I OSK 2120/21

I OSK 2120/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Kr 11/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-03-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 11/21 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 października 2020 r. znak: WS-VI.7534.3.135.2020.KA w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 11/21, oddalił skargę A.R. (dalej "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 października 2020 r., znak: WS-VI.7534.3.135.2020.KA, w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z naruszeniem prawa.
W sprawie ustalono, że skarżąca jako spadkobierczyni B.L. jednego z trzech poprzednich współwłaścicieli - wywłaszczonej decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Krakowie z 12 listopada 1959 r. - nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka nr (...) wystąpiła o jej zwrot wnioskiem z dnia 12 grudnia 2011 r. Decyzją Starosty Krakowskiego z 10 września 2012 r. odmówiono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 września 2012 r. i stała się ostateczna w dniu 25 października 2012 r. ( k. 53 akt adm.). Powodem odmowy zwrotu nieruchomości był brak zgody na zwrot wszystkich jej współwłaścicieli. W dniu 3 lutego 2016 r. skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie, powołując się na art.145 a k.p.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015 r. sygn. SK 26/14 i wnosząc o przywrócenie terminu. W sprawie przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1498/16 uchylił postanowienie Starosty Krakowskiego z dnia 16 lutego 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu i utrzymujące je w mocy postanowienie Wojewody z 3 października 2016 r. Po zwrocie w dniu 6 lipca 2017 r. akt sprawy Staroście Krakowskiemu postanowieniem z dnia 30 stycznia 2019 r. orzekł on o wznowieniu postępowania w sprawie, a następnie decyzją z dnia 31 lipca 2020 r., wydaną na podstawie art.229 u.g.n. oraz art. 145 a §1 i 2 , art. 149 §1 i 2, art.150§1 i art.151 §2 k.p.a., orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznej Starosty Krakowskiego z dnia 10 września 2012 r. oraz odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją z 22 października 2020 r. Wojewoda Małopolski uchylił decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 31 lipca 2020 r. i stwierdził, na podstawie art. 146 §1 k.p.a., że ostateczna decyzja Starosty Krakowskiego z 10 września 2012 r. została wydana z naruszeniem prawa. Skargę na tę decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym, wymienionym na wstępie, wyrokiem z 31 marca 2021 r.
Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie nie można uchylić decyzji ostatecznej Starosty Krakowskiego z 10 września 2012 r. a to z powodu upływu 5 letniego terminu, o którym mowa w art. 146 §1 k.p.a., nie dopatrując się przy tym niezgodności art. 146 §1 k.p.a. z normami Konstytucyjnymi. Sąd I instancji zwrócił również uwagę na przesłankę negatywną uchylenia decyzji ostatecznej, o której mowa w art.146 § 2 k.p.a., bowiem w wyniku wznowienia mogłaby zostać wydana decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej a to z uwagi na wpis użytkowania wieczystego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła A.R. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, względnie jego zmianę poprzez uwzględnienie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to:
1) art. 146 § 1 k.p.a., w przypadkach wznowienia w trybie art. 145a k.p.a., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie (jako negatywnej przesłanki do uchylenia decyzji kończącej postępowanie wznawiane, jeżeli od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło pięć lat) albowiem prowadzi to do nieproporcjonalnego i nieuzasadnionego ograniczenia prawa skarżącej wznowienia postępowania przeprowadzonego w oparciu o przepisy prawa niezgodne z Konstytucją RP a konsekwentnie za tym prowadził do pozbawienia skarżącej do uzyskania orzeczenia organu administracji kończącego postępowanie przeprowadzone w oparciu o przepisy prawa zgodne z Konstytucją RP;
2) art. 229 u.g.n. oraz 146 § 2 k.p.a. w zakresie w jakim a priori Sąd I instancji uznał, że w sprawie – co do istoty – wydano by decyzję odpowiadającą decyzji dotychczasowej;
3) art. 229 u.g.n. w zakresie w jakim wyłącza możliwość uzyskania zwrotu nieruchomości wykorzystanej naruszając przy tym art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, względnie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 62 ust. 2 Konstytucji RP.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów związanych z niekonstytucyjnym charakterem ograniczenia (terminu 5 lat) opisanego przez art. 146 § 1 k.p.a. w przypadkach wznowienia w trybie art. 145a k.p.a.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji;
