I OSK 2046/11

I OSK 2046/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łukaszewska - Macioch /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/
Maria Werpachowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Ol 399/11 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2011-07-26
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 109 i art. 183 par. 2 pkt 5 i art 106 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
art. 39 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant st. asyst. sędz. Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 399/11 w sprawie ze skargi D. M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia 7 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 399/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia 7 kwietnia 2011 roku nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia 26 listopada 2010r., Komendant Powiatowy Policji w Nowym Mieście Lubawskim zawiesił D. M., policjanta w służbie stałej Komendy Powiatowej Policji w Nowym Mieście Lubawskim, w czynnościach służbowych od dnia 26 listopada 2010r. do dnia 25 grudnia 2010r. Jednocześnie na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o Policji zawiesił, od najbliższego terminu płatności, 50% ostatnio należnego uposażenia i na podstawie art. 108 k.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podał, że przyczyną zawieszenia był fakt, iż w dniu 25 listopada 2010r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku przedstawił policjantowi zarzut popełnienia czynu z art. 231§ 1 k.k. Organ wskazał, że przy określeniu okresu zawieszenia uwzględniono charakter czynu zarzucanego funkcjonariuszowi oraz skutki dla prawidłowego funkcjonowania jednostki Policji i jej wizerunku. Następnie, rozkazem personalnym nr [...] z dnia 17 grudnia 2010r., Komendant Powiatowy Policji w Nowym Mieście Lubawskim zawiesił D. M., z dniem 26 grudnia 2010r., w czynnościach służbowych na okres dwóch miesięcy, tj. do dnia 25 lutego 2011r., zawiesił od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia i na podstawie art. 108 k.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ I instancji wskazał, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku przedstawił policjantowi w dniu 25 listopada 2010r. zarzut popełnienia wspólnie i w porozumieniu z innym funkcjonariuszem Policji czynu zabronionego, polegającego na użyciu przemocy fizycznej podczas interwencji podjętej wobec R. N., które spowodowało u niego obrażenia ciała naruszające czynności narządu ciała na okres nie przekraczający 7 dni, tj. czynu przewidzianego wart. 231 § 1 k.k. w związku z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Zdarzenie to było przedmiotem reportaży telewizyjnych o zasięgu ogólnokrajowym i spowodowało negatywny wydźwięk społeczny. Godziło ponadto w dobre imię Policji i jej pozytywny wizerunek. Zawieszając policjanta na następny okres organ I instancji wziął więc pod uwagę charakter zarzucanego policjantowi czynu, skutki dla prawidłowego funkcjonowania jednostki Policji i jej wizerunku, aspekt medialny sprawy, a także istnienie przesłanek uzasadniających wcześniejsze zawieszenie policjanta. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadano z uwagi na interes społeczny, wynikający ze szczególnego statusu Policji i jej zadań, których sprawna realizacja może następować wyłącznie w warunkach poszanowania i ścisłego egzekwowania przepisów prawa.
Po rozpoznaniu odwołania D. M. od powyższej decyzji, Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie rozkazem personalnym nr [...] z dnia 17 stycznia 2011 r., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Bezsporne było w sprawie, że przeciwko funkcjonariuszowi wszczęto postępowanie przygotowawcze. Zgodnie zatem z dyspozycją powyższego przepisu zawieszenie policjanta było obligatoryjne na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Organ odwoławczy nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających wyznaczenie krótszego okresu zawieszenia. Zaznaczył, że długość okresu zawieszenia zależała od oceny organu I instancji. Zarzucony policjantowi czyn stanowił występek zagrożony karą pozbawienia wolności nie przekraczającą 3 lat i wiązał się z przekroczeniem uprawnień przez funkcjonariusza Policji, polegającym na użyciu w stosunku do R. N. przemocy fizycznej. W ocenie organu odwoławczego, czas i okoliczności zdarzenia mogły powodować, że praca D. M. mogła negatywnie wpływać na służbę i funkcjonariuszy KPP w Nowym Mieście Lubawskim oraz na wizerunek Policji jako formacji.
Komendant Powiatowy Policji w Nowym Mieście Lubawskim, rozkazem personalnym nr [...] z dnia 21 lutego 2011 r., przedłużył z dniem 26 lutego 2010r. okres zawieszenia D. M. w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego i na podstawie art. 108 k.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji powtórzył w uzasadnieniu argumentację zawartą w rozkazie personalnym z dnia 17 grudnia 2010 r. Podał ponadto, że sprawa została w dniu 3 stycznia 2011 r. przekazana przez Prokuraturę Okręgową w Gdańsku do Sądu Rejonowego w Nowym Mieście Lubawskim z aktem oskarżenia, którym został objęty D. M. i inni funkcjonariusze Policji. W ocenie organu zasadne było przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych policjanta do czasu ukończenia postępowania karnego, z uwagi na konieczność ochrony interesu społecznego, przez wykluczenie funkcjonariusza z realizacji czynności służbowych wykonywanych w imieniu organu państwowego a także z uwagi na negatywny wydźwięk społeczny sprawy.
W złożonym odwołaniu D. M. zarzucił, że nie zaistniał w sprawie oraz nie został wskazany w kwestionowanym rozkazie personalnym szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa wart. 39 ust. 3 ustawy o Policji. Wniesienie aktu oskarżenia nie stanowi takiej przesłanki, gdyż odwołującego się należy uważać za niewinnego dopóki w jego sprawie nie zostanie wydany prawomocny wyrok skazujący. Ponadto, Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku nie zastosował wobec niego żadnego środka zapobiegawczego i nie zawiesił go w wykonywaniu czynności służbowych. Odwołujący się podniósł, że ochronę interesu społecznego, na którą powoływał się organ można zapewnić poprzez przeniesienie funkcjonariusza do innej jednostki. Odwołujący się zarzucił, że nie wszyscy oskarżeni w tej sprawie policjanci są traktowani w jednakowy sposób bowiem w stosunku do jednego z funkcjonariuszy, pozostającego w podobnej sytuacji, po upływie trzymiesięcznego zawieszenia nie został przedłużony okres zawieszenia. Odwołujący się powołał się ponadto na nierówne traktowanie podwładnych przez przełożonego wskazując przypadki, w których okresu zawieszenia nie przedłużano, mimo iż sprawy również miały medialny charakter. Dodał, że czuje się szykanowany przez przełożonego, który dąży do zwolnienia odwołującego ze służby, po upływie okresu 12 miesięcznego zawieszenia.
Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie rozkazem personalnym nr [...] z dnia 7 kwietnia 2011 r., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Wywiódł w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji przedłużenie okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych może być dokonane bez względu na przesłankę, która stanowiła podstawę do jego zawieszenia. W świetle wskazanego przepisu warunkiem przedłużenia okresu zawieszenia funkcjonariusza jest natomiast wystąpienie w sprawie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku oraz prowadzenia wobec funkcjonariusza postępowania karnego. Zdaniem organu odwoławczego, w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki zastosowania okresu zawieszenia do czasu ukończenia postępowania karnego. Policjantowi przedstawiono bowiem zagrożony wysoką karą zarzut, który dotyczy przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Policji w jego jednostce. Z tego powodu na policjancie ciąży zarzut popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, wypełniającego jednocześnie znamiona przestępstwa. Policjant nie spełnia zatem wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii, co w myśl art. 25 ust. 1 ustawy o Policji jest niezbędnym warunkiem, aby pełnić służbę. Czas zaistnienia zdarzeń oraz fakt pozostawania w służbie może stwarzać zagrożenie, iż służba odwołującego się może mieć negatywny wpływ na tok postępowania karnego lub negatywny skutek dla formacji jaką jest Policja. Okoliczności te zasadnie zostały uznane za "szczególnie uzasadniony przypadek", warunkujący przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że skorzystanie przez organ z instytucji przedłużenia okresu zawieszenia odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przyjmując w tej sprawie, że w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", stwarzający podstawę do przedłużenia okresu zawieszenia, nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Ponadto, każda sprawa jest inna i należy ją traktować indywidualnie, a wszelkie decyzje należą do przełożonego policjanta.
W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie D. M. kwestionował zaskarżony rozkaz personalny zarzucając:
- naruszenie art.39 ust. 1 i 3 ustawy o Policji oraz § 6 rozporządzenia MSWiA z 17 lipca 2002r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych poprzez przyjęcie, że na tej samej podstawie faktycznej możliwe jest dwukrotne zawieszenie funkcjonariusza (rozkazy personalne w tej sprawie zostały wydane 26 listopada 2010r. i 17 grudnia 2010r.;
- naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z § 6 cyt. rozporządzenia poprzez nie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych z uwagi na bezprzedmiotowość, gdyż zawieszenie dokonane rozkazem personalnym z dnia 26 listopada 2010r. wygasło z dniem 25 grudnia 2010r. a rozkaz personalny w sprawie przedłużenia zawieszenia został wydany 21 lutego 2011 r.;
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego aktu z przekroczeniem kognicji organu odwoławczego, polegające na próbie konwalidacji błędu organu I instancji w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji (organ I instancji ogólnikowo powołał się tylko na medialny charakter sprawy i konieczność ochrony interesu społecznego)
Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji stwierdził, że funkcjonariusz został zawieszony na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji początkowo na 1 miesiąc do 25 grudnia 2010r., natomiast później 17 grudnia 2010r. na tej samej podstawie prawnej zawieszono funkcjonariusza na kolejne dwa miesiące do dnia 25 lutego 2011 r. łącznie na okres 3 miesięcy, dopiero po jego zakończeniu możliwe było przedłużenie zawieszenia na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o Policji. Niezasadny jest zarzut nieuprawnionego dwukrotnego zawieszenia na tej samej podstawie faktycznej . Gdyby wolą ustawodawcy był taki zakaz, to ustawodawca zawarłby stosowne stwierdzenie. Nie został naruszony art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; organ odwoławczy wyraził swoją wolę wydając decyzję zawierającą rozstrzygnięcie przewidziane w katalogu wymienionym wart. 138 k.p.a. i orzekł o utrzymaniu w mocy rozkazu personalnego organu I instancji.
Organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, iż w niniejszej sprawie zaszły szczególne okoliczności, o których mowa wart. 39 ust. 3 ustawy o Policji.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego.
Sąd I instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie niesporny jest fakt przedstawienia skarżącemu zarzutów w postępowaniu karnym a później wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, określonego w art. 231 § 1 w związku art. 157 § 2 kodeksu karnego. Postępowanie karne w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone. Tych ustaleń faktycznych skarżący nie kwestionował i wynikają one z przedłożonych akt administracyjnych. Powyższe okoliczności obligowały do zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, co też Komendant Powiatowy Policji w Nowym Mieście Lubawskim uczynił rozkazem personalnym z dnia 26 listopada 2010r. na okres do 25 grudnia 2010r. Z uwagi na to, że w okresie tego zawieszenia postępowanie karne nie zostało zakończone, organ I instancji zawiesił skarżącego na kolejny okres do 25 lutego 2011r., łącznie dający okres 3 miesięcy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Nowym Mieście Lubawskim, dotyczący zawieszenia do dnia 25 lutego 2011r. został zaskarżony przez D. M., poprzez wniesienie odwołania do Wojewódzkiego Komendanta Policji w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 17 grudnia 2010r. Wskutek nie zaskarżenia decyzji organu odwoławczego do sądu administracyjnego, wymienione decyzje pozostają w obrocie prawnym. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie podzielił zarzutu skargi, iż niemożliwe było przedłużenie zawieszenia w czynnościach z powodu wygaśnięcia poprzedniego zawieszenia. Stosownie do § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 lipca 2002r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych ( Dz. U. Nr 120, poz. 1029) wygaśnięcie decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych następuje w przypadku:
1) upływu czasu zawieszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, jeżeli zawieszenia nie przedłużono do czasu ukończenia postępowania karnego,
2) prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego,
3) zwolnienia policjanta ze służby,
4) śmierci policjanta.
W ocenie Sądu, żadna z wymienionych przesłanek w sprawie nie zachodziła.
Skoro rozkaz personalny, dotyczący zawieszenia skarżącego na okres do 25 lutego 2011r. funkcjonował w obiegu prawnym, to nie można mówić o wygaśnięciu decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych wskutek upływu okresu zawieszenia.
W związku z tym Sąd wojewódzki nie zgodził się z pełnomocnikiem skarżącego o naruszeniu przez organy art. 39 ust. 1 i 3 ustawy o Policji w związku z § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 lipca 2002r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych. Z tych względów Sąd nie podzielił też zarzutu skargi o naruszeniu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) – dalej: k.p.a. w związku z § 6 cytowanego rozporządzenia. W sytuacji, kiedy funkcjonariusz pozostawał zawieszony w czynnościach a postępowanie karne jeszcze nie zostało zakończone, postępowanie administracyjne nie stało się bezprzedmiotowe i brak było podstaw do jego umorzenia. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje bowiem tylko wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w drodze postępowania administracyjnego lub też w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem. Taka sytuacja nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutów skargi o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego upatrywał naruszenia tego przepisu przez to, że " organ II instancji z przekroczeniem kognicji" próbował konwalidować błąd organu I instancji w zakresie niewłaściwego uzasadnienia faktycznego decyzji. Używając takiej argumentacji, pełnomocnik skarżącego pominął zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a., która nakłada na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpoznania sprawy. Oznacza to, iż organ II instancji w ramach swojej właściwości może, a nawet powinien uzupełnić i poprawić to, czego nie uczynił organ I instancji, bądź zrobił to w sposób niewystarczający. Skoro więc Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji uznał, że decyzja ta zasługuje na utrzymanie w mocy ( art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lecz zawiera niedostateczne uzasadnienie faktyczne, to był uprawniony do uzasadnienia własnego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby przekonać stronę i sąd administracyjny, dokonujący kontroli tej decyzji, do jej zasadności.
Sąd I instancji dodał, że przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego ma charakter fakultatywny i może być stosowane w razie wystąpienia w sprawie szczególnie uzasadnionych przypadków. Kwestia oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", należy do uznania administracyjnego. Ustawodawca nie określił bowiem przesłanek, jakimi powinien kierować się organ, stosujący art. 39 ust. 3 ustawy o Policji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Charakter zarzucanych policjantowi czynów oraz fakt, iż popełnił je on na służbie i w związku ze służbą, uzasadniają zawieszenie funkcjonariusza do czasu zakończenia postępowania karnego. Należy mieć bowiem na uwadze takie wartości jak dobre imię Policji, zaufanie obywateli do organów Państwa oraz gwarancje praworządnego działania organów administracji publicznej. Funkcjonariusz, który godzi w te wartości, przez co naraża na szwank wizerunek formacji wykonującej władzę publiczną, winien być odsunięty od wykonywania czynności służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, czemu służy instytucja przedłużenia zawieszenia w czynnościach, przewidziana w art. 39 ust. 3 ustawy o Policji. Zasadnie więc organ uznał, że przedstawienie policjantowi wymienionych zarzutów w postępowaniu karnym, dyskredytuje go jako osobę o nieposzlakowanej opinii, wymaganej przez art. 25 ust. 1 o Policji, na który powołał się organ II instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. M., zaskarżając wyrok w całości zarzucił w oparciu o podstawę prawną określoną w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 2 P.p.s.a. i art. 109 P.p.s.a. nieważność postępowania z uwagi na nieodroczenie rozprawy w dniu 26 lipca 2011 r., pomimo nieobecności na rozprawie pełnomocnika skarżącego spowodowanej znaną Sądowi i nie dającą się przezwyciężyć przeszkodą, co pozbawiło skarżącego możliwości obrony jej praw.
Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 39 ust. 1 i 3 ustawy o Policji w zw. z § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych, poprzez ich błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że wobec prawomocności i ostateczności rozkazów personalnych Komendanta Powiatowego Policji w Nowym Mieście Lubawskim nr [...] z 26 listopada 2010 r. i nr [...] z 17 grudnia 2010 r. funkcjonują one w obrocie prawnym i tym samym prawnie dopuszczalne było wydanie w dniu 21 lutego 2011 r. na rozkazu personalnego nr [...] przez Komendanta Powiatowego Policji w Nowym Mieście Lubawskim orzekającego o przedłużeniu zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych, podczas gdy prawidłowa interpretacja i zastosowanie naruszonego przepisu winna prowadzić do stwierdzenia o konieczności umorzenia postępowania w przedmiocie przedłużenia zawieszenia z uwagi na wygaśnięcie zawieszenia w czynnościach służbowych z dniem 25 grudnia 2010 r.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm) , zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują, albowiem podnoszone w skardze okoliczności w postaci nieuwzględnienia przez Sąd I instancji wniosku pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy w dniu 26 lipca 2011r. nie stanowią przyczyny skutkującej nieważnością postępowania.
Stosownie do art. 109 Ppsa rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron, albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
Z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 18 lipca 2011r. wynika, że wniosek o odroczenie rozprawy uzasadniał on kolizją terminu rozprawy w dniu 26 lipca 2011r. z terminami innych, wcześniej zaplanowanych czynności sądowych.
Wskazana przyczyna nieobecności mogłaby stanowić podstawę odroczenia rozprawy gdyby pełnomocnik w sposób bezsporny wykazał, że zaistniałej kolizji terminów nie był w stanie przezwyciężyć. W niniejszej sprawie poza gołosłownym wskazaniem przez pełnomocnika, że taka sytuacja zachodzi, nie przedłożył on żadnych dowodów, które uprawdopodobniałyby jego twierdzenia. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o terminie rozprawy pełnomocnik odebrał w dniu 4 lipca 2011r. , a więc na ponad 20 dni przed wyznaczoną rozprawą. Pismo z wnioskiem o odroczenie rozprawy w dniu 26 lipca 2011r. zostało sporządzone dopiero w dniu 18 lipca 2011r., a do Sądu wpłynęło dzień przed rozprawą.
W wyroku z dnia 20 stycznia 2005r. sygn. I OSK 1755/04 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że ocena wniosku o odroczenie rozprawy, złożonego przez adwokata lub radcę prawnego, w aspekcie art. 109 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. musi być dokonana przy założeniu, że wnoszący o odroczenie rozprawy ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (składaniu wniosków procesowych), jak też przy uwzględnieniu szczególnego charakteru postępowania przed tym sądem.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego w niniejszej sprawie nie wykazał należytej staranności w kierunku szybkiego poinformowania Sądu o usprawiedliwionych przyczynach swej nieobecności na rozprawie oraz ich nie uprawdopodobnił.
Celowe wydaje się powołanie również wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 7 listopada 2008 r. II FSK 1098/07 Lex 536808, w którym stwierdzono, że okoliczność, że tego samego dnia i w tym samym czasie wyznaczono rozprawę przed sądem innego podatnika z udziałem tego samego pełnomocnika, nie wykazuje cech "nadzwyczajnego zdarzenia" w rozumieniu art. 109 P.p.s.a., jak też nie może być uznana za "przeszkodę, której nie można przezwyciężyć".
Trzeba zauważyć, że nieuwzględnienie wniosku strony o odroczenie rozprawy nie stanowi przesłanki nieważności określonej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości stron, to podstawy do odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, a ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to - mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika - nie można mówić o nieważności postępowania zarówno z przyczyn określonych w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., jak i z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., II FSK 471/07, LEX nr 488307).
W świetle powyższego nieuzasadniony i nietrafny jest zarzut naruszenia prze Sąd art. 106 § 2 Ppsa. Skoro pełnomocnik skarżącego w rozprawie nie uczestniczył , to przepis ten nie mógł zostać naruszony, albowiem odnosi się do osób które biorą udział w rozprawie.
Nie jest również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( Dz. U. Nr. 43, poz. 277 ze zm. z 2007r. ).
W myśl tego przepisu policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego.
Skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych najpierw na 1 miesiąc, potem na 2 miesiące, a następnie do czasu ukończenia postępowania karnego. Zdaniem skargi kasacyjnej, dopuszczalne jest zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych tylko raz, na czas do 3 miesięcy ( wg. uznania organu ), co oznacza, że w tym przypadku po upływie pierwszego zawieszenia , zawieszenie to wygasło na podstawie § 6 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych ( Dz. U. Nr. 120, poz. 1029 ze zm. ). Z w/wym przepisu wynika, że upływ czasu zawieszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 1i ust. 2 ustawy o Policji jeżeli zawieszenia nie przedłużono do czasu ukończenia postępowania karnego powoduje wygaśnięcie decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych.
Z zaprezentowaną wykładnią nie można się zgodzić. Mając na względzie wykładnię celowościową art. 39 ust. 1 i ust. 3 trzeba dojść do wniosku, że w zależności od prognozowanego przebiegu postępowania karnego, organ na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji może zawieszać funkcjonariusza kilkakrotnie, z tym jednak zastrzeżeniem aby łączny czas zawieszenia nie przekroczył 3 miesięcy. Takie rozumienie analizowanego przepisu jest korzystne przede wszystkim dla policjanta, gdyż może oznaczać krótszy czas zawieszenia, z którego przecież wynikają dla niego niekorzystne skutki. Z kolei organ w zależności od postępów postępowania karnego, może decydować o czasie i celowości dalszego zawieszenia.
W świetle art. 39 ust. 3 ustawy o Policji zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych na podstawie tego przepisu może być dokonane bez względu na przesłankę, która stanowiła podstawę zawieszenia. Dla jego zastosowania niezbędne jest rozważenie, czy jest to "szczególnie uzasadniony przypadek", który uzasadnia przedłużenie okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy to nie samo wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego uzasadniało przedłużenie zawieszenia go w czynnościach służbowych lecz rodzaj zarzucanych mu czynów popełnionych w związku z pełnieniem służby oraz jej charakter. Pozwalały one na przyjęcie, iż był to "szczególnie uzasadniony przypadek ", co oznacza iż brak było podstaw do zastosowania art. 105 § 1 Kpa, a stawianie w tym zakresie zarzutu Sądowi I instancji jest nieuzasadnione.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.