I OSK 31/22

I OSK 31/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Iwona Bogucka /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1652/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-15
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1652/20 w sprawie ze skarg Z.C. i D.C. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 19 czerwca 2020 r. nr DO.1.7614.773.2019.MM w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1652/20 oddalił skargi Z.C. i D.C. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Ministra Rozwoju (dalej: organ) z 19 czerwca 2020 r., nr DO.1.7614.773.2019.MM, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 17 września 2019 r., nr WS-IX.7533.1.218.2013.AMS, o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Rabka-Zdrój z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w jedn. ew. [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1069 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], zajętej pod fragment drogi gminnej nr [...].
W skardze kasacyjnej D.C. (dalej: skarżąca) zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Sądowi I instancji zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm., dalej: przepisy wprowadzające), przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż Gmina Rabka-Zdrój była podmiotem władającym nieruchomością zajętą pod drogę relacji R.-O. od dnia 1 stycznia 1999 r. i tym samym przyjęcie, że doszło do łącznego spełnienia przesłanek wynikających z tego przepisu;
2. art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 w zw. z 20 ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.p.) przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż to podmiot publiczny, a nie były właściciel nieruchomości, tj. skarżąca, był odpowiedzialny i zobowiązany do prawidłowego utrzymania drogi w sytuacji, w której, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ten stan rzeczy.
II. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) przez oddalenie skargi, pomimo, że w sprawie zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, bowiem organ rozpoznając odwołanie skarżącej naruszył prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. prowadził postępowanie w sposób nieobiektywny i niebudzący zaufania, będący efektem braku analizy wskazanych przez skarżącą istotnych okoliczności, takich jak brak zgody A.C. na wyznaczone granice drogi w 1989 roku czy też uzasadnione wątpliwości skarżącej co do prawidłowego wskazania przebiegu drogi w dniu 31 grudnia 1998 r.;
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i pominięcie w sporządzonym przez Sąd uzasadnieniu odniesienia się do zarzutu skarżącej ze skargi z 30 lipca 2020 r. w zakresie naruszenia przez organ art. 9 k.p.a. - przez niepoinformowanie właściciela działki ewidencyjnej nr [...] o rzekomym zebraniu dotyczącym ustalenia granic drogi O., a także niepoinformowania właściciela działki ewidencyjnej nr [...] o terminie do złożenia wniosku o odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających wobec niewydania przez organ decyzji wywłaszczeniowej, co miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, gdyż uniemożliwia w tym zakresie sformułowanie merytorycznych zarzutów kasacyjnych wobec zaskarżonego wyroku;
3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i oraz art. 136 k.p.a. przez oddalenie skargi, pomimo że w sprawie zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra, bowiem organ, rozpoznając odwołanie skarżącej, naruszył prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem przepisów określających zasady jego prowadzenia i w konsekwencji wydał rozstrzygnięcie bez wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w z art. 77 k.p.a. przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego wynikającego z błędnej oceny opinii geodety w zakresie ustalenia, że opinia sporządzona w dniu 18 lipca 2019 r. stanowi rzetelne źródło dowodowe odzwierciedlające stan faktyczny na nieruchomości 20 lat temu, tj. 1 stycznia 1999 r., podczas gdy stoi ona w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym;
5. art. 141§ 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a., przez brak odniesienia się w uzasadnieniu przez Sąd I instancji do stanu faktycznego działki objętej postępowaniem, a także zarzutów skarżącej wskazujących na brak dowodów na przejęcie nieruchomości pod drogę publiczną i pozostawania jej we władaniu jednostek samorządu terytorialnego według stanu na 31 grudnia 1998 r. oraz sprzeczności logiczne uzasadnienia;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co skutkowało błędnym przyjęciem, że gmina nabyła własność przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumentację na poparcie ww. zarzutów, podkreślając, że zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera dowodu, który potwierdziłby w sposób wyraźny i jednoznaczny zajęcie nieruchomości przez gminę w dniu 31 grudnia 1998 r. Zarówno ze sporządzonego operatu czy też umowy z 2 maja 1984 r., jak i pozostałego materiału dowodowego nie wynika, jakoby to gmina sprawowała władztwo nad zajętą działkę pod drogę publiczną.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., przy czym zarzuty dotyczące prawa materialnego dotyczą niewłaściwego zastosowania. W tych okolicznościach w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem kwestia zastosowania prawa materialnego dotyczy kwalifikacji prawnej stanu faktycznego. Przy braku sporu co do wykładni prawa materialnego, poprawność dokonanej kwalifikacji zależy od przyjętych ustaleń faktycznych.
W pierwszej kolejności, mając na uwadze argumentację uzasadnienia skargi kasacyjnej, odwołującą się do uprzednio wydanego w sprawie prawomocnego wyroku z 29 maja 2018 r., I OSK 1548/16 i kwestionującą prawidłowość stanowiska Sądu I instancji co do wykonania zawartych w nim zaleceń, należy zwrócić uwagę, że skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 153 czy art. 170 p.p.s.a. W tej sytuacji brak jest podstaw do odnoszenia się przez Naczelny Sąd Administracyjny, czy zalecenia te zostały wykonane.
Nie może odnieść skutku zarzut dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Kwestia zgody poprzedniczki prawnej skarżącej i poprzedniej właścicielki nieruchomości na przebieg granic drogi w postępowaniu z 1989 r., związanym z procedurą wywłaszczeniową, która nie została sfinalizowana, nie pozostaje w rzeczowym związku z przedmiotem niniejszej sprawy, a działania podejmowane przez organy w innym postępowaniu, które nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, nie podlegają kontroli z punktu widzenia zachowania rygorów procedury administracyjnej.
Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Kwestia, czy przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, była przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie, które stanowiły podstawę do podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 wyjaśniono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono w szczególności, że przez stan sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., należy rozumieć nie tylko zwięzłe (krótkie, lakoniczne) przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji, ale także, jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. W konsekwencji w orzecznictwie przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach. Po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Żadna z tych okoliczności w sprawie nie ma miejsca.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera konieczne elementy, w tym przedstawienie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji i pozwala na jego instancyjną kontrolę. Tak jak wyżej już wyjaśniono, kwestia, czy ówczesna właścicielka działki została poinformowana o zebraniu dotyczącym drogi, planowanym na dzień 4 maja 1988 r. nie ma znaczenia dla sprawy, albowiem zebranie to i jego przebieg nie są okolicznością, w oparciu o którą ustalono stan faktyczny sprawy. Oparto się na operacie sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania, w którym wykorzystano operaty z 1989 r., czyli dokumentację geodezyjną.
Jak wynika z materiału sprawy, przedmiotem sporu jest, czy w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa droga publiczna zlokalizowana była na działce skarżącej i czy znajdowała się ona w faktycznym władaniu jednostki samorządu terytorialnego. Jeżeli chodzi o kwestię lokalizacji, to w prawomocnym wyroku uprzednio wydanym w sprawie przesądzono, że dla jej ustalenia konieczne jest sporządzenie dokumentu geodezyjnego (sporządzonego przez osobę uprawnioną), ukazującego jednoznacznie przynależność spornej części nieruchomości do drogi publicznej w dniu 31 grudnia 1998 r.
W konsekwencji materiał dowodowy został uzupełniony o operat techniczny wraz z mapą do celów prawnych, wykonany w dniu 15 lipca 2019 r. przez geodetę uprawnionego i przyjęty w dniu 18 lipca 2019 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewid. [...]. Operat ten wykonany został konkretnie dla postępowania prowadzonego w trybie art. 73 przepisów wprowadzających. Składa się z mapy do celów prawnych wskazującej, że granice podziału nieruchomości ustalono według jej zajętości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz protokołu określenia pasa drogowego zajęcia gruntów pod drogę na dzień 31 grudnia 1998 r. W protokole geodeta uprawniony wskazał, że granice pasa drogowego - według stanu zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. - ustalił w oparciu, między innymi, o materiały z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej, w tym "Operat Wywłaszczenia drogi R.–O. – K 4250/16/89 z 5 września 1989 r., operat P.1211.2016.17777 ustalenia punktów granicznych z ww. operatu z 1989 r., oświadczenie stron obecnych przy sporządzaniu protokołu, mapy zasadniczej oraz map sytuacyjno – wysokościowych. Za pomocą opracowania geodezyjnego, którego poprawność potwierdza fakt przyjęcia do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wykazano zatem przebieg drogi po działce skarżącej wedle stanu z 31 grudnia 1989 r.
Prawidłowo w tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że zakwestionowanie tego rodzaju dokumentacji geodezyjnej mogło się odbyć wyłącznie przez przedstawienie innego przeciwdowodu z dokumentów. Takiego przeciwdowodu, pod postacią konkurencyjnego opracowania geodezyjnego, skarżąca jednak nie przedstawiła. Z tego powodu nie mogą odnieść skutku argumenty, że być może dokumenty, na jakie powołał się geodeta sporządzając operat, dotyczą innej drogi. Tego nie mógł rozstrzygnąć Sąd I instancji, jeżeli skarżąca nie przedłożyła dokumentacji geodezyjnej, wykazującej prawdziwość tej tezy. Teza o wadliwości operatu nie została zatem w odpowiedni sposób potwierdzona.
Sąd I instancji nie miał zaś podstaw do badania prawidłowości przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w postępowaniu dotyczącym art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających. Argumenty uzasadnienia skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie zbadał prawidłowości operatu nie są zatem trafne. Jest przy tym oczywiste, że materiały geodezyjne, udostępnione geodecie dla wykonania pracy geodezyjnej, opisane przez niego w protokole, nie znajdują się w aktach niniejszej sprawy. Dowodem w sprawie jest dokumentacja przyjęta do zasobu, natomiast na etapie jej przyjęcia przeprowadzona została kontrola przez właściwy organ. Brak oceny prawidłowości wykonania operatu geodezyjnego przez Sąd I instancji nie świadczy wobec tego o wadliwości uzasadnienia i naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie świadczy również o naruszeniu przez organy art. 8 i 11 k.p.a., albowiem także na etapie postępowania administracyjnego operat przyjęty do zasobu nie podlegał kontroli pod względem prawidłowości sporządzenia.
Wyrażanemu przez skarżącą stanowisku, że przedmiotowa działka nie została zajętą pod drogę przeczy też stanowisko samej skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z 15 listopada 2013 r., skierowanym do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie w sprawie prowadzonego postępowania o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie na rzecz gminy działki nr [...] (k. 46 akt administracyjnych), skarżąca zawarła stwierdzenie, że droga przebiegająca przez działkę została wybudowana bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wywłaszczeniowego. Podobnie przyznała istnienie tej okoliczności w piśmie z 18 listopada 2013 r. (k. 61 akt adm.).
Przesłanką do zastosowania art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających nie jest też zgoda właściciela na przebieg drogi, w tym zakresie nie było potrzeby czynienia ustaleń faktycznych.
Sprawa nie dotyczy przy tym odszkodowania za działkę zajętą pod drogę, nie było to przedmiotem orzekania. Nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających. O naruszeniu przepisów postępowania w niniejszej sprawie nie może też świadczyć brak informacji ze strony organu o terminie do składania wniosków o odszkodowanie. Taki obowiązek dla organów nie wynika z art. 73 przepisów wprowadzających. Należy wyjaśnić, że kwestie związane z wprowadzonym ustawą mechanizmem ustalania odszkodowania za przejęte nieruchomości drogowe były przedmiotem kontroli konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny, który nie stwierdził niezgodności z Konstytucją (wyroki w sprawach P 5/99, SK 11/02, P 33/07, K 20/09). Brak informacji w tej kwestii nie dowodzi naruszenia art. 9 k.p.a.
Nie znajdują także potwierdzenia zarzuty, że w sprawie nie wykazano władania drogą przez podmiot publiczny. Dla spełnienia tej przesłanki istotne jest, aby jednostka samorządu terytorialnego wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, związane z jej utrzymaniem, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami. Jak ustalono, droga zaliczona została do dróg gminnych uchwałą z 21 grudnia 1988 r. W sprawie ustalono, że na podstawie umowy nr 4/OBD-1/84 z 2 maja 1984 r. pomiędzy Urzędem Miasta i Gminy Rabka, a Krakowskim Przedsiębiorstwem Robót Drogowych, wykonano nawierzchnię na drodze R.–O., co potwierdza protokół odbioru wykonanych robót na drodze R.-O. z 30 maja 1984 r., faktury nr 109/10/OBD-1/84 z 31 maja 1984 r. oraz nr 110/11/OBD-1/84 z 31 maja 1984 r. wraz z protokołami odbioru wykonanych robót i kosztorysami wykonawczymi oraz protokół odbioru pogwarancyjnego drogi R.-O. z 8 października 1984 r. Skoro droga publiczna została urządzona, to podmiot publiczny był odpowiedzialny i zobowiązany - w myśl ustawy o drogach publicznych - za prawidłowe utrzymywanie drogi. W tej sytuacji zasadne jest przyjęcie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych.
W tym stanie rzeczy nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 75 § 1 art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 136 k.p.a. , a także art. 6, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.
W tej sytuacji, nie mógł odnieść skutku zarzut niewłaściwego zastosowania art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających, skoro stan faktyczny w zakresie wyznaczonym przesłankami z tego przepisu został prawidłowo ustalony.
Nie daje podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 4 u.d.p. W skardze kasacyjnej nie podano publikatora i nie wskazano, której wersji brzmienia ustawy zarzut dotyczy. Ponieważ ustalenia stanu faktycznego dotyczą w sprawach z art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających stanu na 31 grudnia 1998 r. , dla określenia podmiotu zobowiązanego do utrzymania drogi istotna jest ta data. W brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. (Dz. U. z 1985 r., nr 14, poz. 60 ze zm.) w ustawie o drogach publicznych art. 19 był skreślony, zaś art. 20 dzielił się jedynie na dwa ustępy. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.p. zawierał zaś definicję legalną drogi lub pasa drogowego, zgodnie z którą stanowią one wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Definicja ta nie wyznacza podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie drogi. Niewątpliwie jednak stwierdzenie faktu zajęcia nieruchomości prywatnej pod drogę publiczną nie może skutkować obowiązkiem tej osoby prywatnej utrzymania drogi.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.