I OSK 2044/23

I OSK 2044/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
IV SAB/Wa 154/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-07-03
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 2 pkt 8, art. 53 § 2b, art. 58 § 1 pkt 1 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 1928 nr 36 poz 341
art. 70
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 154/23, o odrzuceniu skargi H. C. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. C. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia odwołania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 12 maja 2023 r. H. C., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia odwołania W. C. z 13 czerwca 1954 r. od decyzji z 27 maja 1954 r., nr S.A.A.II.2/21/53, o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości, przekazanego temu organowi przez Wojewodę Pomorskiego w trybie art. 70 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. 1928.36.341).
Sąd I instancji podkreślił, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy skarga spełnia wymogi formalne oraz czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia niedopuszczalności taka skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.").
Wskazano, że skarżący, jako następca prawny wnoszącej powyższe odwołanie, zarzuca Ministrowi Rozwoju i Technologii bezczynność w rozpoznaniu sprawy, która pierwotnie w latach 1953-1957 toczyła się przed Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku i dotyczyła wywłaszczenia parcel [...], [...] i [...] nieruchomości położonej w Gdańsku przy ul. [...]– stanowiącej wówczas własność W. C. Postępowanie administracyjne było prowadzone wówczas na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U.1928.36.341; dalej: "rozporządzenie z 1928 r."), uchylonym na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30, poz. 168; dalej: "k.p.a."). Zgodnie z treścią art. 191 § 1 k.p.a., obowiązującego w dacie wejścia w życie kodeksu, sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu rozpoznawane będą aż do ich ukończenia w danej instancji według przepisów dotychczasowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na treść art. 70 rozporządzenia z 1928 r., zgodnie z którym:
1. O ile w terminie, wskazanym w ust. 4 i 5 art. 68, sprawa nie zostanie całkowicie załatwiona, a poszczególne przepisy prawne nie przewidują skutków szczególnych na wypadek braku decyzji władzy w ciągu pewnego okresu czasu, strona ma prawo żądać przekazania sprawy do instancji wyższej celem jej załatwienia.
2. Podanie strony władza winna przekazać do instancji wyższej najdalej w ciągu trzech dni, bądź z aktami sprawy, bądź z wyjaśnieniem, że sprawa nie mogła być w terminie załatwiona z powodu okoliczności, przewidzianych w art. 69.
3. Władza wyższa, która załatwia sprawę za władzę niższą, działa w charakterze tej instancji, za którą spełnia tę czynność. Od takich orzeczeń, wydanych za władzę niższą, odwołanie, jeśli jest dopuszczalne, rozstrzyga władza instancyjnie wyższa od władzy rozstrzygającej.
Następnie odwołano się do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Sąd I instancji podkreślił, że definicje "bezczynności" i "przewlekłości" w postępowaniu administracyjnym, a także instytucja "ponaglenia" zostały wprowadzone do aktualnie obowiązującego kodeksu postępowania administracyjnego z 1960 r. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). Pierwotnie kodeks postępowania administracyjnego z 1960 r. (art. 34) przewidywał uprawnienie strony do wniesienia do organu administracji państwowej wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 32 lub ustalonym w myśl art. 33. Następnie, w nowym brzmieniu art 37 § 1 k.p.a., w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie przysługiwało zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia - poprzednio: do organu administracji państwowej wyższego stopnia (zmiana k.p.a. wprowadzona ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa; Dz.U.1998.162.1126), następnie ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2011.6.18) ponownie został znowelizowany art. 37 § 1 k.p.a. i otrzymał brzmienie: "Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa".
Podkreślono, że niezależnie od przedstawionych wyżej zmian w Kodeksie postępowania administracyjnego z 1960 r., należy mieć na uwadze, że przepis art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. wskazujący przedmiot skargi na bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego kierowanej do sądu administracyjnego nie przedstawia własnej definicji "bezczynności" i "przewlekłości", innej niż w Kodeksie postępowania administracyjnego z 1960 r. Instytucji bezczynności i przewlekłości nie regulowało rozporządzenie z 1928 r., gdzie przewidziane było tylko uprawnienie strony do żądania przeniesienia postępowania do instancji wyższej władzy w celu jej załatwienia (za instancję niższą). W związku z tym, że ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co do dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej, odnosi się jedynie do obecnie obowiązującego Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast sprawa wywołana odwołaniem z 1954 r. była, bądź jest, rozpatrywana na podstawie przepisów rozporządzenia z 1928 r., należało uznać, że skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, gdyż nie mieści się w katalogu spraw przewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia, zaś na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy, jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył H. C., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wniesienie skargi na bezczynność w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalne z tego powodu, iż skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, podczas gdy stronie przedmiotowego postępowania nie przysługiwało prawo do wniesienia ponaglenia, w związku z czym nie było możliwe poprzedzenie skargi wniesieniem ponaglenia, a co za tym idzie skarga na bezczynność powinna być rozpoznana pomimo niewniesienia ponaglenia;
2. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowane i uznanie skargi na bezczynność za niedopuszczalną, z uwagi na fakt, iż nie mieści się ona w katalogu spraw należących do właściwości sądów administracyjnych, podczas gdy przedmiotowa sprawa, pomimo iż nie jest rozpoznawana na podstawie obecnie obowiązujących przepisów k.p.a., jest sprawą administracyjną, a zatem mieści się w katalogu spraw, w których przysługuje skarga na bezczynność organu administracji publicznej.
Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o:
1. uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata, według norm przepisanych.
Ponadto skarżący kasacyjnie, czyniąc zadość wymogom określonym w art. 176 § 2 p.p.s.a., oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności podkreślono, iż w sprawie, w której nie było możliwe wniesienie ponaglenia, nie znajduje zastosowania art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skarga na bezczynność przysługuje wyłącznie po uprzednim wniesieniu ponaglenia. Wskazano, iż przepis ten należy interpretować w taki sposób, iż ponaglenie warunkuje dopuszczalność skargi na bezczynność wyłącznie w sytuacji, gdy istnieje możliwość jego wniesienia w danej sprawie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które w analogicznych sytuacjach, tj. w odniesieniu do spraw prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330), do których przepisy k.p.a. o ponagleniu nie mają zastosowania, wskazują, iż dopuszczalność skargi na bezczynność nie jest uzależniona od uprzedniego złożenia środka zaskarżenia, gdy środków zaskarżenia w razie bezczynności nie przewiduje omawiana ustawa i dlatego też skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (por. wyrok NSA z 19 września 2019 r., I OSK 525/18, Lex nr 2725480). Analogiczna sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie, która toczy się na podstawie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), które to rozporządzenie, podobnie jak ustawa o dostępie do informacji publicznej, również nie przewiduje możliwości wniesienia ponaglenia. Skarżący kasacyjnie podkreślił, iż strona przedmiotowego postępowania, pomimo braku takiego obowiązku, przed wniesieniem skargi na bezczynność złożyła przewidziane w art. 70 rozporządzenia z 1928 r. żądanie przekazania sprawy do instancji wyższej celem jej załatwienia, które z punktu widzenia jego celu stanowiło środek analogiczny do obecnie funkcjonującej instytucji ponaglenia.
Skarżący kasacyjnie za błędne uznał przyjęcie przez Sąd I instancji, iż przedmiotowa sprawa nie mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądów administracyjnych, podczas gdy, pomimo iż nie jest rozpoznawana na podstawie obecnie obowiązujących przepisów k.p.a., jest sprawą administracyjną. Zmierza ona bowiem do załatwienia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej, a zatem mieści się w katalogu spraw wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., tj. spraw w których w związku z treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przysługuje skarga na bezczynność. Wpływu na ten stan rzeczy nie ma fakt, iż sprawa jest prowadzona na podstawie przepisów postępowania obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania, będących przepisami innymi, aniżeli obecnie obowiązujące. W związku z tym uznano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie powinien w niniejszej sprawie stosować art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Pismem z dnia 21 września 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii ustosunkowując się do złożonej skargi kasacyjnej wniósł o jej oddalenie.
Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 153 i art. 170 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Organ podniósł, że prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 459/22, odrzucono skargę H. C. z dnia 5 października 2022 r. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia "odwołania W. C." od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z 27 maja 1954 r., nr S.A.A.II2/21/53, w uzasadnieniu wskazując, że niedopuszczalna jest skarga na bezczynność i przewlekłość organu administracji (gdzie bezczynność i przewlekłość odnosi się do instytucji uregulowanej w obecnie obowiązującym k.p.a.) w sprawie rozpoznawanej na podstawie przepisów rozporządzenia z 1928 r., albowiem skarga taka nie mieści się w katalogu spraw przewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. będących w kognicji sądów administracyjnych.
Zdaniem organu Sąd I instancji rozpatrując skargę z 12 maja 2023 r. był związany prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2023 r. oraz oceną prawną w nim wyrażoną. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu na gruncie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że kwestia dotycząca dopuszczalności bezczynności i przewlekłości Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia na podstawie art. 70 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r., odwołania od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z 27 maja 1954 r., nr S.A.A.II2/21/53), kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym postanowieniu z 16 lutego 2023 r. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się kwestia dotycząca bezczynności i przewlekłości Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia na podstawie art. 70 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r., odwołania od przedmiotowej decyzji z 27 maja 1954 r., kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłość nie może zostać obecnie odmiennie oceniona (por. wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., I OSK 651/18).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Rozpoznając sprawę w granicach określonych treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu.
