I OSK 2108/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, uznając, że zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego nie mogły być skutecznie podnoszone w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. K. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i braku mediacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest kolejną instancją merytoryczną i nie służy ponownej ocenie materiału dowodowego, a zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego powinny być podnoszone w zwykłym trybie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Decyzja SKO odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. z dnia 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym brak mediacji, nieprawidłowe ustalenie punktów granicznych i brak okazania protokołu granicznego. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że podniesione zarzuty dotyczyły przepisów prawa procesowego, a decyzja nie była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. WSA w Lublinie również oddalił skargę, uznając, że rozgraniczenie nastąpiło prawidłowo na podstawie zebranej dokumentacji geodezyjnej i że skarżący brał czynny udział w postępowaniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest kolejną instancją merytoryczną i nie służy ponownej ocenie materiału dowodowego. Zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego, takie jak niewyczerpujące zebranie dowodów czy wadliwa ich ocena, powinny być podnoszone w zwykłym trybie postępowania administracyjnego, a nie w trybie nadzwyczajnym. NSA wskazał również, że sprawa rozgraniczenia nieruchomości ma charakter cywilny i niezadowolony z przebiegu granicy właściciel może żądać przekazania sprawy sądowi powszechnemu, czego skarżący nie uczynił. W związku z tym, NSA uznał, że zaskarżony wyrok nie został wydany z naruszeniem przepisów prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego zasadniczo nie mogą być skuteczne w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż nie stanowią one 'rażącego' naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Tego rodzaju naruszenia mogą być podnoszone jedynie w zwykłym trybie postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które bada decyzję jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem (art. 156 § 1 K.p.a.). Nie jest to kolejna instancja merytoryczna służąca ponownej ocenie materiału dowodowego czy rekonstrukcji ustaleń faktycznych. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji dotyczą wadliwości samej decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym ją podjęto. Naruszenie przepisów postępowania dowodowego nie stanowi samo w sobie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu.
u.p.z.p. art. 156 § par. 1 pkt 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
u.p.z.p. art. 33
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Reguluje kwestie rozgraniczenia nieruchomości i możliwość przekazania sprawy sądowi powszechnemu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 13
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 33 § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę.
u.p.z.p. art. 33 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa możliwość żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu w przypadku niezadowolenia z ustalenia przebiegu granic.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit b)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania sądu granicami skargi.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest instancją merytoryczną i nie służy ponownej ocenie materiału dowodowego. Zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Niezadowolenie z ustaleń geodety powinno być kwestionowane w trybie właściwym (np. przekazanie sprawy sądowi powszechnemu), a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego (art. 7, 8, 9, 10, 13, 77 § 1, 80) miało istotny wpływ na wynik sprawy. WSA nie odniósł się kompleksowo do zarzutów skargi, w tym wniosku ewentualnego o uchylenie decyzji. WSA zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe (art. 141 § 4 P.p.s.a.). Decyzja rozgraniczeniowa została wydana na podstawie dokumentów, do których zgłoszono uwagi o nieprawidłowościach, a które nie zostały zwrócone do poprawy.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych wadach decyzji kontrolowanej. Przedmiotem postępowania zwykłego jest sprawa administracyjna w sensie materialnym, zaś przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest sprawa administracyjna o charakterze procesowym. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym odwoławczym, a nie w trybie nadzwyczajnym. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja wydana w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej. Sprawa rozgraniczeniowa z istoty prawnej jest sprawą cywilną, gdyż dotyczy ściśle sfery prawa własności.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący sprawozdawca
Anna Wesołowska
sędzia del. WSA
Mariola Kowalska
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie ograniczeń postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących wadliwości postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej i jego relacji do zwykłego trybu postępowania, a także specyfiki spraw rozgraniczeniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważne rozróżnienie między postępowaniem zwykłym a nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności) w prawie administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak nie można nadużywać trybu nieważnościowego do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.
