I OSK 2104/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Sprawa dotyczyła gruntu objętego dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Prezydent m.st. Warszawy oraz SKO odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, powołując się na brak możliwości zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości (art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz przeznaczenie części gruntu pod drogę publiczną (art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że rozdzielenie sprawy na kilka części nie miało wpływu na wynik, a przesłanki negatywne zostały prawidłowo zastosowane. Sąd I instancji podkreślił, że art. 214a ust. 1 pkt 5 u.g.n. stanowi lex specialis wobec art. 95 pkt 4 u.g.n., wyłączając możliwość uwzględnienia wniosku dekretowego z uwagi na brak możliwości podziału nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał częściowo jej zasadność. Sąd podkreślił, że w przypadku wniosków dekretowych dotyczących części nieruchomości, organ nie jest władny samodzielnie ocenić możliwości podziału nieruchomości. Konieczne jest wydanie odrębnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 u.g.n., a brak takiego postępowania stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. NSA wskazał, że art. 214a ust. 1 pkt 5 u.g.n. nie wyłącza konieczności przeprowadzenia postępowania podziałowego, a jedynie stanowi lex specialis w zakresie oceny podziału. Sąd uznał również, że dla oceny podziału znaczenie może mieć funkcjonalne powiązanie działki z sąsiednią, zabudowaną nieruchomością. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości w postępowaniu dekretowym, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach nieruchomości warszawskich, relacja między przepisami szczególnymi (lex specialis) a ogólnymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Może mieć ograniczoną stosowalność do innych rodzajów nieruchomości lub postępowań.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu dekretowym dotyczącym nieruchomości warszawskich, organ może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z powodu braku możliwości zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania podziałowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może samodzielnie ocenić możliwości podziału nieruchomości w postępowaniu dekretowym. Konieczne jest wydanie odrębnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a brak takiego postępowania stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 214a ust. 1 pkt 5 u.g.n. nie wyłącza konieczności przeprowadzenia odrębnego postępowania podziałowego. Jest to warunek niezbędny do oceny przesłanki braku możliwości podziału nieruchomości, a jego brak stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania.
Czy wniosek dekretowy dotyczący nieruchomości warszawskich powinien być rozpoznany łącznie, jeśli obejmuje działki funkcjonalnie powiązane, w tym jedną zabudowaną budynkiem mieszkalnym, a drugą niezabudowaną, ale stanowiącą infrastrukturę towarzyszącą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek dekretowy obejmujący dawną nieruchomość, w skład której wchodzą obecnie różne działki, powinien być rozpoznany łącznie w stosunku do tych obecnych nieruchomości, co może mieć znaczenie dla oceny podziału.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że dla oceny możliwości podziału nieruchomości znaczenie może mieć jej funkcjonalne powiązanie z sąsiednią, zabudowaną nieruchomością, co uzasadnia łączne rozpoznanie wniosku dekretowego.
Czy w przypadku nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, po 1 stycznia 2019 r., wniosek dekretowy może być rozpatrywany w kontekście ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, czy też powinien być rozpatrywany w kontekście przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności?
Odpowiedź sądu
Jeśli wniosek dekretowy został uwzględniony po 1 stycznia 2019 r., zastosowanie ma ustawa przekształceniowa, która przewiduje przeniesienie prawa własności. Jeśli wniosek nie został uwzględniony, organ rozstrzyga zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 2 dekretu.
Uzasadnienie
NSA zauważył, że norma z art. 23 ustawy przekształceniowej ma zastosowanie tylko w przypadku uwzględnienia wniosku dekretowego po 1 stycznia 2019 r. Skoro organ nie uwzględnił wniosku, rozstrzygał zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu.
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie.
dekret warszawski art. 7 § ust. 1 i 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Określa przesłanki i tryb uwzględniania wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego lub przeniesienie prawa własności.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Pomocnicze
u.g.n. art. 214a § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zasadę z ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia uzasadniające odmowę uwzględnienia wniosku 'dekretowego', dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych.
u.g.n. art. 95 § pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
W przypadku realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub z odrębnych ustaw podział nieruchomości może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
u.g.n. art. 96 § ust. 1b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wyłącza konieczność przeprowadzania odrębnego postępowania podziałowego w określonych sytuacjach, jednak nie w przypadku postępowania prowadzonego z wniosku opartego na art. 7 dekretu warszawskiego.
ustawa przekształceniowa art. 23
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Stanowi, że w przypadku uwzględnienia po dniu 1 stycznia 2019 r. wniosku dekretowego dotyczącego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe, przenosi się prawo własności gruntu.
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przypadki zawieszenia postępowania, w tym w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania.
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oddalenia skargi w sytuacji braku podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA, w tym naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA orzeka co do istoty sprawy lub uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.c. art. 46
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez brak przeprowadzenia odrębnego postępowania podziałowego przed oceną przesłanki z art. 214a ust. 1 pkt 5 u.g.n. • Znaczenie funkcjonalnego powiązania działek dla oceny możliwości podziału nieruchomości. • Konieczność łącznego rozpoznania wniosku dekretowego w odniesieniu do wszystkich obecnie istniejących nieruchomości, które wchodziły w skład pierwotnej nieruchomości dekretowej.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 23 ustawy przekształceniowej (NSA uznał, że przepis ten ma zastosowanie tylko w przypadku uwzględnienia wniosku dekretowego). • Argumenty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku ze skierowaniem decyzji do właścicieli lokali (NSA uznał to za uchybienie procesowe bez wpływu na wynik sprawy).
Godne uwagi sformułowania
art. 214a ust. 1 pkt 5 u.g.n. należy traktować jako lex specialis w stosunku do art. 95 pkt 4 u.g.n. • w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, organ prowadzący to postępowanie nie jest władny samodzielnie ocenić możliwości dokonania podziału nieruchomości. • Konieczność wydania decyzji o podziale nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) jest warunkiem niezbędnym do zakończenia postępowania wywołanego wnioskiem z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (...)
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Piotr Przybysz
sędzia
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości w postępowaniu dekretowym, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach nieruchomości warszawskich, relacja między przepisami szczególnymi (lex specialis) a ogólnymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Może mieć ograniczoną stosowalność do innych rodzajów nieruchomości lub postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z nieruchomościami w Warszawie, które mają długą historię prawną (dekret warszawski). Wyjaśnia istotne aspekty proceduralne w prawie administracyjnym dotyczącym nieruchomości.
“Nieruchomości warszawskie: Kluczowe orzeczenie NSA w sprawie podziału gruntu i prawa użytkowania wieczystego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.