3) art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi skierowanej wobec zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do zbadania zarzutów kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono, jako pierwszy i podstawowy zarzut naruszenia art. 146 § 1 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor nie kwestionuje w niniejszej sprawie upływu 5 - letniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Okoliczność upływu 5 - letniego terminu jest w sprawie bezsporna. Ostateczna decyzja Starosty Krakowskiego z 10 września 2012 r. została doręczona ostatniej ze stron 25 września 2012 r. a zatem 5 - letni termin, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. upłynął 25 września 2017 r. Skarżący kasacyjnie podnosi natomiast, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją. W zarzutach skargi kasacyjnej jej autor nie wymienił przepisów Konstytucji, z którymi to – jego zdaniem –wzorcami nie jest zgodny art. 146 § 1 k.p.a. Dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na niezgodność art. 146 §1 k.p.a. z art. 190 ust.4 i art.45 ust.1 Konstytucji. Skarżący kasacyjnie argumentuje, że literalna wykładnia wypacza sens istnienia trybu wznowieniowego. Wskazuje, że od wielu już lat można zaobserwować, iż postępowania przed samym Trybunałem trwają dłużej niż 5 lat, a co automatycznie ogranicza prawo do wznowienia. Ponadto termin ten upływa wobec rażącej przewlekłości i błędów orzeczniczych organów administracji. Podnosi, że w innym trybie nadzwyczajnym ustawodawca przewidział możliwość stwierdzenia nieważności decyzji przed upływem 10 lat. Skarżący kasacyjnie nawiązał również do analogicznego rozwiązania w procedurze cywilnej ( art.408 k.p.c.) i toczących się postępowań przez Trybunałem Konstytucyjnym (sygn. SK 92/19 i SK 38/20). Zarzucił Sądowi I instancji brak szerszego odniesienia się do wyżej opisanych kwestii. Stwierdził, że szersze uzasadnienie niezgodności art.146 §1 k.p.a. z normami konstytucyjnymi zawiera skarga do WSA w Krakowie.
Odnosząc się do powyższego zarzutu i jego uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje.
Po pierwsze: skarga do Sądu I instancji nie zawiera pogłębionej, bardziej niż skarga kasacyjna, argumentacji dotyczącej naruszenia norm konstytucyjnych, poza przywołaniem stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich, a która to argumentacja zawarta w skardze nie jest wystarczająca do uwzględnienia skargi kasacyjnej. W zarzutach skargi kasacyjnej powinny być wskazane konkretne przepisy Konstytucji, które w ocenie jej autora narusza norma zawarta w art.146 §1 k.p.a., a którymi to zarzutami związany jest sąd kasacyjny ( art.183 § 1 p.p.s.a.). Podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność opieszałego działania Trybunału Konstytucyjnego powinna być usunięta środkami naprawczymi tej instytucji, nie zaś zmianą przepisów kodeksowych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzucana przez autora skargi kasacyjnej opieszałość Trybunału w podejmowaniu rozstrzygnięć nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca uchybiła miesięcznemu terminowi do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, co skutkowało rozpatrywaniem wniosku o przywrócenie terminu ( wniosek o wznowienie został złożony dopiero 3 lutego 2016 r., zaś wyrok TK sygn. SK 26/14 został ogłoszony i wszedł w życie 24 lipca 2015 r.). W rozpoznawanej sprawie nie miała zatem znaczenia długość trwania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Natomiast zwalczaniu przewlekłego i bezczynnego działania organów administracji publicznej służą środki procesowe w postaci skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania czy też skarga na niewykonanie wyroku i wniosek o wymierzenie grzywny. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca nie podjęła działań w związku z opieszałością organu odwoławczego, który rozpoznawał odwołanie od postanowienia Starosty Krakowskiego z dnia 16 lutego 2016 r. do 3 października 2016 r., zaś po zwrocie akt z WSA w Krakowie w dniu 6 lipca 2017 r. organ I instancji przez dwa lata pozostawał w bezczynności. Ponaglenie zostało złożone dopiero 27 lutego 2020 r., przy czym skarżąca nie występowała osobiście, lecz była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z pewnością na uchybienie 5 - letniemu terminowi, o którym mowa art. 146 §1 k.p.a. wpłynęły w rozpoznawanej sprawie wyżej opisane okoliczności, w tym bezczynność i przewlekłość działania organu.
