I OSK 2005/23

I OSK 2005/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 742/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 39 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 742/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 lutego 2022 r. nr SKO.PS/4110/7/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 742/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 23 lutego 2022 r. nr SKO.PS/4110/7/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
A. A. wnioskiem z 12 listopada 2021 r. wystąpił o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków oraz zwrot kosztów opłaty za zakwaterowanie w hostelu [A] w X. za okres od 2 listopada 2021 r. do 2 grudnia 2021 r. w wysokości 1 500 zł.
Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka decyzją z 8 grudnia 2021 r. nr MGOPS-B111/13/5102/007713/2021 odmówił A. A. przyznania zasiłku celowego. Organ I instancji podkreślił, że A. A. ma zapewnione miejsce zamieszkania w mieszkaniu komunalnym w Wieliczce, które użytkuje wspólnie z B. B. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że przebywa w tym mieszkaniu jedynie w ciągu dnia, natomiast nocuje w hostelu [A] w X. ze względu na istniejącą pleśń i grzyb w mieszkaniu komunalnym, co źle wpływa na jego zdrowie. Organ wskazał, że rodzaj i wysokość świadczenia dostosowano do możliwości finansowych pomocy społecznej. Podkreślił również, że licznymi odrębnymi decyzjami została przyznana wnioskodawcy pomoc w zakresie innych niezbędnych potrzeb życiowych, w tym leków. Obecnie, organ nie ma możliwości udzielenia skarżącemu wsparcia, w postaci zwrotu kosztów poniesionych opłat za zakwaterowanie w hostelu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 23 lutego 2022 r. nr SKO.PS/4110/7/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium powołując się na treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", stwierdziło, że odmowa przyznania dofinansowania do opłat za hostel nie narusza zasad uznania administracyjnego, w sytuacji gdy strona w istocie ma zapewnione miejsce zamieszkania, nawet jeśli miejsce to nie spełnia wszystkich oczekiwań strony. Stwierdzono, że w sytuacji gdy mieszkanie wymaga remontu, skarżący powinien zgłosić te żądania do administracji budynku i właściciela budynku, czyli Gminy, z żądaniem dokonania koniecznych napraw i modernizacji.
Odnosząc się do załączonej na etapie odwoławczym obszernej dokumentacji potwierdzającej zły stan mieszkania komunalnego, w którym skarżący zamieszkuje przebywając czasowo w hostelu, SKO wskazało, że dokumentacja ta może stanowić przede wszystkim podstawę do ubiegania się o podjęcie stosownych remontowych działań przez właściciela mieszkania.
A. A. wniósł skargę na opisaną wyżej decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie jest zasadna.
Jak wskazał Sąd I instancji, skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, spełniającą przy tym kryteria określone w art. 7 u.p.s., to jest: niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, przewlekle chorą, pozostającą w stałym leczeniu, ubogą. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego wyniósł 673 zł, czyli był niższy niż kryterium dochodowe, które w dacie orzekania przez organ wynosiło 701 złotych (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).
Sąd I instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 39 u.p.s. Z użytego w art. 39 ust. 1 u.p.s. zwrotu "może" wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Dlatego też, nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.
W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie organ pomocowy, odmawiając przyznania żądanego wsparcia, wziął pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Poddał pod rozwagę stan zdrowia skarżącego oraz fakt, że przydzielone mu mieszkanie komunalne w Wieliczce wymaga prac remontowych. Nie kwestionował trudnej sytuacji bytowej skarżącego. Organ dał wyraz swoim rozważaniom w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując skarżącemu możliwości dochodzenia poprawy stanu zajmowanego przez niego mieszkania.
Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo uznał, że dofinansowanie do opłaty za pobyt w hostelu, w sytuacji gdy skarżący ma zapewnione mieszkanie komunalne, nie jest realizacją podstawowej i elementarnej potrzeby. W tym zakresie skarżący wykorzystał własne uprawnienia i możliwości, zwłaszcza że uregulował należność za hostel gotówką z góry z własnych środków.
W opinii Sądu I instancji, zasady, na których opiera się udzielanie pomocy społecznej, wykluczają możliwość zaspokojenia zgłoszonej przez skarżącego potrzeby, zwłaszcza że zapewnienie właściwego stanu technicznego i sanitarnego mieszkania należy do obowiązków właściciela mieszkania, czyli Miasta Wieliczka.
