I OSK 2076/22

I OSK 2076/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Iwona Bogucka
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SA/Łd 17/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-07-07
Skarżony organ
Sejmik Województwa
Treść wyniku
Wyłączono sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marian Wolanin sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. w Ł. o wyłączenie sędziego NSA Karola Kiczki od rozpoznania sprawy ze skargi kasacyjnej S. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 17/22 w sprawie ze skargi S. w Ł. na uchwałę Sejmiku Województwa Łódzkiego z dnia 28 września 2021 r. nr XXXVI/467/21 w sprawie podziału województwa łódzkiego na obwody [...] oraz zaliczenia obwodów [...] do kategorii postanawia: wyłączyć sędziego NSA Karola Kiczkę od rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Stowarzyszenia (...) w Ł. (dalej: "skarżący") na uchwałę Sejmiku Województwa Łódzkiego z 28 września 2021 r. nr XXXVI/467/21. Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Sprawę zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 10 listopada 2022 r. W sprawie wylosowano skład orzekający a następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2025 r. wyznaczono termin rozprawy na 7 października 2025 r.
Przy piśmie z 19 sierpnia 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie jednego z wylosowanych członków składu orzekającego – sędziego NSA Karola Kiczkę – od rozpoznania sprawy. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż wskazany sędzia jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego oraz Koła Łowieckiego nr (...) w W. W ocenie skarżącego sędzia będący myśliwym nie powinien rozpoznawać spraw dotyczących szeroko pojętego łowiectwa, w szczególności w sprawie gdzie stroną jest organizacja programowo sprzeciwiająca się polowaniom, gdyż w opinii przeciętnego obywatela uzasadnioną wątpliwość mogłoby to wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Ponadto skarżący wskazał, że jeżeli sędzia jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego, to nie ma formalnych przeszkód aby polował na nieruchomościach których dotyczy postępowanie, a to w ocenie skarżącego oznacza, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa i obowiązki, co oznacza wyłączenie od rozpoznania sprawy z mocy samego prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "ppsa").
Sędzia NSA Karol Kiczka składając wyjaśnienie o którym mowa w art. 22 § 2 ppsa potwierdził, że jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego oraz byłym członkiem Koła Łowieckiego nr (...) w W. W związku z powyższym i w celu zapewnienia pełnej realizacji wszystkich wymaganych standardów postępowania sądowego oraz poczucia sprawiedliwości strony skarżącej, sędzia wniósł o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego. W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ppsa i tworzą katalog zamknięty. Natomiast stosownie do art. 19 ppsa na wniosek strony bądź jego żądanie, sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Przesłanki z art. 19 ppsa mają zatem charakter otwarty i ocenny. Należy zauważyć, że w pierwotnym brzmieniu ww. przepisu, obowiązującym do 6 grudnia 2006 r., przesłanką wyłączenia sędziego na wniosek strony lub jego żądanie był wyłącznie stosunek osobisty łączący sędziego z jedną ze stron lub jej przedstawicielem. W wyroku z 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 19 ppsa w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że w celu pełnej realizacji prawa do sądu na ustawodawcy spoczywa obowiązek takiego ukształtowania instytucji wyłączenia sędziego, aby umożliwiało ono objęcie wszelkich sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania, o ile nie u samej strony, to co najmniej u obiektywnego, zewnętrznego obserwatora, uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Obecnie w świetle art. 19 ppsa przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy, przy czym zarówno w aspekcie wewnętrznym jak i zewnętrznym.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie nie zachodzi okoliczność wyłączająca sędziego NSA Karola Kiczkę od rozpoznania sprawy z mocy samego prawa. Zgodnie z art. 18 § 1 pkt 1 ppsa sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki. Niewątpliwie wymieniony sędzia nie jest stroną postępowania w rozpoznawanej sprawie, jak również brak jakichkolwiek podstaw aby uznać, że pozostaje z którąkolwiek stroną postępowania – którymi w sprawie są skarżący oraz województwo łódzkie –w jakimkolwiek stosunku prawnym. Przesłanki powyższej nie wypełnia fakt członkostwa w Polskim Związku Łowieckim, gdyż organizacja ta nie jest stroną postępowania w rozpoznawanej sprawie.
Pomimo tego, wniosek o wyłączenie sędziego NSA Karola Kiczki należało uwzględnić na podstawie art. 19 ppsa. Zauważyć bowiem należy, że ratio legis instytucji o której mowa w powyższym przepisie jest zarówno ochrona interesów stron, jak i dobro wymiaru sprawiedliwości, poprzez budowanie zaufania społecznego do jego instytucji. Jako niezbędne jawi się zatem nie tylko to, aby zachowanie sędziego zawsze odpowiadało najwyższym standardom niezawisłości i bezstronności, ale także eliminowanie w miarę możliwości wszelkich sytuacji które mogłyby wywołać nawet tylko wrażenie, że standardy te nie zostały w postępowaniu zachowane. W demokratycznym państwie prawnym wszystkie postępowania sądowe powinny być bowiem prowadzone tak, aby nie stwarzać nawet sugestii, że w jakiejkolwiek sprawie doszło do zlekceważenia standardów bezstronności i niezawisłości sędziowskiej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08 oraz z 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1020/09).
Rzecz zatem w tym, czy w stosunku do stron postępowania oraz w szerszym odbiorze społecznym, sytuacja jaka wystąpiła w sprawie będzie mogła wywołać uzasadnioną wątpliwość co do zachowania standardów bezstronności sędziowskiej w postępowaniu sądowym. W ocenie składu orzekającego tego rodzaju sytuacja, gdzie sędzia samemu będąc myśliwym rozpoznawałby jedocześnie skargę kasacyjną wniesioną przez organizację programowo sprzeciwiającą się polowaniom – choć nie wyczerpuje przesłanek wyłączenia z mocy prawa – to jednak w przypadku orzekania w sprawie mogłaby wywołać zarówno w przekonaniu strony jak i z punktu widzenia zewnętrznego obserwatora uzasadnione wrażenie, że w takim postępowaniu nie zachowano najwyższych standardów bezstronności sędziego i to niezależnie od osobistego nastawienia sędziego do tej strony. Niewątpliwie natomiast wyłączenie sędziego od rozpoznania omawianej sprawy może się przyczynić do usunięcia nawet tylko potencjalnych wątpliwości, co do jego bezstronności w tej sprawie. Mając to na uwadze oraz uwzględniając zarówno stanowisko strony jak i treść wyjaśnienia sędziego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na wystąpienie określonej sytuacji procesowej w sprawie zmaterializowała się przesłanka z art. 19 ppsa.
W takich warunkach należało przyjąć, że wniosek o wyłączenie sędziego NSA Karola Kiczki od rozpoznania niniejszej sprawy jest uzasadniony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 oraz art. 193 ppsa orzekł jak w postanowieniu.