I OSK 2097/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, uznając, że wnioskodawcy nie spełnili wymogu posiadania co najmniej połowy udziałów we współużytkowaniu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów P.p.s.a. oraz ustawy przekształceniowej, kwestionując interpretację art. 2 ust. 2 ustawy, która wymagała posiadania co najmniej 50% udziałów we współużytkowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że wnioskodawcy nie spełnili wymogu udziałów, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.P. i L.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności. Skarżący zarzucili naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, kwestionując wykładnię sądu niższej instancji, według której wnioskodawcy musieli posiadać co najmniej 50% udziałów we współużytkowaniu, aby móc złożyć wniosek o przekształcenie. Podnosili również naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy przekształceniowej, w przypadku współużytkowania, wszyscy współużytkownicy muszą wystąpić z żądaniem, chyba że suma ich udziałów wynosi co najmniej połowę. W sytuacji, gdy jeden ze współużytkowników zgłosi sprzeciw, postępowanie może być zawieszone, a współużytkownicy z co najmniej połową udziałów mogą dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. W niniejszej sprawie wnioskodawcy, posiadający łącznie 221055/4071087 części udziałów, nie spełnili wymogu posiadania co najmniej połowy udziałów, co stanowiło "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Sąd nie znalazł również podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawcy, których suma udziałów we współużytkowaniu wieczystym wynosi mniej niż 50%, nie mogą skutecznie złożyć wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Uzasadnienie
Ustawa przekształceniowa w art. 2 ust. 2 stanowi, że z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. W przypadku braku spełnienia tego warunku, organ administracji ma podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
ustawa przekształceniowa art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Wymaga, aby suma udziałów współużytkowników wieczystych występujących z żądaniem przekształcenia wynosiła co najmniej połowę.
K.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy jego wszczęcie jest niedopuszczalne z jakiegokolwiek powodu przewidzianego w przepisach kodeksu lub gdy podanie nie spełnia wymagań określonych przepisami prawa, które uzasadniają odmowę wszczęcia postępowania.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli nie wyraża zgody na czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a sąd powszechny może zastąpić brakującą zgodę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez wnioskodawców wymogu posiadania co najmniej połowy udziałów we współużytkowaniu wieczystym, co stanowiło podstawę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy przekształceniowej poprzez błędną i niekonstytucyjną wykładnię art. 2 ust. 2, uznając, że wystąpienie z wnioskiem o przekształcenie jest możliwe jedynie przez użytkowników wieczystych, których suma udziałów we współużytkowaniu wynosi nie mniej niż 50%. Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie brak było podstaw do jego zastosowania.
Godne uwagi sformułowania
celem postępowania administracyjnego jest co do zasady skonkretyzowanie sytuacji prawnej, tj. praw i obowiązków, oznaczonego podmiotu w drodze decyzji. Jeżeli brakuje któregokolwiek z tych elementów i organ administracji publicznej nie może podjąć działań zmierzających do usunięcia tego stanu, wspomniana konkretyzacja jest wykluczona, a prowadzenie postępowania administracyjnego staje się zbędne. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odpowiednie zastosowanie znajduje art. 199 Kodeksu cywilnego, dając tym samym możliwość - współużytkownikom wieczystym mającym co najmniej połowę udziałów - dochodzenia swoich praw przed sądem powszechnym, którego rozstrzygnięcie zastępuje brakującą zgodę sprzeciwiających się osób.
Skład orzekający
Czesława Nowak-Kolczyńska
przewodniczący sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu posiadania co najmniej 50% udziałów we współużytkowaniu wieczystym dla złożenia wniosku o przekształcenie w prawo własności oraz stosowanie art. 61a K.p.a. w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współużytkowania wieczystego i konkretnych przepisów ustawy przekształceniowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – przekształcenia użytkowania wieczystego we własność, co jest istotne dla wielu właścicieli. Interpretacja wymogu posiadania udziałów jest kluczowa dla praktyki.
“Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność: czy musisz mieć co najmniej 50% udziałów?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2097/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-11-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Czesława Nowak-Kolczyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Grzymisławska-Cybulska Monika Nowicka Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1261/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-18 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 83 art.2 ust. 2 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity. Dz.U. 2022 poz 329 art. 61 a Kpa, art. 183 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P i L.P od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1261/20 w sprawie ze skargi M.P i L.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [,,,] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1261/20, oddalił skargę M. P. i L. P. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosków o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej - położonej w [...] w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...] opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, zabudowanej budynkami wielorodzinnymi przy ul. [...] ul. [...], [...], [...] - w prawo własności. Skargę kasacyjną wnieśli M. P. i L. P (reprezentowani przez radcę prawnego) zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej P.p.s.a. naruszenie: a) art. 151 P.p.s a w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 83) – zwanej dalej "ustawą przekształceniową", poprzez błędną i niekonstytucyjną wykładnię art. 2 ust. 2 uznając, że wystąpienie z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności jest możliwe jedynie przez użytkowników wieczystych, których suma udziałów we współużytkowaniu wynosi nie mniej niż 50 %, co zdaniem skarżących jest sprzeczne z wykładnią systemową analizowanej normy i prowadzi do ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanej ochrony własności i innych praw rzeczowych na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny, b) art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 61a § 1 K.p.a – poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie brak było podstaw do jego zastosowania. W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wnieśli o rozważenie przez NSA wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy . "art. 2 ust. 2 ustawy przekształceniowej jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP". Jednocześnie Skarżący kasacyjnie oświadczyli, że zrzekają się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w § 2 powołanego przepisu. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. Przechodząc zaś do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że są one nieusprawiedliwione. Stosownie zaś do art. 193 in fine uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 61a § 1 K.p.a. wskazać należy, że celem postępowania administracyjnego jest co do zasady skonkretyzowanie sytuacji prawnej, tj. praw i obowiązków, oznaczonego podmiotu w drodze decyzji. Realizacja tego zadania wymaga istnienia kompletnego stosunku administracyjnoprawnego, na który składają się podmioty (organ administracji publicznej oraz strona), a także przedmiot (prawa i obowiązki, wynikające z określonej normy prawnej). Jeżeli brakuje któregokolwiek z tych elementów i organ administracji publicznej nie może podjąć działań zmierzających do usunięcia tego stanu, wspomniana konkretyzacja jest wykluczona, a prowadzenie postępowania administracyjnego staje się zbędne. Jedynie w przypadku, gdy zbędność ta ma charakter oczywisty i niebudzący wątpliwości już na etapie wnoszenia podania, organ administracji publicznej stosuje art. 61a § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., I OSK 853/18). Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z "innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., I OSK 853/18 i powołany tam m.in. wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., I OSK 693/17). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjngo w Warszawie, w przedmiotowej sprawie wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna" stanowiąca podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości, bowiem wnioskodawcy nie spełnili przesłanki ustawowej wysokości udziałów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko. Bowiem, w myśl art. 2 ust. 1 ustawy przekształceniowej, w przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia występują wszyscy współużytkownicy wieczyści, z zastrzeżeniem ust. 2, który przewiduje, że z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Jeżeli co najmniej jeden współużytkownik wieczysty zgłosi sprzeciw wobec złożonego wniosku o przekształcenie, właściwy organ zawiesza postępowanie. W takim przypadku odpowiednie zastosowanie znajduje art. 199 Kodeksu cywilnego, dając tym samym możliwość - współużytkownikom wieczystym mającym co najmniej połowę udziałów - dochodzenia swoich praw przed sądem powszechnym, którego rozstrzygnięcie zastępuje brakującą zgodę sprzeciwiających się osób. Jak wynika z akt sprawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, wystąpiło 57 użytkowników wieczystych tj [...]. Wnioskującym przysługiwał łącznie udział w prawie użytkowania wieczystego wynoszący 221055/4071087 części. Tym samym, nie spełniali warunku przewidzianego przepisem art. 2 ust. 2 ustawy przekształceniowej, co dawało podstawę do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. Chybione są więc zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia normy wynikowej z art. 151 p.p.s.a. zarówno w powiązaniu z art. 2 ust. 2 ustawy przekształceniowej jak i przepisem art. 61a § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł też podstaw, by przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, co do zgodności art. 2 ust. 2 ustawy przekształceniowej z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż od odpowiedzi na to pytanie nie zależało rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, jak wymaga tego art. 193 Konstytucji RP. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI