I OSK 2051/22

I OSK 2051/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SAB/Wa 344/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-09
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, a także wymierzono grzywnę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 77 § 1, art. 80, art. 65 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 19, art. 36, art. 37 § 1, art. 12 § 1, art. 61 § 1, art. 22
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 § 4, art. 3 § 2 pkt 9, art. 3 § 2 pkt 8, art. 134 § 1, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 344/21 w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] lutego 2013 r.; 3. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności i przewlekłości; 4. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość, o których mowa w punkcie 3 miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 5. wymierza Ministrowi Rozwoju i Technologii grzywnę w wysokości 5000 zł (pięć tysięcy złotych); 6. w pozostałym zakresie skargę oddala; 7. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M. B. kwotę 1037 zł (tysiąc trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 09 maja 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 344/21 oddalił skargę M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku wywiódł M. B., na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako: "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako "k.p.a.", poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że:
- bezczynności lub przewlekłości, w przypadku sporu negatywnego o właściwość, może się dopuścić jedynie ten organ, który zostanie ostatecznie wskazany, jako właściwy do dalszego prowadzenia sprawy;
- bezczynności lub przewlekłości nie może się dopuścić organ, który w okresie od stycznia 2014 r. do sierpnia 2021 r. nie podjął żadnego działania zmierzającego do wydania decyzji albo stwierdzenia swojej niewłaściwości;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji w której wobec stwierdzenia przez organ swojej niewłaściwości i rozstrzygnięcia sporu negatywnego o właściwość już po wniesieniu skargi, kontrola Sądu I instancji przestała dotyczyć braku wydania przez organ decyzji bez zbędnej zwłoki, tylko niestwierdzenia swojej niewłaściwości, niewystąpienia o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i nieprzekazania akt sprawy organowi właściwemu bez zbędnej zwłoki;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w konsekwencji niezrealizowanie przez Sąd I instancji kontroli sądowoadministracyjnej w sytuacji, w której Sąd I instancji był kompetentny do stwierdzenia bezczynności organu i prowadzenia przez niego postępowania w sposób przewlekły, mimo iż organ po wniesieniu skargi uznał się niewłaściwy i spór negatywny o właściwość został rozstrzygnięty poprzez wskazanie innego organu do dalszego prowadzenia postępowania;
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 65 k.p.a. w zw. z art. 19 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji w której, załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki również polega na zbadaniu swojej właściwości przez organ, oraz, w razie uznania się niewłaściwym, przekazaniu akt sprawy organowi właściwemu;
5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 36 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepoinformowanie przez organ na żadnym etapie o przyczynie zwłoki, nowym terminie załatwienia sprawy i uprawnieniu do wniesienia ponaglenia;
6. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. a także art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia:
- jaki okres minął między skompletowaniem przez organ ostatniego dokumentu w sprawie a uznaniem się niewłaściwym do jej rozpoznania;
- czy na dzień wniesienia skargi organ uznał się niewłaściwym do jej rozpoznania;
- czy stwierdzenie swojej niewłaściwości przez organ po ponad 8 latach od otrzymania akt sprawy nastąpiło na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania;
- czy przesłanie akt sprawy Wojewodzie Łódzkiemu, który wcześniej uznał się niewłaściwym, zamiast skierowania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, nie doprowadziło do dalszej przewlekłości postępowania.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto zmianę wyroku i uwzględnienie skargi w zakresie wniosków w pkt 2 - 7 skargi z dnia [...] września 2021 r.; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są w części trafne.
I. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi kasacyjnej, których zasadności Sąd nie uznał, należy wskazać, że niesłusznie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., który skarżący kasacyjnie wiąże z naruszeniem przepisów postępowania, może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
II. Zasadnie natomiast Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej obejmuje wnoszenie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nie jest zatem tak, jak przyjął Sąd Wojewódzki, że brak właściwości organu do załatwienia sprawy, zwalnia ten organ z jakichkolwiek obowiązków względem wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie bezsporny pozostaje stan faktyczny, a mianowicie, że M. B. zwrócił się z konkretnym żądaniem - stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] listopada 1981 r. nr [...]. Wniosek ten skarżący kasacyjnie skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które uznając się za niewłaściwe w sprawie, pismem z dnia [...] maja 2013 r. zawiadomiło go o przekazaniu podania do Wojewody Łódzkiego. Jak wynika z prezentaty, pismo to wpłynęło do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewoda Łódzki działając na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. przekazał wniosek M. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] listopada 1981 r. nr [...] Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Pismo o przekazaniu wniosku wpłynęło do Ministerstwa dnia [...] sierpnia 2013 r. Jak wynika z akt, w roku 2014 Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju poszukiwało dokumentów dotyczących sprawy. Dnia [...] sierpnia 2021 r. wniesiono ponaglenie dotyczące bierności Ministra, które poskutkowało przekazaniem przez Ministra (pismem z dnia [...] września 2021 r.) sprawy ponownie Wojewodzie Łódzkiemu, który jednak zwrócił się do Ministra Rozwoju i Technologii pismem z dnia [...] września 2021 r. wskazując, że podtrzymuje on swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dna [...] sierpnia 2013 r., co do braku właściwości Wojewody do załatwienia tej sprawy.
Dnia [...] września 2021 r. M. B. złożył skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Pismem z [...] października 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygnięcie sporu negatywnego o właściwość pomiędzy nim a Wojewodą Łódzkim w sprawie wniosku M. B. z [...] lutego 2013 r. Natomiast w dniu [...] listopada 2021 r. Prezes Rady Ministrów wskazał Wojewodę Łódzkiego jako organ właściwy.
Nie ma w niniejszej sprawie sporu co do tego, że pomiędzy przekazaniem wniosku skarżącego kasacyjnie Ministrowi (rok 2013), a złożeniem przez Ministra wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość (rok 2021) minęło 8 lat. Bezspornie również, już po złożeniu skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra, Prezes Rady Ministrów wskazał Wojewodę Łódzkiego jako organ właściwy w sprawie.
Sąd Wojewódzki w obliczu powyższych okoliczności sprawy, nie dostrzegł, że jeżeli Minister stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie wywołanej wnioskiem skarżącego kasacyjnie, to nie podejmując działań wynikających z przepisów art. 65 § 1 k.p.a., naraził się na uzasadniony zarzut pozostawania w bezczynności. Nie może, bowiem być uzasadnionych wątpliwości co do tego, że organ administracji pozostaje w bezczynności również wtedy, gdy stwierdzając swoją niewłaściwość w sprawie, bądź kwestionując swoją właściwość nie podejmuje działań stosownie do unormowań wskazanych w przepisach art. 65 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2122/14). Przekazanie podania według właściwości, względnie wywołanie sporu o właściwość jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Organ nie może zatem biernie przetrzymywać podania, nie podejmując żadnych działań. Organ obowiązany jest nadać bieg przekazanemu mu podaniu, nawet jeżeli jest on, jego zdaniem, niewłaściwy do rozpoznania sprawy. Przekazanie podania organowi właściwemu stanowi czynność materialno-techniczną, która wprawdzie nie może podlegać odrębnemu zaskarżeniu, ale bierność organu w tym zakresie może zostać zakwestionowana w trybie skargi na bezczynność na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Tę kwestię niesłusznie, całkowicie pominął Sąd Wojewódzki ograniczając prowadzoną kontrolę sądowoadministracyjną do przesłanek zawartych w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., i w konsekwencji dochodząc do wadliwych wniosków, że Minister nie uchybił przepisom art. art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 65 k.p.a. w zw. z art. 19 k.p.a., art. 36 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. Słusznie podnosi skarga kasacyjna, że przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. ustanawia dwie podstawowe zasady postępowania sądowoadministracyjnego: zasadę związania sądu granicami danej sprawy oraz zasadę niezwiązania granicami skargi (zarzutami i wnioskami skargi). Obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie pełnej analizy prawnej przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, które były lub powinny być postawione w danej sprawie, pod względem zgodności z prawem. Realizacji tych standardów Sąd Wojewódzki nie dał wyrazu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Z tych przyczyn konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 188 p.p.s.a. w pkt. 1 wyroku, jednocześnie stwierdzając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona Sąd rozpoznał skargę.
W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W niniejszej sprawie do wyczerpania tego trybu niewątpliwie doszło. Zważywszy na wywody odpowiedzi na skargę dotyczące prawidłowości oznaczenia Ministra do którego skierowano ponaglenie wskazać trzeba, że to rzeczą organu było ustalenie intencji doręczonych mu wezwań do wydania decyzji. Skoro organ nie uznał za celowe wyjaśnienia swoich wątpliwości, jeśli takie faktycznie miał, i nie wezwał strony do uzupełnienia braków formalnych ponaglenia to na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie może już czynić stronie zarzutów w tym zakresie (por. postanowienie z dnia 26 stycznia 2021 r. o sygn. II OSK 40/21).
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność i przewlekłość Ministra rzeczywiście istniała - tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania - a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażącego naruszenia prawa.
W następnej kolejności, wyjaśnienia wymaga, że stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem owej przewlekłości. Przy czym zauważyć należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16).
Analizując powyższe, w kontekście okoliczności badanej sprawy, należało przyjąć, że organ do którego wpłynęło podanie tak długo sam uznaje swoją właściwość w sprawie, jak długo nie przekazuje otrzymanego podania innemu organowi (art. 61 § 1 k.p.a.), albo nie wywołuje sporu o właściwość (art. 19 k.p.a. w zw. z art. 22 k.p.a.). To oznacza, że co do zasady, dla organu, który nie kwestionuje swojej właściwości w sprawie, termin do załatwienia sprawy rozpoczyna swój bieg z chwilą otrzymania podania. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest bowiem dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Organ, który nie kwestionuje swojej właściwości w sprawie, z chwilą doręczenia mu podania pozostaje związany ustawowymi terminami jej załatwienia.
Skoro zatem pismo o przekazaniu wniosku M. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] listopada 1981 r. wpłynęło do Ministerstwa dnia [...] sierpnia 2013 r. a Minister nie zakwestionował swojej właściwości w tej sprawie, to z tą datą rozpoczął bieg termin do załatwienia tej sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Przepis artykułu 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
To oznacza, że nawet przyjmując założenie o szczególnie skomplikowanym charakterze tej sprawy, w sytuacji doręczenia w dniu 26 sierpnia 2013 r. podania organowi, który nie kwestionował swojej właściwości w sprawie, termin do załatwienia sprawy upływał wraz z upływem dwóch miesięcy, a więc z dniem [...] października 2013 r. Po tej dacie, chcąc skutecznie uchronić się przed zarzutem bezczynności, organ, który otrzymał podanie i nie zakwestionował swojej właściwości, winien był posłużyć się rozwiązaniem przewidzianym w art. 36 § 1 k.p.a. Z tego instrumentu w badanym przypadku jednak nie skorzystano. W konsekwencji zarzut bezczynności Ministra okazał się zasadny. Jak jednocześnie wynika z akt, również przed dniem [...] października 2013 r. działań Ministra, który swoją właściwość w sprawie zweryfikował dopiero w roku 2021 r., nie charakteryzowała niezbędna dynamika, bowiem reakcję na przekazanie sprawy stanowiło dopiero pismo z [...] grudnia 2013r. skierowane do Urzędu Miasta Łodzi.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, Ministrowi można przypisać również przewlekłe prowadzenie postępowania. Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Na gruncie zaistniałego stanu faktycznego stwierdzić należy, że działania podejmowane były znacznie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy.
Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd stwierdził zatem, że w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego była ona zasadna w dniu jej wniesienia, niemniej jednak w chwili orzekania przez Sąd stan bezczynności Ministra ustał, skoro w dniu [...] listopada 2021 r. Prezes Rady Ministrów wskazał Wojewodę Łódzkiego jako organ właściwy w tej sprawie.
Dlatego też, ponieważ bezczynność Ministra ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe - w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności - należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.
Z opisanych powyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził natomiast, że Minister dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3 wyrok). Sąd uznał również, że bezczynność i przewlekłość postępowania organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Przyjmuje się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W tej sytuacji Sąd uznał, że bezczynność i przewlekłość, której dopuścił się Minister miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 4 wyroku.
Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może natomiast z urzędu lub na wniosek orzec o wymierzeniu grzywny organowi lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Należy zauważyć jednak, że nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował Sądu do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, albo wymierzenia organowi grzywny, a jedynie pozostawił uznaniu Sądu skorzystanie z takiego rozwiązania. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. II OSK 1769/17). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. I OSK 1662/16).
Powyższe skutkowało wymierzeniem Ministrowi grzywny w kwocie [...] zł (punkt 5 wyroku), której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i która jest adekwatna z punktu widzenia zaistniałej w niniejszej sprawie stwierdzonej przez Sąd bezczynności i przewlekłości w załatwieniu sprawy. Przy czym wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera w sobie w istocie sankcję za ignorowanie ciążących na organie obowiązków.
Mając jednak na uwadze, że przyznanie sumy pieniężnej to uprawnienie sądu administracyjnego będące szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone, Sąd zadecydował o oddaleniu skargi w tym zakresie. Dokonując oceny zasadności wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę postawę samego skarżącego kasacyjnie, który reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, aż do 2021 r. nie korzystał z przewidzianych prawem instrumentów służących zdyscyplinowaniu organu. Skarżący kasacyjnie, przez 8 lat pozostawał bierny, nie wykazując zainteresowania losami złożonego przez siebie wniosku. Zgodnie zatem z przyznaną prawem kompetencją, Sąd uznał, że zasądzenie sumy pieniężnej jest w okolicznościach sprawy nieuzasadnione, przez co w pkt 6 sentencji wyroku oddalił skargę w pozostałym zakresie, działając na podstawie 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) w pkt. 7 sentencji wyroku.