“Nie każda wada postępowania uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji – NSA wyjaśnia granice trybu nadzwyczajnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2108/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-11-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Wesołowska Mariola Kowalska Symbol z opisem 6122 Rozgraniczenia nieruchomości Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane III SA/Lu 1110/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-04-29 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2020 poz 2052 art. 33 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j. Sentencja Dnia 17 lutego 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1110/20 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 15 września 2020 r. nr SKO.41/2588/GG/2020 w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2021 r. oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 15 września 2020 r. nr SKO.41/2588/GG/2020 w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z 30 czerwca 2020 r. Wójt Gminy L. zatwierdził rozgraniczenie działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym wsi R. stanowiącej własność K. i J. K. z działką nr [...] stanowiącą własność M. Z. i ustalił przebieg granicy w sposób wskazany przez geodetę w protokole granicznym, jako odcinek biegnący od punktu nr 13-2492 do punktu nr 13-24302, a następnie do punktu 13-24312, dalej do punktu nr 13-24310 i do punktu nr 13-24300. W piśmie z 31 lipca 2020 r. J. K. wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Wójta Gminy L., zarzucając naruszenie przez organ przepisów art. 13, art. 10, art. 9, art. 8 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że brak zastosowania mediacji albo zawarcia ugody zgodnie z art. 13 k.p.a. spowodował, że postępowanie dało wysokie koszty i pogłębiło spór sąsiedzki. Wskazał również, że utrwalenie punktów granicznych nastąpiło bez obecności stron, jak również nie okazano mu protokołu granicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z 15 września 2020 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z 30 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że skarżący wskazał na naruszenie przez organ przepisów art. 13, art. 10, art. 9, art. 8 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a żaden z tych przepisów nie jest przepisem prawa materialnego. Podniesienie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego nie oznacza wprawdzie, że tryb nieważnościowy jest wykluczony, jednak stwierdzenie nieważności z uwagi na naruszenie takich przepisów ma charakter całkowicie wyjątkowy. W ocenie Kolegium decyzja Wójta Gminy L. nie była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, w tym prawa procesowego. Przedmiotowa decyzja została wydana na skutek powstałego sporu dotyczącego przebiegu granicy sąsiednich nieruchomości. W toku postepowania właściciele spornych nieruchomości nie zawarli ugody, ani nie złożyli zgodnego oświadczenia co do przebiegu granicy, a jej ustalenie nastąpiło na podstawie zebranej źródłowej dokumentacji geodezyjnej. Zgromadzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie nastąpiło w sposób wyczerpujący, a jego ocena należała do wyłącznej kompetencji organu I instancji. Kolegium podniosło również, że decyzja organu I instancji mogła zostać zakwestionowana przez skarżącego w trybie przewidzianym w art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez zgłoszenie żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu, z czego jednak pomimo niezadowolenia z rozstrzygnięcia organu I instancji – skarżący nie skorzystał. Organ dostrzegł, iż w piśmie do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dnia 27 września 2019 r. skarżący wskazał na nieprawidłowości i rozbieżności w dokumentacji źródłowej, jednak uwagi te nie były wiążące dla organu administracji publicznej, którego zadaniem jest zbadanie decyzji rozgraniczeniowej w trybie nadzwyczajnym i same w sobie nie przesądzają o wadliwym wykonaniu całości prac rozgraniczeniowych, w oparciu o które została wydana decyzja rozgraniczeniowa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 15 września 2020 r. skarżący powtórzył zarzuty podniesione uprzednio we wniosku o stwierdzenie nieważności. to jest zarzucił naruszenie: W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "P.p.s.a."). W uzasadnieniu wskazał, że rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym R., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność J. K., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność M. Z., nastąpiło na podstawie przeprowadzonej przez uprawnionego geodetę A. K. niewadliwej rozprawy granicznej. Rozgraniczenia wyżej wymienionych działek dokonano na wniosek M. Z.. W dniu 20 marca 2019 r. rozpoczęto czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką nr [...] i działką nr [...]. W dniu 13 maja 2019 r. uprawniony geodeta przesłał do organu operaty techniczne z przeprowadzonego rozgraniczenia. Wójt Gminy L. wydał pozytywną opinię dotyczącą prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz zgodności sporządzonych dokumentów. Natomiast w dniu 18 czerwca 2019 r. skarżący poinformował Wójta Gminy L., że wystąpił do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w celu analizy dokumentacji geodezyjnej sporządzonych w niniejszej sprawie operatów. Pismem z dnia 4 maja 2020 r. Wojewódzka Inspekcja poinformowała, że wyniki pracy uprawnionego geodety przedstawiono w pismach z dnia 27 września 2019 r., 28 października 2019 r. oraz 5 grudnia 2019 r. Ustalenie granic nastąpiło na podstawie zebranych dowodów (źródłowej dokumentacji geodezyjnej wskazanej przez geodetę: wykaz współrzędnych osnowy geodezyjnej poziomej, operat ewidencji-kopia szkicu z założenia ewidencji gruntów nr [...], operat podziału działki nr [...] nr 072.0013-46/2000, operat wznowienia granic działki nr [...] nr [...], operat podziału działki nr [...] nr [...], mapa ewidencji gruntów, zbiór bazy danych EGiB). W toku czynności geodezyjnych z udziałem stron uprawniony geodeta nakłaniał strony do zawarcia ugody, co wynika z zapisu pkt 9.2 protokołu granicznego, w którym ostatecznie stwierdzono fakt braku zawarcia pomiędzy stronami ugody. Właściciele działki nr [...], to jest małżonkowie J. i K. K. – nie podpisali protokołu granicznego. Sąd I Instancji zwrócił uwagę, że sporządzony przez geodetę operat techniczny został w dniu 17 lipca 2019 r. przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, przez co zatwierdzona została poprawność jego wykonania. Ponadto wydanie decyzji, której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, stosownie do treści art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2052, z późn. zm.), poprzedzała dokonana przez organ ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, co znalazło odzwierciedlone w tej decyzji. W toku postępowania rozgraniczeniowego, pomijając fazę rozprawy granicznej i brak złożenia podpisu w protokole granicznym, skarżący brał czynny udział. Odnosząc się natomiast do próby podważenia przez skarżącego w postępowaniu nieważnościowym wartości dowodowej protokołu granicznego Sąd I instancji wskazał, że za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. W rozpatrywanym przypadku nie miało to miejsca, bowiem protokół graniczny, który jest obligatoryjnym elementem postępowania rozgraniczeniowego został sporządzony, a czynności uprawnionego geodety na gruncie miały miejsce. Zdaniem Sądu I instancji, w takich okolicznościach brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja o rozgraniczeniu wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei kwestionowanie granicy podziału działki nr [...], ustalonej w postępowaniu z 2000 roku, nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej. Ewentualne istnienie wad decydujących o nieprawidłowościach w ustaleniu przebiegu granic, mogłoby stanowić podstawę żądania przekazania sprawy sądowi w trybie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji w sytuacji, gdyby strony postępowania były niezadowolone z ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości. Jednakże strony postępowania tego nie uczyniły. W konkluzji Sąd I instancji podzielił stanowisko organu o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, z uwagi na wykluczenie istnienia przesłanek określonych art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. K. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 135 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 155 P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w taki sposób, że Sąd I instancji nie odniósł się kompleksowo do zarzutów zawartych w skardze oraz w piśmie pełnomocnika skarżącego, gdzie zmodyfikowano wniosek poprzez zgłoszenie wniosku ewentualnego, tj. uchylenia decyzji SKO oraz decyzji organu I instancji, pomimo, że nie jest związany treścią zarzutów skargi i wnioskami, stąd winien rozpoznać sprawę również pod kątem możliwości uchylenia decyzji organów, a nie jedynie stwierdzenia jej nieważności; 2) art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw z art. 136 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania, uzupełnienia z urzędu i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pominięciu wniosków dowodowych z dokumentów dołączonych do skargi; 3) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów skargi oraz braku odniesienia się w sposób dostateczny w uzasadnieniu wyroku do zarzutów sprecyzowanych w piśmie pełnomocnika skarżącego; 4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1 K.p.a., art. 8, art. 77, art. 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 107 § 3 w zw. z art. 15 w zw. z art. 8 K.p.a., polegające na niewłaściwie dokonanej kontroli legalności działania organów administracji publicznej i oddaleniu skargi, poprzez niedostrzeżenie uchybień co do braku wyczerpującego gromadzenia i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co do okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji, brakiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz brakiem kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także niedochowaniem gwarancji wynikających z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, w szczególności wobec braku umożliwienia stronie końcowego wglądu do akt i wypowiedzenia tzw. ostatniego słowa; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuchyłenie przez Sąd decyzji organu I i II instancji, pomimo że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości została wydana na podstawie dokumentów sporządzonych przez upoważnionego geodetę oraz czynności przez niego wykonanych, do których Wojewódzka Inspekcja Geodezyjna i Kartograficzna zgłosiła uwagi o nieprawidłowościach i pomimo stwierdzenia wadliwego wykonania czynności, dokumentacja nie została zwrócona geodecie do poprawy i uzupełnienia; II. naruszenie prawa-materialnego. które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 33 ust. 1 pkt. 1, poprzez uznanie, że decyzja rozgraniczeniowa została wydana na podstawie dokumentów z przepisami prawa, chociaż w wyniku kontroli dokumentacji wyszczególniono cały szereg nieprawidłowości, a dokumentacja ta nie została zwrócona uprawnionemu geodecie do poprawy i uzupełnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 259), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Okolicznością determinującą wynik niniejszej sprawy jest fakt, że oceniana przez Sąd I instancji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym, zainicjowanym wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy L. z 30 czerwca 2020 r. dot. rozgraniczenia działki nr [...] stanowiącej własność K. i J. K. z działką [...] stanowiącą własność M. Z.. Przedmiotem rozważań Sądu I instancji nie była więc ocena merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości lecz kwestie dotyczące zaistnienia, bądź nie, podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym przedmiocie. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych wadach decyzji kontrolowanej. Sprowadza się ono do ustaleniu zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Istotne jest przy tym, że przesłanki te dotyczą wadliwości decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym decyzję tę podjęto. Sąd meriti nie był zatem uprawniony do dokonywania, w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy o ustalenie przebiegu granicy nieruchomości, oceny prawidłowości bądź nie, przeprowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja wydana w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej z 30 czerwca 2020 r. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i postępowanie, w którym badaniu podlegają ściśle określone przesłanki nieważności, nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. W postępowaniu nadzwyczajnym nie bada się powtórnie sprawy merytorycznie, w tym nie przeprowadza dowodów i nie czyni w oparciu o nie ustaleń, stanowiących podstawę rozstrzygania o istocie sprawy administracyjnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja - której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczona jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a. (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1822/11, publ. CBOSA). Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Tego rodzaju naruszenia, mogą być podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego. Kontynuując powyższe rozważania stwierdzić też przyjdzie, że przedmiotem postępowania zwykłego jest sprawa administracyjna w sensie materialnym, zaś przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest sprawa administracyjna o charakterze procesowym (zob. B. Adamiak: "Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej" - Państwo i Prawo z 2001 r., nr 8, str. 29 i n.). Niewątpliwie sprawy prowadzone w trybie nadzwyczajnym i wydawane w ich następstwie rozstrzygnięcia są bezpośrednio powiązane z obiema sferami, ponieważ przesądzają o obowiązywaniu w obiegu prawnym decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną "materialną", po jej uprzedniej analizie pod kątem zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Niemniej, wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym odwoławczym, a nie w trybie nadzwyczajnym (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 172/13, publ. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesienie spornych między organem a skarżącym kwestii objętych wcześniej prowadzonym postępowaniem administracyjnym i żądanie ich ponownej oceny w ramach złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, ze wskazaniem m.in., że zebrane dowody były niewystarczające, a dokonana na ich podstawie ocena była nieprawidłowa, z uwagi na rażące naruszenie przez organy przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 13, oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w istocie zmierza do powtórnej weryfikacji zebranego materiału dowodowego i jego oceny, a w konsekwencji, do ponownego rozpoznania co do istoty sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tymczasem, badaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, określonej w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzone jest w oparciu o odrębną podstawę prawną i nie może koncentrować się na gromadzeniu, czy uzupełnianiu dowodów, czynieniu bądź rekonstruowaniu ustaleń faktycznych a następnie ich ocenie, tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że ewentualne naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych (przez niewyczerpujące zgromadzenie czy rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy) zasadniczo należą do takich wadliwości, które mogą prowadzić do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym, nie stanowią "rażącego" naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Dodatkowo przesłanka rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., wymaga spełnienia łącznie trzech elementów, tj. oczywistości naruszenia prawa, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w tym miejscu nie wymaga szerszego uzasadnienia. Tego rodzaju elementy nie wystąpiły w kontrolowanej sprawie. Zatem do uchybień prawu procesowemu nie doszło. Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że zgodnie z art. 33 ust. 1 p.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Zatem, jeżeli zebrane przez geodetę dowody w ramach wywiadu terenowego oraz analizy dotychczasowych dokumentów opisujących stan ewidencyjny i stan prawny nieruchomości są wystarczające do ustalenia przebiegu granicy, to nawet gdy strony postępowania rozgraniczeniowego nie zgadzają się z ustaleniami geodety, wynik jego pracy jest podstawą do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Decyzja ta służy rozstrzygnięciu o przebiegu granicy nieruchomości, jaki wynika ze zgromadzonych dowodów. W takiej sytuacji do wydania decyzji zgoda stron nie jest potrzebna. Celem decyzji bowiem nie jest rozstrzygnięcie ewentualnego sporu granicznego, tylko wykazanie, jaki przebieg granicy nieruchomości wynika z ustaleń geodety. Zaistniały pomiędzy stronami spór graniczny nie ma znaczenia dla dopuszczalności wydania decyzji. Jednocześnie należy wskazać, że materiałem dowodowym przygotowanym w postępowaniu rozgraniczeniowym przez upoważnionego geodetę jest dokumentacja geodezyjna. Z art. 33 ust. 2 p.g.k. wynika szczególna forma rozpatrzenia materiału dowodowego, którego elementem będzie ocena przeprowadzona w zakresie przewidzianym tym przepisem. Kontrola ta nie obejmuje natomiast specjalistycznych ustaleń geodety w zakresie rozgraniczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w niniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji rozgraniczeniowej, nie było upoważnione do merytorycznej jej oceny, polegającej na kompleksowej analizie całej dokumentacji geodezyjnej (w tym dokumentacji technicznej - pomiarowej z prac terenowych), zgromadzonej w toku postępowania, która wymagałaby od Kolegium wiadomości specjalnych i na nowo przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym postępowania dowodowego. Oczywiste jest bowiem, że dokonanie takiej oceny przekraczałoby ramy zakreślone temu postępowaniu w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak słusznie przy tym zauważył organ nadzoru, pomimo iż w jednym z pism kierowanych do skarżącego Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał na pewne nieścisłości i rozbieżności w dokumentacji źródłowej, jak też uchybienia geodety A. K. mające znaczenie dla jakości sporządzonej dokumentacji źródłowej, to jednak poprawność wykonanych prac nie została przez ten organ zakwestionowana w sposób urzędowy, w wyniku stosownego postępowania kontrolnego. Ewentualne podważenie ww. ustaleń i czynności geodety - słusznie ocenionych przez Kolegium jako niemające charakteru oczywiście wadliwych – mogłoby nastąpić wyłącznie we wskazanym powyżej trybie bądź w toku postępowania przed sądem powszechnym, w wyniku przekazania sprawy rozgraniczenia temu sądowi zgodnie z właściwością. Należy bowiem mieć na względzie, że sprawa rozgraniczeniowa z istoty prawnej jest sprawą cywilną, gdyż dotyczy ściśle sfery prawa własności. Ustawodawca sprawę rozgraniczenia nieruchomości w pierwszym etapie poddał kognicji organu administracji publicznej. Rozstrzygnięcie administracyjne stanowi prejudykat, otwierający drogę postępowania przed sądem cywilnym. Z tego względu postępowanie administracyjne, w którym dochodzi do wydania decyzji o rozgraniczeniu jest postępowaniem jednoinstancyjnym, zaś strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przekazania sprawy sądowi. Skarżący kasacyjnie z tej możliwości nie skorzystał i w terminie otwartym do zgłoszenia tego żądania wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej. W analizowanym przypadku skarżący merytoryczny spór graniczny, który zgodnie z art. 33 ust. 3 p.g.k. mógł być kontynuowany przed sądem powszechnym, chciał przenieść na grunt administracyjnego postępowania nieważnościowego, co jak już wyżej wskazano wykracza poza ramy tego postępowania. Wykazana powyżej niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej zmierzających w istocie do powtórnej weryfikacji zebranego materiału dowodowego i jego oceny stanowi o braku podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 P.p.s.a. Nie zostały również naruszone art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że ewentualna wadliwość uzasadnienia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jedynie w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa stałaby się kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co nie ma miejsca w realiach niniejszej sprawy. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sad nie miał obowiązku odniesienia się szczegółowo do zarzutów skarżącej. Wojewódzki sąd administracyjny nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 702/15). Warto także w kontekście wynikającej z art. 134 § 1 P.p.s.a. zasady braku związania Sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną podkreślić, że sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji w jego ocenie niemających istotnego znaczenia dla zbadania zgodności z prawem działania organu administracji. Pominięcie w uzasadnieniu rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi bowiem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI