I OSK 2018/24

I OSK 2018/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1625/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 61 ust. 2,  art. 60 ust. 1 i 2 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1625/23 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 lipca 2023 r. nr KOC/3408/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. I SA/Wa 1625/23 oddalił skargę A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 lipca 2023 r. nr KOC/3408/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiódł A.Z. na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm., dalej: "u.p.s.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej (dalej: "DPS") powinna stanowić 70% dochodów skarżącego, podczas gdy przepis ten stanowi, że opłata za pobyt w DPS obliczana jest na podstawie kosztów utrzymania określonych przez właściwy organ, a skarżący jest zobowiązany do ponoszenia tej opłaty w wysokości nie wyższej niż 70% uzyskiwanych dochodów.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") nie naruszyło przepisów postępowania, nie zawiadamiając skarżącego o możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazano, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że brak ten nie miał wpływu na wynik sprawy, tym samym pozbawił skarżącego możliwości wykazania rzeczywistych kosztów utrzymania w DPS, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wysokość ustalonej odpłatności za pobyt w DPS.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego, pełnomocnik skarżącego upatruje uchybienia w błędnej wykładni art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 – dalej jako: u.p.s.), argumentując, że Sąd pierwszej instancji bezzasadnie uznał, iż opłata za pobyt w domu pomocy społecznej powinna stanowić 70% dochodów skarżącego, podczas gdy – w jego ocenie – powinna być ona uzależniona od rzeczywistych kosztów jego utrzymania.
Zarzut ten jest chybiony. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów u.p.s. Zgodnie z art. 60 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, przy czym średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Jak wynika z ustaleń faktycznych, średniomiesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w 2023 roku, ustalony zarządzeniem Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 2023 r. nr [...] (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2023 r., poz. [...]) wynosił [...] zł. Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej wynika zatem z prawa, a jej wysokość jest determinowana w pierwszej kolejności przez ten średni miesięczny koszt, a nie przez indywidualne, rzeczywiste koszty utrzymania danego pensjonariusza. W związku z tym, bezpodstawne jest twierdzenie, że wydatki ponoszone przez skarżącego są relatywnie niskie i nie usprawiedliwiają ustalenia opłaty na poziomie 70% jego dochodu. Odwołanie się do indywidualnych potrzeb skarżącego jest bezzasadne, albowiem ustalenie opłaty za pobyt w DPS oparte jest na kryterium obiektywnym, jakim jest średni koszt utrzymania, a nie na subiektywnej ocenie, czy stan zdrowia lub potrzeby danego pensjonariusza generują mniejsze koszty. Co istotne, art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. wprost wskazuje, że mieszkaniec domu wnosi opłatę w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu. W świetle przedstawionych okoliczności, kwota opłaty ustalona w wysokości [...] zł stanowi dokładnie 70% dochodu skarżącego, wynoszącego [...] zł. Opłata zgodnie z prawem ustalona została na poziomie 70% dochodu skarżącego i prawidłowo obliczona. Prawidłowo zatem organy, a następnie Sąd pierwszej instancji, ustaliły wysokość opłaty w odniesieniu do tego limitu.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako: k.p.a.), również nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poinformowało go o możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego, co miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaakcentować trzeba, że celem przepisów procesowych jest skonkretyzowanie stosunku materialnoprawnego. Przepisy te nie mają wartości samoistnej i nie są celem, lecz narzędziem postępowania administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2021 r. sygn. II OSK 246/21). Dlatego przesłanką uchylenia decyzji administracyjnej z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek, w badanej sprawie skarga kasacyjna zarzuca, że naruszenie przepisów postępowania "w ocenie skarżącego" miało wpływ na wynik sprawy, to pozostaje gołosłowna, bowiem nie wyjaśnia, jaki konkretnie naruszenie to miałoby mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji wyłącznie w sytuacji, gdy strona wskaże, że uchybienie to miało realny wpływ na rozstrzygnięcie, a w przypadku gdyby do niego nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej nie wykazał, w jaki sposób zarzucane naruszenie uniemożliwiło mu przedstawienie argumentów, które mogłyby mieć wpływ na wysokość ustalonej opłaty. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję w oparciu o całość akt zebranych przez organ pierwszej instancji (Prezydenta m.st. Warszawy), z którymi skarżący miał możliwość się zapoznać. Z ustaleń Sądu wynika, że Prezydent pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania, a skarżący nie uprawdopodobnił, że z uwagi na naruszenie przez organ II instancji przepisu art. 10 § 1 k.p.a. został pozbawiony możliwości sformułowania zarzutów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie wysokości opłaty było bezpośrednią konsekwencją waloryzacji świadczenia emerytalnego skarżącego, o czym organ pierwszej instancji powiadomił go przed wydaniem decyzji. W każdym przypadku zarzuty naruszenia przepisów postępowania (również naruszenia art. 10 k.p.a.) muszą wskazywać jaki zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W badanej sprawie wpływu takiego nie wykazano.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.