I OSK 2105/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, uznając, że spółka nie spełniała przesłanek podmiotowych i przedmiotowych po wyroku TK.
Spółka z o.o. domagała się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości o charakterze niemieszkalnym. Organy administracji odmówiły, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), który uznał za niekonstytucyjne przyznawanie takiego uprawnienia osobom prawnym, które nie miały go przed wejściem w życie nowelizacji ustawy. WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy, uznając skargę kasacyjną za bezzasadną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki z o.o. w T. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Ś. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Podstawą odmowy było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), które stwierdziło niezgodność art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przyznawało to uprawnienie osobom fizycznym i prawnym, które nie miały go przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trybunał uznał, że rozszerzenie tego uprawnienia na osoby prawne było nieuzasadnioną konstytucyjnie korzyścią. Spółka argumentowała, że jej wniosek powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących przed wyrokiem TK, a także podnosiła zarzuty proceduralne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wyrok TK miał zastosowanie, ponieważ sprawa nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną przed jego publikacją. Sąd podkreślił, że nieruchomość miała charakter niemieszkalny, co również wykluczało możliwość przekształcenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd stwierdził, że skarga była wadliwie sformułowana i nie wykazała naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania. NSA potwierdził, że wyrok TK z dnia 10 marca 2015 r. miał zastosowanie, a spółka jako osoba prawna nie spełniała przesłanek podmiotowych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zwłaszcza że nieruchomość miała charakter niemieszkalny. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne i rozważania prawne WSA były prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK ma zastosowanie do postępowań, które nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną przed dniem jego opublikowania.
Uzasadnienie
Wyrok TK obowiązuje od dnia ogłoszenia i wywołuje skutki prawne, nawet jeśli dotyczy przepisów stosowanych w toku postępowania administracyjnego, które nie zostało jeszcze zakończone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.p.u.w. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Po wyroku TK z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) przepis ten, w zakresie przyznającym uprawnienie do przekształcenia osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r., utracił moc obowiązującą. Należy powrócić do pierwotnego brzmienia przepisu, ograniczając uprawnienie do osób fizycznych użytkujących nieruchomości na cele mieszkaniowe lub garażowe oraz nieruchomości rolnych.
u.p.p.u.w. art. 1 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Po wyroku TK z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) przepis ten, w zakresie dotyczącym nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.
Pomocnicze
K.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 165 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 167 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 167 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) ma zastosowanie do postępowań, które nie zostały zakończone decyzją ostateczną przed jego publikacją. Spółka prawa handlowego nie spełnia przesłanek podmiotowych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności po wyroku TK. Nieruchomość o charakterze niemieszkalnym nie spełnia przesłanek przedmiotowych do przekształcenia. Naruszenia przepisów postępowania, które nie miały wpływu na wynik sprawy, nie stanowią podstawy do uwzględnienia skargi.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów obowiązujących przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji. Naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Naruszenie prawa do niezwłocznego załatwienia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skarga kasacyjna winna być sporządzona fachowo, rzetelnie, m.in. w sposób jasno precyzujący zarzuty i ich uzasadnienie, bo Sąd Kasacyjny nie jest ani władny ani uprawniony do poszukiwania zaskarżonych przepisów, intencji i motywów, jakimi kierował się autor skarg kasacyjnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wspomnianym wyrokiem orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. [...] jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... Nie ma wątpliwości, iż wyrok ten – jakkolwiek obowiązuje od dnia ogłoszenia, przy czym mimo iż ma charakter zakresowy - wywołuje skutek w postaci niekonstytucyjności zakwestionowanych norm w określonym w nim zakresie, i to ex tunc... Procedura ma służyć dochodzeniu praw materialnoprawnych, a zatem ma charakter służebny. Błędny jest również wytyk uchybienia przez Sąd I instancji przepisowi art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane nim elementy...
Skład orzekający
Wiesław Morys
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Marian Wolanin
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla postępowań administracyjnych w toku, zwłaszcza w kontekście przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po wyroku TK K 29/13 i charakteru nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na bieżące postępowania administracyjne i jakie mogą być tego konsekwencje dla przedsiębiorców. Jest to ważny przykład interpretacji prawa w kontekście zmian legislacyjnych.