Jak podkreślił Sąd I instancji, nie ma wątpliwości, że skarżący zalicza się do osób potrzebujących. Jego sytuacja życiowa jest znana organom pomocowym i uprzednio wielokrotnie było mu udzielane wsparcie, w postaci zasiłków okresowych czy celowych, na zakup leków, żywności, opłat za media, zakupu odzieży, środków czystości zakupu aparatu słuchowego, czy zakupu biletu MPK. Od stycznia do listopada 2021 r. przyznano skarżącemu pomoc materialną w łącznej kwocie 14 184,55 zł.
Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie w miejscu zamieszkania skarżącego, a w miejscu gdzie częściowo przebywa, tj. w X. przy ul. [...], Sąd I instancji stwierdził, że okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na treść decyzji. Sąd I instancji wyjaśnił, że wywiad przeprowadzono w miejscu, gdzie było to możliwe ze względu na przebywanie skarżącego. Sam skarżący stwierdził, że częściowo przebywa w mieszkaniu w Wieliczce, a częściowo w hostelu w X. Ponadto, organ nie kwestionował w toku postępowania zgłaszanych przez skarżącego potrzeb związanych z pracami remontowymi mieszkania w Wieliczce. Zapoznał się z przedstawioną przez skarżącego obszerną dokumentacją dotyczącą stanu mieszkania. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, przeprowadzenie wywiadu w mieszkaniu, w którym skarżący przebywa w Wieliczce, nie mogło zaważyć na rozstrzygnięciu sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji "na podstawie art. 174 pkt 1 i 2" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c K.p.a. (powinno być "P.p.s.a." – przyp. NSA), przez oddalenie skargi z uwagi na uznanie, że organ II instancji orzekł zgodnie z regułami określonymi przez prawo materialne i procesowe, podczas gdy nie rozpoznał on wszystkich zarzutów i nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący motywów decyzji, co z kolei doprowadziło do nieprawidłowego wniosku, że wnoszącemu skargę kasacyjną nie należy się zasiłek celowy na pokrycie opłat za zakwaterowanie w hostelu.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, składając oświadczenie, że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Ponadto, złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Jak zaznaczył w uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną, należy zgodzić się z poglądem Sądu I instancji o uznaniowym charakterze decyzji administracyjnych. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza jednak sądowej kontroli. Oprócz materialnoprawnych podstaw decyzji, Sąd I instancji powinien skontrolować również prawidłowość przeprowadzonego postępowania, nie tylko w kontekście zachowania szczegółowych przepisów procedury, ale również zgodności z zasadami ogólnymi określonymi w art. 2 K.p.a.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, organ I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy jego sytuacji materialnej i mieszkaniowej. Organy pominęły w sprawie fakt, że wnoszący skargę kasacyjną nie ma praktycznie możliwości zarobkowych, a sytuacja ta nie jest przez niego zawiniona. Korzystanie z pomocy przez wnoszącego skargę kasacyjną nie jest skutkiem zaniedbań z jego strony ani braku inicjatywy. Wnoszący skargę kasacyjną nie uchybił obowiązkowi wykorzystania w pierwszej kolejności własnych możliwości zarobkowych do zaspokojenia swoich potrzeb i pokonania trudnej sytuacji finansowej. Po prostu nie ma on takich możliwości. Wnoszący skargę kasacyjną jest osobą schorowaną, stale przyjmuje leki i z tego powodu nie może podjąć pracy zarobkowej. Jest całkowicie zależny od pomocy społecznej, a uzyskaną pomoc przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb, w tym potrzeby mieszkaniowej. Wbrew stanowisku organów administracji, pomoc ma na celu zapewnienie mu minimum środków potrzebnych do codziennej egzystencji.
Wnoszący skargę kasacyjną zwrócił uwagę, że uzasadnienie decyzji było sporządzone w ogólnikowy sposób. Organ II instancji powinien był rzetelnie wyjaśnić kwestię wysokości przyznanych świadczeń, skoro nie zrobił tego organ I instancji.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, gdyż wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.
Na wstępie zauważenia wymaga, że prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oraz żądań wnoszącego skargę kasacyjną pełni w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym szczególną rolę, wyznaczając granice kognicji. Wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Wprawdzie orzecznictwo NSA złagodziło niektóre wymagania formalne tej skargi (zob. uchwała z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jednak nie zniosło ich, a to oznacza, że merytoryczne rozpoznanie zarzutów kasacyjnych jest uzależnione od formalnego ich ujęcia. Przede wszystkim wskazać należy, że skarga kasacyjna ma wiązać konkretne zarzuty z właściwą podstawą kasacyjną. Rzeczą strony skarżącej kasacyjnie jest wskazanie jakie przepisy naruszył Sąd pierwszej instancji w ramach konkretnej podstawy z art. 174 P.p.s.a. To nie Sąd drugiej instancji ma domniemywać o jakie naruszenia chodzi.
W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie wskazano, że oparta jest na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., a zatem zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i naruszeniu przepisów postępowania. Tymczasem w skardze kasacyjnej wskazano wyłącznie jako naruszone przepisy postępowania, ujęte w jeden zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c k.p.a.".
Kolejno, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 i art. 77 K.p.a. należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (vide np.: wyrok NSA z 7 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2019/12; wyrok NSA z 28 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 552/12; wyrok NSA z 14 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2232/10). Naruszona przez Sąd I instancji norma prawna musi być wyraźnie wskazana, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Zarówno art. 8 K.p.a., jak i art. 77 K.p.a., składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych (art. 8 K.p.a. - z dwóch paragrafów, a art. 77 K.p.a. - z czterech paragrafów), o różnej treści normatywnej. W sytuacji braku wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej nie wiadomo, który z nich miałby zostać naruszony przez Sąd I instancji.
Przechodząc do zarzutu naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c k.p.a." zauważyć trzeba, że art. 145 § 1 K.p.a. dotyczy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną i nie był stosowany w niniejszej sprawie przez Sąd Wojewódzki.
Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się ww. uchwałą pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, rozpoznał jednak powyższe zarzuty. Sąd kasacyjny uznał, że w sposób oczywisty autor skargi kasacyjnej podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i postanowił dokonać merytorycznej oceny skuteczności zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 11 i 80 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Wbrew podnoszonym przez autora skargi kasacyjnej zarzutom, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podstawę ustalonego stanu faktycznego stanowił przeprowadzony wywiad środowiskowy, którego ustalenia nie były kwestionowane przez skarżącego na żadnym etapie postępowania. Z ustaleń poczynionych i przyjętych przez organy wynika, że bezsporne jest, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął dochód w wysokości 673 zł, który uzyskał ze świadczeń pomocy społecznej. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jest osobą schorowaną, leczącą się w wielu poradniach lekarskich. Stan zdrowia skarżącego i jego trudna sytuacja życiowa również są poza sporem.
W toku postępowania administracyjnego został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego organy ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, w szczególności: wysokość dochodów skarżącego, jego sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową i życiową. Organ ustalił, że skarżący korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a także ich wysokość. W oparciu o dokonane ustalenia, organy zasadnie stwierdziły, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do uzyskania zasiłku celowego, a w konsekwencji zachodzą materialnoprawne podstawy do orzekania na podstawie art. 39 u.p.s. Zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, natomiast z uznaniowego charakteru zasiłku celowego wynika, że organy mogą go przyznać, lecz nie muszą w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki jego przyznania (por. wyrok NSA z 5 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 2075/21), co słusznie wskazał Sąd I instancji. W konsekwencji – jak trafnie skonstatował Sąd I instancji - nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów i określenie konkretnych potrzeb, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania tego rodzaju pomocy, w wysokości zgodnej z oczekiwaniami uprawnionego. Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Oceny takiej wymaga: czy uznanie było w dopuszczalne, czy nie przekroczono jego granic oraz czy prawidłowo uzasadniono rozstrzygnięcie sprawy. Wybór rozstrzygnięcia powinien być w tej sytuacji wyraźnie oparty o określone kryteria, którymi organ się kierował. Pomoc taka nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego.
