I OSK 2002/21

I OSK 2002/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1487/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-19
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1487/20 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia 22 lipca 2019 r. nr 101/XI/2019 w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem uchwały w sprawie przyjęcia gminnego programu pomocy społecznej 1. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji oraz w pkt 1 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1487/20, w ten sposób, że wyrażenie "110/XI/2019" zastępuje wyrażeniem "101/XI/2019", 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1487/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z 22 lipca 2019 r. nr 101/XI/2019 w przedmiocie stwierdzenia niezgodność z prawem uchwały w sprawie przyjęcia gminnego programu pomocy społecznej orzekł o: stwierdzeniu, że uchwała Rady Miejskiej w [...] z 22 lipca 2019 r. nr 101/XI/2019 w sprawie przyjęcia gminnego programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+" w części dotyczącej § 4 ust. 1 pkt 3 i § 4 ust. 5 programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+" oraz załącznika nr 1 CZĘŚĆ I do ww. Program w odniesieniu do żądania: stanu cywilnego, obywatelstwa, telefonu kontaktowego oraz adresu e-mail wydana została z naruszaniem prawa (pkt 1 sentencji wyroku); zasądził od Miasta i Gminy [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku).
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Rada Miejska w [...] (dalej: Rada Miejska) podjęła 22 lipca 2019 r. uchwałę nr 101/XI/2019 w sprawie przyjęcia gminnego programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+".
Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) ze skargą na powyższy akt, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713). Zaskarżył go w zakresie § 4 ust. 1 pkt 3 i § 4 ust. 5 Załącznika do Programu [...] Karta Dużej Rodziny 3+ oraz załącznika nr 1 CZĘŚĆ I do ww. Programu w odniesieniu do żądania: stanu cywilnego, obywatelstwa, telefonu kontaktowego oraz adresu e-mail. Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie art. 6k ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2019 r. poz.2010 ze zm., dalej "u.c.p.g.").
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że kwestie związane z ustalaniem opłat za odpady komunalne zostały całościowo uregulowane w ustawie z 13 września 1996 r. Zgodnie z art. 6k ust. 4 u.c.p.g. Rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 prawo do świadczeń pieniężnych ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, 1622, 1690, 1818 i 2473) lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1390 i 1907). Dodatkowo podniósł, że zwolnienie z opłat jest zwolnieniem ustawowym i obejmuje rodziny wielodzietne spełniające kryteria ustawowe. W opinii Wojewody ze względu na odmienne niż w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny uregulowany krąg podmiotów zawartych w § 2 zaskarżonej uchwały oraz odrębną podstawę prawną do kształtowania zwolnień tego typu, podlegają one odmiennym niż programowe zasadom prawa. Tak więc organ stanowiący gminy powinien odnieść prawo do zwolnienia do członków rodzin wielodzietnych w rozumieniu ustawy o Karcie Dużej Rodziny.
Ponadto zakres danych osobowych objęty treścią uchwalonego wzoru "Wniosku o wydanie [...] Karty Dużej Rodziny 3+" (załącznik nr 1 do Programu CZĘŚĆ I) wykracza poza zakres danych niezbędnych do realizacji celu, dla którego dane są przetwarzane. To naruszenie odniósł do zapisów znajdujących się w art. 6 ust.1 lit. c i e oraz ust. 3 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE. L. z 2016 r. 119.1, dalej: "rozporządzenie UE")
Odpowiadając na skargę Miasto i Gmina [...] wniosła o oddalenie skargi w całości. Podniosło, że tworzenie i realizacja programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+" mieści się w ramach zadań własnych gminy, zwłaszcza bezpieczeństwa obywateli oraz wspierania rodziny i polityki prorodzinnej. Celem głównym wdrożenia programu było zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców Miasta i Gminy, w tym przypadku rodzin wielodzietnych.
Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1487/20 Sąd I instancji orzekł jak na wstępie.
Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia 22 lipca 2019 r. uchwałę nr 101/Xl/2019 (winno być 110/XI/2019) w sprawie przyjęcia gminnego programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+". Podstawę prawną powołaną w zaskarżonej uchwale stanowił art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f) ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz.506), dalej "u.s.g." oraz art. 17 ust. 2 pkt 4 i art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej "u.p.s.", "ustawa o pomocy społecznej").
Przepisy zakwestionowanej uchwały Rady w § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 wprowadzają ulgi dla rodzin wielodzietnych stosowanych w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobieranymi przez Urząd Miasta i Gminy [...]. Zgodnie z ww. zapisami "Program obejmuje wsparcie rodzin wielodzietnych w formie ulg 50 % stosowanych w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobieranymi przez Urząd Miasta i Gminy [...]. Ulga przysługuje rodzinie, która reguluje bieżące opłaty za odbiór odpadów komunalnych (...). Ulga w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w ust. 1 pkt 3 udzielana jest również wstępnym, którzy legitymują się tytułem prawnym do lokalu, w którym zamieszkuje rodzina wielodzietna legitymująca się Kartą. Ulga udzielana jest tylko na członków rodziny wielodzietnej wymienionych w Karcie". O obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości stanowi art. 6h u.cz.p.g.
