I OSK 208/05

I OSK 208/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Elżbieta Stebnicka
Irena Kamińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA 2652/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-10-08
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
art. 42 ust. 3, art. 92 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Dz.U. 2001 nr 150 poz 1684
par. 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach  krajowych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
1. Skoro kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych wypełniać może tylko jednostka wydająca, to przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu niewłaściwego jej wypełnienia.
2. Na obywatelu, załatwiającym swoją sprawę w organie administracji, czy w uprawnionej do tego innej jednostce wykonującej zadania państwa, nie ciąży obowiązek, ani też nie posiada on uprawnienia do dokonywania kontroli czy dany organ lub jednostka w sposób prawidłowy wywiązały się z nałożonych na nie prawem obowiązków. Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu bowiem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.), , Elżbieta Stebnicka, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2004 r. sygn. akt 6 II SA 2652/03 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 08 października 2004 r. oddalił skargę S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu Sąd podał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...], działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 42 ust. 1, art. 87 ust.1, art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy z 6 września 2001r., o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 poz. 1371 z późn. zm.), Lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999), § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...], który stosownie do wymienionych przepisów nałożył na S. B. karę pieniężną w wysokości 4000 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W wyniku przeprowadzonej w dniu 02 grudnia 2002 r. kontroli pojazdu na drodze krajowej nr 17 stwierdzono, że okazana przez kierowcę tego pojazdu miesięczna karta opłaty drogowej nr CI0059139 nie była wypełniona prawidłowo z uwagi na brak wypełnienia rubryki "Nr rejestracyjny".
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że wyłącznym dowodem potwierdzającym uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest prawidłowo wypełniona, przed rozpoczęciem przejazdu, karta opłaty, co oznacza, że wszystkie pola na karcie opłaty muszą być czytelnie wypełnione. Sposób wypełnienia karty opłaty określono w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych.
Powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego S. B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie.
Zdaniem skarżącego obowiązek wypełnienia karty opłaty za przejazd po drodze krajowej ciąży na podmiocie wydającym dowód, w tym przypadku na Poczcie Polskiej. Wspomniane uprawnienie przysługuje, zdaniem skarżącego, jedynie jednostce wydającej dowód, a to oznacza, że skarżący nie miał prawa poprawiać osobiście wpisów dokonanych w dowodzie opłaty. W konsekwencji ukarany został za niedopatrzenie jednostki upoważnionej do dokonywania opisanej czynności. Skarżący odrzucił także zarzut organu, że wspomniana karta z uwagi na brak wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu mogła być wykorzystywana przy jeździe innym samochodem. Bezzasadność twierdzenia wynika z faktu, że firma posiada jeden samochód, który skarżący używa osobiście.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi i wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji, podając, że stan faktyczny sprawy wskazywał na naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym. Organ powołał również art. 42 ust. 1 cytowanej ustawy, który nakłada na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy, obowiązek ponoszenia opłat za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych. Wskazał na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.).
Organ podniósł, że z § 5 ust. 6 cytowanego rozporządzenia wynika, iż dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej. Obligatoryjnym elementem podlegającym wpisaniu na tej karcie jest m.in. numer rejestracyjny pojazdu wykonującego przewóz, za który uiszczana jest opłata (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Wprowadzenie wymogu umieszczenia numeru rejestracyjnego na karcie opłaty drogowej jest istotne z punktu widzenia stwierdzenia czy opłata została uiszczona w należytej wysokości poprzez zestawienie cech pojazdu i wysokości uiszczonej opłaty. Celem zawarcia takiego wymogu jest także zapewnienie rzeczywistego przestrzegania przepisów o płatach w transporcie drogowym. Zapobiegać ma to nie tylko posługiwaniu się jedną kartą przy wykonywaniu przewozów wieloma pojazdami przez jednego przedsiębiorcę, ale i posługiwaniu się taką kartą przez więcej niż jednego przedsiębiorcę. Dlatego okoliczność, iż skarżący posiada tylko jeden pojazd i nie mógł niewypełnionej karty "wielokrotnie używać" jest z punktu widzenia celu regulacji obojętna. W związku z powyższym karta niewypełniona w sposób wskazany w § 5 ust. 3 rozporządzenia nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, a posługiwanie się częściowo tylko wypełnioną kartą opłaty drogowej nie może stanowić dowodu uiszczenia należnej opłaty.
Jednocześnie organ podkreślił, że okoliczność, iż dokument powinien w całości być wypełniony przez jednostkę wydającą jest dla rozstrzygnięcia sprawy przez organ Inspekcji Transportu Drogowego bez znaczenia, wobec stanowczej treści § 5 ust. 6 rozporządzenia, który to przepis ma charakter proceduralny i określa moc dowodową przedstawianych do kontroli kart opłaty drogowej. Natomiast rolą strony jest weryfikacja prawidłowości podejmowanej w jej interesie czynności, tym bardziej, że od prawidłowości tej czynności zależy możliwość przeprowadzenia korzystnego dla siebie dowodu. Organ kontrolny nie jest upoważniony do dociekania przyczyn niewłaściwego wypełnienia karty przez jednostkę wydającą kartę. Rozpatrując sprawę administracyjną związany jest obowiązującymi przepisami. Wskazać trzeba, że skarżący mógł żądać od jednostki wydającej nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty jej uzupełnienia. A w razie odmowy mógł ją, w ocenie organu, wypełnić samodzielnie lub żądać zwrotu uiszczonej opłaty, jeśli w ocenie strony karta nie wypełniała wymaganych warunków. W przeciwnym razie negatywne skutki niewypełnienia tych wymogów ponosi podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty, który jest adresatem przepisów o opłatach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organów I i II instancji zawarte w wydanych decyzjach.
Odwołując się do treści przepisów art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, za nietrafną uznał argumentację skarżącego, który podnosił, że za brak właściwego wypełnienia karty opłat za przejazd po drogach krajowych odpowiedzialność ponosi jednostka wydająca (sprzedająca) kartę (w tym przypadku urząd pocztowy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skutek prawny uiszczenia opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty, prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek. Jakakolwiek wadliwość w tym zakresie oznacza wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych – w rozumieniu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu. Innymi słowy skutek prawny uiszczenia opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia odpowiedniej karty, ale dopiero przez wypełnienie jej w przewidziany prawem sposób. Dopiero bowiem z chwilą prawidłowego wypełnienia karta taka identyfikuje konkretny pojazd, którym wykonywany jest przejazd, stając się przez to dowodem uiszczenia opłaty za ten właśnie przejazd.
Odwołując się do opinii skarżącego, że kartę opłaty miesięcznej wypełnia jednostka sprzedająca taką kartę, Sąd stwierdził, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek weryfikacji prawidłowości tego wypełnienia, tak co do prawdziwości, jak i kompletności danych podlegających wpisowi. Mimo że kartę opłaty miesięcznej wypełnia jednostka sprzedająca, nie zwalnia to nabywcy (przedsiębiorcy) od sprawdzenia i dopilnowania prawidłowości tego wypełnienia, gdyż to przedsiębiorca ponosi konsekwencje uchybień w postaci kary pieniężnej. W opinii sądu przedsiębiorca, który stwierdzi niekompletność w wypełnieniu przedmiotowej karty powinien ją zwrócić jednostce z żądaniem usunięcia uchybień (w tym uzupełnienia brakujących wpisów), bądź wydania nowej karty. Posługiwanie się bowiem kartą opłaty niewypełnioną lub wypełnioną w sposób inny niż określony we wspomnianych powyżej przepisach, a także zawierającą poprawki, uzasadnia zarzut wykonywania transportu bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wniosek taki wynika z § 5 ust.6 rozporządzenia. W myśl wspomnianego paragrafu karta taka nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, a więc uniemożliwia przejazd bez narażenia się na karę przewidzianą z tytułu nieposiadania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd.
Od powyższego wyroku skarżący na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zarzucając: błędną interpretację ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) przez:
1. pominięcie art. 42 ust. 3 cytowanej ustawy oraz przez błędną interpretację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.) a także pominięcie przy wyrokowaniu § 5 ust. 1 tego rozporządzenia i w wyniku tego bezpodstawne obciążenie skarżącego winą za nieprawidłowo wypełniony dowód wniesienia opłaty za wykonywanie transportu po drodze krajowej, konsekwencją czego było nałożenie kary grzywny w wysokości 4.000 złotych – w sytuacji, gdy zgodnie z tymi przepisami obowiązek prawidłowego wypełnienia dowodu miesięcznej opłaty ciąży na jednostce wydającej (sprzedającej) taki dowód, w tym wypadku Poczcie Polskiej,
2. obrazę przepisów załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 z późn. zm.), a szczególnie zastosowanego przepisu opisanego w Lp. 6 załącznika do tego rozporządzenia przez nałożenie na skarżącego kary grzywny przewidzianej w tym przepisie za nie posiadanie dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w sytuacji gdy taki dowód uiszczenia opłaty posiadał a przepisów karnych interpretować w sposób rozszerzający nie wolno jak również nie można w prawie polskim stosować analogii,
3. obrazę przepisów art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na brak wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Nie ustalono ilości posiadanych przez skarżącego samochodów oraz nie sprawdzono czy w złożonym przez skarżącego wniosku o wydanie dowodu uiszczenia opłaty za transport drogowy był wymieniony samochód, którym skarżący odbywał przejazd do czasu przeprowadzonej kontroli.
Wskazując na powyższą podstawę prawną, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie decyzji organów I i II instancji i umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego wyroku do czasu zakończenia sprawy.
W uzasadnieniu skarżący podał, iż wbrew ustaleniom Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie posiadał dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Natomiast obowiązek właściwego wypełnienia dowodu poprzez umieszczenie w nim wszystkich wymaganych przez przepisy danych ciąży na uprawnionej jednostce. Podmiot zwracający się z wnioskiem o wydanie stosownego dokumentu nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości działania Urzędu oraz nie może ponosić ryzyka z tytułu zaistniałych nieprawidłowości. Powyższy wniosek pozwolił skarżącemu podważyć stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że obowiązek sprawdzenia prawidłowości wypełnienia karty ciążył na nabywcy, uznając je za bezpodstawne obciążanie obywatela funkcjami kontrolnymi urzędu, do których nie upoważnia go żaden przepis prawa.
W opinii skarżącego nabywca odpowiada jedynie za prawidłowo wypełniony wniosek, na podstawie którego jest mu następnie wydany dowód uiszczenia opłaty drogowej. Sąd jednak nie zażądał wspomnianego wniosku aby sprawdzić czy był on prawidłowo wypełniony przez skarżącego. Pozwoliłoby to ustalić, czy zawierał on wszystkie dane niezbędne do prawidłowego wypełnienia dowodu uiszczenia opłaty, w tym czy wniosek dotyczył pojazdu, którym odbywał się transport. Zdaniem skarżącego wymierzono mu karę grzywny bez podstawy prawnej ponieważ powołane w decyzjach i wyroku przepisy nie przewidują kary za nieprawidłowo wypełniony dowód uiszczenia opłaty za transport drogowy, zwłaszcza wówczas gdy błąd leżał po stronie wydającego dowód. W podsumowaniu skarżący stwierdził, że karę można wymierzyć jedynie za nie posiadanie takiego dowodu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący, mówiąc o naruszeniu prawa materialnego, nie wskazał konkretnego przepisu ustawy o transporcie drogowym ani paragrafów rozporządzeń Ministra Infrastruktury, które zostały błędnie zinterpretowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem organu nie jest jasne czy zarzut naruszenia przepisu Lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych jest zarzutem błędnej wykładni tego przepisu, czy też niewłaściwego zastosowania. Brak precyzyjności strony skarżącej w tym zakresie prowadzi do wniosku, że nie można ustalić zakresu kontroli, która w drodze kasacji powinna być dokonana.
Analogiczne zarzuty postawiono drugiej przywołanej przez skarżącego podstawie kasacyjnej (naruszenie prawa formalnego). Organ zauważył, że autor kasacji wskazał jako naruszony "w szczególności" art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których jednak nie wymienia w treści pisma. Ponadto skarżący przywołuje naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które nie są przepisami postępowania sądowoadministracynego.
Takie ujęcie podstaw kasacji, zdaniem organu, uniemożliwia ustalenie zakresu żądanej kontroli.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 cytowanej ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego oparta została o zarzut naruszenia art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 06 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) poprzez jego pominięcie, oraz przez błędną interpretację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684), oraz pominięcie § 5 tego rozporządzenia oraz niewłaściwe zastosowanie załącznika Lp. 6 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999).
Artykuł 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, iż podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Natomiast ust. 3 tego przepisu określa jakie podmioty uprawnione są do przyjmowania opłaty.
Z kolei rodzaj i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r.
Uiszczenie opłaty drogowej następuje, na mocy § 4 tego rozporządzenia przez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która podlega wypełnieniu zgodnie z § 5, który stanowi, iż kartę opłaty wypełnia jednostka uprawniona, o której mowa w art. 42 ust. 3 cytowanej ustawy.
W niniejszej sprawie, skarżący dokonał wymaganej prawem opłaty drogowej w urzędzie pocztowym, gdzie otrzymał wypełnioną przez ten podmiot miesięczną kartę opłaty. Wspomniana karta została jednak wypełniona przez ten urząd w sposób nieprawidłowy, co w sposób bezsporny wykazała kontrola przeprowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego w dniu 02 grudnia 2002r. na drodze krajowej nr 17.
W zaistniałym w sprawie stanie faktycznym należało rozważyć w jakim zakresie posługujący się wykupioną kartą opłaty przedsiębiorca odpowiada za niewłaściwe jej wypełnienie.
Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. stanowi, iż kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Przepis § 5 ust. 2 cytowanego rozporządzenia mówi zaś, że w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy. Jak wynika z powyższych przepisów, karta opłaty miesięczna, w posiadaniu jakiej był skarżący, nie może być wypełniana przez samego przedsiębiorcę.
Podmioty uprawnione do pobierania opłaty wymienia przepis art. 42 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że:
Opłata, o której mowa w ust. 1, może być w szczególności wnoszona w:
1) jednostce, o której mowa w art. 17 ust. 2,
2) granicznych urzędach celnych,
3) urzędach celnych wewnątrz kraju,
4) stacjach benzynowych, z zastrzeżeniem ust. 4,
5) polskich organizacjach zrzeszających przewoźników drogowych o zasięgu ogólnokrajowym, z zastrzeżeniem ust. 5.
Należy zauważyć, iż cytowany przepis, ani też przepis art. 17 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, nie wymieniają urzędów pocztowych jako podmiotów uprawnionych do pobierania opłaty drogowej. Ograny administracji orzekające w sprawie, ani też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie ustaliły na jakiej podstawie prawnej wydawanie kart opłaty dokonywane jest przez te urzędy.
Nie ulega jednak wątpliwości, iż stosownie do treści § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r, skarżący nie posiadał uprawnienia do wypełnienia wskazanego dokumentu, a podmiotem wyłącznie do tego uprawnionym był w tym wypadku podmiot wydający kartę.
W tym przedmiocie, na odwrocie druku karty, znajduje się objaśnienie w następującym brzmieniu: Nie wypełniona lub nieprawidłowo wypełniona karta nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Kartę wypełnia jednostka ją wydająca.
Biorąc pod uwagę powyższe objaśnienie, uprawnione było zawarte w skardze kasacyjnej stwierdzenie, że skoro kartę opłaty wypełniać może tylko jednostka wydająca, to skarżący nie ponosi odpowiedzialności z tytułu niewłaściwego jej wypełnienia.
Należy także zauważyć, iż skarżący nie mógł samodzielnie skorygować uzyskanej karty opłaty, poprzez dopisanie w odpowiedniej rubryce numeru rejestracyjnego pojazdu. W ten sposób dokonałby bowiem sfałszowania dokumentu. Dokument jest prawdziwy jeśli spełnia łącznie trzy warunki: a) został wystawiony przez kompetentny organ, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości i c) dokument posiada niezmieniona treść, taką jaką nadał mu wystawca. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2004r.) Jakakolwiek zatem ingerencja w treść dokumentu urzędowego, nawet zmierzająca do nadania mu cech zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, wobec treści § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r, jest niedopuszczalna.
Wykupując kartę opłaty w urzędzie pocztowym skarżący miał prawo sądzić, iż nadana jej przez ten podmiot treść jest zgodna z wymaganiami prawa. Na obywatelu, załatwiającym swoją sprawę w organie administracji, czy w uprawnionej do tego innej jednostce wykonującej zadania państwa, nie ciąży obowiązek, ani też nie posiada on uprawnienia do dokonywania kontroli czy dany organ lub jednostka w sposób prawidłowy wywiązały się z nałożonych na nie prawem obowiązków. Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu bowiem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Obywatel nie może być obciążany odpowiedzialnością z tytułu niewłaściwego działania organów administracji lub innych podmiotów wykonujących ich zadania, takich jak w tym wypadku urząd pocztowy. Stałoby to bowiem w sprzeczności z wymienioną zasadą zaufania obywatela do państwa, co słusznie zasugerowano w skardze kasacyjnej.
Za chybiony uznać zatem należy argument podniesiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż skarżący jako profesjonalista świadczący usługi transportowe, powinien dołożyć szczególnej staranności w momencie dokonywania opłaty drogowej, oraz że spoczywa na nim obowiązek weryfikacji prawidłowości sposobu wypełnienia karty opłaty. W przypadku bowiem stosunków administracyjnoprawnych, to właśnie organy administracji powinny wykazywać się w swoim działaniu najwyższą starannością i profesjonalizmem.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w powyższym przepisie, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości, sprecyzowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych.
Należy się zgodzić z zarzutem skargi kasacyjnej, iż załącznik Lp. 6 do tego rozporządzenia stanowi o wymierzaniu kary za nieposiadanie dowodu uiszczenia opłaty drogowej, nie zaś za niewłaściwe wypełnienie karty opłaty.
Uznać zatem trzeba, iż w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym ukaranie skarżącego, legitymującego się wadliwie wypełnionym dowodem uiszczenia opłaty, było niezgodne z przepisem Lp. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002r. Faktem jest bowiem, iż posiadał on kartę opłaty, a błąd w jej wypełnieniu powstał nie z winy skarżącego, lecz urzędu pocztowego, będącego jednostką uprawnioną do wystawienia tego dokumentu.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.