I OSK 2029/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę drogi krajowej. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w którym kilkukrotnie uchylano decyzje Wojewody Małopolskiego, Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 13 marca 2024 r. uchylił decyzję Wojewody z 6 lipca 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając operat szacunkowy sporządzony przez biegłą M.P. za wadliwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 czerwca 2024 r. oddalił sprzeciw S.B. od tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną S.B., uchylił wyrok WSA i zaskarżoną decyzję Ministra. Sąd kasacyjny uznał, że choć operat szacunkowy był wadliwy, Minister błędnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zamiast tego, organ odwoławczy powinien był samodzielnie uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a., a następnie orzec co do istoty sprawy. NSA podkreślił, że ocena operatu szacunkowego przez organ administracji jest dopuszczalna, jeśli wykaże się naruszenie prawa lub ewidentne błędy, a w tym przypadku błędy w operacie dotyczyły stanu i sposobu użytkowania nieruchomości, co miało istotny wpływ na ustalenie jej wartości. Sąd kasacyjny uchylił decyzję Ministra i nakazał mu samodzielne uzupełnienie postępowania dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze oraz oceny operatu szacunkowego przez organy administracji i sądy administracyjne w sprawach o odszkodowanie za wywłaszczenie.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy ma możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego, a nie tylko uchylenia decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.), jeśli organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 k.p.a., jeśli organ pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy lub nie zgromadził pełnego materiału dowodowego. Jednakże, jeśli organ odwoławczy może samodzielnie uzupełnić postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.), powinien to zrobić, a dopiero w ostateczności uchylić decyzję.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Minister błędnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ mógł samodzielnie uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a., zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji. Wadliwość operatu szacunkowego nie zawsze uzasadnia przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli organ odwoławczy może sam przeprowadzić niezbędne czynności dowodowe.
Jaka jest dopuszczalna rola organu administracji w ocenie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ administracji może ocenić operat szacunkowy pod względem formalnym i dowodowym, badać jego spójność, logikę, zupełność i nieścisłości. Może zakwestionować operat, jeśli wykaże naruszenie prawa lub ewidentne błędy wpływające na wartość nieruchomości, ale nie może zastępować rzeczoznawcy w wyborze metody szacowania czy ocenie stanu technicznego bez podstaw.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że choć wybór metody szacowania należy do rzeczoznawcy, organ ma obowiązek ocenić, czy operat zawiera błędy lub nieścisłości, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. W tym przypadku organ odwoławczy prawidłowo wskazał na błędy w ustaleniu stanu i sposobu użytkowania nieruchomości, które miały wpływ na wartość.
Czy organ odwoławczy może samodzielnie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w tym zlecić sporządzenie nowego operatu szacunkowego, w ramach uzupełnienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a., w tym zlecić sporządzenie nowego operatu szacunkowego, jeśli uzna to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Nie narusza to zasady dwuinstancyjności, zwłaszcza gdy materiał dowodowy jest obszerny.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że sporządzenie nowego operatu szacunkowego w postępowaniu odwoławczym jest dopuszczalne i mieści się w zakresie art. 136 k.p.a., szczególnie gdy poprzednie operaty budziły wątpliwości. Pozwala to na uniknięcie zbędnego powtarzania postępowania przez organ pierwszej instancji.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 136
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
u.g.n. art. 4 § pkt 17
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definicja stanu nieruchomości.
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustalenie wysokości odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego.
u.g.n. art. 156 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Forma operatu szacunkowego.
rozporządzenie o wycenie art. 3 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Określanie wartości nieruchomości poprzedza analiza rynku.
rozporządzenie o wycenie art. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Znajomość dochodu uzyskiwanego lub możliwego do uzyskania z nieruchomości przy stosowaniu podejścia dochodowego.
rozporządzenie o wycenie art. 7 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Stosowanie metody inwestycyjnej przy wycenie nieruchomości przynoszących lub mogących przynosić dochód z czynszów najmu lub dzierżawy.
rozporządzenie o wycenie art. 56 § ust. 1 pkt 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
W operacie szacunkowym przedstawia się sposób dokonania wyceny nieruchomości, w tym analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość operatu szacunkowego jako dowodu w sprawie. • Niewłaściwe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące legalności rozbiórki budynków. • Argumenty skarżącego dotyczące kompetencji organu do oceny operatu szacunkowego.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji tylko wyjątkowo, a więc wówczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 k.p.a.). • Organ administracji może, jest wręcz do tego obowiązany i jako jedyny podmiot uprawniony do oceny dowodu oraz dążenia do wyjaśnienia, czy operat nie zawiera błędów lub stwierdzeń nieodpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy. • Operat szacunkowy winien zawierać precyzyjne informacje na temat powodów, dla których do porównania przyjęto te, a nie inne nieruchomości będące w obrocie na określonym obszarze.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze oraz oceny operatu szacunkowego przez organy administracji i sądy administracyjne w sprawach o odszkodowanie za wywłaszczenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy ma możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego, a nie tylko uchylenia decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, z licznymi zwrotami akcji i skomplikowaną analizą techniczną operatu szacunkowego. Pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych w sprawach majątkowych.
“Wieloletnia batalia o odszkodowanie za wywłaszczenie: NSA koryguje błędy organów administracji.”
Dane finansowe
WPS: 3 328 043 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.