“Wyrok TK zablokował przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność – co to oznacza dla firm?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2105/16 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2017-02-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-08-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Marian Wolanin Wiesław Morys /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Gl 6/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-04-29 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 83 art. 1 ust. 1 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 6/16 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w T. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 6/16, oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w T. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Wojewody Ś. Jak wynika z jego uzasadnienia wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.) – dalej u.p.p.u.w., art. 104 § 1 w związku z art. 107 K.p.a., odmówił [...] Sp. z o.o. w T. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], o powierzchni 2666 m2, położonej w T. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Zdaniem organu wnioskodawca nie spełnia przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku w tej materii. Jak wynika bowiem z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności tego przepisu brak jest możliwości przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w tej sprawie. W dniu wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomość będąca przedmiotem żądania przekształcenia nie była nieruchomością przeznaczoną na cele mieszkaniowe, nieruchomością zabudowaną garażami albo przeznaczoną pod tego typu zabudowy oraz nie stanowiła nieruchomości rolnej. Nieruchomość ta jest zabudowana budynkiem o charakterze niemieszkalnym. Jak ustalono, na mocy decyzji Urzędu Rejonowego nr [...], z dnia [...] października 1992 roku, nieruchomość ta – stanowiąca własność Skarbu Państwa - obejmująca działkę nr [...], o pow. 2666 m2 zabudowana budynkiem (stołówka pracownicza) o powierzchni użytkowej 1.347 m2, została oddana w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat Fabryce [...] Spółka Akcyjna w B. - B. Niemieszkalny charakter budynku podkreślony został również w aktach notarialnych z dnia [...] lutego 2015 roku i [...] marca 2015 roku, na podstawie których wnioskodawca nabył przedmiotową nieruchomość. W konsekwencji nie została spełniona przesłanka przedmiotowa umożliwiająca przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. wniosła odwołanie od decyzji wydanej w I instancji, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia oraz sprzeczność ustaleń organu z materiałem dowodowym. Jej zdaniem nowy stan prawny "pozbawiony niekonstytucyjnej regulacji" obowiązuje względem stanów faktycznych, które dopiero powstały po wejściu w życie przytoczonego orzeczenia Trybunału, czyli po jego publikacji. Wojewoda Ś. zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 ust. 1 i ust. 3 u.p.p.u.w., utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaaprobował ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji i podzielił jego rozważania prawne. W szczególności przyjął niekonstytucyjność omawianych przepisów w odniesieniu do osób prawnych (z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych) oraz osób fizycznych, które uzyskały użytkowanie wieczyste w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem ze względów podmiotowych żądanie nie mogło być spełnione. Ponadto organ stwierdził brak przesłanek przedmiotowych, bo sporna nieruchomość nie jest lokalową ani należącą do następcy prawnego spółdzielni mieszkaniowej. Skargę na powyższą decyzję ostateczną złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. Wniosła o uchylenie zarówno decyzji organu I, jak i II instancji w całości lub stwierdzenia ich nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym zwrotu ewentualnych kosztów zastępstwa adwokackiego. Eksponowała zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które Sąd I instancji niezwykle obszernie przedstawił w motywach zaskarżonego wyroku. Jak również zarzuty uchybień prawu materialnemu – wadliwego uznania mocy obowiązującej cytowanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyjaśnił, że jego zdaniem organy orzekające w sprawie postąpiły słusznie uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (OTK-A 2015/3/28). Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnął w nim między innymi, że art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, a ponadto w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, z kolei w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Sąd I instancji wskazał, że z uwagi na to, iż Trybunał Konstytucyjny nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, wyrok ten obowiązuje i wywołuje skutki prawne od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. od dnia 17 marca 2015 r., także w odniesieniu do postępowań, które nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną przed dniem opublikowania tegoż wyroku. Wyrok ten zatem miał zastosowanie również w niniejszej sprawie, nawet jeśli wniosek do organu w pierwotnej wersji został złożony kilka dni wcześniej. W tej sytuacji trudno uznać, by organ celowo i przewlekle prowadził postępowanie, by nie uwzględnić wniosku Spółki (nie było to postępowanie z urzędu, co sugeruje się w skardze, gdyż wnioskowy charakter sprawy wynika z treści decyzji). Nadto kwestie bezczynności i przewlekłości postępowań są rozstrzygane w zupełnie innym trybie. Dalej Sąd meriti podniósł, że pomimo tego, iż omawiany wyrok Trybunału nie ma mocy wstecznej, to poprzez fakt uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. dowodzi, że od samego początku przepis ten naruszał zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), co czyni argumenty skargi nieuzasadnionymi. Skoro sprawa niniejsza nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną przed opublikowaniem przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organy administracji związane są tym orzeczeniem i nie mogły go zignorować z powodów wyliczonych w skardze. Zatem w obecnym stanie prawnym Spółce, będącej osobą prawną, nie przysługuje uprawnienie do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem przywołanego wyroku Trybunału możliwość żądania przekształcenia można jedynie przyznać spółdzielniom mieszkaniowym będącym właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży na gruncie użytkowanym wieczyście oraz osobom prawnym, które – jako właścicielom lokali – służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym. Nie została zatem spełniona podmiotowa przesłanka do przekształcenia. Analiza okoliczności bezspornych i wynikających z dokumentacji urzędowej i notarialnej, która nie została zakwestionowana (jak np. akt notarialny nabycia przez Spółkę nieruchomości, z którego wynika jej przeznaczenie i charakter niemieszkalny), daje podstawy do przyjęcia, iż decyzje te – co do zasady – były słuszne. Nie można uznać tym samym argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przepisów proceduralnych. Procedura ma służyć dochodzeniu praw materialnoprawnych, a zatem ma charakter służebny. Nawet rzeczywiste uchybienie pewnym wartościom proceduralnym nie może dawać podstaw do uwzględnienia skargi, jeśli tylko uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu meriti, w przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka domaga się przyznania jej uprawnień i uprzywilejowania na podstawie przepisu naruszającego zasady sprawiedliwości społecznej, kosztem mienia publicznego. Z uwagi na to skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła [...] Sp. z o.o. w T. Zaskarżając go w całości zarzuciła naruszenie: 1) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez niezbadanie w pełnym zakresie zgodności z prawem decyzji zaskarżonej, czym również naruszono art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych (bliżej jej nie precyzując), - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez prowadzący je organ oraz nieuwzględnienia art. 45 ust 1 Konstytucji RP, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego mającego moc obowiązującą do czasu publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co winno nastąpić, gdyż wystąpiła jedna z przesłanek tego wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu", - oraz innych, wymienionych w skardze do WSA z dnia 29 listopada 2015 r. przepisów, poprzez nienależyte odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skarżącej zawartych w punktach 1, 1a, 1b, 2 ww. skargi oraz niedopatrzenie się naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów, co przemawia za brakiem możliwości zweryfikowania prawidłowości rozstrzygnięcia, a także przeprowadzenia przez Sąd kontroli instancyjnej, 2) prawa materialnego przez ustalenie stanu faktycznego pod hipotezę niewłaściwego przepisu (błąd w subsumcji), niezastosowanie przepisów, które miały moc obowiązującą do momentu opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. K 29/13, a nowe nie mały mocy wstecznej. Wydaje się bowiem, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją, który traci moc obowiązującą w terminie określonym przez art. 190 § 3 Konstytucji RP, tj. po jego ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polski może być zastosowany do roszczeń mających podstawę w tym przepisie, w sprawach wszczętych, wytoczonych przed terminem opublikowania (bo tak chyba należy rozumieć niefortunne sformułowania użyte w tym miejscu). Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono przede wszystkim, że organy winny stosować przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. Niekonstytucyjność stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego istnieje od momentu wejścia w życie zakwestionowanych przepisów. Organy administracji były zatem obowiązane do interpretacji prawa w zgodzie z przepisami Konstytucji RP, w tym z jej art. 190 ust. 3. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest to, że organ wydaje decyzję na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie orzekania. Przesunięcie zaś tej daty nie tylko było zdaniem autora skargi kasacyjnej nieuzasadnione, lecz również naruszało zasadę wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 oraz art. 35 § 1 i 2 K.p.a. a przede wszystkim art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez niewykonanie obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy, która nie wymagała zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, a więc sprawa mogła być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez skarżącą, łącznie z wszczęciem postępowania i w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z "urzędu" organowi. Autor skargi kasacyjnej wskazał również, że skarżąca nie miała zapewnionego prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Podniósł nadto, że organ zwlekał z wydaniem decyzji, co miało negatywne następstwa dla skarżącej, bowiem jej wniosek o przekształcenie nie został rozpatrzony przed wejściem w życie noweli ustawy, a mógł zostać załatwiony pozytywnie przed tym terminem z całkowitym poszanowaniem normy prawa obowiązującego. Jego zdaniem doszło więc do naruszenia prawa materialnego, co wynikło też z wadliwej oceny skutków retrospektywnego działania nowego prawa. Zarzuty wzmocniono przykładami z orzecznictwa. Pismem z dnia 19 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się w jej imieniu rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Na wstępie godzi się przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć nadto należy, że w myśl art. 176 § 2 P.p.s.a., poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się w jej imieniu rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.). Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący kasacyjnie nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Z przytoczonych względów, których wyrazem jest m.in. przymus adwokacko-radcowski oraz ścisłe wymogi formalne, skarga kasacyjna winna być sporządzona fachowo, rzetelnie, m.in. w sposób jasno precyzujący zarzuty i ich uzasadnienie, bo Sąd Kasacyjny nie jest ani władny ani uprawniony do poszukiwania zaskarżonych przepisów, intencji i motywów, jakimi kierował się autor skarg kasacyjnej. Rozpoznawana obecnie skarga kasacyjna została sporządzona mało starannie, gdyż zarówno w jej petitum, jak i uzasadnieniu pojawiają się nieprecyzyjnie sformułowane zarzuty i zwroty, a sam tekst jest mało czytelny. Niemniej jednak podlegała ona rozpoznaniu. Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach z reguły wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, jednakże w niniejszej sprawie zarzuty te w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do istoty sporu, tj. rozważenia, czy zasadnie przyjęto, iż w sprawie nie ziściły się przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wskazane w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale w brzmieniu pierwotnym tego przepisu – opublikowanym w Dz. U. z 2005 r., Nr 175, poz. 1459. Kwestią oczywistą jest bowiem, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, który zapadł w trakcie prowadzenia przez organ I instancji niniejszego postępowania administracyjnego, co nie ma znaczenia w tym kontekście, pojawiła się konieczność oceny przesłanek warunkujących przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sposób wskazany w tym wyroku. Takie stanowisko jest bez mała powszechne (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1569/14, publ. CBOSA). Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyrokiem orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Nie ma wątpliwości, iż wyrok ten – jakkolwiek obowiązuje od dnia ogłoszenia, przy czym mimo iż ma charakter zakresowy - wywołuje skutek w postaci niekonstytucyjności zakwestionowanych norm w określonym w nim zakresie, i to ex tunc, co wynika z jednolitego orzecznictwa, którego dlatego nie ma potrzeby cytować. Przypomnieć należy, że art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przewidywał pierwotnie (do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r.), iż z prawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogły skorzystać osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw zmieniła m. in. art. 1 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogły wystąpić osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Rozszerzony został zatem znacznie zakres podmiotowy (przyznano uprawnienie osobom prawnym) i przedmiotowy (ustawodawca zrezygnował ze wskazania rodzajów nieruchomości, co do których użytkownik wieczysty mógł wystąpić z roszczeniem o przekształcenie), który uległ następnie zawężeniu na skutek omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., uznającego ten zabieg za nieuzasadnioną konstytucyjnie korzyść. Skutek tego wyroku został sprecyzowany w końcowym fragmencie jego uzasadnienia. Oznacza to, że z dniem wejścia w życie powyższego orzeczenia należy powrócić niejako do pierwotnego brzmienia ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zatem pojawiła się konieczność zbadania, czy wnioskujący o przekształcenie spełniał przesłanki podmiotowe, a więc czy był podmiotem uprawnionym, jak i przedmiotowe, czyli czy nieruchomości te były zabudowane na cele mieszkaniowe lub zabudowane garażami albo przeznaczone pod tego rodzaju zabudowę oraz czy były to nieruchomości rolne. Dokonując oceny spełnienia tych przesłanek Sąd I instancji uznał, iż sporna nieruchomość w dniu 13 października 2005 r. nie była wykorzystywana na cele mieszkaniowe ani zabudowana garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę, nie była też nieruchomością rolną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to zasługuje na aprobatę, znajdując potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z własnością lokalu, o której mowa w cytowanych przepisach, a z własnością budynku o charakterze niemieszkalnym. Decyzją z [...] stycznia 2003 r. Prezydent Miasta T. zatwierdził projekt i zezwolił na adaptację i zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń magazynowych w pawilonie handlowym na działce nr [...] w T. przy ul. [...] na sklep spożywczy sieci "[...]". Na niemieszkalny charakter budynku wskazano również w umowach z [...] lutego 2015 r. i z [...] marca 2015 r., na podstawie których skarżąca kasacyjnie nabyła w konsekwencji ww. nieruchomość. Ponadto w obecnym stanie prawnym Spółce, będącej osobą prawną, nie przysługuje uprawnienie do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Prowadzi to do konkluzji o trafności ustaleń faktycznych i skutkuje oddaleniem zarzutów skargi kasacyjnej w tym przedmiocie, zwłaszcza podniesionego przez autora skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., statuującego obowiązek działania wojewódzkich sądów administracyjnych z urzędu. Brak jest powodów do twierdzenia, że Sąd meriti nie dokonał oceny całokształtu okoliczności sprawy, że pominął jakikolwiek aspekt mogący wpłynąć na legalność zaskarżonej decyzji, tym bardziej, że nawet skarżąca kasacyjnie takich kwestii nie dowodzi. Błędny jest również wytyk uchybienia przez Sąd I instancji przepisowi art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane nim elementy, zwłaszcza ustalenia faktyczne i rozważania prawne pozwalające na dokonanie kontroli instancyjnej. Ocena ich trafności jest już zupełnie innym zagadnieniem. Przepis ten nie może zresztą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, bo może to mieć miejsce wyjątkowo, wówczas tylko gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (p. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39). Nie sposób również uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c P.p.s.a. Przepis ten reguluje sposób i formę rozstrzygnięcia w wypadku zajścia określonych tam sytuacji. Zatem jego zastosowanie jest wynikiem wnioskowania dokonanego na bazie ustalonego stanu faktycznego i rozważań prawnych, przeto naruszenie go może mieć miejsce wówczas, gdyby Sąd bądź zastosował inną formę rozstrzygnięcia, do czego w sprawie nie doszło, albo gdyby mimo legalności decyzji czy postanowienia, je uchylił. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonego aktu nie dostrzeże, że narusza on przepisy, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na rozstrzygnięcie. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to (najprawdopodobniej) zapadłaby decyzja o innej treści. W przeciwnym wypadku dochodzi do oddalenia skargi na mocy art. 151 P.p.s.a. Zatem uznanie tego zarzutu za zasadny wymaga zawsze wykazania naruszenia prawa skutkującego bądź odmiennym wynikiem, bądź zastosowaniem niewłaściwej formy orzeczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2812/13, publ. CBOSA), czego w skardze kasacyjnej nie uczyniono. Przepis ten jest tzw. przepisem wynikowym. Odnosząc się do zarzutu braku zapewnienia skarżącej kasacyjnie prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym wskazać należy, że z akt sprawy nie wynika, aby Spółka była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu, czy też nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Prezentowany w tym obrębie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a więc przepisu regulującego przesłankę wznowienia postępowania, czyli postępowania nadzwyczajnego, pomijając już zagadnienie niestosowania przepisów K.p.a. przez sądy administracyjne, jawi się jako oczywiste nieporozumienie, nie tylko w kontekście powyższej konkluzji. W konsekwencji czego - wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej organ wyjaśnił sprawę do rozstrzygnięcia i dostatecznie ją rozważył, uczynił to w sposób nieuchybiający zasadom procedury, a zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko właściwie umotywował. Odnosząc się wreszcie do zarzutu skargi kasacyjnej sformułowanego poprzez odesłanie do zarzutów wskazanych w skardze do Sądu I instancji, zważyć należy, iż takie sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne. Wyjaśniać wszak nie trzeba, iż warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy zmusza Sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa miał na uwadze skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (p. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt III CKN 760/00, Lex nr 53138, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, Lex nr 146732, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04, ONSAiWSA 2004/1/9). Jak to wyżej zasygnalizowano, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma bowiem obowiązku ani prawa poszukiwania właściwego przepisu objętego zarzutem, ani domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie Sądu Kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Uwagi te dotyczą tym bardziej podstawy naruszenia prawa materialnego, w obszarze której nie wskazano jakiegokolwiek przepisu, który miałby zostać złamany. Nie podano, jakie to normy prawa należało zastosować i dlaczego, dowodząc wadliwie obowiązywania bliżej nieokreślonych "nowych" przepisów. W konsekwencji czego skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku zarówno ze względu na błędnie sformułowane zarzuty, jak i ze względu na poprawność ustaleń i rozważań prawnych poczynionych przez Sąd I instancji. Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI