I OSK 2081/23

I OSK 2081/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2488/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-15
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. D., M. M. i M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2488/22 w sprawie ze skargi O. D., M. M. i M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2488/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. D., M. M. i M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej;
2) naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w miejscowości H. upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Rzeszowie, który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;
2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących, zgodnie z przedłożonym spisem kosztów, a w razie jego braku według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego;
3) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący zrzekają się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach orzeczeniem z dnia 28 sierpnia 1951 r. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa gruntów położonych w gromadzie H. o powierzchni 1559ha, pozostałych po osobach przesiedlonych do ZSRR, nieznajdujących się w faktycznym władaniu właścicieli przesiedlonych na Ziemie Zachodnie oraz niewiadomych z miejsca pobytu.
Wnioskiem z dnia 16 grudnia 2019 r. (które wpłynęło do organu w dniu 23 grudnia 2019 r.) W. H., A. W., M. M., M. W., M. W. i O. D. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia, w części dotyczącej nieruchomości stanowiących w chwili przejęcia własność A. W. (wymienionego w punkcie II, poz. [...] orzeczenia) oraz A. C. (wymienionego w punkcie II, poz. [...] orzeczenia).
Wojewoda Małopolski postanowił rozdzielić sprawy objęte ww. wnioskiem prowadząc odrębne postępowanie w odniesieniu do nieruchomości przejętej od A. W. oraz odrębnie w odniesieniu do nieruchomości przejętej od A. C.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 18 października 2021 r. stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 28 sierpnia 1951 r. (w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących w dacie przejęcia własność A. W.) zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania O. D., M. M. i M. W., decyzją z dnia 16 września 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Materialnoprawną podstawą powyższej decyzji stanowił art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na odwrocie kwestionowanego orzeczenia z dnia 28 sierpnia 1951 r. znajduje się adnotacja sołtysa gromady H., potwierdzająca ogłoszenie orzeczenia w sprawie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości ziemskich. Z adnotacji podpisanej przez sołtysa gromady wynika, że orzeczenie PPRN w Gorlicach z dnia 18 października 1951 r. w sprawie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości ziemskich w gromadzie H. zostało podane do powszechnej wiadomości zainteresowanym gromady H. i R. przez odczytanie na zebraniu gromadzkim w dniu 30 października 1951 r. Jednocześnie na tym zebraniu sołtys podał do wiadomości, że orzeczenie było do wglądu u sołtysa i w Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w U. Z treści adnotacji wynika, że do powszechnej wiadomości podane zostało orzeczenie PPRN w Gorlicach z dnia 18 października 1951 r. Natomiast w prowadzonym postępowaniu mamy do czynienia z orzeczeniem PPRN w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. Na dzień dzisiejszy trudno jest ocenić, czy w sprawie zaszła omyłka w podaniu daty orzeczenia, czy też podano do wiadomości inne orzeczenie. Skoro jednak adnotacja podpisana przez sołtysa gromady H. znajduje się na odwrocie kwestionowanego orzeczenia PPRN w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. to istnieją podstawy do uznania, że do powszechnej wiadomości zostało podane najprawdopodobniej orzeczenie z dnia 28 sierpnia 1951 r.
Organ odwoławczy zauważył także, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach postanowieniem z dnia 28 grudnia 1964 r. zaktualizowało, w oparciu o rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny, zatwierdzony decyzją PPRN w Gorlicach z dnia 25 listopada 1964 r. w sprawie wymiany gruntu we wsi H., gromada W., orzeczenie PPRN w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r., w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi H. Na postanowieniu tym znajduje się klauzula, że postanowienie stało się ostateczne w rozumieniu art. 190 K.p.a., z datą wpisu 22 kwietnia 1965 r. Także na orzeczeniu PPRN w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. znajduje się klauzula, że orzeczenie stało się ostateczne w rozumieniu art. 190 K.p.a. z datą wpisu klauzuli 22 kwietnia 1965 r. Istotnym jest też, że Sąd Rejonowy w Gorlicach, w piśmie z dnia 3 października 2003 r., potwierdził zgodność kserokopii z dokumentem złożonym w aktach księgi wieczystej nr [...]. Okoliczność ta, zdaniem organu, pośrednio wskazuje, że orzeczenie zostało ogłoszone, gdyż do Sądu można było przekazać orzeczenie ostateczne, a więc skutecznie doręczone (ogłoszone) i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. Także klauzula ostateczności na orzeczeniu PPRN w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. potwierdza, że orzeczenie było doręczone (ogłoszone) i nie zostało zaskarżone. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy uznano, że doręczenie (ogłoszenie) orzeczenia z dnia 28 sierpnia 1951 r. nastąpiło najpóźniej w kwietniu 1965 r.
Na tej podstawie organ uznał, że skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. nastąpiło po upływie 30 lat od jego doręczenia (ogłoszenia) to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2488/22 oddalił skargę O. D., M. M. i M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2022 r., podzielając ocenę organu odwoławczego. Wskazano, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. został złożony po ponad 68 latach od daty wydania orzeczenia latach i po 54 latach od jej ogłoszenia. Tym samym wszczęcie oraz dalsze prowadzenie postępowania w świetle art. 158 § 3 K.p.a. jest w obecnym stanie prawnym niedopuszczalne.
Odnosząc się do kwestii ogłoszenia przedmiotowego orzeczenia Sąd zaakceptował wywody organu, że mimo tego, że nie odnalazły się dokumenty związane z dokonywanymi ogłoszeniami to z innych dowodów w postaci adnotacji sołtysa na decyzji, wydania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach postanowienia z dnia 28 grudnia 1964 r., pisma Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 3 października 2003 r. klauzuli ostateczności orzeczenia znajdującego się w aktach księgi wieczystej wynika, że orzeczenie musiało być doręczone.
Skarżący nie zgodzili się z przedstawionym stanowiskiem. W pkt 1 skargi kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia "przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy", jednakże zarzut ten, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, na skutek powiązania art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (a który to przepis ma charakter materialnoprawny), zaś w następnej kolejności z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, a także z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w istocie opiera się na obrazie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Z treści ww. zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika także, że spór w niniejszej sprawie nie dotyczy prawidłowości zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., ale konstytucyjności przyjętych w ustawie zmieniającej rozwiązań.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy K.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą. Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że wobec upływu trzydziestu lat od doręczenia kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, do dnia złożenia wniosku inicjującego to postępowanie, zaistniała podstawa do jego obligatoryjnego umorzenia. Z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 16 września 2021 r. organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy. Prawidłowo zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi regulacjami prawnymi, umorzono postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
Należy przy tym podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ustawy nowelizującej (por. np. wyroki z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22, z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22, z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22, z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2499/20, z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2282/22, z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, z dnia 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22, z dnia 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 570/23, z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1240/23, z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 461/23, z dnia 18 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1351/23, z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23, z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1620/23, z dnia 7 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1760/23, z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1848/23 oraz z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 2394/23).
Skład obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w ww. wyrokach, a w szczególności w wyrokach z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23 oraz z dnia 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 570/23, w których uznano za prawidłowe odwoływanie się przez Sąd I instancji do poglądów wynikających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Przepisy Konstytucji RP mają bowiem charakter ogólny i abstrakcyjny a zatem, praktycznie rzecz biorąc, w każdym postępowaniu, bardziej lub mniej, ale z reguły istnieje możliwość powoływania się przez stronę postępowania, dla wsparcia prezentowanego przez nią poglądu, na treść określonego przepisu konstytucyjnego. W takim wypadku niezmiernie zatem istotne jest stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, jako organu uprawnionego do oceny zgodności danego przepisu ustawowego z zasadami wynikającymi z Konstytucji RP. Jeśli przy tym wskazywany przez stronę postępowania przepis był już poddany kontroli trybunalskiej, to wydane w takiej sprawie przez Trybunał orzeczenie przesądza najczęściej o rozstrzygnięciu zaistniałego problemu. Jeśli natomiast taka kontrola danego przepisu nie była dotąd przeprowadzana, to dla udzielenia odpowiedzi na pytanie o zgodność z Konstytucją RP określonego przepisu prawa, istotne mogą okazać się treści zawarte w innych orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza tych, które dotyczyły przepisów regulujących zagadnienia zbliżone do tego, które regulują przepisy, których zgodność z ustawą zasadniczą jest aktualnie kwestionowana.
