I OSK 2119/21

I OSK 2119/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 18/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-10-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych R. R. i J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 18/20 w sprawie ze skarg R. R., W. C. i J. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 listopada 2019 r., znak: WS-VI.7534.3.71.2019.PB w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 13 października 2020 r. II SA/Kr 18/20, oddalił skargi R. R., W. C. i J. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 6 listopada 2019 r. nr WS-VI.7534.3.71.2019.PB w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli R. R., W. C. i J. R., przy czym skarga kasacyjna W. C. została odrzucona.
R. R., zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła mu naruszenie:
1. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 229 i 234 k.p.c., kierując się zasadą zamkniętego materiału dowodowego skarżący podnoszą, że WSA dopuścił się obrazy art. 133 § 1 p.p.s.a. i wskazanych wyżej przepisów proceduralnych, w ten sposób, że wyciągał wnioski z dokumentów, których w aktach nie ma (dotyczące np. lokalizacji alejek rzekomo na działce [...] na podstawie zdjęć lotniczych), a w ten sposób powielił błąd organu, którego decyzję zaskarżono, i samodzielnie także WSA przyjął, że z braku dokumentów w aktach sądowych przed WSA, i z braku dokumentów w aktach sprawy przed organem Wojewodą Małopolskim a to:
- mapy geodezyjnej, a w szczególności mapy synchronizacyjnej zmian gruntowych ujawniającej, gdzie znajduje się granica działki, której dotyczy postępowanie, tj. działki [...] obr. [...]. jednostka ewid. Nowa Huta,
- braku ustalenia, w jakiej relacji pozostają granice działki ew. [...] - do granic i oznaczeń ujawnionych na mapie katastralnej parceli gruntowej 1. kat. [...] oraz do obrazu zdjęć lotniczych,
- braku ujawnienia, gdzie znajdują się ścieżki, do których WSA odniósł się w uzasadnieniu wyroku (są poza granicami działki, której dotyczy postępowanie [...]),
- sprzeczności pomiędzy ustaleniami Starosty Krakowskiego (decyzja organu I instancji z 13.03.2019 r. sygn. GN.III.BM.72211-114/04) vide str. 16 akapit 3 m.in. "Przebieg ww. ścieżki nie odpowiada żadnej z alejek zaplanowanych w Projekcie realizacyjnym Parku Kultury i Wypoczynku, a ustaleniami Wojewody Małopolskiego (decyzja organu II instancji z dnia 6.11.2019r. sygn. WSVI.7534.3.71.2019.PB) vide. str. 8 akapit 3 "(...) został zrealizowany cel wywłaszczenia tj. alejki spacerowe (...) na podstawie dokumentacji planistycznej (...) " - z autonomicznymi ustaleniami WSA, że zrealizowano IV etap przez zaniechanie, a to wszystko pozostaje w sprzeczności z bezsporną okolicznością, że działce [...] miał być realizowany wyłącznie IV etap inwestycji, do którego nigdy nie przystąpiono.
Możliwe i dopuszczalne jest wnioskowanie o zrealizowaniu IV etapu inwestycji Park Kultury i Wypoczynku (chociażby przez zaniechanie), które to naruszenie miało wpływ na treść wydanego wyroku poprzez ukształtowanie jego treści, jako oddalającej skargę;
2. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 229 i 234 k.p.c., kierując się zasadą zamkniętego materiału dowodowego skarżący podnoszą, że WSA dopuścił się obrazy art. 133 § 1 p.p.s.a. i wskazanych wyżej przepisów proceduralnych, w ten sposób, że sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym ustalił, że IV etap inwestycji się rozpoczął, czy nawet został zrealizowany (poprzez zaniechanie), niezależnie od granic działek, w sytuacji, gdy prawomocna decyzja z 6.11.2019 r. stwierdza, że nawet nie przystąpiono do realizacji IV etapu inwestycji (niezależnie od lokalizacji elementów IV etapu);
3. art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a to naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz 137 ust. 2 w zakresie subsumpcji prawnej, polegający na tym, że ustalony stan faktyczny (nawet niezależnie od granic działek) został błędnie uznany za odpowiadający hipotetycznemu stanowi faktycznemu, do którego odnosi się norma prawna zawarta w art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), co doprowadziło do odmowy zwrotu nieruchomości, gdy żaden element IV etapu realizacji inwestycji nie został zrealizowany, a tym samym wszystkie nieruchomości i działki ewidencyjne, na których realizowany miał być IV etap podlegają zwrotowi w całości lub w części, odpowiednie do zakresu objęcia planami IV etapu, co stanowi wyraz rażącego naruszenia prawa, podczas realizacji postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;
4. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a to naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 136 ust. 1 u.g.n. w zakresie subsumpcji prawnej, polegający na tym, że ustalony stan faktyczny (niezależnie od granic działek) został błędnie uznany za odpowiadający stanowi prawnemu przewidzianemu w normie prawnej a to art. 136 ust. 1 u.g.n., podczas gdy ani organ ani WSA nie ustalił kiedy rzekomo został zrealizowany cel wywłaszczenia. Tym samym zastosowanie normy prawnej wskazującej na okresy odpowiednie 7 i 10 letnie - nie jest prawidłowe wobec braku w tym zakresie ustaleń faktycznych. Tylko prawidłowe ustalenia faktyczne mogą być podstawą subsumpcji prawnej;
5. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a to naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z treścią decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 7.07.1965 r., a polegającej na pominięciu przez orzekający WSA oraz uprzednio przez organy administracji, że decyzja traciła z mocy prawa moc, jeżeli nie przystąpiono do realizacji inwestycji w okresie bieżącego wieloletniego planu gospodarczego (linia 14 decyzji od dołu) oraz jeżeli w razie nieprzystąpienia do realizacji inwestycji w ciągi 3 lat od daty decyzji (vide linia 10 od dołu decyzji);
6. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a to naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 64 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegający na utrzymywaniu stanu odjęcia własności niezgodnie z przepisami ustawy i odwołującego się do właściwych regulacji krajowych - Protokołu do EKPCz, tj. bez spełnienia przesłanki niezbędności dla celu realizacji interesu publicznego, wobec odstąpienia od realizacji celu wywłaszczeń: a we wskazanym normatywnie okresie 3 lat, a następnie utrzymywani i stanu nie realizacji inwestycji w okresie odpowiednio 7 i 10 lat;
7. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., polegający na tym, że WSA nie skontrolował rzetelnie a jedynie pozornie, czy organ II instancji rozpoznał zarzuty odwołania. W szczególności WSA nie odniósł się do zarzutu niedopuszczalności ustaleń na podstawie zdjęć lotniczych, które obrazują obszar znacząco większy niż działka [...] będąca przedmiotem postępowania, a nadto nie identyfikują miejsca urządzenia ścieżek/alejek względem granic ewidencyjnych działki. W efekcie ustalenia faktyczne mimo dysponowania przez organ II instancji, a także WSA odpowiednim zakresem materiału dowodowego nie zostały dokonane w sposób umożliwiający identyfikację urządzonych obiektów, a WSA odstąpił od zbadania przedmiotowego zakresu ustaleń zarówno w wymiarze lokalizacyjnym, jak i wymiarze czasowym (kiedy nastąpiło urządzenie rzekomych ścieżek/alejek);
8. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie błędu spójności i logiki wyciągania wniosków w obszarze porównania opisu przedmiotu i celu wywłaszczenia oraz sposobu jego realizacji etapami (wybudowanie etc ....) z ustaleniami, które przywołuje WSA (zazielenienie i realizacja przez zaniechanie), które miało wpływ na wynik sprawy poprzez odnowę zwrotu działki ewidencyjnej. Celem wywłaszczenia nie było "wyłączenie możliwości czy też niedopuszczenie do innego zagospodarowania terenu oraz o pozostawienie na nim istniejącego stanu rzeczy" co w sposób rażący usiłuje wmówić stronom WSA (vide str. 9 uzasadnienia wyroku linia 6 od dołu), ale realizacja inwestycji, która podlegała ujawnieniu w zatwierdzonych planach gospodarczych, wymagała projektów oraz nakładów finansowych;
9. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie błędu spójności i logiki wyciągania wniosków, która miała wpływ na wynik sprawy polegający na odmowie zwrotu działki [...], w obszarze w jakim zachodzi sprzeczność pomiędzy decyzjami w sprawie zwrotu działki [...] i odmowy zwrotu działki [...], mimo że w zakresie obu działek ziściły się tożsame przesłanki do zwrotu nieruchomości. WSA w uzasadnieniu na stronie 6 całkowicie bezpodstawnie stwierdza, że na działce [...] cel wywłaszczenia został zrealizowany. Żadna identyfikacja usytuowania alejek na działce [...] nie została przeprowadzona przez WSA ani tym bardziej skonfrontowana ze zdjęciem lotniczym, czy też mapą katastralną, o której mowa wyżej. Zarzuty skargi zostały potraktowane "na okrągło" bez przytoczenia jakiegokolwiek punktu podstawy dowodowej, poza odwołaniem się do dokumentów planistycznych. Istota jednak zarzutu skargi "zbędności dla celów wywłaszczenia" polega na niezrealizowaniu zamierzeń planistycznych, a tym samym mamy do czynienia z argumentem ad absurdum Równocześnie, w decyzji odnoszącej się do działki [...] (niezależnie od jej granic), stwierdzono brak realizacji IV etapu tej samej inwestycji.
Nade wszystko skarżący zarzucili niewłaściwą wykładnię przesłanki celu wywłaszczenia oraz brak holistycznego spojrzenia na sposób przeprowadzenia inwestycji w postaci budowy Parku Kultury i Wypoczynku. W szczególności WSA a uprzednio Wojewoda Małopolski tworzą nową kategorię celów wywłaszczenia polegających na wyłączeniu terenu i zaniechaniu jakichkolwiek działań jako formy realizacji celu wywłaszczenia/inwestycji. Taka interpretacja powoduje, że prawo własności może zostać odjęte każdej osobie a władza publiczna będzie przez dowolny okres trwała w zaniechaniu. Artykuł 136 u.g.n. traci jakikolwiek logiczny sens, skoro realizacja celu wywłaszczenia wskazanego jako inwestycja (objęta procedura planistyczną i projektową) - polega na zaniechaniu.
W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który go wydał i o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Jednobrzmiącą, w warstwie zarzutów, do wyżej przytoczonych, skargę kasacyjną wniosła także J. R., zaskarżając wyrok w całości. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie powiela już zarzutów tej skargi kasacyjnej. J. R. wniosła o to, aby przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, na zasadzie art. 179a p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżony wyrok oraz ponownie rozpoznała sprawę połączywszy ją uprzednio na zasadzie art. 111 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. z postępowaniem toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pod sygn. akt: II SA/Kr 712/21. Jeśli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uzna za zasadne uchylenie zaskarżonego wyroku oraz ponowne rozpoznanie sprawy w połączenie ze sprawą II SA/Kr 712/21 i przekaże sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wówczas wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który go wydał i o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skarg kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w nich zarzutów. Rozpatrywane pod tym kątem skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie natomiast konstrukcja zarzutów obydwu skarg kasacyjnych powoduje, że muszą one być rozpoznane łącznie.
Przesądzająca dla oceny zarzutów obydwu skarg kasacyjnych była ich konstrukcja oraz fakt, że gramatyczna treść zarzutów rozmijała się z powołanymi w nich normami prawnymi.
Po pierwsze zauważyć należy, że art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyraża, na jakich podstawach może być oparta skarga kasacyjna. Pojęcie to (podstawy kasacyjne) jest określane jako "uchybienia (naruszenia prawa), które skarżący może powołać w tym środku zaskarżenia" (por. G. Rząsa, Nieważność postępowania sądowoadministra- cyjnego, jako podstawa skargi kasacyjnej, Warszawa 2011, str. 67). Norma zawarta w tych przepisach adresowana jest w pierwszej kolejności do skarżącego kasacyjnie, a nie do Sądu I instancji, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny, jeśli nie weryfikuje swojego stanowiska w trybie art. 179a p.p.s.a. lub nie odrzuca skargi kasacyjnej, zasadniczo nie stosuje art. 174 p.p.s.a. W tym znaczeniu w żaden sposób nie może go naruszyć. Wszelkie więc zarzuty oparte wyłącznie na art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a. nie mogły być skuteczne.
Po wtóre, w zarzutach nr 1 i 2 skarg kasacyjnych (w takim ujęciu, jak wyżej), kwestionowana jest poprawność ustaleń faktycznych lub ocena zgromadzonych dokumentów, ale powołane tam (obok art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przepisy nie odnoszą się do tych zagadnień. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli polega ona na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z 28.05.2025 r. I OSK 1412/24, LEX nr 3880193), co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Z treści tych dwóch zarzutów nie wynika, aby Sąd I instancji nie dysponował całością akt sprawy lub pominął przy orzekaniu ich część. Ponadto, "Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Powyższe sprowadza się do stwierdzenia, że zasadniczo art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy" (wyrok NSA z 14.05.2025 r. III FSK 173/24, LEX nr 3862309). Pamiętać również należy, że "Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z 23.01.2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008/2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z 26.10.2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1, poz. 1, s. 29 uzasadnienia)" (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 133). Zatem w głównej mierze, oprócz właściwie przywołanej normy odniesienia (np. art. 151 p.p.s.a.), zarzut dotyczący poprawność ustaleń faktycznych lub oceny zgromadzonych przez organ dokumentów powinien opierać się na odpowiednich normach dopełnienia (np. art. 77 § 1 lub art. 80 k.p.a.), czego w tej sprawie zabrakło. Zauważyć też należy, dla przykładu, w odniesieniu choćby do zarzutu braku ustalenia, w jakiej relacji pozostają granice działki ew. [...] - do granic i oznaczeń ujawnionych na mapie katastralnej parceli gruntowej 1. kat. [...] oraz do obrazu ze zdjęć lotniczych, że zdjęcia lotnicze z naniesionymi granicami działki znajdują się w aktach sprawy. Kwestionowana jest natomiast poprawność tej synchronizacji, czego nie można skutecznie dokonać w oparciu o zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Jeśli dowód, w oparciu o który organ dokonał pewnych ustaleń, akceptowanych przez Sąd I instancji, znajduje się w aktach sprawy, to jego ocena, czy też ocena poprawności ustaleń poczynionych na jego podstawie nie może odbyć się w trybie art. 133 § 1 p.p.s.a.
Natomiast, zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a. "Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego." Uzupełniającego postępowania dowodowego, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd I instancji nie przeprowadzał, a więc § 5 tego przepisu nie miał w sprawie zastosowania. "Zarzut oparty na art. 106 § 5 p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury cywilnej, regulującymi zasady prowadzenia postępowania dowodowego, może być przedmiotem zarzutu kasacyjnego ale tylko wtedy, gdy Sąd I instancji dopuści dowód uzupełniający w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a." (wyrok NSA z 7.05.2024 r., I OSK 638/21, LEX nr 3724798), co w tej sprawie nie miało miejsca.
Jeśli zatem ustalenia faktyczne poczynione przez organ i akceptowane przez Sąd I instancji, nie zostały skutecznie podważone, a w konsekwencji również ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, to nie mogły odnieść skutku także zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), odnoszące się do art. 136 ust. 1 i art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.g.n. Natomiast o zbędności na cel wywłaszczenia, jako przesłance zwrotu, stanowi art. 136 ust. 3 u.g.n., który nie został w skardze kasacyjnej powołany. Tym niemniej, "Roszczenie o zwrot nieruchomości uregulowane art. 136 i art. 137 u.g.n. oparte jest na ustaleniu braku realizacji celu wywłaszczenia. Normatywnym warunkiem skutecznego dochodzenia tego roszczenia jest zatem ustalenie, czy zaistniały na nieruchomości wywłaszczonej stan faktyczny stanowi realizację celu wywłaszczenia wynikającego z aktu wywłaszczeniowego oraz z dokumentów przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu" (wyrok NSA z 26.06.2024 r., I OSK 1210/20, LEX nr 3759966). Jeśli ustalenia w tym przedmiocie nie zostały skutecznie podważone, to zarzuty oparte na tych przepisach nie mogły być skuteczne, także w świetle art. 64 Konstytucji RP (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu) oraz art. 1 Protokołu 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Pamiętać też należy, że Trybunału Konstytucyjnego wyrokiem z 13 marca 2014 r. P 38/11 (OTK-A 2014/3/31), uznał, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym rozstrzygnięto kwestię dopuszczalności stosowania terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n. do nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. uznając, że oceny dotychczasowego wykorzystania tych nieruchomości i zrealizowania celu wywłaszczenia przed 22 września 2004 r., należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Powoływanie się zatem na terminy realizacji celu wywłaszczenia z art. 137 ust. 1 u.g.n., gdy do wywłaszczenia doszło w 1970 r., również nie mogło być skuteczne, gdy z niepodważonych ustaleń faktycznych wynikało, że w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z treścią decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 7.07.1965 r., a polegający na pominięciu, że wskazana decyzja utraciła z mocy prawa moc, zauważyć należy, że okoliczność ta miałaby ewentualnie znaczenie, gdyby chodziło o stwierdzenie nieważności aktu wywłaszczenia (niezbędność na cel wywłaszczenia), z czym w tej sprawie nie mieliśmy do czynienia (choćby z tego względu, że do przejęcia nieruchomości doszło na podstawie umowy, a nie decyzji administracyjnej). Nie miało to natomiast żadnego wpływu na ocenę roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. "Zarówno art. 136, jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa (umowa sprzedaży) i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia" (wyrok WSA w Poznaniu z 17.04.2025 r. IV SA/Po 28/25, LEX nr 3860201). Z tezą ujętą w tym wyroku należy się zgodzić, a ponieważ cel wywłaszczenia został wskazany w umowie z 3 kwietnia 1970 r., to również ten zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargi kasacyjne.