I OSK 2029/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję Wojewody odmawiającą przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarga kasacyjna opierała się na zarzutach naruszenia prawa materialnego (art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn) i przepisów postępowania (art. 153 ppsa). Wojewoda twierdził, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie stanowi samodzielnej podstawy przyznawania odszkodowań. NSA oddalił skargę, podkreślając, że Sąd I instancji był związany wykładnią prawa wyrażoną w wyroku NSA z 2020 r. (I OSK 3326/19). W tym wyroku NSA uznał, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za wywłaszczenia dokonane na podstawie starszych przepisów (np. art. 11 ustawy z 1958 r.), jeśli odszkodowanie nie zostało ustalone w przeszłości. Sąd podkreślił, że przymusowy charakter pozbawienia prawa do nieruchomości na podstawie art. 11 ustawy z 1958 r. wpisuje się w instytucję wywłaszczenia, a odmowa przyznania odszkodowania naruszałaby zasady konstytucyjne. NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 153 ppsa, związany wcześniejszym orzeczeniem NSA, i oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na podstawie przepisów sprzed 1998 r., gdy odszkodowanie nie zostało wypłacone, a także interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn.
Stosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, pod warunkiem, że odszkodowanie nie zostało ustalone i wypłacone.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną podstawę do przyznawania odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na podstawie przepisów wcześniejszych, jeśli odszkodowanie nie zostało ustalone w przeszłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za wywłaszczenia dokonane na podstawie przepisów sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli odszkodowanie nie zostało ustalone w przeszłości.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn ma charakter retrospektywny i umożliwia dochodzenie odszkodowania za wywłaszczenia dokonane bez jego ustalenia w przeszłości, zgodnie z wcześniejszym orzecznictwem NSA (I OSK 3326/19) i zasadami konstytucyjnymi.
Czy Sąd I instancji był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku NSA z dnia 21 lipca 2020 r. (I OSK 3326/19)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd I instancji był związany wykładnią prawa określoną w wyroku kasacyjnym Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 153 ppsa, sąd administracyjny jest związany wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu wyższej instancji. WSA prawidłowo zastosował się do wskazań NSA z wyroku I OSK 3326/19.
Przepisy (8)
Główne
utbdj art. 11
Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach
Przejście gruntów na własność Państwa następowało bez odszkodowania, z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej lub jako działki budowlane.
ugn art. 129 § ust. 3 i 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania w przypadkach, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Ma charakter retrospektywny.
Pomocnicze
ppsa art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu wyższej instancji.
ppsa art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
ppsa art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony, sąd który wydał orzeczenie, inne sądy oraz inne organy państwowe.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za wywłaszczenie.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za wywłaszczenia dokonane na podstawie przepisów sprzed 1998 r., jeśli odszkodowanie nie zostało ustalone w przeszłości. • Sąd I instancji był związany wykładnią prawa wyrażoną w wyroku NSA I OSK 3326/19. • Przymusowy charakter pozbawienia prawa do nieruchomości na podstawie art. 11 ustawy z 1958 r. wpisuje się w instytucję wywłaszczenia.
Odrzucone argumenty
Art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie stanowi samodzielnej podstawy przyznawania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. • WSA błędnie rozszerzył zakres oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku I OSK 3326/19.
Godne uwagi sformułowania
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania • Sąd I instancji pozostawał związany wykładnią prawa określoną w wyroku kasacyjnym Naczelnego Sądu Administracyjnego • art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone • przymusowy charakter pozbawienia prawa do nieruchomości na podstawie art. 11 ustawy nie budzi wątpliwości i wpisuje się w instytucję wywłaszczenia • odmowa zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn byłaby w tym przypadku zbyt rygorystyczna i rażąco naruszająca normę z art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 2, i art. 2 Konstytucji RP
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kremer
członek
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na podstawie przepisów sprzed 1998 r., gdy odszkodowanie nie zostało wypłacone, a także interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn."
Ograniczenia: Stosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, pod warunkiem, że odszkodowanie nie zostało ustalone i wypłacone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z odszkodowaniami za wywłaszczenia sprzed lat, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy można dostać odszkodowanie za wywłaszczenie sprzed dekad?”
Dane finansowe
WPS: 714 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.