I OSK 2112/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra stwierdzała, że decyzja Wojewody Łódzkiego z 2004 r. o uwłaszczeniu Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP) na prawie użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa została wydana z naruszeniem prawa. Sąd I instancji uznał skargę PKP za zasadną, argumentując, że wpis w księdze wieczystej wskazywał na własność Skarbu Państwa, co wiąże organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę. Sąd kasacyjny stwierdził, że kluczowe znaczenie ma fakt, iż sporny grunt od 27 maja 1990 r. stanowił własność Miasta Łodzi na mocy przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym. Skoro Skarb Państwa nie był właścicielem gruntu w datach wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji (5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r.), PKP nie mogło nabyć prawa użytkowania wieczystego. Sąd podkreślił, że decyzja o komunalizacji jest deklaratoryjna i potwierdza istniejący stan prawny. Ponadto, NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. poprzez pominięcie prawomocnego wyroku NSA z 2017 r., który potwierdzał nabycie nieruchomości przez Miasto Łódź.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o komunalizacji gruntów, nabyciu prawa użytkowania wieczystego przez PKP oraz zasady związania prawomocnym orzeczeniem w postępowaniu administracyjnosądowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów w Łodzi i przepisów obowiązujących w latach 90. XX wieku oraz 2000 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa mogło zostać nabyte przez PKP na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji, jeśli grunt ten stanowił własność Miasta Łodzi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, PKP nie mogło nabyć prawa użytkowania wieczystego, ponieważ Skarb Państwa nie był właścicielem gruntu w wymaganych datach, a grunt ten stanowił własność Miasta Łodzi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe znaczenie ma własność gruntu w dacie wejścia w życie przepisów o komunalizacji (1990 r.) i uwłaszczeniu PKP (2000 r.). Skoro grunt należał do Miasta Łodzi, przesłanka własności Skarbu Państwa nie została spełniona.
Czy decyzja stwierdzająca nabycie własności przez gminę na podstawie art. 5 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym jest deklaratoryjna, czy konstytutywna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzja ta jest deklaratoryjna, potwierdza istniejący stan prawny nabycia własności z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego, wskazując, że decyzja komunalizacyjna jedynie autorytarnie stwierdza nabycie własności, które nastąpiło z mocy prawa z chwilą wejścia w życie ustawy.
Czy prawomocny wyrok dotyczący nabycia własności nieruchomości przez gminę wiąże inne sądy i organy w zakresie rozstrzygniętej kwestii prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy i organy w zakresie rozstrzygniętej kwestii prawnej, zgodnie z art. 170 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił ratio legis art. 170 p.p.s.a., które polega na zapewnieniu spójności i logiki działania organów państwowych oraz zapobieganiu sprzecznym rozstrzygnięciom.
Przepisy (11)
Główne
u.o.k.i.r.p.p. art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Określa przesłanki nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez PKP. Kluczową przesłanką jest własność gruntu Skarbu Państwa w określonych datach. W tej sprawie przesłanka ta nie została spełniona.
u.p.u.o.s.t. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Stanowi podstawę prawną komunalizacji gruntów z mocy prawa. Wskazuje, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r. przeszły na własność gmin.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji lub wydania jej z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie stwierdzono, że decyzja uwłaszczeniowa PKP była wadliwa, gdyż grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa.
k.p.a. art. 158 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, gdy nie można stwierdzić nieważności.
u.p.u.o.s.t. art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dotyczy stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez gminę.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd I instancji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez sąd I instancji.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania prawomocnym orzeczeniem. Sąd uznał, że Sąd I instancji pominął prawomocny wyrok NSA potwierdzający nabycie nieruchomości przez gminę.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku i oddalenia skargi przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Grunt objęty postępowaniem stanowił własność Miasta Łodzi od 1990 r., a nie Skarbu Państwa. • Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP wymagało własności gruntu Skarbu Państwa w określonych datach. • Decyzja komunalizacyjna jest deklaratoryjna. • Pominięcie prawomocnego wyroku NSA potwierdzającego nabycie nieruchomości przez gminę narusza art. 170 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że wpis w księdze wieczystej o własności Skarbu Państwa wiąże organy administracji, mimo że grunt należał do Miasta Łodzi.
Godne uwagi sformułowania
Skoro od 27 maja 1990 r. sporny grunt stanowił własność Miasta Łodzi, to fakt wydania decyzji KKU z dnia 12 czerwca 2014 r. stwierdzającej nabycie gruntu przez Gminę Miasto Łódź nie wpływa na datę nabycia własności przez Miasto Łódź, bowiem jest to decyzja deklaratoryjna, która jedynie potwierdza istniejący stan prawny. • Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Karol Kiczka
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o komunalizacji gruntów, nabyciu prawa użytkowania wieczystego przez PKP oraz zasady związania prawomocnym orzeczeniem w postępowaniu administracyjnosądowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów w Łodzi i przepisów obowiązujących w latach 90. XX wieku oraz 2000 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego sporu o własność gruntu między Skarbem Państwa (reprezentowanym przez PKP) a samorządem (Miastem Łódź), z istotnymi konsekwencjami dla prawa własności i użytkowania wieczystego. Pokazuje, jak ważne jest ustalenie pierwotnego właściciela gruntu.
“PKP nie mogło uwłaszczyć gruntu, bo należał do miasta. NSA wyjaśnia, kto naprawdę był właścicielem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.