Badając przesłanki wyszczególnione w powyższym przepisie Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie tożsamość rozpatrywanej sprawy z prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowaniem ze skargi H. C. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia odwołania W. C. z 13 czerwca 1954 r. od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z 27 maja 1954 r. pod sygn. akt IV SAB/Wa 459/22, które zakończyło się wydaniem w dniu 16 lutego 2023 r. postanowienia o odrzuceniu skargi.
Analizując tą kwestię wskazać należy, że przymiotu powagi rzeczy osądzonej nie można przypisać żadnemu prawomocnemu postanowieniu sądu, w tym również zaskarżalnemu skargą kasacyjną postanowieniu o odrzuceniu skargi kończącemu postępowanie. Dopuszczalne jest zatem ponowne przeprowadzenie postępowania zakończonego takim postanowieniem oraz wydanie orzeczenia, w tym również tej samej treści, jeśli nie uległy zmianie przesłanki uzasadniające jego wydanie. Przesłanka nieważności postępowania, określona w art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., nie może zatem stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej od postanowienia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne (H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 183).
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej należało zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie skarżący kasacyjnie zarzuca Ministrowi Rozwoju i Technologii bezczynność w rozpoznaniu sprawy toczącej się w latach 1953-1957 przed Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku dotyczącej wywłaszczenia parcel [...], [...] i [...] nieruchomości położonej w Gdańsku przy ul. [...]. Postępowanie administracyjne toczyło się na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. 1928.36.341).
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Z przepisu tego nie wynika, że mogą to być wyłącznie decyzje wydawane w postępowaniu unormowanym w k.p.a.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Należy zatem uznać za dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu administracji w postępowaniu prowadzonym na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, które winno być zakończone decyzją.
Sąd I instancji naruszył zatem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowane i uznanie skargi na bezczynność za niedopuszczalną ze względu na to, że nie mieści się ona w katalogu spraw należących do właściwości sądów administracyjnych.
Zarzut naruszenia art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wniesienie skargi na bezczynność w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalne z tego powodu, iż skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, jest również zasadny.
Instytucja bezczynności i przewlekłości postępowania nie była uregulowana w rozporządzeniu z 1928 r. Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia z 1928 r. nie przewidywały możności wniesienia przez stronę ponaglenia na bezczynność. Strona mogła przeciwdziałać bezczynności organu jedynie w sposób określony w art. 70 rozporządzenia, to jest żądając przekazania sprawy do instancji wyższej celem jej załatwienia, jeżeli w terminie, wskazanym w ust. 4 i 5 art. 68, sprawa nie zostanie całkowicie załatwiona.
Mając powyższe na względzie uznać należało, że skoro sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów rozporządzenia z 1928 r., to nie mają wobec niej zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące bezczynności i przewlekłości, w tym art. 37 dotyczący wniesienia ponaglenia.
Jako nieprawidłowy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało zatem ocenić pogląd Sądu I instancji, że skarga na bezczynność podlega odrzuceniu z uwagi na niepoprzedzenie jej ponagleniem. W tym zakresie odwołać się należy do treści art. 53 § 2b p.p.s.a., który wskazuje, że w aktualnym stanie prawnym, przed wniesieniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, strona powinna wystąpić z ponagleniem. Skarga na bezczynność, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2203/20, LEX nr 3179549). Przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a. nie można odczytywać z pominięciem treści art. 52 § 2 p.p.s.a. O ile unormowania zawarte w art. 52 § 1-3 p.p.s.a. odnoszą się do kwestii wyczerpania środków zaskarżenia, to unormowania art. 53 § 1-4 p.p.s.a. dotyczą terminu do wniesienia skargi. Z art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym "Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu" wynika, poza wymogiem uprzedniego wniesienia ponaglenia, nieograniczony w czasie termin do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a nie odrębny w stosunku do treści art. 52 § 1-3 p.p.s.a. rodzaj środków zaskarżenia oraz tryb i wymóg składania takich środków. Ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych jednolicie i niezmiennie wskazuje, że art. 53 § 2b p.p.s.a. należy interpretować w ten sposób, że ponaglenie jest wymagane wtedy, gdy sprawa, której dotyczy skarga na bezczynność lub przewlekłość, prowadzona jest w oparciu o przepisy k.p.a. lub przy ich zastosowaniu. Jeśli ponaglenie, zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a., stronie nie przysługuje, to nie ma podstaw do jego wymagania w oparciu o art. 53 § 2b p.p.s.a., co oznacza, że w takich sytuacjach skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie, o ile nadal trwa stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. uzasadnienie uchwały NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 oraz uchwały NSA z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21).
Tym samym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 154/23, o odrzuceniu skargi H. C. było wadliwe i podlegało uchyleniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.