedy gdy kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania została przeznaczona np. na spłatę zadłużenia. Warto w tym miejscu również zwrócić uwagę na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2006 r. I OSK 700/06, 23 czerwca 2009 r. I OSK 1249/08; 21 kwietnia 2016 r. I OSK 1631/14; 6 grudnia 2011 r. I OSK 1699/11, 24 sierpnia 2016 r. I OSK 162/15, 9 stycznia 2018 r. I OSK 1673/17, 12 lutego 2019 r. I OSK 2617/18 oraz z 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1442/20 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skład orzekający Sądu w pełni aprobuje powyższe poglądy i uważa, że hipoteczny kredyt mieszkaniowy nie mieści się w katalogu obciążeń pomniejszających dochód jak i w katalogu przychodów odliczanych od dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. Tym samym, hipoteczny kredyt mieszkaniowy zaciągnięty przez córkę skarżącego bezspornie kreuje dochód jego rodziny, nie zmniejszając go, co oznacza, że kwoty z tego tytułu organ winien uwzględnić przy ustalaniu dochodu osoby zobowiązanej do odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Chybione są zatem zarzuty skargi i przedstawiona na ich poparcie obszerna argumentacja nawiązująca do aspektów podatkowych ustalania dochodu strony, w tym fakt, że kredyt hipoteczny jest zobowiązaniem finansowym członka rodziny podlegającym zwrotowi przez najbliższe 30 lat wraz z odsetkami, którego córka skarżącego nie miała w posiadaniu, bowiem kwota kredytu została przelana na konto dewelopera, a co za tym idzie nie mogła tym kredytem swobodnie dysponować. Dopóki bowiem ustawodawca nie dokona nowelizacji przepisów art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., dopóty organy zobligowane są ustalać dochód podmiotów korzystających z pomocy społecznej zgodnie z ich dyspozycją.
Z poczynionych na gruncie rozpatrywanej sprawy poprawnych ustaleń organów obu instancji wynika, że R.K. jest synem (zstępnym) J.K., która przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...]. Według zarządzenia nr 620/2022 Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Miasto Łódź (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z dnia 31 marca 2022 r. poz. 1781) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS przy ul. [...] stanowi kwotę 5.957 zł od dnia 01.04.2022 r.
Zgodnie z art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Stosownie do treści art. 61 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (ust. 1). Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: pkt 1 - mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; pkt 2 - małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: lit. a - w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, lit. b - w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; pkt 3 - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Po myśli art. 106 ust. 3b i ust. 5 u.p.s. zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Uwzględniając powyższe unormowania stwierdzić trzeba, że organ pierwszej instancji, a w ślad za nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie przeprowadzonej 26 lipca 2022 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego prawidłowo ustaliły, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz córką P.K.. Z poczynionych przezeń zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ustaleń wynika, że na dochód trzyosobowej rodziny strony składa się wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez córkę skarżącego oraz dochód skarżącego i jego małżonki z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadzie ryczałtu, wynoszący zgodnie z ich oświadczeniem 0,00 zł. W czerwcu 2022 r. P.K. wraz z drugim kredytobiorcą zaciągnęła w B. S.A. z siedzibą w W. kredyt hipoteczny na łączną kwotę 712 000,00 zł. Wobec tego w dochodzie rodziny skarżącego organy prawidłowo uwzględniły ½ kwoty kredytu - 356.000,00 zł, uznając, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny uzasadniająca zmianę decyzji z 13 października 2021 r. W okresie od 01.01.2022 r. do 31.05.2022 r. łączny miesięczny dochód rodziny wynosił 8.273,07 zł. Składały się na niego: wynagrodzenie za pracę P.K. w wysokości 8.273,07 zł (wynagrodzenie brutto = 13.183,20 zł pomniejszone o koszty uzyskania przychodu 250,00 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 1.631,00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne 1.095,38 zł, składkę na ubezpieczenie emerytalne 1.376,62 zł, składkę na ubezpieczenie rentowe 211,57 zł oraz składkę na ubezpieczenie chorobowe 345,56 zł), ustalone na podstawie zaświadczenia pracodawcy P. Sp. z o.o. z 01.07.2022 r. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł zatem 2.757,69 zł i był o 957,69 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 600,00 zł zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. = 1.800,00 zł). Jednakże od 01.06.2022 r. łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny R.K. wyniósł 40.946,90 zł. Składały się na niego: wynagrodzenie za pracę P.K. w wysokości 11.280,23 zł, ustalone zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy z 1 lipca 2022 r. (wynagrodzenie brutto = 18.037,27 zł pomniejszone o koszty uzyskania przychodu 250,00 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 2.381,00 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne 1.492,04 zł, składkę na ubezpieczenie emerytalne 1.875,12 zł, składkę na ubezpieczenie rentowe 288,18 zł oraz składkę na ubezpieczenie chorobowe 470,70 zł) i zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. 1/12 dochodu jednorazowego z tytułu kredytu hipotecznego w wysokości 29.666,67 zł (356 000 zł : 12 miesięcy = 29.666,67 zł). Tak obliczony dochód na osobę w rodzinie wyniósł 13.648,97 zł i był o 11.848,97 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 600,00 zł = 1800,00 zł).
Po myśli art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Bez wątpienia kwota uzyskanego przez P.K. dochodu z tytułu hipotecznego kredytu mieszkaniowego przekraczała pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny i podlegała doliczeniu do dochodu rodziny przez okres 12 kolejnych miesięcy, a więc od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Wobec powyższego, jak poprawnie stwierdziło Kolegium, opłata za pobyt J.K. w domu pomocy społecznej powinna wynosić 11.848,97 zł. Tak ustalona opłata przekraczałaby jednak średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS wynoszący 5.957,00 zł. Z tego też powodu sporna opłata została ustalona do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., czyli w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w ww. placówce a opłatą J.K. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J.K. jest obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 1.547,50 zł miesięcznie od 01.01.2022 r. do 28.02.2022 r. oraz w wysokości 1.655,83 zł miesięcznie od 01.03.2022 r. Druga osoba zobowiązana to córka J.K. - M.P. (gospodarująca wspólnie z wnukami J.K., K. i M.P.1.), która była obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 338,65 zł miesięcznie w okresie od 01.01.2022 r. do 28.02.2022 r., natomiast od 01.03.2022 r. nie wnosiła opłaty z uwagi na fakt, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Tym samym organ ustalił, że opłata R.K. za pobyt matki J.K. w DPS od dnia 1 stycznia 2022 r. do 31 maja 2022 r. wynosi 957,69 zł, natomiast od dnia 1 czerwca 2022 r. wynosi 4.301,17 zł miesięcznie (tj. 5.957,00 zł - 1.655,83 zł).
Podsumowując, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organów obu instancji, że uzyskanie przez córkę skarżącego jednorazowego dochodu z tytułu hipotecznego kredytu mieszkaniowego skutkowało zmianą sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, uzasadniającą wydanie decyzji zmieniającej decyzję pierwotną w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji ustalającej wysokość opłat, w tym konkretnym przypadku decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 13 października 2022 r. ustalającej zobowiązanie R.K. do ponoszenia opłaty z tytułu pobyty matki J.K. w domu pomocy społecznej.
Skoro więc dochód rodziny skarżącego został ustalony przez organy poprawnie, a wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji odpowiadają przepisom prawa, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Dodać w tym miejscu trzeba, że organ odwoławczy obszernie i rzeczowo wyjaśnił stronie przesłanki natury faktycznej i prawnej, które rzutowały na treść wydanego rozstrzygnięcia, pouczył również stronę o możliwości złożenia stosownego wniosku o zwolnienie z ponoszenia tej opłaty w całości lub w części. Wobec tego sam fakt, że kontrolowana decyzja nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, nie oznacza automatycznie jej wadliwości.
Na zakończenie powyższych rozważań wyjaśnić trzeba, że Sąd administracyjny nie posiada kompetencji do zmiany decyzji i ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w wysokości 957,69 zł od 1 czerwca 2022 r. na przyszłość. W tym zakresie właściwe są wyłącznie organy administracyjne, natomiast rolą Sądu jest wyłącznie ocena wydanych na gruncie rozpatrywanej sprawy decyzji z punktu widzenia ich zgodności z obowiązującym prawem, co bez wątpienia tutejszy Sąd uczynił.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
is