I OSK 2098/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu. PKP S.A. domagało się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, który według nich pozostawał w ich zarządzie od 1990 roku. Jako dowód zarządu wskazywano wpis w księdze wieczystej dotyczący Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd uznał, że wpis w księdze wieczystej, wynikający z decyzji o wywłaszczeniu z 1977 roku, nie stanowił wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w rozumieniu przepisów wykonawczych do ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 1998 r. Sąd podkreślił, że do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego wymagane były konkretne dokumenty wymienione w tym rozporządzeniu, a decyzja o wywłaszczeniu jedynie przenosiła własność na Skarb Państwa, nie ustanawiając prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego. NSA odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa, w tym uchwał składu siedmiu sędziów NSA, które potwierdzały konieczność udokumentowania zarządu w sposób określony w przepisach wykonawczych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie wymogów dowodowych w postępowaniu o uwłaszczenie, w szczególności w kontekście dowodów zarządu nieruchomością przez przedsiębiorstwa państwowe.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem po 1990 roku oraz interpretacji przepisów wykonawczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wpis w księdze wieczystej dotyczący Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych, wynikający z decyzji o wywłaszczeniu, może stanowić podstawę do stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomością na potrzeby uwłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wpis w księdze wieczystej wynikający z decyzji o wywłaszczeniu nie stanowi wystarczającego dowodu zarządu nieruchomością na potrzeby stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja o wywłaszczeniu jedynie przenosi własność na Skarb Państwa, nie ustanawiając prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego. Do uwłaszczenia wymagane są konkretne dokumenty wskazane w przepisach wykonawczych do ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Czy decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością może być samoistnym dowodem wykazującym posiadanie gruntu w zarządzie na potrzeby postępowania uwłaszczeniowego?
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością może stanowić samoistny dowód stwierdzenia posiadania gruntu w zarządzie dla potrzeb postępowania uwłaszczeniowego, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 16 grudnia 2024 r. (sygn. akt I OPS 2/23).
Uzasadnienie
W uchwale tej skład poszerzony NSA przyjął, że decyzja o opłatach może być dowodem zarządu w postępowaniu uwłaszczeniowym, traktowanym jako postępowanie szczególne, gdzie dopuszczono szerszy katalog dowodów.
Czy przepisy rozporządzenia wykonawczego z 1998 r. dotyczące uwłaszczenia mogą być stosowane do oceny stanu faktycznego z 1990 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te, jako akty wykonawcze do ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. (która kontynuuje regulacje z 1990 r.), mogą być stosowane do oceny stanu faktycznego z 1990 r. w sprawach wszczętych przed 31 grudnia 1996 r.
Uzasadnienie
Rozporządzenie z 1998 r. jest kontynuacją poprzednich aktów wykonawczych i stanowi lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia w postępowaniu administracyjnym, określając specyficzne wymogi dowodowe dla postępowania uwłaszczeniowego.
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. 1998 nr 23 poz 120 § § 4 ust. 1 pkt 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Wpis w księdze wieczystej nie jest wystarczającym dowodem zarządu; wymagane są dokumenty wskazane w rozporządzeniu.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 art. 4 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określa podstawy nabycia prawa zarządu.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 art. 38 ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określa sposób uzyskiwania przez państwowe jednostki organizacyjne gruntów państwowych w zarząd.
u.g.n. art. 200 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podstawa stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis, którego niezastosowania zarzucała skarga kasacyjna.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady równej mocy środków dowodowych.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.
u.g.n. art. 206
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Delegacja ustawowa dla Rady Ministrów do wydania przepisów wykonawczych.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Wpis w księdze wieczystej jako dowód zarządu nieruchomością. • Decyzja o wywłaszczeniu jako podstawa stwierdzenia prawa zarządu. • Naruszenie przez organy administracji zasady równej mocy środków dowodowych.
Godne uwagi sformułowania
wpis w dziale II księgi wieczystej nr [...] brzmiał: "Skarb Państwa Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Katowicach" • decyzja o wywłaszczeniu, wydana w trybie przepisów cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r., w żadnym razie nie ustanawiała prawa zarządu czy użytkowania w odniesieniu do tej nieruchomości • przepisy te stanowią w takim przypadku lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia określonych w kodeksie postepowania administracyjnego
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie wymogów dowodowych w postępowaniu o uwłaszczenie, w szczególności w kontekście dowodów zarządu nieruchomością przez przedsiębiorstwa państwowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem po 1990 roku oraz interpretacji przepisów wykonawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego uwłaszczenia gruntów przez PKP i wymaga analizy skomplikowanych przepisów przejściowych oraz dowodowych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“PKP nie uwłaszczyło się na gruncie: NSA wyjaśnia kluczowe wymogi dowodowe.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.