I OSK 2077/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącej na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja organu administracji odmawiała przyznania J.S. renty w drodze wyjątku. Głównym powodem odmowy było niespełnienie przez skarżącą przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania, co wynikało z faktu, że dochód na osobę w jej dwuosobowej rodzinie wynosił 1272,95 zł, przekraczając tym samym wysokość najniższej emerytury (831,15 zł od 1 marca 2013 r.). Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, uznając, że przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania powinna być oceniana przez porównanie sytuacji materialnej wnioskodawcy z wysokością najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez odniesienie się do kwoty brutto najniższego świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. Potwierdził, że interpretacja sądu I instancji jest prawidłowa i zgodna z utrwalonym orzecznictwem, zgodnie z którym przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania ocenia się przez porównanie z minimalnymi świadczeniami. Sąd podkreślił, że świadczenie w drodze wyjątku ma charakter nadzwyczajny i wymaga łącznego spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, a nie jest jedynie świadczeniem socjalnym opartym na trudnej sytuacji materialnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania przy ubieganiu się o świadczenie w drodze wyjątku oraz zasady kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami ZUS w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i konkretnych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ocena sytuacji materialnej jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dochód na osobę w rodzinie przekraczający wysokość najniższej emerytury wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku z powodu braku niezbędnych środków utrzymania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dochód na osobę przekraczający wysokość najniższej emerytury oznacza, że przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania nie została spełniona, co uniemożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania powinna być oceniana przez porównanie sytuacji materialnej wnioskodawcy z wysokością najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Skoro dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekroczył tę kwotę, przesłanka ta nie została spełniona.
Czy sąd administracyjny narusza przepisy postępowania, oddalając skargę, jeśli nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania przez organ administracji, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie narusza przepisów postępowania, oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., jeśli nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organ, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd I instancji nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania przez organ administracji, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym prawidłowo zastosował art. 151 P.p.s.a., oddalając skargę, a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., który wymaga stwierdzenia takich naruszeń.
Przepisy (14)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania powinna być oceniana przez porównanie sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne.
u.e.r.f.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Łączne spełnienie przesłanek: brak uprawnień do emerytury/renty, niemożność podjęcia pracy (niezdolność/wiek), brak niezbędnych środków utrzymania, jest warunkiem przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania (art. 3 § 1 i § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) poprzez zaakceptowanie ustaleń stanu faktycznego organu II instancji, mimo że skarżąca nie posiadała niezbędnych środków utrzymania. • Naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a mianowicie uznanie, że pojęcie niezbędnych środków utrzymania należy odnosić do kwoty brutto najniższego świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
Przesłanka braku posiadania niezbędnych środków utrzymania nie została przez ustawodawcę zdefiniowana, lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że należy ją ocenić porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne. • Świadczenie przyznawane w drodze wyjątku (...) nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy, lecz jego przyznanie uwarunkowane jest łącznym spełnieniem przesłanek określonych w art. 83 powołanej ustawy.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Linska-Wawrzon
członek
Jacek Fronczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania przy ubieganiu się o świadczenie w drodze wyjątku oraz zasady kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami ZUS w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i konkretnych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ocena sytuacji materialnej jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście do przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i precyzyjne stosowanie kryteriów dochodowych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych.
“Czy przekroczenie najniższej emerytury automatycznie zamyka drogę do świadczenia wyjątkowego z ZUS?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.