I OSK 2010/21

I OSK 2010/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6121 Klasyfikacja gruntów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 132/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-10
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2101
art. 2 pkt 12
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 1246
§ 1 § 5 ust 1 pkt.5 oraz § 11
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 132/20 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zmian gleboznawczej klasyfikacji gruntów 1) uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz A. S. kwotę 1.137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 132/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zmian gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Do Prezydenta m.st. Warszawy wpłynął wniosek A. S. właściciela działki nr [...] z obrębu [...], położonej na terenie dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla przedmiotowej działki, ze wskazaniem, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków są niezgodne ze stanem faktycznym - ujawniona bonitacja gruntu w części nie odzwierciedla jego faktycznych właściwości produkcyjnych - jest zawyżona. A. S. we wniosku wskazał R. C., jako klasyfikatora do przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 16 stycznia 2019 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie klasyfikacyjne wszczęte na wniosek A. S. dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...]ha, położonej na terenie dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpoznając przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia 15 marca 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po rozpoznaniu sprzeciwu A. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 887/19 uchylił zaskarżoną decyzję.
W ponownym postępowaniu odwoławczym organ II instancji zlecił dr hab. A. S. sporządzenie opinii na temat czynności klasyfikacyjnych na działkach nr [...] i [...] z obrębu [...] położonych na terenie dzielnicy Ursynów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 12 listopada 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i odmówił zatwierdzenia projektu zmian gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] zgodnie z danymi zawartymi w operacie klasyfikacyjnym nr [...] przyjętym do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 3 września 2018 r.
Skargę na powyższą decyzją złożył A. S., zarzucając naruszenie:
1) art. 84 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.;
2) art. 84 § 1 k.p.a.;
3) art. 7, 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 2, 81 k.p.a.;
4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyjaśnił, że odczytanie zapisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.) oraz ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161) wskazuje, że zmiana klasyfikacji gruntu w ewidencji musi wynikać ze zmiany profilu gleby, zmiana ta musi być w miarę trwała oraz wynikać z przyczyn obiektywnych. W każdym innym wypadku, grunty rolne i leśne nie byłyby chronione przed celową dewastacją, a właściciel gruntu uniknąłby z tej przyczyny przewidzianych ustawą opłat za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego obejścia ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organu, poparte zarówno opinią powołanego klasyfikatora R. C., jak i opinią A. S., że zmiany w klasyfikacji gruntu nie zostały spowodowane przez czynniki obiektywne. Opinia R. C. wskazuje jedynie błędy w poprzednio wykonanej i zatwierdzonej klasyfikacji nie wskazując przy tym przyczyn projektowanej i wnioskowanej zmiany klasyfikacji. Badania wykonane przez klasyfikatora ograniczyły się do odkrywek gleby w granicach własności gruntu, bez badania całości konturu klasyfikacyjnego typu gleby. Nie wzięto pod uwagę wieloletniego odłogowania gruntu oraz wpływu na ewentualne pogorszenie możliwości produkcyjnych gruntu. Opinia wykonana przez klasyfikatora również z tej przyczyny nie mogła być podstawą do aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntu.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, całokształt powyższych okoliczności uprawnia do zaakceptowania oceny organu odnośnie niewykazania wystąpienia zmian w gruncie od czasu ostatniej klasyfikacji gleboznawczej, która miała miejsce w 1996 r. na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów. Jej wyniki zachowały zatem ważność z mocy § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1246) (aktualnie obowiązującego) oraz nie podlegają zmianie.
Sąd nie stwierdził również innych uchybień zarzuconych w skardze, w szczególności niewykonania wytycznych z wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 887/19.