Biorąc powyższe pod uwagę należy więc uznać, że oceniając konstytucyjność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, trafnie Sąd Wojewódzki nawiązał w zaskarżonym wyroku do poglądu Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99 (publ. OTK 2000/4/110). W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał w sposób jasny wyraził bowiem pogląd, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw, nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych. Ponadto wzruszaniu tego rodzaju decyzji Trybunał przeciwstawił też trudności dowodowe w prowadzeniu nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a wynikające z upływu czasu.
Z tego powodu nie powinno zatem dziwić, że w niektórych rodzajach postępowań administracyjnych ustawodawca – już co do zasady - wyłączył możliwość wzruszania decyzji administracyjnej w jakimkolwiek postępowaniu nadzwyczajnym. Przykładem tego rozwiązania jest postępowanie w sprawie uregulowania własności gospodarstw rolnych (art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - Dz. U. Nr 107, poz. 464), jak również jest nim regulacja zawarta w art. 39a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 795). Podobnie też kwestia ta została uregulowana w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1689 ze zm.). W myśl bowiem tego przepisu, od decyzji Prezesa Urzędu stronie nie przysługują środki prawne wzruszenia decyzji przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji.
Ponadto zwrócić także wypada, że w wyroku z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt SK 41/04, w którym Trybunał Konstytucyjny oceniał zgodność z Konstytucją RP art. 7 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (Dz. U. z 1996 r. Nr 143, poz. 661 ze zm.), stwierdzone zostało, że prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji nie jest samoistnym prawem konstytucyjnym, ale jednym ze środków ochrony tych praw (i wolności). Oznacza to, że do art. 78 Konstytucji nie można wprost stosować wymagań ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, a więc wyjątki, o których wspomina się w zdaniu drugim art. 78, mogą być wprowadzane z innych przyczyn niż konieczność ochrony wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, zaś ustawodawca ma tutaj większy stopień swobody, przy czym uwzględnić trzeba, iż ograniczenie prawa opartego na art. 78 Konstytucji dotyczy także regulacji z art. 176 ust. 1 Konstytucji, dotyczącego zresztą tylko postępowania sądowego.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kasacyjnej kwestii, że regulacja wprowadzona art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej była dla skarżących nagła i niespodziewana stwierdzić wypada, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołał się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, zwłaszcza że to do tego wyroku nawiązywało uzasadnienie projektu samej ustawy nowelizującej. W wyroku tym Trybunał zaś stwierdził, co zasadnie dostrzegł Sąd I instancji, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Zwrócono przy tym uwagę na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. czyli nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Podkreślić także należy, że wprawdzie wyrok ten dotyczył zagadnienia tzw. "gruntów warszawskich", regulowanych dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), tym niemniej tematyka ta była również powiązana z przedmiotową sprawą. Wniosek skarżących, będących obywatelami Ukrainy, był bowiem rozpatrywany w oparciu o przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) i dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318) a więc sprawa, w której została wydana zaskarżona decyzja dotyczyła także zagadnień o wymiarze już historycznym, a których istotą było pozbawienie prawa własności nieruchomości.
Z tego więc powodu, jakkolwiek postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżących oraz sprawa, w której został wydany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. były różne, to w obu tych postępowaniach istotną rolę odgrywał znaczny upływ czasu, licząc od dnia wydania decyzji kwestionowanej w trybie nadzorczym. Z tego powodu wyrok ten miał istotne znaczenie w niniejszej sprawie pomimo, że nie występowała w niej kwestia ekspektatywy, do której nawiązano w treści omawianego wyroku Trybunału.
Powyższe prowadzi do wniosku, że skoro już w 2015 r. Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę na wadliwą treść art. 156 § 2 K.p.a. dotyczącą braku wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była m.in. "podstawą nabycia prawa" to zarzuty kasacyjne wywodzone z zasady ochrony zaufania do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP) nie były trafne. Skarżący powinni bowiem już kilka lat przed wniesieniem wniosku liczyć się z faktem, że w każdym czasie ustawodawca, niejako wykonując ww. wyrok, może dokonać takiej zmiany przepisów prawa, które ograniczą w czasie możliwość dochodzenia roszczeń, opartych na żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Przechodząc natomiast do kwestii związanej z brakiem możliwości uzyskania obecnie przez skarżących decyzji merytorycznej a która – w przypadku uwzględnienia ich wniosku – stanowiłaby prejudykat dla ewentualnego wyroku sądu cywilnego, który orzekałby w przedmiocie odszkodowania należnego za utratę nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżących (art. 4171 § 2 zd. 1 K.c.), wskazać należy, że rozpatrywany przypadek nie jest przypadkiem odosobnionym czy nadzwyczajnym.
Przede wszystkim, jak zasadnie wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, upływ czasu może niejednokrotnie prowadzić do utraty prawa własności. Wymaga tego bowiem konieczność stabilizacji prawnej stosunków faktycznych a czemu służy m.in. istnienie w porządku prawnym tego rodzaju instytucji jak zasiedzenie czy przedawnienie.
Po drugie, prawodawstwo minionego ustroju społeczno-politycznego, w tym zwłaszcza to, które weszło w życie w okresie bezpośrednio powojennym, w wielu przypadkach spowodowało wyrządzenie różnego rodzaju krzywd czy szkód w mieniu w tym również obywateli polskich. Szkody te częstokroć nie zostały dotąd naprawione a w części nie wskazuje też nic na to, aby miały być w ogóle naprawione. Jedynie przykładowo można wskazać na skutki wyrządzone przez powołany dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy czy na dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Istotna jest przy tym także ta okoliczność, że ten ostatni akt był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego.
Biorąc pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy, dodać też w tym miejscu trzeba, że ww. dekret z 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., a który stanowił podstawę kwestionowanego przez skarżących w trybie nadzorczym orzeczenia administracyjnego, był częścią prawodawstwa związanego z powojennym przemieszczaniem się ludności: z jednej strony ukraińskiej i białoruskiej a z drugiej – polskiej (repatrianci). Ludność ta – niezależnie zaś od narodowości – decydując się na przesiedlenie do innego państwa – była jednocześnie zmuszona pozostawić swoje mienie bez otrzymania za nie jakiegokolwiek odszkodowania ze strony państwa, na obszarze którego mienie to się znajdowało. Pomoc, jaką otrzymywali repatrianci polscy tzw. "Zabużanie" była bowiem świadczona jedynie przez państwo polskie na podstawie tzw. układów republikańskich, a mających – jak ujął to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2002 r. sygn. akt K 33/02 - charakter prawny zbliżony do umów międzyrządowych. Z układami tymi powiązana jest (w ujęciu przyczynowo-skutkowym) - obecnie obowiązująca w zakresie tzw. "mienia zabużańskiego" ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097). Ustawa ta jest zaś aktem szczególnym (a więc podlega ścisłej wykładni), a który to akt art. 13 ust. 2 przewiduje możliwość otrzymania jedynie cząstkowej rekompensaty w związku z pozostawieniem mienia przez obywatela polskiego na obszarze ZSRR. Ograniczenie to ma bowiem swoje źródło w sytuacji finansowej państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy, w którym projektodawcy nawiązali do możliwości "udźwignięcia przez państwo" przedmiotowego obowiązku).
Biorąc zatem pod uwagę zarówno wyżej przedstawioną argumentację o charakterze ogólnym jak i tę, która odnosiła się do realiów przedmiotowej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu braku wystąpienia w tym przypadku poszanowania dla zasady wzajemności, powszechnie obowiązującej w prawie międzynarodowym publicznym, zdaniem składu orzekającego, nie wydaje się, aby uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, odnoszone do postępowania, które miałoby w konsekwencji doprowadzić do uzyskania przez cudzoziemców od Państwa Polskiego odszkodowania za mienie pozostawione przez ich poprzednika prawnego, będącego osobą przesiedloną - w trybie przepisów dekretu z 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. – mogło być uznane za niezgodne z art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Niezasadny jest również zarzut dotyczący niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wyjaśnić bowiem należy, że art. 1 Protokołu Nr 1 do ww. Konwencji, u którego podstaw leżą zasady praworządności i zasady legalizmu, wszedł z życie w stosunku do Polski z dniem 10 października 1994 r., zgodnie z treścią oświadczenia rządowego - Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 178). W myśl zaś postanowienia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 7 października 2008 r. nr 47550/06 Prussische Treuhand GmbH & Co KGA.A. przeciwko Polsce, państwo, będące stroną Konwencji dysponuje swobodą co do restytucji lub odszkodowania za uszczerbek wynikający ze zdarzeń o charakterze już historycznym (które miały miejsce przed datą ratyfikacji Konwencji).
Ponadto, przepis art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wyznaczając granice ingerencji państw w prawo własności poprzez formułowanie zasad: poszanowania mienia, pozbawienia mienia i korzystania z prywatnej własności w interesie publicznym, chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia, a nie prawo do jego uzyskiwania czy nabywania.
Z kolei nawiązując do fragmentu uzasadniania skargi kasacyjnej w którym zwrócono uwagę na nieprawidłowości w procesie legislacyjnym w takcie uchwalania ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie ma żadnych uprawnień to badania prawidłowości uchwalenia określonych przepisów prawa. Jego zadaniem jest rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), a nie ocena procesu legislacyjnego, w którym podstawa prawna decyzji została uchwalona. Zasada powyższa dotyczy również sądów administracyjnych, które nie są uprawnione do badania prawidłowości procesu legislacyjnego w następstwie którego została przez parlament uchwalona ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r., w tym art. 2 ust. 2.
Mając powyższe na uwadze, zarzut dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz w zw. z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, a także w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jest niezasadny.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut zawarty w pkt 2 skargi kasacyjnej, w ramach którego skarżący kasacyjnie podjęli próbę wykazania, że w postępowaniu administracyjnym błędnie ustalono, że od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. upłynęło ponad 30 lat, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Rzeszowie, który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. W ocenie skarżących kasacyjnie, nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego, czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej, to znaczy, nie można opierać się na dacie przedłożenia do wydziału ksiąg wieczystych przedmiotowego orzeczenia z klauzulą ostateczności.
Odnosząc się do wskazanego zarzutu zauważyć trzeba, że zagadnienie związane z oceną skuteczności ogłoszenia (doręczenia) kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r. było także przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 6 września 2024 r. sygn. akt I OSK 868/23, z dnia 18 marca 2025 r. sygn. akt I OSK 1486/23 oraz z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1545/23. W szczególności należy zauważyć, że w sprawie I OSK 868/23 stronami postępowali byli również skarżący w niniejszej sprawie, tj. M. M., M. W. i O. D., a postępowanie administracyjne zostało zainicjowane tym samym wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 28 sierpnia 1951 r., z tym że w części dotyczącej przejęcia na własność nieruchomości innej osoby (A. C., wymienionego w punkcie II, poz. [...] orzeczenia). Powołanym wyrokiem została oddalona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 400/22 oddalającego skargę skarżących na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 stycznia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 18 października 2021 r. o umorzeniu postępowania.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, kwestionowane orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Kwestionowane orzeczenie podlegało więc ogłoszeniu w trybie przepisów rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 37, poz. 271) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416). Uregulowania zawarte w tych rozporządzeniach przewidywały, że władza, która wydała orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa, ogłaszała je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywieszała równocześnie w swoim lokalu urzędowym i – w przypadku pierwszego rozporządzenia - w lokalu zarządu gminy, w której mienie było położone, a w przypadku drugiego rozporządzenia - w lokalu prezydium gminnej rady narodowej tej gminy, w której nieruchomość jest położona. Za datę doręczenia orzeczenia uważało się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia.
W powołanym wyroku z dnia 6 września 2024 r. sygn. akt I OSK 868/23 wskazano, że podobnie jak w niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność nieustalenia przez organy orzekające daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Rzeszowie. Sąd I instancji przyjął za organami administracyjnymi jako datę doręczenia przedmiotowego orzeczenia najpóźniej dzień 22 kwietnia 1965 r., tj. dzień, z którym stało się ono ostateczne. Ustalenia zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zostały poczynione na podstawie następujących okoliczności: 1) informacja o wydaniu przedmiotowego orzeczenia została ogłoszona w budynku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach wraz z informacją z dnia 30 października 1951 r., że powyższe ogłoszenie jest do wglądu u sołtysa gromady oraz w Prezydium Gminnej Rady Narodowej w U.; 2) w powyższym orzeczeniu wskazano, że w ciągu 14 dni od dnia następnego po ukończeniu wyłożenia orzeczenia do wglądu, stronom służy odwołanie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie; 3) na powyższym orzeczeniu znajduje się informacja o jego ostateczności w rozumieniu art. 190 K.p.a. nosząca datę 22 kwietnia 1965 r.; 4) pismem z dnia 3 października 2003 r. Sąd Rejonowy w Gorlicach potwierdził zgodność z kserokopii orzeczenia z 1951 r. z dokumentem złożonym do akt księgi wieczystej; 5) datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Podkreślono, że niesporna jest okoliczność, że orzeczenie z dnia 28 sierpnia 1951 r. weszło do obrotu prawnego i zostało wykonane. Nie było także kwestionowane, że datą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności był dzień 23 grudnia 2019 r. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione uznał stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie zastosowanie znalazł w art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., obligujący organ do umorzenia postępowania.
Ustalenia faktyczne w tej sprawie zostały poczynione z uwzględnieniem konstrukcji domniemania faktycznego. Podkreślono, że za dopuszczalnością stosowania domniemania faktycznego w postępowaniu administracyjnym przemawia dorobek doktryny i orzecznictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 663/22; art. 231 K.p.c.; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 s. 223, uw. 5b; E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, W. Pr. 1970, s. 158, uw. 9). Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, powszechnie dostrzega się konieczność stosowania domniemania faktycznego w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1078/08 oraz z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2267/11, aprobowane przez P. Daniela, Administracyjne postępowanie dowodowe, PRESSCOM 2013, s. 38-41). Przykładowo - w sprawach dotyczących rewindykacji nieruchomości na podstawie dekretu z 1949 r., za stosowaniem domniemania faktycznego co do wydania opinii organu wojewódzkiego opowiedział się M. Gdesz, wskazując, że jeżeli w zezwoleniu PKPG była wzmianka o wydaniu opinii przez organ wojewódzki, to należy domniemywać, że taka opinia została wydana (M. Gdesz, Rewindykacja nieruchomości wywłaszczonych w trybie dekretu wywłaszczeniowego z dnia 26 kwietnia 1949 r., Pal. 2003/9-10/s.36, akapit 2).