Po drugie: Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do zarzutu naruszenia art.146 § 1 k.p.a. Uczynił to może nie w tak dogłębny sposób, jak oczekiwała skarżąca, to jednak jednoznacznie stwierdził, że nie znalazł podstaw do zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, względnie do dokonania rozproszonej kontroli konstytucyjności tego przepisu. Sąd Wojewódzki słusznie podkreślił, że przy stosowaniu art. 146 § 1 k.p.a. trzeba mieć na względzie, że wprowadzenie przez ustawodawcę terminu przedawnienia, wykluczającego możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, było wyrazem kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej. Przepis art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje, że upływ określonego w nim czasu powoduje, że przewagę zyskuje zasada trwałości decyzji administracyjnej, chociażby z tego względu, że z upływem określonego czasu związane są nieodwracalne skutki prawne jakie wywołała decyzja. Trafnie również Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zasada trwałości decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 k.p.a. ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji stosunków prawnych i służy realizacji takich wartości jak: ochrona i niezmienialność praw nabytych, pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Takie ograniczenia czasowe przewiduje zarówno prawo cywilne, jak i prawo administracyjne. Można tu wymienić przykładowo art.73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133, poz.872). W linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącą ograniczenia dochodzenia praw w czasie, wpisują się wyroki Trybunału dotyczące właśnie oceny zgodności z Konstytucją art.73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W wyrokach z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 oraz z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, ale także we wcześniejszym wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02 Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP. W wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 Trybunał przesądził, że art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. akt SK 11/02, zgodnie z którym art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie wniosku w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Oznacza to, że z upływem ustawowego terminu strona traci możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień do zgłoszenia żądania bez względu na okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku, nawet jeżeli są to zdarzenia niezależne od strony.
Wypada także nadmienić, że postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. SK 38/20 publ. OTK-A 2023/40 Trybunał, w odniesieniu do przywołanego również przez skarżącą w niniejszej sprawie art. 408 k.p.c., stwierdził, że w wyrok o sygn. SK 21/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 408 k.p.c. wyłącznie "w zakresie, w jakim po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku nie pozwala żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności wynikającej z naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (...), o którym ostatecznie orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka". W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że jego orzeczenie "nie podważa przydatności i niezbędności pięcioletniego terminu wniesienia skargi o wznowienie postępowania cywilnego", a przesądza jedynie, że "w wypadku, o którym mowa w sentencji niniejszego wyroku, pięcioletni ustawowy termin prekluzyjny stanowi rozwiązanie nadmiernie obciążające adresata wyroku ETPC". Trybunał podkreślił, że jego wyrok "nie odnosi się natomiast w żadnej mierze do oceny przydatności, niezbędności i proporcjonalności pięcioletniego terminu wniesienia skargi o wznowienie postępowania cywilnego z innego powodu niż wskazany w sentencji". Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na postępowanie przed TK o sygn. SK 38/20 nie mogło zatem odnieść korzystnego dla skarżącej skutku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zatem zarzutu naruszenia art.146 §1 k.p.a. w kontekście wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisów Konstytucji, w tym naruszenia prawa do sądu, gdyż wprowadzenie ograniczeń uchylania decyzji określonych w tym artykule uzasadnione jest z jednej strony koniecznością równoważenia dwóch wartości: stabilizacji stosunków prawnych ukształtowanych decyzją i legalności, z drugiej zaś – względami praktycznymi. Względy natury pragmatycznej, w szczególności zaś złożony wpływ rozstrzygnięć zapadających w procesie administracyjnym na stabilizację stosunków społecznych, stanowią argument przeciwko nieograniczonej żadnymi ramami czasowymi dopuszczalności kwestionowania prawidłowości decyzji administracyjnych.
W odniesieniu do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 229 u.g.n. oraz 146 § 2 k.p.a. wskazać należy, co następuje. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd podał, że zgodnie z przepisem art.151 k.p.a., po wznowieniu postępowania, organ może m.in. wydać decyzję o stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji - w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a.(art.151 § 2). Tę ostatnią decyzję organ wydaje zatem w sytuacji, gdy zaszły co prawda przesłanki wznowienia, lecz jednocześnie wystąpiły przesłanki negatywne z art. 146. W myśl art.146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145a nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istnieją tak w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie dwa odmienne stanowiska odnoszące się do zakresu orzekania sądu w przypadku stwierdzenia, że wystąpiła negatywna przesłanka uchylenia decyzji, której dotyczy wznowienie tj. upływ terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. Według pierwszego z nich wystąpienie przesłanki przedawnienia określonej w art. 146 § 1 k.p.a. nie pozbawia organu administracji kompetencji do rozpoznania istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Uzasadniając powyższe stanowisko podnosi się, że pełne, merytoryczne badanie takiej sprawy, obejmujące także ustalenie materialnoprawnych wad decyzji ostatecznej jest niezbędne m.in. z uwagi na możliwe dochodzenie przez stronę odszkodowania za szkodę, której źródłem jest ostateczna decyzja weryfikowana w trybie wznowienia postępowania (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 937/16; W. Chruścielewski, Z. Kmieciak Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019, uwagi do art.146 § 1 k.p.a.). Według drugiego stanowiska w sytuacji, gdy zachodzi przeszkoda do uchylenia decyzji z art. 146 § 1 k.p.a., organy administracji nie mają podstawy do prowadzenia postępowania co do istoty sprawy. Wówczas zakazane jest dokonywanie ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego (por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego M.Jaśkowska, A. Wróbel, lex/el. 2024 uwagi do art.146 k.p.a. oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017 r., sygn. II OSK 1783/15; 20 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2767/18, z 1 grudnia 2020 r., I OSK 3181/19, publ.www.nsa.gov.pl).
Zauważyć należy, że żadna z prezentowanych linii orzeczniczych nie kwestionuje, że po upływie wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. terminu bez względu na to co było przyczyną jego upływu nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji, której dotyczy postępowanie o wznowienie. Różnią się one tylko odnośnie do tego czy dopuszczalne jest wypowiadanie się organu o wadliwości materialnoprawnej decyzji objętej wznowieniem z racji potwierdzenia podstaw dla strony do wystąpienia o odszkodowanie. Tej kwestii skarga kasacyjna nie podnosi i nie stawia zarzutów jej dotyczących, co zwalnia Naczelny Sąd Administracyjny od czynienia dalszych wywodów.
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda uznał, że zaskarżona decyzja Starosty Krakowskiego uchylająca decyzję ostateczną z 10 września 2012 r. i orzekająca o istocie sprawy ( odmowie zwrotu wobec spełnienia przesłanki z art. 229 u.g.n.) jest wadliwa, gdyż orzeczenie o istocie sprawy po upływie terminu było pozbawione podstaw. Skoro Sąd I instancji oddalił skargę na tę decyzję, to tym samym uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody. Natomiast poczynił dodatkowe rozważania dotyczące art. 229 u.g.n. wskazując, że nawet zakwestionowanie konstytucyjności art. 146 §1 k.p.a. nie miałoby wpływu na wynik sprawy wobec ziszczenia się przesłanek z art.229 u.g.n. Skoro Wojewoda uznał, że z art. 146 § 1 k.p.a. wynika bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego i nie zachodziły podstawy do merytorycznego badania sprawy z uwagi na uchybienie terminu, a Sąd I instancji stanowisko Wojewody uznał za prawidłowe oddalając skargę, to nie mają znaczenia w sprawie podnoszone kwestie związane ze zgodnością art. 229 u.g.n. z Konstytucją R.P.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd w zaskarżonym wyroku odniósł się do zarzutów skargi. Nie mógł również odnieść skutku zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego Sąd Wojewódzki nie stosował, ani art.151 p.p.s.a. skoro prawidłowo Sąd ten orzekł oddalając skargę.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.