I OSK 213/25

I OSK 213/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Go 148/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2024-08-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3 i par. 4 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku K. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Słubickiego z dnia 31 października 2023 r. nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Go 148/24 w sprawie ze skargi K. T. i I. K. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia 19 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Słubickiego z dnia 31 października 2023 r. nr [...].
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Go 148/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę K. T. i I. K. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia 19 stycznia 2024 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. T. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wystąpiła, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 lub § 3 P.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji Wojewody Lubuskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Słubickiego do czasu prawomocnego ukończenia postępowania w tej sprawie oraz w sprawie objętej decyzją Starosty Słubickiego z dnia 26 października 2023 r. zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości albowiem w jej ocenie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia współwłaścicielom znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", który to przepis na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Stosownie natomiast do art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Tak więc w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 P.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., ale wymaga uwzględnienia art. 61 § 4 P.p.s.a. Odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie uniemożliwia zatem ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez Sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały.
W rozpoznawanej sprawie należy mieć zatem na uwadze, że prawomocnym postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r., po rozpoznaniu wniosku skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Lubuskiego oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia stwierdził, że skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku na okoliczność spełnienia ustawowych, określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędnym jest zatem każdorazowo wykazanie konkretnych zagrożeń płynących z wykonania aktu. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego, na etapie rozpoznawania wniosku, czynić ustalenia w zakresie istnienia omawianych przesłanek. Sąd ocenia tylko, czy w świetle przywołanej argumentacji przesłanki te zachodzą. K. T. i I. K. zaniechali wykazania ziszczenia się omawianych przesłanek, co uniemożliwiło dokonanie przez Sąd oceny w tym zakresie.
Niezależnie od powyższego wyjaśniono, że materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji był art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), dalej powoływanej jako "u.g.n.", zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym - starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nadając tejże decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Ratio legis art. 124 ust. 1a to przyśpieszenie rozpoczęcia i realizacji inwestycji linowych. W toku badania przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. w tego rodzaju sprawach konieczne jest wyważenie racji subiektywnych i obiektywnych, a więc racji indywidualnych i zbiorowych. Inwestycja modernizacji (tudzież realizacji) sieci energetycznej ma związek z bezpieczeństwem energetycznym i - w konsekwencji - bezpieczeństwem osób i mienia na obszarze, na którym inwestycja ma dostarczać energię elektryczną. Uwzględnienie żądania udzielenia ochrony tymczasowej nie może następować bez wzięcia pod uwagę realizacji celów nadrzędnych, jakimi są, co do zasady, inwestycje celu publicznego. Już zatem sam charakter inwestycji, obowiązki inwestora płynące z art. 124 ust. 4 u.g.n. i regulacje odszkodowawcze przemawiają za odmową wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonych w tego rodzaju sprawach.
Przechodząc do oceny zasadności wniosku zawartego w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podobnie jak w uprzednio złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji również na etapie postępowania kasacyjnego ograniczono się do sformułowania samego żądania, brak jest natomiast w nim jakiegokolwiek uzasadnienia.
W związku z powyższym brak jest podstaw aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych bądź prawnych uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 maja 2024 r. Przypomnieć należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 998/14, z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1504/14, z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt I FSK 1989/21 oraz z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt I OSK 2358/23). Brak uzasadnienia wniosku powoduje zatem, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony bowiem w sprawie nie wykazano zmiany okoliczności, które z kolei można byłoby rozpatrywać w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ogólne odwołanie się do treści ww. przepisu bez odniesienia się do okoliczności sprawy mających ewentualnie wpływ na konieczność zastosowania instytucji ochrony tymczasowej nie może stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania decyzji. W tej sytuacji wniosek o wstrzymanie wykonania nie mógł zostać uwzględniony.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 maja 2024 r. rozważania dotyczące charakteru decyzji objętej wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przeciwieństwie do decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu działania art. 9 u.g.n.
Z uwagi zatem na brak ustawowego obowiązku wstrzymania wykonania z urzędu decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w niniejszej sprawie wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny mogło nastąpić jedynie w oparciu o ogólne zasady zawarte w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wstrzymanie zaś wykonania decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., której dodatkowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania, jak też instytucję natychmiastowej wykonalności decyzji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.