I OSK 2046/21

I OSK 2046/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 367/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-03
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. i B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 367/20 w sprawie ze skargi I. M. i B. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od I. M. i B. M. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 367/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. M. i B. M. (Skarżące) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Ministra) z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 2 grudnia 2019 r., Minister, po rozpatrzeniu odwołania I. M. od decyzji Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] października 2019 r., nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.
Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte z wniosku I. M. oraz B. M., które wystąpiły do Wojewody o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], powiat nowogródzki, województwo nowogródzkie.
Następnie, pismem z 7 stycznia 2015 r. I. M. wniosła o zawieszenie postępowania prowadzonego przez Wojewodą postępowania. Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Wojewoda zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie.
Następnie Wojewoda decyzją z [...] października 2019 r. umorzył postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. M.
Decyzją z [...] grudnia 2019 r., Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister przywołał treść art. 105 § 1, art. 98 § 1 i art. 98 § 2 K.p.a. oraz podniósł, że zgodnie z tym ostatnim przepisem, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ wskazał, że moment początkowy biegu trzyletniego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. Organ stwierdził przy tym, że jak wynika z uzasadnienia postanowienia Wojewody zawieszającego przedmiotowe postępowanie, strony zostały poinformowane o treści art. 98 § 2 K.p.a. W związku z czym organ uznał, że termin do podjęcia zawieszonego na wniosek strony postępowania minął 5 sierpnia 2019 r. Organ uznał umorzenie postępowania przez Wojewodę w niniejszej sprawie za prawidłowe skoro strona w ciągu 3 lat od zawieszenia postępowania na jej żądanie, nie złożyła wniosku o jego podjęcie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra wniosły Skarżące, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:
1) art. 98 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 § 1 K.p.a. w związku art. 40 § 1-2 K.p.a. w związku z art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a w związku art. 104 i 105 § 1 K.p.a poprzez uznanie, że doszło do skutecznego zawieszenia postępowania, pomimo braku uzyskania stanowiska strony nie składającej wniosku (B. M.) o zawieszenia postępowania czy nie wyraża sprzeciwu na zawieszenie postępowania, a w konsekwencji uznanie, że organ był uprawniony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania do umorzenia postępowania w sprawie;
2) art. 105 § 2 K.p.a. przez umorzenie postępowania, mimo nie uzyskania stanowiska strony w sprawie (strony, która nie złożyła wniosku o zawieszenie postępowania), a także przez brak rozważenia, czy umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym, w sytuacji, gdy takie umorzenie postępowania z uwagi na treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP rodzi nieodwracalne skutki prawne w postaci utraty przez stronę prawa podmiotowego do ubiegania się o naprawienie szkody bezprawnie wyrządzonej, co narusza art. 77 ust. 1 Konstytucji RP;
3) art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności, zasady podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, a przeprowadzone postępowania prowadzone było w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a zaskarżona decyzja zawiera niepoprawne uzasadnienie prawne;
4) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. gdyż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i całościowy materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo okoliczności faktycznych, dokonując wybiórczego i niekorzystnego dla stron rozstrzygnięcia;
5) art. 2 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 2 oraz art. 1 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezzasadne umorzenia postępowania, co skutkować będzie odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty;
6) art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do w. w Konwencji gdyż organ naruszył podstawowe zasady ustrojowe Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności zasadę państwa prawnego realizującego pryncypia sprawiedliwości społecznej, zasadę działania na podstawie i w granicach prawa, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę dziedziczenia oraz zakaz ograniczania obywatelowi praw skutkującego na gruncie tej sprawy brakiem rekompensaty za część majątku (nieruchomości) postawionego na Kresach Wschodnich przez spadkodawcę strony, co jest szczególnie rażące w świetle fundamentalnych dla kwestii rekompensat orzeczeń tj.: orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.11.1989 K 7/89, OTK 1989 Nr 1 poz. 8, orzeczenia SN z 10.10.2003 , II CK 36/02, orz treści wyroku Wielkiej Izby ETPC w Strasburgu z 22 czerwca 2004 r., w sprawie Broniowski przeciwko Polsce.
Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, jak też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wyrokiem z 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 367/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę na decyzję Ministra z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
Sąd Wojewódzki wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest czy doszło do skutecznego zawieszenia przez Wojewodę postępowania w sytuacji braku uzyskania stanowiska strony (B. M.) nie składającej wniosku o zawieszenia postępowania czy nie wyraża sprzeciwu na zawieszenie postępowania. Zdaniem Skarżących, Wojewoda nie mógł zawiesić postępowania, w związku z czym nie było podstaw do późniejszego jego umorzenia wobec nie złożenia przez Skarżących wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Według Ministra, działanie Wojewody w niniejszej sprawie było prawidłowe, zarówno co do kwestii skuteczności zawieszenia postępowania, jak i następnie jego umorzenia. Sąd Wojewódzki w pełni podzielił powyższe stanowisko Ministra.
Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy w sprawie zainicjowanej wnioskiem Skarżących z 30 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty, w dniu 3 sierpnia 2016 r. Wojewoda wydał postanowienie o zawieszeniu tego postępowania, na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Zawieszenie nastąpiło na wniosek I. M. zgłoszony w piśmie z 7 stycznia 2015 r. Sąd I instancji wskazał także, że z akt sprawy wynika, że pismem z 10 maja 2016 r. Wojewoda wezwał B. M. do wskazania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma, czy sprzeciwia się zawieszeniu postępowania. Ww. korespondencja została wysłana na adres B. M. wskazany we wniosku z 2008 r. o wszczęcie niniejszego postępowania, czyli ul. [...]. Jednocześnie Wojewoda zawarł w powyższym piśmie pouczenie, że brak odpowiedzi na ww. wezwanie zostanie uznany za brak sprzeciwu wobec zawieszenia postępowania. B. M. nie odebrała ww. pisma, a Wojewoda uznał je za doręczone, na podstawie art. 44 K.p.a. Sąd Wojewódzki wskazał także, że we wniosku z 30 grudnia 2008 r. o wszczęcie postępowania, B. M. wskazała adres [...] jako swój adres zamieszkania, podobnie jak w oświadczeniu z 30 grudnia 2008 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. Następnie, w 2011 r., organ I instancji wysłał na wskazany we wniosku z 2008 r. adres (ul. [...]) pismo informujące I. M. oraz B. M. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2012 r., które to pismo w imieniu B. M. odebrała 13 lipca 2011 r. – I. M., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Następnie pismem z 10 lipca 2014 r., Wojewoda skierował na ww. adres Skarżących informację o niekompletności wniosku z 2008 r. złożonego w sprawie. Ponadto w tym samym piśmie, Wojewoda pouczył Skarżące o możliwości ustanowienia w sprawie pełnomocnika (art. 32 oraz 33 K.p.a.), jak też o obowiązku zawiadomienia Wojewody o każdej zmianie miejsca zamieszkania stron, z zastrzeżeniem, że w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenia pism pod dotychczasowy adres stron będzie prawnie skutecznie (art. 41 K.p.a.). Ponadto, Wojewoda wskazał w ww. piśmie na obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju, w przypadku gdy strona zamieszkuje za granicą i nie wyznaczyła krajowego pełnomocnika do prowadzenia sprawy (art. 40 § 4 K.p.a.), oraz o konsekwencjach zaniedbania tego obowiązku (art. 40 § 5 K.p.a.). Pismo z 10 lipca 2014 r., w imieniu B. M. odebrała 21 lipca 2014 r. A. M. (dorosły domownik – córka I. M.), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Sąd wskazał także, że organ wojewódzki ustalił także, na podstawie informacji z Bazy Centralnej Ewidencji Ludności, że na dzień 13 czerwca 2016 r. adresem zamieszkania B. M. jest nadal [...]. Dopiero w odwołaniu z 3 listopada 2019 r. od decyzji Wojewody z 16 października 2019 r. umarzającej postępowanie administracyjne, I. M. wskazała, że jej siostra – B. M. na stałe mieszka w [...] i z powodu problemów zdrowotnych nie może przyjechać do Polski celem zajęcia się sprawami urzędowymi.
Uwzględniając powyższe okoliczności, które wynikają z treści dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, Sąd I instancji za niezasadne uznał zarzuty Skarżących dotyczące naruszenia wskazanych w tym zakresie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. art. 98 § 1 K.p.a. w zw. z art. 101 § 1 K.p.a. w zw. art. 40 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. w zw. art. 104 i 105 § 1 K.p.a.
Ponadto Sąd I instancji za całkowicie niezrozumiały uznał należy zarzut skargi dotyczący kierowania przez Wojewodę korespondencji do B. M. na adres zamieszkania wskazany we wniosku z 2008 r., czyli ul. [...], skoro akurat ta Skarżącą od 30 lat na stałe mieszka w [...]. Sąd zauważa w tym miejscu, że powyższa informacja stała się dla Wojewody wiadoma dopiero 7 listopada 2019 r., czyli w chwili otrzymania przez Wojewodę odwołania I. M., w którym I. M. wskazała, że jej siostra mieszka na stałe w [...] (bez wskazania dokładnego adresu B. M.). Co istotne w tej sprawie, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, organ I instancji sam podejmował działania w tym kierunku – uzyskując informację z Bazy Centralnej Ewidencji Ludności, z której wynikał że na dzień 13 czerwca 2016 r. B. M. nadal mieszka [...].
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, organ I instancji zasadnie przyjął, że w chwili wydawania postanowienia z [...] sierpnia 2016 r. adres zamieszkania obu Skarżących był wskazany jako ul. [...]. Nie sposób zarzucić Wojewodzie naruszenia praw i gwarancji procesowych stron postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy pomimo ciążącego obowiązku poinformowania organu administracji publicznej o zmianie miejsca zamieszkania strony (art. 41 § 1 K.p.a.), oraz o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju w sytuacji gdy strona nie mieszka na stale w kraju (art. 40 § 4 K.p.a.), w przypadku B. M. informacji takiej Wojewoda nie otrzymał. Powyższa sytuacja, zdaniem Sądu I instancji, bynajmniej nie wynika z winy organu I instancji, tylko, i co Sąd I instancji wyraźnie zaakcentował, z zaniedbań Skarżących, które nie wykazały w tej sytuacji należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy, do czego, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie była potrzebna wiedza fachowa tylko minimum dbałości o własne interesy.
Przechodząc z kolei do istoty kontrolowanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji powołały się w swoich rozstrzygnięciach na przepis art. 98 § 2 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie wniosła o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Wobec braku wniosku Skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania – co jest okolicznością bezsporną – organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Kontrolując działania organów w tej sprawie, Sąd I instancji nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika bowiem, że na wniosek I. M., postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Wojewoda zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z uwagi na to, że 3 sierpnia 2019 r. była to sobota, zgodnie więc z art. 57 § 4 K.p.a., trzyletni termin określony w art. 98 § 2 K.p.a., upłynął następnego dnia, który nie był dniem wolnym od pracy ani sobotą, czyli w poniedziałek 5 sierpnia 2019 r. Niewątpliwie, w powyższym terminie nie wpłynął do Wojewody wniosek Skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania.
W tej sytuacji prawidłowo, zdaniem Sądu I instancji, Wojewoda wydał decyzję o umorzeniu postępowania, zainicjowanego wnioskiem Skarżących, przyjmując, że żądanie wszczęcia tego postępowania zostało wycofane, zgodnie z art. 98 § 2 K.p.a. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że w ww. postanowieniu prawidłowo pouczono Skarżące o treści art. 98 § 2 K.p.a., tj. o skutkach niezłożenia w terminie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ I instancji dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania Skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 k.p.a. Wojewoda nie był przy tym zobowiązany dodatkowo do wzywania Skarżących do podjęcia zawieszonego postępowania, czy informowania o zbliżającym się upływie trzyletniego terminu, gdyż termin ten wynika z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a żaden przepis szczególny nie nakłada na organ obowiązku wzywania strony do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem trzyletniego terminu zawieszenia.
Końcowo Sąd Wojewódzki wskazał, że brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od dnia jego zawieszenia bezwzględnie obliguje organ do uznania za wycofane przez stronę żądania wszczęcia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Gdy natomiast strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, wszczęte postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co skutkuje koniecznością wydania decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. Wobec powyższego, za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia art. 98 § 1 i 2 K.p.a. oraz i 105 § 1 K.p.a.
Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że wbrew stanowisku Skarżących, na powyższą ocenę sprawy nie mają również wpływu wskazywane w skardze okoliczności natury osobistej czy zdrowotnej dotyczące Skarżących. Dlatego też, nie mogły zostać uwzględnione kopie dokumentów załączonych do skargi. Wykraczają one poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Prawidłowo zatem Wojewoda, mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, umorzył postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a Minister prawidłowo rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Sąd I instancji nie stwierdził także naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Skarżące zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, zgłaszając w tym miejscu wniosek o ich zasądzenie od organu na rzecz Skarżących wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia pisma z 10 lipca 2014 r. kierowanego do B. M. poprzez jego odebranie przez A. M., pomimo, że A. M. i B. M. nie pozostawały i nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, a B. M. nie upoważniała A. M. do odbioru korespondencji w jej imieniu;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 98 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 § 1 K.p.a. w zw. art. 40 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. w zw. art. 104 i 105 § 1 poprzez uznanie, że doszło do skutecznego zawieszenia postępowania,
- pomimo braku uzyskania stanowiska strony nie składającej wniosku o zawieszenia postępowania czy nie wyraża sprzeciwu na zawieszenie postępowania, a w konsekwencji uznanie, że organ był uprawniony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania do umorzenia postępowania w sprawie, podjęte przez nią leczenie mogły wiązały się z brakiem możliwości pełnego rozpoznania sytuacji, w jakiej się znajduje, ale przede wszystkim - ze sprawnym i świadomym pokierowaniem swoimi sprawami, a z kolei po stronie B. M. wystąpiła choroba wiążąca się z brakiem możliwości przemieszczenia się i opuszczenia stałego miejsca zamieszkania – [
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 2 K.p.a. przez umorzenie postępowania, mimo nie uzyskania stanowiska strony w sprawie (B. M., która nie złożyła wniosku o zawieszenie postępowania), a także przez brak rozważenia, czy umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym, w sytuacji, gdy takie umorzenie postępowania z uwagi na treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP rodzi nieodwracalne skutki prawne w postaci utraty przez stronę prawa podmiotowego do ubiegania się o naprawienie szkody bezprawnie wyrządzonej, co narusza art. 77 ust. 1 Konstytucji RP;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a, a to naruszenie zasady legalności, zasady podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, a przeprowadzone postępowania prowadzone było w sposób budzący zaufanie jego uczestnikowi do władzy publicznej;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. gdyż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i całościowy materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo okoliczności faktycznych, dokonując wybiorczego i niekorzystnego dla strony wyboru materiału dowodowego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. - art. 2, art. 7, art.. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do ww. Konwencji gdyż organ naruszył podstawowe zasady ustrojowe Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności zasadę państwa prawnego realizującego pryncypia sprawiedliwości społecznej, zasadę działania na podstawie i w granicach prawa, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę dziedziczenia oraz zakaz ograniczania obywatelowi praw skutkującego na gruncie tej sprawy brakiem rekompensaty za majątek postawiony na Kresach Wschodnich przez spadkodawcę strony, co jest szczególnie rażące w świetle fundamentalnych dla kwestii rekompensat orzeczeń tj.: orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.11.1989 K 7/89, OTK 1989 Nr 1 poz. 8, orzeczenia SN z 10.10.2003 , II CK 36/02, orz treści wyroku Wielkiej Izby ETPC w Strasburgu z 22 czerwca 2004 r., w sprawie Broniowski przeciwko Polsce;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezzasadne przyjęcie, że świadkowie S. B., B. S. są osobami bliskimi właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercy ubiegającego się o rekompensatę, a w konsekwencji pominięcie dowodu z zeznań ww. świadkowi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
W oparciu o art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno wskazanie przesłanek kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Wskazanie podstaw kasacyjnych wymusza potrzebę konkretnego przytoczenia tych regulacji prawnych, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznając zarzuty skarżącej kasacyjnie, w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, postawione w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Ministra z [...] grudnia 2019 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody z [...] października 2019 r., z uwagi na ich zgodność z prawem.
Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem Skarżącej kasacyjnie, nie może być uznane za tożsame z uchybieniem powołanej normie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że WSA nie dokonał w przedmiotowej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swą oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy Sąd winien był decyzję uchylić. WSA właściwie rozpatrzył przedmiotową sprawę wydając orzeczenie mające oparcie w niekwestionowanym stanie faktycznym.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 43 K.p.a. Należy wskazać, iż korespondencja do B. M. była kierowana na adres zamieszkania wskazany we wniosku z 2008 r., czyli ul. [...]. Ponadto organ I instancji uzyskał informację z Bazy Centralnej Ewidencji Ludności, z której wynikało że na dzień 13 czerwca 2016 r. B. M. nadal mieszka [...].
Doręczenie w trybie art. 43 K.p.a. jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki:
a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma,
b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę,
c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi,
d) w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata.
Określony w art. 43 K.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. Status "domowników" adresata pisma, o których mowa w tym przepisie, mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. A. M. zasadnie została uznana za dorosłego domownika, gdyż jako córka I. M. jest krewną B. M., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Odebranie w dniu 21 lipca 2014 r. przez A. M. pisma z 10 lipca 2014 r. kierowanego do B. M. nie stanowi naruszenia art. 43 K.p.a.
Doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 43 K.p.a., skutkuje tym, że od daty tego doręczenia zastępczego rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania, gdyż pokwitowanie odbioru decyzji przez osobę w tym trybie, uznaje się jak doręczenie jej adresatowi. Jeżeli osoba, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego, nie powiadomiła adresata o decyzji w terminie do wniesienia odwołania, to zaniechanie tej osoby wywołuje skutki dla adresata tej decyzji i nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez adresata nastąpiło bez jego winy.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 98 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 § 1 K.p.a. w zw. art. 40 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. w zw. art. 104 i 105 § 1 poprzez uznanie, że doszło do skutecznego zawieszenia postępowania.
Zgodnie z art. 98 § 2 K.p.a. jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Warunkiem rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu do zgłoszenia wniosku o podjęcie postępowania, jest jego uprzednie skuteczne zawieszenie. Zawieszone postępowanie obejmowane jest regulacją ww. przepisu w konsekwencji fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Przepis art. 98 § 1 K.p.a. nie określa formy prawnej wyrażenia sprzeciwu wobec żądania zawieszenia postępowania, stąd też przyjmuje się, że zgłoszenie sprzeciwu może nastąpić w dowolnej formie. Zatem, gdy strona na skutek niezłożenia w ustawowym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3069/18; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 3676/18, źródło CBOSA).
Postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wskutek wniosku strony I. M. zgłoszony w piśmie z dnia 7 stycznia 2015 r., zostało zawieszone postanowieniem Wojewody z [...] sierpnia 2016 r. Postanowienie to zawierało stosowne pouczenia - w tym o treści omawianego art. 98 § 2 K.p.a. oraz zostało doręczone, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru. Ponadto pismem z 10 maja 2016 r. Wojewoda wezwał B. M. do wskazania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma, czy sprzeciwia się zawieszeniu postępowania, zawierając w nim pouczenie, że brak odpowiedzi na ww. wezwanie zostanie uznany za brak sprzeciwu wobec zawieszenia postępowania. B. M. nie odebrała ww. pisma, a Wojewoda uznał je za doręczone, na podstawie art. 44 K.p.a., gdyż zostało wysłane adres wskazany we wniosku z 30 grudnia 2008 r. o wszczęcie postępowania.
Należy zauważyć, iż od złożenia wniosku, w trakcie toczącego się postępowania wszystkie pisma organu kierowane do wnioskodawczyń, a informujące I. M. oraz B. M. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2012 r., czy o niekompletności wniosku z 2008 r. złożonego w sprawie zawierały pouczenia o możliwości ustanowienia w sprawie pełnomocnika (art. 32 oraz 33 K.p.a.), jak też o obowiązku zawiadomienia Wojewody o każdej zmianie miejsca zamieszkania stron, z zastrzeżeniem, że w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenia pism pod dotychczasowy adres stron będzie prawnie skutecznie (art. 41 K.p.a.). Ponadto, Wojewoda, w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, wskazał pisemnie na obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju, w przypadku gdy strona zamieszkuje za granicą i nie wyznaczyła krajowego pełnomocnika do prowadzenia sprawy (art. 40 § 4 K.p.a.), oraz o konsekwencjach zaniedbania tego obowiązku (art. 40 § 5 K.p.a.).
Dopiero w odwołaniu z 3 listopada 2019 r. od decyzji Wojewody z [...] października 2019 r. umarzającej postępowanie administracyjne, I. M. wskazała, że jej siostra – B. M. na stałe mieszka w [...] i z powodu problemów zdrowotnych nie może przyjechać do Polski celem zajęcia się sprawami urzędowymi. Zatem nie doszło do naruszenia art. 98 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 § 1 K.p.a. w zw. art. 40 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. w zw. art. 104 i 105 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż postępowanie w sprawie zostało skutecznie zawieszone.
Jednakże kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że w ww. trzyletnim terminie, wniosek o podjęcie postępowania nie został złożony. Zawieszenie postępowania jest aktem procesowym (orzeczeniem) wydawanym w ramach toczącego się postępowania administracyjnego i wywołuje określone skutki prawne. Zgłoszenie wniosku o zawieszenie postępowania zobowiązuje bowiem organ do jego rozpatrzenia i wydania postanowienia w tym przedmiocie, na które to postanowienie przysługuje zażalenie. Ponowne podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego, zgodnie z zasadą dyspozycyjności (rozporządzalności) jest uzależnione od złożenia oświadczenia woli przez stronę. Dysponowanie przez stronę jej uprawnieniami w trakcie postępowania administracyjnego ma dla organu charakter wiążący, co sprawia, że organ nie może podjąć postępowania bez uzyskania oświadczenia woli strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1009/18, źródło CBOSA). Strona nie jest przy tym zobligowana do dokonania jakiejkolwiek czynności procesowej w terminie określonym w art. 98 §, jednakże z jego upływem gaśnie jej uprawnienie do skutecznego złożenia wniosku o podjęcie postępowania, a organ je prowadzący, w związku z wygaśnięciem tego uprawnienia, ma obowiązek postępowanie umorzyć. Upływ tego terminu sprawia zatem, że strona nie uzyska rozstrzygnięcia konkretyzującego jej prawa i obowiązki we wszczętym już postępowaniu, w którym pierwotnie zamierzała taki akt uzyskać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2024/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2940/19, źródło CBOSA).
Podkreślenia przy tym wymaga, że organ podejmując decyzję o umorzeniu postępowania na skutek upływu trzech lat od zawieszenia i braku wniosku strony o podjęcie, nie był zobowiązany do uprzedzenia strony o tym skutku, skoro stosowne pouczenie zostało stronom udzielone. Organ nie był też zobowiązany do informowania o zamiarze wydania decyzji, albowiem umorzenie postępowania dotyczy sprawy zawieszonej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1143/19; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3069/18, źródło CBOSA). Kategorycznej woli ustawodawcy, wyrażonej w sformułowaniu "uważa się za wycofane", nie może zmienić jakiekolwiek działanie lub zaniechanie organu administracji, zaś podjęcie zawieszonego postępowania podlega pełnej dyspozycyjności strony (o której była mowa powyżej), która złożyła wniosek o zawieszenie postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1759/16, źródło CBOSA). Podkreślić w tym miejscu należy, że wydana w sprawie decyzja zawierała właściwe pouczenia, a strona skarżąca powinna mieć świadomość na jakiej podstawie postępowanie jest zawieszone oraz jaki wiąże się z tym rygor.
Reasumując skoro w terminie trzech lat od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie został przez stronę złożony wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, to organ zobowiązany był wydać decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie 105 § 1 K.p.a., która nie narusza art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o istocie sprawy, jest decyzją o znaczeniu procesowym, formalnym i kończy sprawę w danej instancji w "inny sposób" w myśl art. 104 § 2 K.p.a. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 701/22, źródło CBOSA).
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania zostaną rozpoznane łącznie. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., 8 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.
Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Orzeczenia sądów oczywiście mogą mieć charakter pomocniczy w procesie wykładni i stosowania prawa przez organy administracji, jednakże organy administracji procedują w oparciu i na podstawie przepisów prawa.
Przepis art. 7 K.p.a. natomiast stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje zasady ogólne prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasada zaufania obywateli do organu, wyrażona w art. 8 K.p.a., obliguje organy do postępowania, w którym w organy wypowiadając się w tych samych kwestiach (aczkolwiek w różnych ich aspektach) czynią zbieżne ustalenia faktyczne. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia tej zasady poprzez poczynienie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych zbieżnych z tymi, które wynikają z kontrolowanej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje utrwalony pogląd, że zarzut naruszenia określonej zasady postępowania administracyjnego powinien być powiązany z naruszeniem przepisu, który stanowi rozwinięcie tej zasady. Naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego ma bowiem charakter wtórny względem ewentualnych naruszeń przepisów, z których wynikają dla organów administracji lub stron konkretne prawa i obowiązki.
Zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie okoliczności faktycznych, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się opierał jak i przyczyn, które spowodowały, iż innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto uzasadnienie prawne decyzji musi także zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Oznacza to, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest konieczne dla późniejszego prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni w stanie faktycznym sprawy, który nie może budzić żadnych wątpliwości. Jak zasadnie natomiast zwrócił uwagę Sąd I instancji zaskarżona decyzja spełnia wskazane wyżej wymagania.
Tym samym za nieuzasadniony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a.
W dalszej części skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. wskazano w związku z naruszeniem art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. art. 145 §1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.
Zarzut naruszenia art. 77 K.p.a. został wadliwie skonstruowany. Skarżące kasacyjnie nie wskazały konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jej ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowały zarzutu, nie przytoczyły właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwiły ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 77 K.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to skarżący kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06 ; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 P.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego, uwzględnił w stanie faktycznym wszystkie okoliczności sprawy, a swoją ocenę uzasadnił nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., czy art. 77 K.p.a. byłby skuteczny jedynie wówczas, gdyby Skarżące kasacyjnie wykazały pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu organu. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Tym samym Sąd pierwszej instancji oraz organy orzekające w sprawie nie naruszyły art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. - art. 2, art. 7, art.. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do ww. Konwencji.
W świetle powyższych rozważań, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji, swym orzeczeniem, nie naruszył art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.
Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.