I OSK 2059/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, uznając, że decyzje opłatowe mogą stanowić samoistny dowód prawa zarządu.
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Spółkę S.A. w związku z brakiem jednoznacznych decyzji ustanawiających prawo zarządu. WSA oddalił skargę spółki, uznając, że decyzje opłatowe z lat 1987-1988 nie potwierdzają prawa zarządu. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, stwierdzając, że decyzje opłatowe mogą być samoistnym dowodem prawa zarządu, zgodnie z uchwałą NSA z 2024 r.
Spółka [...] S.A. domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wojewoda Śląski odmówił stwierdzenia tego prawa, a Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że przedłożone decyzje opłatowe z lat 1987-1988 nie mogły być uznane za wystarczający dowód prawa zarządu, ponieważ nie odwoływały się do konkretnej decyzji ustanawiającej to prawo. Skarga kasacyjna spółki została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne obu instancji. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest zasadny, ponieważ organy i sąd pierwszej instancji błędnie oceniły materiał dowodowy. Kluczowe znaczenie miała uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OPS 2/23, która rozstrzygnęła rozbieżności w orzecznictwie, stanowiąc, że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat za zarząd nieruchomością może stanowić samoistny dowód stwierdzenia posiadania gruntu w zarządzie. NSA stwierdził, że błędna wykładnia § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia oraz art. 87 ustawy z 1985 r. nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej, jednakże zarzut dotyczący § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia był zasadny. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi, który ma uwzględnić wykładnię prawa przedstawioną w uchwale NSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat za zarząd nieruchomością może stanowić samoistny dowód stwierdzenia posiadania gruntu w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na uchwale I OPS 2/23, stwierdził, że przepis § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia RM z 1998 r. nie wymaga, aby decyzja opłatowa odwoływała się do zaginionej decyzji ustanawiającej prawo zarządu. Wydanie takiej decyzji opłatowej samo w sobie potwierdza, że dany podmiot sprawował zarząd nad nieruchomością.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu art. § 4 § ust. 1 pkt 6
Decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat za zarząd nieruchomością może stanowić samoistny dowód stwierdzenia posiadania gruntu w zarządzie.
u.g.n. art. 200 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu art. § 4 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 87
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzje opłatowe z lat 1987-1988, mimo braku odniesienia do decyzji ustanawiającej prawo zarządu, mogą stanowić samoistny dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia. Naruszenie art. 87 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
decyzje opłatowe z 1987 r. i 1988 r. nie zawierają wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej A sporne nieruchomości w użytkowanie, zatem nie mogły być uznane za dokumenty potwierdzające istnienie prawa zarządu do przedmiotowych gruntów. decyzja o naliczeniu bądź aktualizacji opłat miała i ma na celu ustalenie, czyją powinnością jest wnoszenie określonych należności z tytułu zarządzania cudzą nieruchomością. jeżeli w decyzji "opłatowej" wskazano dany podmiot jako zobowiązany do uiszczania opłaty za zarząd, to należy przyjąć, że stanowi ona potwierdzenie, iż podmiot ten posiadał określone prawo do nieruchomości. powołanie się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, jest nietrafne, gdyż nie dotyczył on przepisu § 4 ust. 1 pkt 6, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Karol Kiczka
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że decyzje opłatowe mogą być samoistnym dowodem prawa zarządu w sprawach o uwłaszczenie, zgodnie z uchwałą NSA I OPS 2/23."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprzed 5 grudnia 1990 r. oraz interpretacji przepisów wykonawczych do ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dowodowego w sprawach o uwłaszczenie, a rozstrzygnięcie NSA oparte na uchwale Sądu stanowi istotną wskazówkę interpretacyjną dla prawników zajmujących się nieruchomościami.
“Decyzje opłatowe kluczem do uwłaszczenia? NSA wyjaśnia, jak udowodnić prawo zarządu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2059/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Karol Kiczka Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1620/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-27 Skarżony organ Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 1998 nr 23 poz 120 § 4 ust. 1 pkt 6 i 9 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Dz.U. 2018 poz 121 art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki [...] S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1620/21 w sprawie ze skargi Spółki [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DO-II.7610.12.2021.AK w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 listopada 2020 r. nr NWIV.752.31.2016; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Spółki [...] S.A. w [...] kwotę 1240 zł (tysiąc dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1620/21, oddalił skargę Spółki [...] S.A. w B. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 kwietnia 2021 r., nr DO-II.7610.12.2021.AK, w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.; dalej: "u.g.n.") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia 26 listopada 2020 r., nr NWIV.752.31.2016, odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez A w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w R., [...], oznaczonego jako działki nr B o pow. [...] ha, KW nr [...], nr C o pow. [...] ha, KW nr [...] oraz nr D o pow. [...] ha, KW nr [...]. Wskazano, że na potwierdzenie istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do wymienionych nieruchomości wnioskodawca przedłożył kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 10 sierpnia 1987 r. o ustaleniu ceny gruntów położonych w R., wyszczególnionych w załączniku nr 1, wraz z załącznikiem nr 1; kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 8 sierpnia 1988 r. o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r.; kopię oświadczenia Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w K. o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego A w B. z dnia 4 września 1992 r., nr UR-OG-7224/313/R/92. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159), wskazał, iż dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zdaniem Trybunału, z decyzji o opłatach powinien w sposób jednoznaczny wynikać tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że opisane wyżej decyzje opłatowe z 1987 r. i 1988 r. nie zawierają wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej A sporne nieruchomości w użytkowanie, zatem nie mogły być uznane za dokumenty potwierdzające istnienie prawa zarządu do przedmiotowych gruntów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zarzucając Sądowi pierwszej instancji: 1. Naruszenie następujących przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegającym na braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności bezzasadnego uznania, iż przedłożone dowody w postaci: kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 10 sierpnia 1987 r., nr G.8224/b/286/87, o ustaleniu ceny gruntów położonych w R., wyszczególnionych w załączniku nr 1, wraz z załącznikiem nr 1, kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 8 sierpnia 1988 r., nr G.8224/b/283/87/88, o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r., kopii oświadczenia Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w K. o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego A w B. z dnia 4 września 1992 r., nr UR-OG-7224/313/R/92, protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 20 maja 1996 r., spisanego w celu wykonania decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w R., z dnia 18 kwietnia 1963 r., nr GKM-MT-12/41/63, w sprawie przekazania w użytkowanie E w R. terenu o łącznej powierzchni 3,3355 ha, oraz decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w R., z dnia 22 maja 1964 r., nr GKM-MT-12/12/64, w sprawie przekazania w użytkowanie E w R. terenu o łącznej powierzchni 1,9372 ha, protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 27 grudnia 1949 r., orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., nie są wystarczające do ustalenia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu względem spornych nieruchomości, uzasadniające stwierdzenie nabycia przez nią prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa. 2. Naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy, a to: 2.1. art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), dalej "GospNierU", w związku z § 4 ust. 6 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia tych przepisów, podczas gdy – pomimo wskazania przez skarżącą dokumentów w postaci kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 10 sierpnia 1987 r., nr G.8224/b/286/87, o ustaleniu ceny gruntów położonych w R., wyszczególnionych w załączniku nr 1, wraz z załącznikiem nr 1; kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 8 sierpnia 1988 r., nr G.8224/b/283/87/88, o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r.; protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 27 grudnia 1949 r.; orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., będących podstawą do stwierdzenia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. i w konsekwencji stwierdzenia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, organ odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przez A względem spornych działek. 2.2. art. 87 obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w związku z § 4 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa może być orzeczone tylko w przypadku wydania decyzji przekazującej w zarząd lub użytkowanie przed 1 sierpnia 1985 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisów nie prowadzi do takich wniosków. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych. Wniesiono również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Na wstępie należy poczynić uwagę porządkującą, bowiem choć skarga kasacyjna formułuje zarzuty naruszenia "k.p.a." oraz "rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu" to nie definiuje użytego skrótu, ani wskazanego aktu prawnego. Analiza treści skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że podniesione zarzuty dotyczą ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021, poz. 735 – dalej jako: "k.p.a.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998, poz. 120 – dalej jako: "rozporządzenie"). Dalej należy wskazać, że choć skarga kasacyjna formułuje zarzuty naruszenia "§ 4 ust. 6 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu", to przepis § 4 powołanego rozporządzenia dzieli się jedynie na cztery ustępy, przy czym ust. 1 dzieli się na dziesięć punktów. Analiza treści skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że podniesione zarzuty dotyczą § 4 ust. 1 pkt 6 i 9 powołanego rozporządzenia. W tak wytyczonym zakresie Sąd rozpoznał skargę kasacyjną. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wskazanych w pkt 1 skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. jest zasadny. Organy administracji publicznej powinny bowiem rozpatrzyć sprawę wszechstronnie, gromadząc i oceniając cały istotny materiał dowodowy. Tymczasem zarówno organy administracji, jak i Sąd pierwszej instancji błędnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy, szczególnie decyzje opłatowe z 1987 r. i 1988 r. Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie podniesiono zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm. – dalej jako: "u.g.n.") w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, który stanowi, iż dokumentem potwierdzającym prawo zarządu do nieruchomości może być – obok innych wskazanych tam dokumentów – także decyzja o naliczeniu albo aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Przepis ten nie formułuje wymogu, aby taka decyzja musiała wprost odwoływać się do zaginionej lub zniszczonej decyzji o ustanowieniu prawa, by mogła być uznana za wystarczającą podstawę do potwierdzenia prawa zarządu. Mówi on jedynie o tym, że również decyzja o opłatach może być dowodem na potwierdzenie istniejącego dotąd prawa zarządu. Decyzja o naliczeniu bądź aktualizacji opłat miała i ma na celu ustalenie, czyją powinnością jest wnoszenie określonych należności z tytułu zarządzania cudzą nieruchomością. Wydanie takiej decyzji przez właściwy organ, co do zasady, powinno poprzedzać ustalenie, kto w świetle prawa sprawuje zarząd nad daną nieruchomością. Jeżeli w decyzji "opłatowej" wskazano dany podmiot jako zobowiązany do uiszczania opłaty za zarząd, to należy przyjąć, że stanowi ona potwierdzenie, iż podmiot ten posiadał określone prawo do nieruchomości. Pomimo jednoznacznego brzmienia wskazanego przepisu, w orzecznictwie sądów administracyjnych ujawniła się rozbieżność co do roli decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłaty za zarząd nieruchomością w potwierdzaniu istnienia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. Pierwsze stanowisko zakładało, że taka decyzja nie stanowi wystarczającej (samoistnej) podstawy do stwierdzenia istnienia zarządu, ale powinna się wyraźnie odwoływać do zaginionej lub zniszczonej decyzji ustanawiającej to prawo. Według poglądu przeciwnego, samo wydanie decyzji o naliczeniu opłat wystarczało, by wykazać istnienie zarządu, bez konieczności powołania się na inną decyzję źródłową. Rozbieżność ta wynikała głównie z odmiennej interpretacji przepisów i wniosków z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Odnosząc się zatem do przywołanego przez Sąd pierwszej instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, należy wskazać, że powołanie się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, jest nietrafne, gdyż nie dotyczył on przepisu § 4 ust. 1 pkt 6, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tymczasem wywodzenie normatywnych ograniczeń z samego uzasadnienia orzeczenia Trybunału, dotyczącego innego stanu faktycznego i prawnego, jest niedopuszczalne w świetle art. 2 Konstytucji RP (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/11). Opisane powyżej rozbieżności zostały rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OPS 2/23, zgodnie z którą: "W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne decyzja, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120), może stanowić samoistny dowód stwierdzenia posiadania wskazanego w tej decyzji gruntu w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.)". Skoro zatem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżąca spółka wywodzi prawo zarządu do przedmiotowych nieruchomości z przedłożonych kopii decyzji opłatowych, to nieprawidłowe było przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, iż – skoro w treści tych decyzji brak jest wzmianki o konkretnym akcie przekazującym teren objęty wnioskiem w użytkowanie – decyzje te nie mogły być uznane za dowód, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Skarga kasacyjna jest jednak zasadna jedynie w części. Zarzut błędnej wykładni § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia jest niezasadny. Podkreślić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie znaczenia przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Sąd pierwszej instancji czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania ani korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków ani zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 887/22). Przyjęta w sprawie przez Sąd pierwszej instancji wykładnia § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia nie została zaś w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowana, a jednocześnie ocena przedstawionych w sprawie dokumentów jako dotyczących wyłącznie nacjonalizacji majątku również nie została podważona. W konsekwencji zarzut ten nie mógł przynieść pożądanego rezultatu. Niezasadnie skarga kasacyjna zarzuca także naruszenie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r., w zw. z § 4 ust. 6 rozporządzenia. Zarzut ten został wadliwie skonstruowany. Wskazano na naruszenie "art. 87" bez dookreślenia, która konkretnie jednostka redakcyjna tego przepisu (obowiązującego w owym czasie) miała zostać naruszona. Nie sposób zatem ustalić, w czym strona skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast wykraczać poza granice skargi kasacyjnej ani domniemywać, jakie jeszcze zarzuty mogłyby zostać w niej zawarte. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i – uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona – skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 p.p.s.a., rozpoznając skargę. Wobec tego wydana w sprawie decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 26 listopada 2020 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę wykładnię przepisów prawa materialnego przedstawioną w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OPS 2/23, oraz w uzasadnieniu niniejszego wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a., art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI