I OSK 2024/22

I OSK 2024/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 108/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
art. 30
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: Starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 108/22 w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r. nr SKO.AL/4112/98/2021 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kwoty zadłużenia z funduszu alimentacyjnego 1. prostuje oczywistą omyłkę w rubrum zaskarżonego wyroku w ten sposób, że po słowach "z dnia 15 listopada 2021 r. nr" błędny numer decyzji "SKO.Al/4112/98/2021" zastępuje poprawnym numerem "SKO.AL/4112/98/2021"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 108/22 (dalej wyrok III SA/Kr 108/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r. nr SKO.AL/4112/98/2021 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kwoty zadłużenia z Funduszu Alimentacyjnego (k. 24, 40-46 akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiódł M.N. (dalej skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez r.pr. I.C., zaskarżając wyrok III SA/Kr 108/22 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z "2020 r. poz. 374" [winno być "2021 r. poz. 2095" - uw. NSA] ze zm., dalej ustawa z 2 marca 2020 r.) w zw. z art. 90 § 1 ustawy [z dnia 30 sierpnia 2002 r.] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.], (dalej ppsa) w zw. z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej [z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP] przez błędne jego zastosowanie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, mimo że istniała możliwość przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku;
2. art. 91 § 2 w zw. z art. 106 § 2 ppsa oraz art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.], (dalej kpa)] przez niezawiadomienie skarżącego o skierowaniu sprawy na posiedzeni[e] niejawn[e] oraz o terminie posiedzenia niejawnego, wobec czego skarżący nie miał możliwości ustosunkowania się do odpowiedzi organu na złożoną skargę i przedstawienia stanowiska w sprawie na piśmie, wobec czego strona została pozbawiona możności obrony swych praw, czego następstwem jest nieważność postępowania.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; zasądzenie na rzecz pełnomocnika [zwrotu] kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części; rozpoznanie sprawy na rozprawie (k. 62-66 akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Skarżący kasacyjnie zażądał przeprowadzenia rozprawy, przeto skargę kasacyjną rozpoznano na rozprawie (art. 182 § 2 a contrario ppsa).
Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa).
Zarzut naruszenia art. "10" kpa został postawiony niestarannie. Art. 10 kpa składa się z 3 paragrafów, o różnych treściach normatywnych. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 kpa). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (§ 3). Ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, skarżący kasacyjnie nie wskazał, którego z 3 paragrafów art. 10 się dopatruje. Z tego względu zarzut naruszenia art. "10" kpa nie nadawał się do rozpoznania. Przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu administracyjnym i wiąże organy administracji, nie zaś sądy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przepis art. 10 kpa był w postępowaniu sądowoadministracyjnym nierelewantny.
Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarżący oparł skargę kasacyjną wyłącznie na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), nie wiążąc naruszenia przepisów postępowania z normą materialnoprawną.
Zarzuty naruszenia art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) w zw. z art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946) oraz art. 91 § 2 w zw. z art. 106 § 2 ppsa, z uwagi na ich charakter, wymagały łącznego rozpoznania. Zarzuty te okazały się niezasadne.
"Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie" (art. 90 § 1 ppsa). Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że w przepisach szczególnych mogą być ustanowione wyjątki od zasady, zgodnie z którą sprawy rozpoznawane są na posiedzeniach jawnych. W punkcie 1 uchwały z 30 listopada 2020 r. II OPS 6/19 (ONSAiWSA 2021/3/35) i w uzasadnieniu uchwały z 30 listopada 2020 r. II OPS 1/20 (ONSAiWSA 2021/2/20) Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów przyjął, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej z dnia 2 marca 2020 r. należy traktować jako przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m.in., dla ochrony zdrowia. Wprowadzone w ustawie covidowej rozwiązania mające na celu zapobieganie i zwalczanie zakażeń wirusem COVID-19 niewątpliwie służą ochronie zdrowia i życia ludzkiego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto stanowisko, że przewidziane w art. 15zzs4 ustawy covidowej ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych (wyroki NSA z: 24.11.2020 r. II OSK 1305/18; 15.7.2021 r. III OSK 3743/21; 6.12.2022 r. III OSK 1623/21; 12.4.2022 r. II OSK 1652/21, cbosa).
Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi I instancji, że zapadł on w wyniku rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, mimo że istniała możliwość przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a także że skarżący nie został zawiadomiony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne ani o terminie tego posiedzenia, wobec czego nie miał możliwości ustosunkowania się do odpowiedzi organu na złożoną skargę i przedstawienia stanowiska w sprawie na piśmie. Skarżący uznał, że został pozbawiony możności obrony swych praw i podniósł zarzut nieważności postępowania.
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie (art. 90 § 1 ppsa).
W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd (art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r.). W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny mogą przeprowadzić rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r.). Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku ani w siedzibie sądu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania (art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r.).
Mocą art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1090, dalej ustawa z 28 maja 2021 r.) art. 15zzs4 ust. 1-3 ustawy z 2 marca 2020 r. otrzymał następujące brzmienie: W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 1). W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Zgodnie z art. 7 ustawy z 28 maja 2021 r., art. 4 pkt 3 tej ustawy wszedł w życie dnia 11 czerwca 2021 r.- po 14 dniach od ogłoszenia ustawy z 28 maja 2021 r.
W oparciu o art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r., zmieniony art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r., Zastępca Przewodniczącego Wydziału III w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie zarządzeniem z 19 stycznia 2022 r. III SA/Kr 108/22 (k. 8-9, 14-14v akt sądowych) poinformował skarżącego, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (rozprawa zdalna) z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Wskazano, że udział stron w rozprawie będzie możliwy:
- po wskazaniu sądowi adresu elektronicznego zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1-3 ppsa. Korespondencja będzie wówczas doręczana przy wykorzystaniu Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), na warunkach określonych w art. 74a § 3 pkt 1 i 2 ppsa. Szczegółowe informacje dotyczące elektronicznej komunikacji z Sądem udostępniono na stronie internetowej www.krakow.wsa.qov.pl.;
- przez nawiązanie łączności internetowej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jednoczesny przekaz obrazu i dźwięku, za pomocą komunikatora Cisco Webex Meeting (wymagania sprzętowe niezbędne do skorzystania z komunikatora dostępne są na stronie internetowej https://help.webex.com/pl- pl/nki3xrq/Webex-Meetings-Suite-System-Requirements). Szczegółowe informacje umożliwiające dostęp do rozprawy zdalnej za pośrednictwem aplikacji zawarto w instrukcji obsługi systemu umożliwiającego przeprowadzenie rozprawy na odległość zamieszczonej na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego www.nsa.gov.pl - przez użycie urządzenia wyposażonego w kamerę i mikrofon.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie poinformował, że jeżeli którakolwiek ze stron nie będzie miała możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu aplikacji informatycznej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Jednocześnie, Zastępca Przewodniczącego wezwał skarżącego do podania, czy wnosi on o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a jeżeli tak - to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP (jeżeli strona dotychczas takiego adresu nie wskazała) - w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Zawiadomienia i wezwanie doręczono skarżącemu 1 lutego 2022 r. (k. 19-19v akt sądowych).
Pismem z 8 lutego 2022 r. - w odpowiedzi na powyższe wezwanie - skarżący wniósł "o przeprowadzenie rozprawy sądowej w trybie zwykłym", wskazując, że nie ma możliwości technicznych, by uczestniczyć w rozprawie zdalnej i wniósł o doprowadzenie (k. 16, 18 akt sądowych).
Skarżący, przebywający w areszcie śledczym, nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, pozostając przy swoim wniosku o przeprowadzenie rozprawy w trybie zwykłym. Tym samym, zastosowanie znalazł rygor wskazany przez Zastępcę Przewodniczącego w wezwaniu z 19 stycznia 2022 r., polegający na przyjęciu, że skarżący nie miał możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, a w konsekwencji na skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r., zmienionym art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r., Zastępca Przewodniczącego zarządził przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, stwierdziwszy, że przeprowadzenie sprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie było możliwe. Brak takiej możliwości potwierdził sam skarżący pismem z 8 lutego 2022 r. Wbrew twierdzeniu skarżącego Sąd I instancji, po znowelizowaniu art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r., nie miał obowiązku zapewnienia skarżącemu technicznych możliwości uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Stwierdziwszy brak takich możliwości po stronie skarżącego, Zastępca Przewodniczącego miał podstawę prawną do skierowania sprawy na posiedzenie niejawne, co prawidłowo uczynił.
