I OSK 203/06

I OSK 203/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący/
Zbigniew Rausz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 927/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-09-29
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Zbigniew Rausz (spr.) Jan Paweł Tarno Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 8 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 927/05 w sprawie ze skargi E. G. i J. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy S. na rzecz E. G. i J. Z. solidarnie kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku J. Z. i E. G. o wydanie decyzji stwierdzającej, że grunty o powierzchni 31,8930 ha położone na terenie miasta S., stanowiące część przejętego na cele reformy rolnej byłego majątku "S." o powierzchni 1745,95 ha, nie podpadały pod działanie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej:
- stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa Nr [...] z dnia 27 listopada 1959r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 5 sierpnia 1958 r. o przejęciu na cele reformy nieruchomości ziemskiej pn. "S." o obszarze 1745,95 ha, stanowiącej byłą własność K. Z., w części dotyczącej gruntów o powierzchni 0,5567 ha oznaczonych według aktualnego stanu ewidencji gruntów działką nr 1045/3 oraz - odmówił stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych orzeczeń w odniesieniu do pozostałej części wnioskowanych gruntów o powierzchni 31,3363 ha, wchodzących w skład przejętej na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskiej pn. "S." o ogólnym obszarze 1745,95 ha.
O stwierdzenie nieważności wyżej wymienionych orzeczeń, w części dotyczącej gruntów położonych w granicach miasta S., jako przejętych z naruszeniem przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wystąpili spadkobiercy K. Z.: J. Z. i E. G. We wnioskach z dnia 17 i 21 października 2003 r. podnieśli, że część gruntów majątku "S." położonych na terenie miasta S. nie podlegała działaniom przepisu dekretu z uwagi na ich miejski charakter.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...], utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał dotychczasowe argumenty, że grunty położone w granicach administracyjnych miasta S. stanowiły nieruchomości o charakterze rolnym. Zdaniem organu nie samo położenie nieruchomości stanowi o jej charakterze, ale głównie to, że jest lub może być wykorzystana na cele wytwórczości rolnej nawet jeśli przejściowo grunty te nie są uprawiane rolniczo.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] wnieśli J. Z. i E. G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie normy przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, co jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a nadto naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że przedmiotem sprawy jest ustalenie czy sporna część nieruchomości o powierzchni 31,8930 ha gruntów miejskich, 7480 m2 gruntu po fabryce sukna oraz położony w granicach administracyjnych miasta S. dom mieszkalny K. Z. oraz część południowo-wschodnia budynku poklasztornego, przejęte na cele reformy rolnej wraz z resztą majątku rodziny Z., była również "nieruchomością ziemską " w rozumieniu art. 2 ust. 1 cyt. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą zważył, iż zasadą jest, że granice postępowania nieważnościowego zakreśla wniosek strony. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie można odmówić racji skarżącym, o ile zarzucają naruszenie art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie przez to, że nie wyjaśnia podjętego rozstrzygnięcia. Zawiera ogólne stwierdzenia bez analizy zebranego materiału dowodowego.
Uznając, że teren pofabryczny stanowi działkę nr 1045/3 o pow. 0,5589 ha organ nie wyjaśnił na czym to ustalenie oparł, zwłaszcza że z pisma z 20 sierpnia 1958 r. [...] Zakładów Przemysłu Włókienniczego (na które powoływali się skarżący) wynika, że nieruchomość pofabryczna położona w S. przy ul. [...] przekazana im protokołem z 14 czerwca 1946 r. stanowiła budynki wraz z placem o powierzchni 7480 m2, a według opracowania geodezyjno-prawnego z czerwca 2002 r. powierzchnię łączną byłej fabryki biegły określił na 0,9354.
Niezależnie od powyższego kwestią istotną w sprawie jest rozumienie pojęcia "nieruchomość ziemska", użytego w dekrecie z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ani dekret, ani akty wykonawcze do niego, nie definiują tego pojęcia. W orzecznictwie sądowym odwoływano się głównie do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19.09.1990 r. TKW 3/89 OTK 1990/1/26. Trybunał stanął wówczas na stanowisku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Działki wydzielone przed 1 września 1939 r. przez właściciela na potrzeby budownictwa mieszkaniowego z obszaru nieruchomości ziemskiej poprzez przedstawienie projektu parcelacji i zatwierdzenie tego projektu, w dniu wejścia w życie dekretu, stanowiły według Trybunału odrębny od nieruchomości ziemskich przedmiot własności niepodlegający przejęciu przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Z dniem wejścia w życie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, z dnia 6 kwietnia 1997 r. zgodnie z art. 239 § 3 tej Konstytucji uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia wykładni ustaw utraciły moc powszechnie obowiązującą. Nie oznacza to jednak, że nie można odwoływać się do tych uchwał dokonując wykładni. Sąd podzielił stanowisko Trybunału. Stanowisko to nie jest też kwestionowane przez organ.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ sięgnął do uchwały Trybunału interpretując pojęcie "nieruchomość ziemska" i nie może to być ocenione jako błąd. Zawartego w skardze stanowiska skarżących, że dokonując wykładni tego pojęcia zawartego w dekrecie należy przyjąć definicję nieruchomości ziemskiej zawartą w przepisach wykonawczych o stosowaniu Rozporządzenia Tymczasowego Rady Ministrów normującego przenoszenie własności nieruchomości ziemskich z dnia 1.09.1919 r. (M.P. Nr 206 z dnia 13.09.1919 r.) nie można podzielić. Definicja tam zamieszczona określająca, że za nieruchomości ziemskie należy uznać nieruchomości, położone poza obrębem miasta odnosi się ściśle do rozporządzenia Tymczasowego Rady Ministrów z dnia 1.09.1919 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 428), co wynika z jej brzmienia. Nie może mieć zastosowania do dekretu i z tego względu, że dekret nie odsyła do przepisów z 1919 r. i został wydany wiele lat później w zupełnie innych warunkach. Strona skarżąca za istotny przyjmuje fakt, że sporne nieruchomości były położone w granicach administracyjnych miasta S. przez co jej zdaniem stanowiły nieruchomości o charakterze miejskim, a nie ziemskim.
Z samego faktu położenia nieruchomości w granicach miasta nie można wyciągać wniosku o ich miejskim charakterze. Akty prawne z okresu międzywojennego tj. ustawa z dnia 26 września 1922 r. (Dz.U. RP Nr 89, poz. 812) oraz ustawa z dnia 29 kwietnia 1925 r. (Dz. U. RP Nr 5, poz. 346) o rozbudowie miast wyraźnie stanowią o nieruchomościach ziemskich położonych w obrębie miast. Do tych nieruchomości miały zastosowanie przepisy o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. RP z 1920 r. Nr 70, poz. 462), jak również przepisy Rozporządzenia Tymczasowego Rady Ministrów o przenoszeniu własności nieruchomości ziemskich z dnia 1.09.1919 r., jeżeli ich ogólny obszar przekraczał 23 ha. Ustawy przewidywały swobodę w dobrowolnym obrocie ziemią i dobrowolną parcelację gruntów w obrębie miast przy czym parcelacja nie mogła naruszać planów regulacyjnych. Stąd konieczne było zezwolenie na parcelacyjny podział nieruchomości. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 kwietnia 1927 r. o rozbudowie miast w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 1936 r. (Dz. U. R P z 1936 r. Nr 10, poz. 107) uchyliło ustawę z dnia 29 kwietnia 1925 r. o rozbudowie miast. W art. 20 wprowadziło nową regulację prawną w odniesieniu do nieruchomości ziemskich położonych w granicach administracyjnych miast. Według tego przepisu do nieruchomości ziemskich w obrębie miast nie stosuje się Rozporządzenia Tymczasowego Rady Ministrów z dnia 1.09.1919 r. o przenoszeniu własności nieruchomości ziemskich, a podział takich nieruchomości może nastąpić tylko na podstawie planu podziałowego zatwierdzonego przez zarząd miejski.
Według art. 2 ust. 2 dekretu o reformie rolnej stan prawny nieruchomości ziemskich podlega ocenie na dzień 1 września 1939 r. Skarżący w toku postępowania administracyjnego i w skardze do Sądu podnoszą, że część majątku ziemskiego "S." oznaczona jako S. B położona w granicach miasta była objęta zatwierdzonym planem parcelacji na działki budowlane, który to plan został sporządzony w 1922 r. przez geodetę B. i według tego planu właściciel dokonywał zbycia działek i placów. Obrót gruntami (sprzedaż, darowizna) pomiędzy 1922 a 1935 rokiem potwierdzają zapisy w repertorium notariusza B. U. oraz zachowane akty notarialne, które jak twierdzą skarżący odwołują się do planu B. Plan majątku S. B wykonany w latach 1936/37 - dla celów klasyfikacji gruntów do wymiaru podatku gruntowego uwidacznia granice działek. Skarżący mają rację twierdząc, że organ rozpoznający sprawę miał obowiązek rozważyć całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wskazywane przez nich dowody. Ograniczył się natomiast do stwierdzenia, że brak jest dowodów, że sporne nieruchomości były objęte planem parcelacji na działki budowlane, zatwierdzonym przez właściwy organ, bez analizy zebranych dowodów.
Sąd stwierdził, iż wobec tego, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja tego organu zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, 77, 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, dlatego decyzje te nie mogły się ostać w obrocie prawnym.
Z uwagi na to, że kwestionowane przez strony orzeczenie Ministra Rolnictwa z 27 listopada 1959 r. oparte było na § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien, zdaniem Sądu, ustalić czy zostało ono wydane na wniosek strony zainteresowanej, czy też z urzędu i czy doszło w tym zakresie do naruszenia prawa. Powinien też organ w sposób jednoznaczny ustalić zakres żądań skarżących z uwagi na pismo ich pełnomocnika z 14 stycznia 2004 r., a następnie po rozważeniu wszystkich zebranych w sprawie w tym okoliczności podnoszonych przez skarżących zająć stanowisko, czy sporne nieruchomości utraciły charakter ziemski przed 1 września 1939 r. i czy w związku z tym nie podlegały przejęciu przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. c dekretu. Zwrócił też uwagę Sąd, że w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku przez NSA z 11 maja 2001 r. sygn. akt IV SA 1771/00 Sąd ten wskazał na potrzebę ustalenia ewentualnego związku funkcjonalnego pomiędzy spornymi nieruchomościami, a pozostałą częścią majątku użytkowaną rolniczo. Chodzi tu o zespół pałacowo-parkowy, zabudowania poklasztorne i tzw. biały dworek.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. złożył uczestnik postępowania Gmina S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zmianę skarżonego wyroku w ten sposób, że oddala się skargę złożoną przez skarżących, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik skarżącej zarzucił wyrokowi:
- naruszenie art. 2 ust.1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) poprzez przyjęcie, mimo należycie przeprowadzonego pierwszoinstancyjnego postępowania dowodowego, iż nieruchomości o obszarze 31,8930 ha będące częścią majątku pn. S. położone w S., przejęte na cele reformy nie stanowiły nieruchomości ziemskiej,
- naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) poprzez przyjęcie, iż orzeczenie, iż nieruchomość ziemska "S." o ogólnej powierzchni 1745,95 ha, w tym wchodzące w jej skład grunty położone na terenie miasta z uwagi na ich rolniczy charakter, mogło zostać wydane jedynie na wniosek strony.
Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 2 ust. 1 lit.e dekretu z dnia z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolne (Dz.U. Nr 10, poz. 51) stanowił podstawę do przejęcia nieruchomości niezwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na przewidziane ww. aktem cele, jeżeli stanowiły one nieruchomości ziemskie, spełniające określone normy obszarowe. Z należycie, zdaniem uczestnika, przeprowadzonego pierwszoinstancyjnego postępowania dowodowego, wynika iż nieruchomości o obszarze 31,8930 ha położone w S. przejęte w ww trybie stanowiły cześć nieruchomości ziemskiej. Miejski charakter gruntów zdeterminowany ich położeniem w granicach miast nie przesądza o wyłączeniu nieruchomości spod działania dekretu, bowiem decydującym jest fakt, iż sporna nieruchomość miała cechy rolnicze. Faktu powyższego nie może zmieniać okoliczność rozdysponowywania przez byłych właścicieli nieruchomości jako parcel budowlanych. Status rolniczy spornych nieruchomości potwierdza także orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 25.10.1938 r. nr [...], oraz skarga K. Z. do Najwyższego Trybunału Administracyjnego (w załączeniu). Działki te mogły być zatem i były wykorzystywane na prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Sporne działki nie były przedmiotem parcelacji, do skuteczności której niezbędne było uzyskanie każdorazowego zezwolenia właściwego okręgowego urzędu ziemskiego i zatwierdzenie projektu parcelacji przez prezesa tego urzędu, a także zatwierdzenie wykazu nabywców przez prezesa okręgowego urzędu ziemskiego. Parcelacja, czyli wydzielenie działek na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, co pozwoliłoby na wyłączenie spod działania dekretu tychże nieruchomości, winna mieć miejsce przed 1 wrześniem 1939r. (tak, TK w uchwale z dnia 19.09.1990r. TKW 3/89 OTK 1990/1/26), zaś parcelacja z której skutki prawne wywodzą skarżący miała miejsce w 1945 r.
Norma § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) w zw. z § 6 ww. rozporządzenia nie przewiduje wprost, iż orzeczenie o podleganiu nieruchomości dekretowi może odbyć się wyłącznie w drodze postępowania administracyjnego aktywowanego wnioskiem właściciela, jako strony.
Odpowiedź na skargę kasacyjna złożył pełnomocnik E. G. i J. Z. wnosząc o jej odrzucenie jako niespełniającej wymogów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga bowiem nie zawiera podstaw kasacji oraz ich uzasadnienia. Skarżący w żadnym wypadku nie wykazał na czym miałoby polegać naruszenie prawa materialnego, a samo wskazanie przepisu prawa materialnego nie jest podstawą kasacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Gminę S. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2005 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Za chybiony uznać należy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez zaskarżony wyrok art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, mimo – zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną – należycie przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, iż nieruchomości o obszarze 31.8930 ha będące częścią majątku "S." położone w S. przejęte na cele reformy nie stanowiły nieruchomości ziemskiej. Otóż zarzut taki wobec treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest absolutnie nieuprawniony. Sąd wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie przesądził o tym, że sporne nieruchomości nie stanowiły nieruchomości ziemskiej w rozumieniu ww. dekretu i tym samym nie podlegały jego przepisom. Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji – w którym przesądzono, iż wnioskowane do zwrotu nieruchomości z przejętego na potrzeby reformy rolnej majątku "S." podpadały z uwagi na ich charakter pod postanowienia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej – nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Stanowisko Sądu I instancji w tym względzie należy podzielić. Organ bowiem przyjął po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, że sporne nieruchomości z uwagi na ich "ziemski charakter" podlegały przepisom omawianego dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej: z tym, że w dojściu do takiego wniosku pominął i nie przeanalizował argumentów i dowodów przedstawionych w toku tego postępowania przez ubiegających się o wyłączenie przedmiotowych nieruchomości spod przepisów o reformie rolnej, następców prawnych byłego właściciela majątku "S." K. Z. Nie można tym samym bez odniesienia się również do twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę postępowania administracyjnego – jak to nakazuje art. 80 kpa – przyjąć za uzasadnione, że wzmiankowane nieruchomości podlegały przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z uzasadnienia decyzji musi wyraźnie wynikać dlaczego – z jakich przyczyn – organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom i twierdzeniom przedstawionym przez stronę. Zatem wbrew temu co twierdzi wnosząca skargę kasacyjną Gmina S. postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie nie zostało przez organ administracji publicznej przeprowadzone należycie. Do tego zwrócić należy uwagę, że w aktach administracyjnych przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą kasacyjną brak jest w zasadzie poza dokumentacją przedłożoną organowi przez wnioskodawców dokumentów źródłowych dotyczących przeprowadzonego w latach 1958-1959 postępowania a związanych z objęciem majątku "S." działaniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, które pozwoliłyby prześledzić i ocenić tok rozumowania organu orzekającego w tej sprawie. Przypomnieć zaś należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu ... Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Nie można też podzielić stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że "status rolniczy spornych nieruchomości – a co za tym idzie podleganie ich przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej – potwierdza także orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 25 października 1938 r. nr [...]" oraz skarga K. Z. do Najwyższego Trybunału Administracyjnego, które to dokumenty zostały załączone do skargi kasacyjnej. Orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...], o którym wyżej mowa uchylające orzeczenie Starosty Powiatowego w [...] z 4 kwietnia 1938 r. Nr [...] i przekazujące mu sprawę do ponownego rozpoznania wcale tego faktu nie potwierdza. Organ w tym zakresie nic nie ustalił uchylając orzeczenie Starosty z innych niż charakter gruntów przyczyn.
W skardze na powyższe orzeczenie do Najwyższego Trybunału Administracyjnego w Warszawie K. Z. kwestionuje je zarzucając brak jakichkolwiek ustaleń, które dawały podstawę do uchylenia orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] bowiem skargę odwoławczą i wyjaśnienia pełnomocników (które co do charakteru nieruchomości – budowlane czy rolne – położonych w mieście S., a należących do K. Z. były między stronami postępowania sporne) trudno – jego zdaniem – uznać za materiał dowodowy.
Uszło też uwadze wnoszącej skargę kasacyjną Gminy S.l, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnięcie zaskarżonego wyroku oparł na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który ma zastosowanie wówczas gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekając w tym trybie Sąd I instancji wskazał na braki postępowania administracyjnego, które nie pozwoliły mu podzielić stanowiska wyrażonego przez organ w zaskarżonej decyzji. Jak już zaznaczono Sąd nie przesądził natomiast o tym, że przedmiotowe nieruchomości nie stanowiły nieruchomości ziemskiej i tym samym wyłączone były spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tę kwestię jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku winien rozstrzygnąć organ, a jego decyzja musi być wypadkową analizy całego – a nie wybiórczo – zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd I instancji § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez przyjęcie, iż postępowanie w tym trybie może być przez organ administracyjny prowadzone tylko na wniosek. Analiza przepisów powołanego rozporządzenia wskazuje, że przepis § 5 musi być stosowany w ścisłym związku z § 6. To zaś oznacza, że postępowanie w trybie zakreślonym cyt. § 5 musi być prowadzone przez organ na wniosek osoby zainteresowanej, a nie z urzędu. Orzekanie na podstawie § 5 rozporządzenia o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, nie było regułą, czy też wymogiem formalnym w każdej sprawie. Tryb ten był uruchomiony w przypadkach spornych, kiedy właściciel nieruchomości uważał, że jego nieruchomość z takich czy innych względów nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i w związku z tym powinna być wyłączona spod tego przepisu, czyli nie powinna podlegać przejęciu na cele reformy rolnej w całości bądź w części. W tej sprawie można przypuszczać, że postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa z 27 listopada 1959 r. zostało wszczęte na wniosek K. Z. Świadczyć o tym może znajdujące się w aktach pismo E. G. z 12 września 2004 r. skierowane do Premiera prof. Marka Belki. Faktu tego Sąd nie mógł jednak potwierdzić z uwagi na – jak wyżej zaznaczono – brak dokumentacji źródłowej dotyczącej toczącego się w latach pięćdziesiątych postępowania. Kwestię tę wyjaśnić winien zatem organ administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W świetle powyższego skargi kasacyjnej Gminy S. nie można uznać za zasadną i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ją oddalić.