I OSK 2134/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację finansową skarżącej i nie było podstaw do zwolnienia jej z opłaty.
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt G.K. w domu pomocy społecznej, którą obciążono jej wnuczkę, J.Ś. Skarżąca kasacyjnie kwestionowała decyzje organów, argumentując trudną sytuacją finansową rodziny i brakiem więzi z babką. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jej skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, a fakultatywny charakter art. 64 pkt 3 ups pozwalał na odmowę zwolnienia z opłaty, nawet przy istnieniu trudnych okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.Ś. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt G.K. w domu pomocy społecznej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na trudną sytuację finansową rodziny (utrata pracy przez męża, studia córki, kredyt) oraz brak więzi z babką jako podstawy do zwolnienia z opłaty na podstawie art. 64 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ups prawidłowo określa obowiązek zstępnych do partycypowania w kosztach pobytu w DPS, jeśli dochód na osobę przekracza 300% kryterium. Zaznaczył, że art. 64 pkt 3 ups ma charakter fakultatywny (uznaniowy), a organy administracji nie miały obowiązku udzielenia zwolnienia, nawet w sytuacji wskazanej przez skarżącą. Sąd uznał, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a ich uznanie administracyjne nie nosiło znamion dowolności. Podkreślono, że zobowiązania kredytowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a dobro zapewnienia bytu osobie w DPS jest istotniejsze. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, została ona oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organy prawidłowo ustaliły obowiązek skarżącej, a jej sytuacja finansowa i rodzinna nie stanowiła podstawy do zwolnienia z opłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 61) prawidłowo określają obowiązek zstępnych do partycypowania w kosztach pobytu w DPS. Fakultatywny charakter art. 64 pkt 3 ups pozwala organom na odmowę zwolnienia, a uznanie administracyjne w tej sprawie nie było dowolne, gdyż uwzględniono interes społeczny i słuszny interes obywatela.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
ups art. 61 § ust. 1 pkt 2 in medio, ust. 2 pkt 2 lit. b, ust. 2d-2f
Ustawa o pomocy społecznej
Określa obowiązek zstępnych do partycypowania w kosztach pobytu w DPS, jeśli dochód na osobę przekracza 300% kryterium dochodowego.
ups art. 64 § pkt 3
Ustawa o pomocy społecznej
Przepis ma charakter fakultatywny (uznaniowy), pozwalający na zwolnienie z opłaty w szczególnych sytuacjach rodzinnych, ale nie tworzący obowiązku udzielenia zwolnienia.
Pomocnicze
ppsa art. 183
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.
ppsa art. 193 § zdanie drugie
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
ppsa art. 174 § pkt 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub postępowania).
kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
kpa art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
kpa art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 kpa przez nieuchylenie decyzji mimo niewyczerpania czynności dowodowych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 7 i 8 kpa przez naruszenie zasady praworządności i niezałatwienie sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 2 kpa, art. 140 w zw. z art. 64 pkt 3 ups przez nieuwzględnienie okoliczności dotyczących sytuacji finansowej rodziny. Naruszenie art. 64 pkt 3 ups przez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji mimo uzasadniających to okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
Zobowiązania o charakterze kredytowym nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym. Dobro w postaci zapewnienia bytu osobie przebywającej w domu pomocy społecznej jest istotniejsze niż dobro uzyskiwane przez osoby obowiązane z ustawy do uczestniczenia w kosztach pobytu osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej przez zawarcie umowy kredytu. Przepis ten ma charakter fakultatywny, na co wskazuje zwrot 'można zwolnić', co oznacza, że organ administracji nie ma obowiązku zastosowania zwolnienia... Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia 'uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny'.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
sędzia
Anna Wesołowska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, w szczególności fakultatywny charakter art. 64 pkt 3 ups i zasady uznania administracyjnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i indywidualnej oceny sytuacji faktycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między obowiązkiem alimentacyjnym wobec członka rodziny a trudną sytuacją finansową zobowiązanego, a także zasady uznania administracyjnego w prawie administracyjnym.
“Czy trudna sytuacja finansowa rodziny zwalnia z obowiązku opłaty za pobyt bliskiej osoby w DPS? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2134/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska Jolanta Rudnicka Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane IV SA/Wr 839/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-07-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1876 art. 61 Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lipca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 839/21 w sprawie ze skargi J.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 września 2021 r. nr SKO 4101/603/2021 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 8 lipca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 839/21 (dalej wyrok IV SA/Wr 839/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 września 2021 r. nr SKO 4101/603/2021 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt G. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] (k. 53, 58-63 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodła J. S. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adw. D. W., zaskarżając wyrok IV SA/Wr 839/21 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: I. przepisów postępowania, mając[e] wpływ na treść rozstrzygnięcia: 1. art. 151 [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zm. 655), dalej - uw. NSA] ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.] Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - uw. NSA], dalej kpa przez oddalenie skargi i w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji j[ą] poprzedzającej, mimo że zarówno organ I, jak i II instancji nie podjęły wszystkich niezbędnych czynności do wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, a w szczególności do ustalenia okoliczności: trudnych relacji skarżącej z babką; braku więzi emocjonalnej między skarżącą a babką; utraty przez męża skarżącej zatrudnienia, a co za tym idzie utrzymywania się rodziny z jednego wynagrodzenia; konieczności utrzymania studiującej córki i znacznego zmniejszenia, niestabilnego wynagrodzenia osiąganego przez skarżącą, które to okoliczności uzasadniają zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczania opłaty z tytułu pobytu babki w domu pomocy społecznej w całości, ewentualnie w części; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7 i 8 kpa przez oddalenie skargi i w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji j[ą] poprzedzającej, mimo że zarówno organ I, jak i II instancji, naruszając zasadę praworządności, nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, nie mając przy tym na względzie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji przeprowadzeni[e] postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do władzy publicznej; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 2 kpa, art. 140 w zw. z art. 64 pkt 3 ustawy [z dnia 12 marca 2004 r.] o pomocy społecznej [(Dz.U. z 2020 r. poz. 1876, zm. 2369; z 2021 r. poz. 794 i 803, dalej ups)] przez nieuwzględnienie w wyroku faktu pominięcia przez organy podnoszonych przez skarżącą w odwołaniach od decyzji okoliczności dotyczących, między innymi, utraty zatrudnienia przez męża; faktycznych zarobków skarżącej, które to okoliczności przemawiał[y] za zwolnieniem skarżącej przynajmniej w części z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy; II. prawa materialnego: art. 64 pkt 3 ups przez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji j[ą] poprzedzającej z uwagi na bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie występują okoliczności, które uzasadniają zwolnienie skarżącej w całości (ewentualnie w części) z obowiązku uiszczania opłat za pobyt babki w domu pomocy społecznej, mimo że zastosowanie tej regulacji było uzasadnione z uwagi na okoliczności takie jak utrzymywanie się rodziny skarżącej z jednego wynagrodzenia, a także inne szczególne okoliczności. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzając[ej ją] decyzj[i] I instancji; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; zasądzenie od organu na rzecz skarżące[j] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm [przepisanych]; zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie (k. 69-71v akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 i 3 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Skarżąca kasacyjnie postawiła zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji zarówno przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego. Biorąc pod uwagę uregulowany granicami skargi kasacyjnej zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna, oparta na obydwu podstawach kasacyjnych, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istotą sporu w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy zasadnie obciążono skarżącą obowiązkiem partycypowania w kosztach pobytu jej babki – G. K.(dalej babka lub zainteresowana) w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej DPS). Skarżąca podważa zaaprobowane przez Sąd I instancji decyzje organów ustalających opłatę zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Prezydent Miasta Wałbrzycha (dalej Prezydent) prawidłowo ustalił, że skarżąca wraz z siostrą są zstępnymi swej babki – G. K. (art. 61 ust. 1 pkt 2 in medio, ust. 2 pkt 2 lit. "a" [Prezydent omyłkowo wskazał lit. "a", zaś Sąd I instancji prawidłowo wskazał lit. "b" - s. 8 akapit 1 uzasadnienia wyroku], ust. 2d-2f ups - Dz.U. z 2020 r. poz. 1876, zm. poz. 2369) i że jedyny syn pensjonariuszki domu pomocy społecznej - a ojciec obu obowiązanych sióstr - zmarł. Babka ze swych dochodów pokrywa w części koszty swego pobytu w DPS. W tym zakresie trafnie Sąd I instancji wskazał, że - zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 in principio ups - opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Wysokość opłat ponoszonych i wnoszonych przez babkę skarżącej - stanowiących 70% dochodu uprawnionej - ustalona została odrębną decyzją z 16 kwietnia 2021 r. i nie podlegała kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Wysokość tych opłat wynosiła: za okres od 15 do 28 lutego 2021 r. [...] zł, a od 1 marca 2021 r. [... zł. Z uwagi na brzmienie przytoczonego przepisu nie było prawnej możliwości, by zobowiązać uprawnioną do ponoszenia wyższych opłat za swój pobyt w domu pomocy społecznej niż 70% własnych dochodów. W obowiązku ponoszenia pozostałej części winny partycypować wnuczki uprawnionej. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ups, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 - w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 3 ups, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Mając na uwadze wskazane normy, organy administracji prawidłowo ustaliły wysokość opłaty dla skarżącej: [...] zł za okres od 15 do 28 lutego 2021 r. i [...] zł od 1 marca 2021 r. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej jest wyższy niż 300% kryterium na osobę w rodzinie i wynosił: za listopad 2020 r. łącznie [...] zł; wedle zaświadczeń o wynagrodzeniu strony za styczeń i luty 2021 r. (odpowiednio [...] zł). W skład rodziny skarżącej wchodzą: skarżąca, będąca [...], uzyskująca niestabilne dochody (z dniem [...] 2021 szybka zmiana umowy – [...] zł podstawy + premia regulaminowa); mąż skarżącej, będący [...] (w Spółce zatrudniony od [... ] do [...]; umowę rozwiązano za porozumieniem stron [już po wydaniu decyzji ostatecznej - 24.9.2021 r.]; córka, która studiuje. Budżet rodziny jest obciążony kredytem [...]. W tym aspekcie zwrócić trzeba uwagę, że zobowiązania o charakterze kredytowym nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, w tym administracyjnoprawnym. Dobro w postaci zapewnienia bytu osobie przebywającej w domu pomocy społecznej jest istotniejsze niż dobro uzyskiwane przez osoby obowiązane z ustawy do uczestniczenia w kosztach pobytu osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej przez zawarcie umowy kredytu. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania względem skarżącej art. 64 pkt 3 ups, zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli [...] zstępni [...] utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia. Przepis ten ma charakter fakultatywny, na co wskazuje zwrot "można zwolnić", co oznacza, że organ administracji nie ma obowiązku zastosowania zwolnienia wobec obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej - częściowo lub całkowicie - na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli [...] zstępni [...] utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia. Decyzję organ podejmuje w drodze uznania administracyjnego, przy czym działania organu w tym zakresie nie cechuje dowolność. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia "uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny". Wybór ten poprzedzać ma należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg rozumowania prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się konieczność należytego wyważenia dwojakiego rodzaju interesów, o których stanowi art. 7 kpa: interesu społecznego oraz interesu obywateli przy podejmowaniu decyzji opartej na uznaniu administracyjnym (wyroki NSA z: 20.3.2002 r. V SA 2036/01, 21.6.2001 r. V SA 3718/00, 30.6.2000 r. V SA 2880/99, cbosa). Dyrektywa postępowania zamieszczona w art. 7 kpa nie jest "martwym", nic nieznaczącym nakazem, lecz winna znaleźć właściwe odzwierciedlenie w postępowaniu organu administracji. Organ obowiązany jest, po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego w sprawie (w myśl art. 77 § 1 kpa), uwzględnić oba aspekty: ogólny i konkretny sprawy i wyważyć, który z nich zasługuje w danym wypadku na ochronę. W art. 7 kpa brak jest jakiejkolwiek szczególnej podstawy do przedkładania względu społecznego nad indywidualnym i odwrotnie. Z założenia są to dobra o równej wartości. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności i wymaga uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Decyzje uznaniowe winny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak by nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać, między innymi, że organ nie pozostawił poza swymi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Organ winien rozważyć, czy za wydaniem konkretnej decyzji przemawia interes społeczny, czy też słuszny interes obywatela, zgodnie z art. 7 kpa. Autor skargi kasacyjnej nie postawił zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 107 § 3 kpa; nie wskazał jako wzorca kontroli art. 6 kpa. Sąd I instancji trafnie przyjął, że uznanie administracyjne w tym przypadku nie nosiło znamion dowolności. Wbrew ocenie skarżącej organy administracyjne rozpatrujące niniejszą sprawę dostatecznie wyjaśniły stan faktyczny, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrawszy i rozpatrzywszy cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Brak jest podstaw do stwierdzenia, by organy nie oceniły stopnia udowodnienia okoliczności faktycznych powoływanych przez skarżącą na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa; B. Adamiak w: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H Beck 2022, s. 570-571, nb 1-3). Organy obu instancji, przeprowadziły w sposób dostateczny postępowanie dowodowe odnośnie do rzeczywistej sytuacji życiowej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej. Prawidłowo w wyniku tego postępowania ustaliły stan faktyczny, który następnie poddały ocenie. Ocena ta odpowiadała normie prawa materialnego (art. 61 ust. 1 pkt 2 in medio, ust. 2 pkt 2 lit. b, ust. 2d-2f ups). Sąd I instancji słusznie nie dopatrzył się po stronie organów obu instancji naruszenia zasady prawdy obiektywnej, o której stanowi art. 7 kpa, wedle której w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zarzut naruszenia art. 7 kpa powiązany jest z zarzutem naruszenia art. 77 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego ściśle związane jest ze stosowaniem zasady prawdy obiektywnej i wynikającą z art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Brak jest przesłanek w tej sprawie do stwierdzenia naruszenia którejkolwiek z wymienionych zasad. Okoliczności, na które zwracał uwagę Autor skargi kasacyjnej, jako te, których organy nie uwzględniły, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Niesatysfakcjonujący dla skarżącej wynik postępowania administracyjnego nie świadczy o naruszeniu przez organy art. 7, art. 8 § 1 [mimo braku wskazania przez Autora skargi kasacyjnej jednego z dwu paragrafów art. 8 kpa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał ów zarzut, bowiem Autor skargi kasacyjnej odwołał się do "prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do władzy publicznej], art. 75 § 1, art. 77 § 1, 78 § 1 i art. 80 kpa, lecz o odmiennej - a jednocześnie trafnej - ocenie prawidłowo ustalonych faktów w zestawieniu z normą materialnoprawną zawartą w art. 61 ust. 1 pkt 2 in medio, ust. 2 pkt 2 lit. b, ust. 2d-2f ups. W ustawie z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 136, z późn. zm.) uchyla się art. 64 (art. 140 ups). Art. 140 ups wskazany jako wzorzec kontroli w zarzucie I.3, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 64 pkt 3 ups, jest nierelewantny. Organy prawidłowo ustaliły sytuację życiową i materialną skarżącej i jej rodziny. Nawet jeżeli rodzina skarżącej znalazła się w trudniejszej sytuacji dochodowej (szybka zmiana umowy skarżącej z dniem [...] 2021 r.; rozwiązanie umowy za porozumieniem stron męża skarżącej, wykonującego atrakcyjny zawód [...] - już po decyzji ostatecznej), nie stanowi to samoistnej przesłanki do zastosowania ulgi wobec skarżącej odnośnie do jej obowiązku partycypowania w kosztach pobytu jej babki w domu pomocy społecznej (art. 64 pkt 3 ups). Kwestia odrzucenia spadku po ojcu przez skarżącą i jej córkę, mimo że w skład spadku wchodziły udziały: 1/2 w prawie własności domu w [...] i 1/2 w prawie własności lokalu mieszkalnego w [...] i przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez siostrę skarżącej (wypis aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2020 r. Repertorium A nr [...] i nieuwierzytelniona kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. sygn. akt [...], załączone do odwołania - w błednie nieponumerowanych aktach odwoławczych), a nadto umieszczenie babki przez siostrę skarżącej w jednym z droższych DPS (twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), nie mogą mieć wpływu w świetle relewantnych przepisów na ocenę zaskarżonej decyzji. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (Wojciech Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny z 2004/1/, s. 8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. Mechanizm ten znajduje odpowiednie zastosowanie co do ustawowego obowiązku członków rodziny względem ich babki mieszkającej w domu pomocy społecznej - jak w niniejszej sprawie. W tej sprawie nie doszło do odstąpienia od zasady pomocy Państwa osobie, co do której winno się zastosować ulgę w zakresie jej obowiązku partycypacyjnego odnośnie do kosztów generowanych przez pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej z uwagi na sytuację życiową, rodzinną, dochodową lub majątkową zobowiązanej, lecz w wyniku swobodnej oceny okoliczności, na zasadzie uznania administracyjnego, odmówiono udzielenia skarżącej tej pomocy. Działanie organów obu instancji i jego ocena przez Sąd I instancji były w tym aspekcie zgodne z prawem. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, trafne jest stanowisko organów administracyjnych i Sądu I instancji, że brak było w niniejszej sprawie przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej. Uznanie administracyjne organów w tej sprawie było racjonalne i słuszne, jako że Państwa nie stać na pomoc przez udzielenie zwolnienia od obowiązku uczestniczenia w kosztach pobytu osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej każdej osobie znajdującej się w analogicznej sytuacji do skarżącej. Uznanie administracyjne organów obu instancji pozbawione było cech dowolności i odpowiadało treści normy materialnoprawnej zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 2 in medio, ust. 2 pkt 2 lit. b, ust. 2d-2f ups. Ocena legalności zaskarżonych decyzji dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa. Skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła przekonywającej argumentacji, która mogłaby stanowić podstawę do podważenia zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, w pełni aprobując stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej w tej sprawie nie mogły być skuteczne. W konsekwencji, zaskarżony wyrok w całości odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI