I OSK 2047/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję odmawiającą R. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. WSA uznał, że spadkobiercy, którzy się zrepatriowali, mogą nabyć prawo do rekompensaty, nawet jeśli pierwotny właściciel (ich ojciec, A.L.) zmarł przed repatriacją i sam nie spełniał przesłanek ustawy zabużańskiej (nie repatriował się). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia majątku przez obywatela polskiego, który był jego właścicielem w momencie wybuchu II Wojny Światowej, i tylko w odniesieniu do tej osoby należy badać przesłanki ustawy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że ustawa zabużańska nie uzależnia prawa do rekompensaty od tego, czy pierwotny właściciel legitymował się tytułem własności na dzień 1 września 1939 r., a jedynie od obywatelstwa polskiego w tym dniu i miejsca zamieszkania. NSA zgodził się z WSA, że data 1 września 1939 r. dotyczy wymogu posiadania obywatelstwa polskiego, a niekoniecznie tytułu własności w tym dniu, zwłaszcza gdy prawo do nieruchomości przeszło na spadkobierców, którzy następnie się zrepatriowali. Sąd uznał również, że organy administracji nie dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego i dowodów, błędnie interpretując wniosek skarżącej i jej sytuację rodzinną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w szczególności w kontekście dziedziczenia i repatriacji spadkobierców.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i dziedziczeniem po osobach, które zmarły w wyniku działań wojennych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje spadkobiercom, jeśli pierwotny właściciel zmarł przed repatriacją i sam nie spełniał przesłanek ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do rekompensaty przysługuje spadkobiercom, którzy się zrepatriowali, nawet jeśli pierwotny właściciel zmarł przed repatriacją i sam nie spełniał przesłanek ustawy.
Uzasadnienie
Ustawa zabużańska nie ogranicza prawa do rekompensaty jedynie do osoby, która w dniu wybuchu wojny była właścicielem opuszczonej nieruchomości. Od dnia śmierci pierwotnego właściciela, jego spadkobiercy wstępują w jego prawa i stają się właścicielami nieruchomości. Jeśli ci spadkobiercy spełnili przesłanki ustawy (np. repatriowali się), przysługuje im prawo do rekompensaty.
Jak należy interpretować datę 1 września 1939 r. w kontekście ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Data 1 września 1939 r. odnosi się do wymogu posiadania obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP, a niekoniecznie do posiadania tytułu własności w tym dniu, zwłaszcza w przypadku spadkobierców.
Uzasadnienie
Po nowelizacji ustawy zabużańskiej, data 1 września 1939 r. dotyczy wymogu posiadania obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania, a niekoniecznie tytułu własności do nieruchomości. Prawo do rekompensaty może przysługiwać osobom, które nabyły nieruchomość po tej dacie w drodze dziedziczenia i spełniły pozostałe przesłanki.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowały wniosek o rekompensatę i zgromadzony materiał dowodowy w sprawie mienia zabużańskiego?
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego i dowodów, błędnie interpretując wniosek skarżącej i jej sytuację rodzinną.
Uzasadnienie
Wniosek skarżącej nie precyzował osoby, która pozostawiła mienie, a organy dysponowały dokumentami wskazującymi na śmierć pierwotnego właściciela i repatriację jego spadkobierców. Organy powinny były dokonać szczegółowej analizy materiału dowodowego i wyjaśnić wątpliwości.
Przepisy (18)
Główne
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w wyniku wypędzenia lub opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. lub umową z ZSRR z 1951 r., lub innych okoliczności związanych z wojną.
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 1a
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z umową z ZSRR z 1951 r.
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
ustawa zabużańska art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, jeżeli był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP oraz opuścił byłe terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić.
Pomocnicze
ustawa zabużańska art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy spadkobierców osób, które się repatriowały.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez NSA.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów wnikliwie i zgodnie z prawem.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów na podstawie faktów.
k.p.a. art. 138
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki w spadku.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spadkobiercy, którzy się zrepatriowali, mogą nabyć prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie, nawet jeśli pierwotny właściciel zmarł przed repatriacją i sam nie spełniał przesłanek ustawy. • Data 1 września 1939 r. w ustawie zabużańskiej dotyczy wymogu posiadania obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania, a niekoniecznie tytułu własności w tym dniu. • Organy administracji nie dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego i dowodów w sprawie mienia zabużańskiego.
Odrzucone argumenty
Prawo do rekompensaty wiąże się wyłącznie z pierwotnym właścicielem, który był nim w momencie wybuchu II WŚ i spełnił przesłanki ustawy. • Brak spełnienia przesłanek przez pierwotnego właściciela wyklucza możliwość badania ich w odniesieniu do jego następców prawnych. • Organy administracji prawidłowo zinterpretowały stan faktyczny i dowody.
Godne uwagi sformułowania
dla potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1, ust 1a i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie ma znaczenia, że właściciel pozostawionej nieruchomości na skutek śmierci (zamordowania) nie repatriował się, gdyż od dnia śmierci w miejsce byłego właściciela w jego prawa wstępują jego następcy prawni i od tego dnia stają się oni właścicielami (lub współwłaścicielami) przedmiotowej nieruchomości • ustawa zabużańska nie ogranicza tego prawa jedynie do osoby, która w dniu wybuchu wojny była właścicielem opuszczonej nieruchomości • nie można było bowiem, jak podkreślał Sąd I instancji, wymagać, aby, w sytuacji, w której art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. [...] nie zawierał warunku, by w dniu 1 września 1939 r. dana osoba była właścicielem pozostawionej nieruchomości, żądać spełnienia takiego warunku od osób, które właścicielami opuszczonych nieruchomości stały się w czasie działań wojennych w drodze dziedziczenia.
Skład orzekający
Czesława Nowak-Kolczyńska
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w szczególności w kontekście dziedziczenia i repatriacji spadkobierców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i dziedziczeniem po osobach, które zmarły w wyniku działań wojennych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych krzywd i rekompensat za mienie utracone na Kresach Wschodnich, co ma znaczenie dla wielu rodzin i budzi emocje związane z dziedzictwem narodowym.
“Prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie: Czy dziedziczysz po przodkach, którzy nie wrócili do Polski?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.