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie (art. 45 ust. 2 Konstytucji RP). Stosownie do art. 176 ust. 2 in fine Konstytucji RP, postępowanie przed sądami określają ustawy i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest - co do zasady - obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sytuacja epidemiczna na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wymusiła wprowadzenie regulacji szczególnych odnoszących się do rozpoznawania spraw sądowych. Potrzeba ta - uwagi na dynamiczne rozprzestrzenianie się wirusa SarsCov2, wywołującego chorobę COVID-19 - związana była z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron. Dlatego ustawodawca uchwalił ustawy z: 2 marca 2020 r. i 28 maja 2021 r., które zawierały, między innymi, regulacje odnośnie do trybów rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne. Przepisy tych ustaw stanowiły przepisy szczególne względem Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jako takie miały pierwszeństwo w stosowaniu. Jednocześnie, miały one charakter bezwzględnie obowiązujący.
Prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Wyjątki od rozpoznania sprawy na rozprawie nie mogą być rozumiane jako sprzeczne z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2. W żadnym razie ograniczenia te, związane z epidemią wirusa SarsCov2, nie świadczą o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń. Nie stanowi jego naruszenia realizacja tego prawa w formie posiedzenia niejawnego wskutek braku możliwości przeprowadzenia rozprawy. Konstytucyjna zasada rozpoznania sprawy na posiedzeniu jawnym (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) została w tym przypadku w pełni legalnie wyłączona ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz ze względu na potrzebę ochrony życia prywatnego stron (art. 45 ust. 2 w zw. z art. 176 ust. 2 in fine Konstytucji RP). Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 91 § 2 ppsa, o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie. Zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni. W myśl art. 106 § 2 ppsa, po złożeniu sprawozdania, strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności. Przytoczone przepisy dotyczą rozpoznania sprawy na posiedzeniu jawnym (rozprawie), w związku z czym nie stosuje się ich odnośnie do posiedzeń niejawnych. W konsekwencji, zarzut skarżącego w tym aspekcie, jako bezzasadny, nie mógł być skuteczny.
Mając na uwadze sformułowany przez kasatora zarzut nieważności postępowania w związku z pozbawieniem go obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 ppsa) na skutek rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym i niezawiadomienia go o terminie tego posiedzenia, zwrócić trzeba uwagę, że skarżący miał możliwość swobodnej wypowiedzi w niniejszej sprawie na piśmie. Został pouczony o tym, że jeżeli nie wyrazi woli rozpoznania sprawy na rozprawie zdalnej lub nie będzie miał technicznych możliwości uczestnictwa w takiej rozprawie, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne i w takim też trybie rozpoznana. Mając świadomość braku możliwości uczestniczenia przez niego w rozprawie zdalnej, mógł przewidywać skierowanie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a tym samym złożyć pismo zawierające jego ostateczne stanowisko w sprawie, stanowiące odpowiedź na skargę, która została mu doręczona 1 lutego 2022 r. wraz z wezwaniem z 19 stycznia 2022 r. Skoro skarżący wystosował pismo z 8 lutego 2022 r., mógł w tym piśmie zawszeć argumenty odnoszące się do istoty sprawy lub złożyć kolejne pismo, w którym zawarłby swoje stanowisko w sprawie. Nieprzeprowadzenie rozprawy nie oznaczało pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw. Forma rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie ustępuje pod tym względem formie jawnej. W konsekwencji, zarzut, że doszło do nieważności w niniejszym postępowaniu ocenić należało jako nieuzasadniony.
W konsekwencji, zaskarżony wyrok w całości odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
Sprostowanie numeru zaskarżonej decyzji w rubrum zaskarżonego wyroku nastąpiło w oparciu o art. 156 § 1 i 3 ppsa.
Z odrębnym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wraz z właściwym oświadczeniem, pełnomocnik z urzędu winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (art. 258 § 1 i 2 pkt 8 ppsa).