Fakt domniemany nie wymaga dowodu, wymagają go natomiast fakty składające się na podstawę faktyczną domniemania (art. 231 K.p.c.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 1999 r. sygn. akt III CKN 436/98, aprobowany przez J. Gudowskiego - op. cit., s. 727). Domniemanie faktyczne jest trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów, ułatwiającym ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, mieszczącego się w sferze postępowania dowodowego. Jest ono formułowane przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a jego punktem wyjścia jest fakt pośredni. Podstawą domniemania faktycznego są zasady doświadczenia życiowego. Sąd zmuszony byłby stosować tę metodę, nawet gdyby nie było przepisu (art. 241 dawnego K.p.c.) w ustawie. Domniemanie faktyczne sprowadza się w swej istocie do wnioskowania, rozumowania. Jest ono trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów. Ułatwia organowi orzekającemu realizację zadania w zakresie ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (K. Piasecki, System dowodów i postępowanie dowodowe w sprawach cywilnych, LexisNexis 2012, s. 110-113). U jego podstaw spoczywa przy tym niemożność udowodnienia określonych okoliczności faktycznych na podstawie środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy brak jest środków dowodowych albo przeprowadzenie określonego dowodu jest niemożliwe lub szczególnie utrudnione (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2020, s. 426-427, uw. 15 do Rozdziału 4 Dowody).
Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, tj. I OSK 2081/23 w pełni podziela stanowisko prawne wyrażone w wyroku w sprawie I OSK 868/23. Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że przy ocenie wątpliwości dotyczących ogłoszenia kwestionowanego orzeczenia w przypadku nieustalenia daty jego ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie można abstrahować od faktu znacznego upływu czasu, tj. upływu ponad 54 lat od daty wydania kwestionowanego orzeczenia i wynikającej stąd racjonalności założenia, że dowody ogłoszenia orzeczenia uległy w międzyczasie zaginięciu lub rozproszeniu.
Uprawnione wobec tego pozostaje stanowisko Sądu I instancji, że całokształt zebranej w sprawie dokumentacji w dostateczny sposób potwierdza fakt ogłoszenia (doręczenia) kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach. Skoro z przedstawionych okoliczności wynika, że orzeczenie z dnia 28 sierpnia 1951 r. w sprawie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości ziemskich w gromadzie H. zostało podane do powszechnej wiadomości zainteresowanym gromady H. i R., a przeprowadzenie dowodu na okoliczność ogłoszenia orzeczenia okazało się niemożliwe ze względu na upływ czasu, pomimo przeprowadzonych czynności wyjaśniających, to - wobec braku dowodów przeciwnych - na podstawie art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 231 K.p.c. - prawidłowo organy ustaliły, że orzeczenie zostało doręczone (ogłoszone) najpóźniej 22 kwietnia 1965 r.
Nie można przy tym pominąć trybu, w którym toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie. Mianowicie w postępowaniu nieważnościowym w sposób bezsporny muszą zostać wykazane okoliczności istotne i niezbędne do domagania się weryfikacji kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji administracyjnej. Jest to wymóg wynikający z obowiązującej w procedurze administracyjnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 K.p.a.). Równocześnie w tym postępowaniu nie mogły podlegać ocenie kwestie związane z prawidłowością ogłoszenia tego orzeczenia zgodnie z przepisami ww. rozporządzeń.
W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznające, że orzeczenie z 1951 r. zostało doręczone ponad trzydzieści lat temu. Wobec wszczęcia postępowania nieważnościowego w dniu 23 grudnia 2019 r., zasadnie zastosowano art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. i w formie decyzji administracyjnej stwierdzono, że postępowanie nieważnościowe, w części objętej wnioskiem z dnia 16 grudnia 2019 r., zostało umorzone z mocy prawa.
Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył także, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. akt K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W sytuacji zatem uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, strona, której postępowanie nieważnościowe zostało zakończone umorzeniem postępowania, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, będzie mogła żądać na podstawie art. 145a K.p.a. wznowienia postępowania, w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji prawidłowo dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, dlatego działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.