Naczelny Sad Administracyjny podziela pogląd, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do uzyskania zasiłku celowego nie tworzy roszczenia o przyznanie świadczenia, tym bardziej w wysokości lub formie uznanej przez stronę za odpowiednią (por. wyrok NSA z 20 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1322/20). Organy są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, należy podkreślić, że organy administracyjne zasadnie ustaliły, że skarżący nie ma niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej, ponieważ posiada tytuł prawny do lokalu przy ulicy [B] w Wieliczce, a równocześnie w toku postępowania nie wykazał, że lokal ten nie może być wykorzystany do zaspokajania potrzeb bytowych skarżącego. Zasadnie uznał Sąd I instancji, że skarżący podnosił w toku postępowania sprzeczne okoliczności – z jednej strony wskazywał, że lokal nie nadaje się do zaspokajania jego potrzeb bytowych, z drugiej wskazywał, że przebywa w lokalu w ciągu dnia- pierze, gotuje, przygotowuje korespondencje, a dopiero na nocleg udaje się do hostelu [A]. W rezultacie, w niniejszej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania zasiłku celowego w postaci potrzeby zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Sąd I instancji zasadnie zaaprobował także podane przez organy powody odmowy przyznania zasiłku wskazujące, że poza brakiem spełnienia przesłanki "zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego", odmowa przyznania świadczenia jest uzasadniona również innymi okolicznościami. Organy administracyjne wykazały bowiem, że skarżący regularnie otrzymuje pomoc społeczną w kwocie 1 289,51 zł w skali miesiąca. Organy pomocowe zasadnie przy tym wskazały, że muszą ustalać hierarchię potrzeb beneficjentów, a także uwzględniać potrzeby nie tylko skarżącego, ale także innych osób korzystających z pomocy społecznej.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji błędne uznanie zaskarżonej decyzji jako wydanej zgodnie z regułami określonymi przez prawo materialne i procesowe, podczas gdy – zdaniem skarżącego kasacyjnie – organ nie rozpoznał wszystkich zarzutów i nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący motywów decyzji. Przede wszystkim należy zauważyć, że zaaprobowane przez Sąd I instancji, wskazane powody wadliwości decyzji administracyjnej, pomimo wymienienia w zarzucie naruszenia przepisów postępowania przepisu art. 11 K.p.a., nie zostały powiązane z adekwatnym przepisem, tj. art. 107 § 3 K.p.a. W tym bowiem przepisie ustawodawca nałożył na organ obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji, z którego strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 K.p.a. Poza tym wbrew twierdzeniu skarżącego, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji ustosunkował się do zarzutów odwołania i wyjaśnił, że nie kwestionuje i dostrzega, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej, ale świadczenia z pomocy społecznej nie mają na celu zaspokajania wszystkich niezaspokojonych potrzeb skarżącego, lecz mają umożliwić przezwyciężenie trudnej sytuacji, w której znalazł się skarżący, uwzględniając równocześnie potrzebę pomocy innym osobom, a przede wszystkim możliwości finansowe organu, tak aby pomoc była pomocą rzeczywistą i realną. W rezultacie, organy pomocowe, wbrew zarzutom skarżącego, nie mają obowiązku ustalania wszystkich jego niezaspokojonych potrzeb, a tym bardziej ich zaspokajania. Organy zasadnie wzięły pod uwagę, że skarżący korzysta ze stałej pomocy MGOPS w Wieliczce uzyskując zasiłek stały oraz zasiłki celowe, o czym była mowa powyżej.
Ponadto podniesione w skardze zarzuty błędnych ustaleń faktycznych sprowadzają się jedynie do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji aprobującego ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji. Tymczasem zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. Nie można uznać za spełnienie tego warunku twierdzenia skarżącego, że błąd w ustaleniach faktycznych dotyczył pominięcia faktu, że skarżący nie ma w zasadzie możliwości zarobkowych, a otrzymaną pomoc przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb, w tym potrzeby mieszkaniowej. Zauważyć należy przede wszystkim, że ani Sąd I instancji, ani organy nie kwestionowały trudnej sytuacji życiowej, finansowej, ani zdrowotnej skarżącego, wzięły pod uwagę średnią miesięczną kwotę udzielanej pomocy skarżącemu, a ponadto dokonały odmiennej oceny w zakresie zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego. Przypomnieć należy, że organy uznały, że skarżący nie ma niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej, ponieważ posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i nie wykazał, że lokal ten nie może być wykorzystany do zaspokajania jego potrzeb bytowych. Tym samym nie została spełniona przesłanka przyznania zasiłku celowego, tj. konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Jak trafnie zaznaczył Sąd I instancji, orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, lecz daje organowi większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, przy czym organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Tego rodzaju decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, a jedynie bada się, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W rozpoznawanej sprawie takich uchybień nie można było stwierdzić.
W konsekwencji stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że organy obu instancji dokonały wystarczających ustaleń stanu faktycznego sprawy, a rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego trafnie oceniły zebrany materiał dowodowy, wyjaśniając jednocześnie skarżącemu kasacyjne zasadność przesłanek, którymi się kierowały w wydanych decyzjach. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za pozbawione podstaw zarzuty naruszenia przepisów postępowania wymienione w skardze kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Sąd kasacyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, ponieważ art. 209 i 210 P.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.