Reasumując, zdaniem Sądu, z materiału dowodowego nie wynika, aby doszło do nieodwracalnych i trwałych oraz wywołanych czynnikami obiektywnymi (niezależnymi od działalności człowieka) zmian w gruncie działki nr [...] skutkujących obniżeniem jej klasy bonitacyjnej z RIIIb na RIVa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. S., zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na błędnym, niemającym oparcia w zgromadzonym materialne dowodowym przyjęciu, że działka, której dotyczy postępowanie, była wiele lat odłogowana i nie stosowano na niej żadnych zabiegów mających zapobiec ewentualnemu pogorszeniu możliwości produkcyjnych oraz że aktualna klasa gruntu RIVa nie została spowodowana przez czynniki obiektywne, ale przez rzekome odłogowanie;
2) przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na błędnym, niemającym oparcia w zgromadzonym materialne dowodowym uznaniu, że operat klasyfikacyjny klasyfikatora R. C. nie mógł być podstawą do aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntu, ponieważ nie uwzględnia wieloletniego odłogowania gruntu oraz wpływu na ewentualne pogorszenie możliwości produkcyjnych gruntu, podczas gdy ani fakt odłogowania, ani tym bardziej związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rzekomym odłogowaniem a aktualną klasą gruntu RIVa nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zaś z opinii klasyfikatora R. C. oraz z jego wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 7 listopada 2018 r. wynika wprost, że zmiana klasyfikacji jest wynikiem nierzetelności poprzednio wykonanych i zatwierdzonych klasyfikacji, które przypisywały części terenu inne cechy niż w rzeczywistości występujące na gruncie, a zatem że jest efektem czynników obiektywnych;
3) przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niezwykle skąpym uzasadnieniu nieuwzględnienia zarzutów skarżącego z punktów 2, 3, 4 (oraz częściowo również z punktu 1) skargi, które to zarzuty mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sprowadzającym się do stwierdzenia ich niezasadności;
4) przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego A. S. na temat czynności klasyfikacyjnych przeprowadzonych przez klasyfikatora – geodetę R. C., która została uzyskana przez organ II instancji sprzecznie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 887/19, w którym Sąd uznał, że w sprawie przeprowadzono wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, dopełniając wymogów wynikających z przepisów postępowania administracyjnego, ponadto zgromadzono niezbędne dowody i przeprowadzono ich ocenę, pozwalające na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do podważenia zasady sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji;
5) przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego A. S. na temat czynności klasyfikacyjnych przeprowadzonych przez klasyfikatora - geodetę R. C., w tym na temat operatu klasyfikacyjnego, który stanowi opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., podczas gdy opinia ta została uzyskana przez organ II Instancji sprzecznie z art. 84 k.p.a., ponieważ brak było podstaw do uznania, że czynności klasyfikacyjne przeprowadzone przez uprawnionego geodetę R. C. wymagają oceny czy weryfikacji przez innego biegłego, i w konsekwencji nie powinna stanowić podstawy rozstrzygnięcia;
6) przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodzie w postaci opinii biegłego A. S., której uzyskanie nastąpiło bezpodstawnie i której przedmiot był również niedopuszczalny, albowiem oprócz oceny operatu klasyfikacyjnego przedmiotem opinii była również:
- ocena decyzji organu I instancji, to jest decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 25 kwietnia 2018 r. oraz
- wykładnia przepisów prawa, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2010 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów;
7) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 § 1, 10 § 1, 77 § 1, 79 § 2, 81 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodzie w postaci opinii biegłego A. S., uzyskanej przez organ II Instancji, w stosunku do której skarżący pismem z dnia 4 listopada 2019 r. podniósł jej nierzetelność i złożył szereg zastrzeżeń i wniósł o przeprowadzenie przez organ II instancji dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, wskazując m.in. na:
- brak przeprowadzenia przez A. S. badań w terenie, co uniemożliwiało rzetelne odniesienie się do treści operatu klasyfikacyjnego i nakazywało uznać twierdzenia A. S. za gołosłowne;
- nieprawidłowe wnioskowanie przez biegłego o nieprawidłowości operatu klasyfikacyjnego w oparciu o rzekomo "lepsze" kwalifikacje autorów poprzedniego operatu klasyfikacyjnego z 1995 r.;
- błędną interpretację przez biegłego przepisów rozporządzenia o klasyfikacji gruntów;
8) przepisów prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, podczas gdy WSA w Warszawie winien był uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub b p.p.s.a. uchylić decyzję organu II instancji, jako że decyzja ta naruszała przepisy prawa, w szczególności zaś ponieważ zostały spełnione ustawowe przesłanki do dokonania przez organ II instancji wnioskowanej klasyfikacji gruntu.
W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi i w tym zakresie uchylenie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 listopada 2019 r.,
ewentualnie zaś, w braku uwzględnienia powyższego wniosku:
2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;
a w każdym przypadku:
3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w ustawowym terminie nie wniosły o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, tj. I OSK 2010/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sprawa ta jest tożsama z rozpoznaną już sprawą I OSK 1747/21. Mianowicie przedmiotem obecnej sprawy, tj. I OSK 2010/21 jest zmiana gleboznawczej klasyfikacji gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]ha położonej na terenie dzielnicy Ursynów, postępowanie to zostało wszczęte na wniosek A. S. Natomiast przedmiotem sprawy I OSK 1747/21 była zmiana gleboznawczej gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]ha położonej na terenie dzielnicy Ursynów, postępowanie to zostało wszczęte na wniosek O. S. W obu sprawach zarówno przebieg postępowania administracyjnego jak i wydawane decyzje były tożsame, w obu sprawach strony dążyły do zmiany dotychczasowego konturu klasyfikacyjnego "RIIIb" na "RIVa". W obu sprawach organ I instancji wydał w dniu 16 stycznia 2019 r. decyzje umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie klasyfikacyjne (decyzja nr [...] w sprawie I OSK 2010/21 i decyzja nr [...] w sprawie I OSK 1747/21). W sprawie I OSK 2010/21 organ II instancji decyzją nr [...] z dnia 15 marca 2019 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, a Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprzeciwu A. S. wyrokiem z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 887/19 uchylił decyzję organu II instancji w sprawie. Również w sprawie I OSK 1747/21 organ II instancji decyzją nr [...] z dnia 18 marca 2019 r. uchylił decyzję organu I instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprzeciwu O. S. wyrokiem z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 886/19 uchylił decyzję organu II instancji.
Ponownie przeprowadzając postępowanie odwoławcze organ II instancji w niniejszej sprawie, tj. I OSK 2010/21 wydał decyzję z dnia 12 listopada 2019 r. nr [...], którą uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu zmian gleboznawczej klasyfikacji gruntów zgodnie z danymi zawartymi w operacie klasyfikacyjnym nr [...] przyjętym do powiatowego zasobu geodezyjnego w dniu 3 września 2018 r. Również w sprawie I OSK 1747/21 organ II instancji wydał decyzję z dnia 12 listopada 2019 r. nr [...], którą uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu zmian gleboznawczej klasyfikacji gruntów zgodnie z danymi zawartymi w tym samym operacie klasyfikacyjnym nr [...].
Zaznaczyć należy, że na potrzeby obu spraw dotyczących zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów w działce ewidencyjnej nr [...] i w działce ewidencyjnej nr [...] na podstawie jednego upoważnienia organu I instancji dotyczącego obu działek został sporządzony przez klasyfikatora R. C. jeden operat klasyfikacyjny nr [...] przyjęty do powiatowego zasobu geodezyjnego w dniu 3 września 2018 r. w którym wskazywał, że w miejsce dotychczas ujawnionego konturu klasyfikacyjnego "RIIIb" należy wykazać "RIVa". Z kolei w ponownym postępowaniu odwoławczym organ II instancji zlecił dr hab. inż. A. S. sporządzenie "Opinii na temat czynności klasyfikacyjnych na działkach nr [...] i [...] z obrębu [...] położonych na terenie dzielnicy Ursynów". W oparciu o tę opinię wydana została w niniejszej sprawie, tj. I OSK 2010/21 zaskarżona decyzja nr [...] z dnia 12 listopada 2019 r. oraz w sprawie I OSK 1747/21 decyzja nr [...] z dnia 12 listopada 2019 r., uzasadniania decyzji w obu sprawach są tożsame. W obu sprawach zostały wniesione tożsame skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W rozpoznawanej obecnie sprawie I OSK 2010/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 132/20 oddalił skargę A. S., a w sprawie I OSK 1747/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 133/20 oddalił skargę O. S. Uzasadniania wyroków w obu sprawach są tożsame. W obu sprawach, tj. I OSK 2010/21 i I OSK 1747/21 zostały wniesione skargi kasacyjne w których zostały sformułowane takie same zarzuty i przedstawiono identyczne uzasadnienie.
Skarga kasacyjna O. S. w sprawie I OSK 1747/21 została już rozpoznana i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2022 r. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu II instancji na rzecz O. S. kwotę 1.137 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Natomiast przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie I OSK 2010/21 jest skarga kasacyjna A. S. Mając na uwadze przedstawioną wyżej tożsamość obu spraw, która obejmuje między innymi ustalenia faktyczne oparte o ten sam materiał dowodowy, decyzje organów z jednakowym uzasadnieniem, identyczne uzasadniania wyroków Sądu I instancji jak również jednakowe skargi kasacyjne, rozpoznając niniejszą sprawę nie można pominąć zapadłego już rozstrzygnięcia w sprawie I OSK 1747/21. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni przychyla się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1747/21.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że nie jest zasadne kwestionowanie samego faktu przeprowadzenia przez organ II instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym dodatkowego dowodu w postaci opinii sporządzonej przez dr hab. inż. A. S. Przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 887/19 po rozpoznaniu sprzeciwu A. S. uchylił decyzję kasacyjną organu II instancji wskazując, że organ II instancyjny nie był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej, a zobowiązany do jednoznacznego rozstrzygnięcia sprawy. Dokonania oceny czy decyzja umarzająca postępowanie I instancji była prawidłowa, odnosząc się przy tym do zarzutów odwołania, z rozważeniem zasadności ewentualnego przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a. Tym samym w powołanym wyroku Sąd dopuścił możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Stąd też nie jest zasadne stanowisko skarżącego kasacyjnie podważające sam fakt przeprowadzenia przez organ II instancyjny dodatkowego dowodu w postaci opinii.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie klasy bonitacyjnej gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] położonej na terenie dzielnicy Ursynów. Ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów to jedna ze spraw wymieniona w art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne czyli spraw, które regulowane są tą ustawą. Natomiast art. 2 pkt 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zawiera definicję pojęcia gleboznawcza klasyfikacja gruntów, zgodnie z powołanym przepisem jest to podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Z kolei zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. (wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, rozporządzenie określa: pkt 1 urzędową tabele klas gruntu, pkt 2 sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Powołane rozporządzenie przewiduje wszczęcie postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów zarówno z urzędu jak i na wniosek. Jednak tylko w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu w § 4 rozporządzenia zostały wskazane przypadki kiedy organ może wszcząć takie postępowanie. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek § 4 rozporządzenia nie ma zastosowania, nie ma również innych przepisów, które w jakikolwiek sposób ograniczały by możliwość wszczęcia postępowania na wniosek. Z kolei w urzędowej tabeli klas gruntu stanowiącej załącznik do rozporządzenia określone zostały zasady ustalania klas bonitacyjnych dla poszczególnych rodzaju gruntów. Tym samym sama możliwość wszczęcia na wniosek postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów jest niezależna od spełnienia dodatkowych przesłanek, czy też celów i powodów dla których takie postępowanie jest wszczynane. Istotą tego postępowania jest ustalenie, czy dane zawarte w ewidencji gruntów dotyczące klas bonitacyjnych są zgodne z aktualnym stanem faktycznym istniejącym na gruncie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów brak podstawy prawnej do odwoływania się do ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ustawa ta reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntu, a także środki prawne w przypadku naruszania zasad i obowiązków z niej wynikających.
Stąd też nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji i organu, który powołując się na ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych i wskazywał na odłogowanie przedmiotowego gruntu, a ta okoliczność nie może uzasadniać zmiany klasy bonitacyjnej gruntu, albowiem zdaniem Sądu i organu zmiany klasyfikacyjne gruntu muszą wynikać z przyczyn obiektywnych i nie mogą być spowodowane działaniem bądź zaniechaniem właściciela. To stanowisko zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest błędne albowiem nie zostało oparte o stosowną podstawę prawną
Podobne stanowisko zostało wyrażone w powoływanym wielokrotnie wyroku NSA z dnia 6 maja 2022 r. I OSK 1747/21 w którym stwierdzono, że odwoływanie się przez Sąd I instancji do przepisów prawa normujących skutki zaniechania przeciwdziałania degradacji gleb są co najmniej nieporozumieniem. Powoływane przez Sąd I instancji - stosowne w tym zakresie - przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w żaden sposób nie normują materii odnoszonej do oznaczenia klasy bonitacyjnej, dlatego nie mogą stanowić punktu odniesienia dla postępowania klasyfikacyjnego. Przepisy te dotyczą materii w nich uregulowanej i tylko do niej mają zastosowanie. Ani organ odwoławczy, ani Sąd I instancji w żaden sposób nie wykazał wdrożenia wobec skarżącej dyspozycji wynikającej z tych przepisów. Nie mogą więc czynić z tych przepisów punktu odniesienia do oceny zachowań skarżącej, skoro nie zostało wobec niej wszczęte jakiekolwiek postępowanie unormowane w tych przepisach prawa. Ich funkcją jest bowiem przeciwdziałanie dokonywania dalszej degradacji gleby przez stosowanie tych przepisów zgodnie z ich hipotezą i dyspozycją, a nie wyprowadzanie z samego faktu ich istnienia okoliczności w nich nieunormowanych.
Nadto należy się zgodzić ze stanowiskiem zawartym w wyroku NSA w sprawie I OSK 1747/21, że twierdzenia organu odwoławczego, podtrzymane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, odnośnie błędnego przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w obrębie granic własności działki nie zostały poparte obowiązującymi przepisami prawa. Wykonywanie klasyfikacji w obszarze konturu klasyfikacyjnego jest oczywiście wymagane w sytuacji, gdy klasyfikacja ta dokonywana jest z urzędu – wtedy bowiem organ nie działa w granicach interesu prawnego którejkolwiek ze stron. Inaczej jednak jest w przypadku, gdy postępowanie klasyfikacyjne jest wszczynane na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji - zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Skoro bowiem jest to postępowanie administracyjne - co potwierdza m.in. § 5 ust. 1 pkt 5 oraz § 11 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów - to w postępowaniu wnioskowym organ jest uprawniony do jego przeprowadzenia w granicach interesu prawnego przysługującego wnioskodawcy (wnioskodawcom).
Jak również niezrozumiałe jest oddalenie skargi przez Sąd I instancji w kontekście sformułowanej przez ten Sąd oceny, że: "W postępowaniu w sprawie zmiany klasyfikacji gruntów konieczne jest ustalenie zmiany w profilu gleboznawczym.", gdy tymczasem organ odwoławczy stwierdził, że: "Ponadto niezrozumiałe jest badanie profili glebowych i ich opis.". Zestawienie obu ocen pozostaje w sprzeczności, przy czym według § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań. Sąd I instancji nie dokonał więc oceny twierdzeń organu w kontekście powołanego § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Mając na uwadze przedstawioną wcześniej tożsamość rozpoznawanej sprawy I OSK 2010/21 z rozpoznaną już sprawą I OSK 1747/21, która obejmuje między innymi ustalenia faktyczne oparte o ten sam materiał dowodowy, decyzje organów z jednakowym uzasadnieniem, identyczne uzasadniania wyroków Sądu I instancji jak również jednakowe skargi kasacyjne, rozpoznając niniejszą sprawę nie można było pominąć zapadłego już rozstrzygnięcia w sprawie I OSK 1747/21 co do którego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni się przychyla.
Powyższe sprawia, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z powołanymi przepisami k.p.a. są zasadne.
W związku z powyższym naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę uchylił decyzję organu odwoławczego.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi (200 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji i jego doręczenie (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika za dwie instancje ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).