Sąd I instancji wskazał dalej, że od chwili wprowadzenia tej regulacji do porządku prawnego, nie budzi wątpliwości, że opłaty o jakich mowa mają charakter danin publicznoprawnych o charakterze niepodatkowym. Przesądził o tym TK w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12 stwierdzając, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi: 1) została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu, 2) jest świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym, 3) należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizację celów publicznych, 4) jest należnością podlegającą egzekucji administracyjnej. Wobec takiego charakteru opłat z tytułu gospodarowania odpadami, będą mieć do nich zastosowanie przepisy Konstytucji RP dotyczące danin publicznoprawnych. Art. 217 Konstytucji stanowi: Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Art. 6k ust. 4 u.cz.p.g. stanowi, że rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 u.p.s., lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2021 r. poz. 1744 oraz z 2022 r. poz. 2140, dalej: "K.D.R.").
W ocenie Sądu I instancji, ponieważ uchwała Rady Miejskiej miała wprowadzić wspomnianą już instytucję ulg dla rodzin wielodzietnych do opłat z tytułu gospodarowania odpadami, a takie ulgi mogą być wprowadzane tylko przepisami rangi ustawowej, mając na względzie wyżej przytoczony wzorzec konstytucyjny, Sąd I instancji nie miał jakichkolwiek wątpliwości, że uchwała Rady Miejskiej w § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 załącznika do Programu [...] Karta Rodziny 3+ pkt pozostaje z ww. przepisami w oczywistej sprzeczności. Zdaniem Sądu I instancji, ma także rację Wojewoda, że przepis art. 27 ust. 1 i 2 K.D.R. określa zasady przyznawania członkom rodziny wielodzietnej Karty Dużej Rodziny Stanowiąc przepisy prawa miejscowego organy związane są konstytucyjną zasadą praworządności, której jednym z elementów jest hierarchiczna budowa systemu źródeł prawa. W systemie tym miejsce prawa stanowionego przez jednostki samorządu terytorialnego jest określone przez podległość źródłom ustawowym. Oznacza to, że przepisy prawa miejscowego nie mogą regulować materii ustawowej oraz zawierać regulacji sprzecznej z ustawą. Rada Miejska nie może zatem upatrywać swych kompetencji do przyznawania uprawnień rodzinom wielodzietnym poprzez przyznawanie ulg w daninach publicznoprawnych w przepisach art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f) u.s.g. oraz art. 17 ust. 2 pkt 4 i art. 110 ust. 10 u.p.s. Przywołane przepisy mają charakter ogólnych norm kompetencyjnych, dodatkowo art. 110 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej w sposób ogólny, blankietowy precyzuje jako zadanie własne gminy sprawy z zakresu pomocy społecznej. W żadnym więc przypadku powyższe przepisy nie upoważniają radę gminy do stanowienia prawa miejscowego w zakresie przyznawania ulg w daninach publicznych. Rada nie miała zatem kompetencji do wprowadzania przedmiotowych ulg, skoro żaden z obowiązujących przepisów nie zawiera wymaganego przez ustawę zasadniczą wyraźnego upoważnienia dla rady do modyfikowania opłaty z tytułu gospodarowania odpadami.
Za trafny, zdaniem Sądu I instancji, należało uznać drugi z podniesionych zarzutów, a dotyczący zakresu danych osobowych objętych treścią uchwalonego wzoru "Wniosku o wydanie [...] Karty Dużej Rodziny 3+" (załącznik NR 1 do Programu, CZĘŚĆ I) w zakresie żądania podania stanu cywilnego, obywatelstwa, telefonu kontaktowego oraz adresu e-mail. Art. 6 rozporządzenia UE, wskazuje, iż przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest m. in. co najmniej jeden z warunków:
c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze;
e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi;
W obu wskazanych przepisach podkreślono przesłankę "niezbędności" przetwarzanych danych. Określenie zatem w załączniku szerokiego zakresu żądanych danych w tym także stanu cywilnego, obywatelstwa , telefonu kontaktowego oraz adresu e-mail należy uznać za niespełniające przesłanki niezbędności i dlatego również w tym zakresie skarga okazała się zasadna. Zważywszy jednak, że zgodnie z art. 94 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, uznać należało, zdaniem Sądu I instancji, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej z 22 lipca 2019 r. wydana została we wskazanej powyżej części z naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 94 u.s.g. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Miejska, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 138 p.p.s.a. poprzez oczywistą sprzeczność między sentencją wyroku, a treścią uzasadnienia, polegającą na tym, że sentencja wyroku stanowi o stwierdzeniu przez Sąd, że uchwała z 22 lipca 2019 r. w części dotyczącej § 4 ust. 1 pkt 3 i § 4 ust. 5 programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+ " oraz załącznika nr 1 CZĘŚĆ I do ww. Programu w odniesieniu do żądania: stanu cywilnego, obywatelstwa, telefonu kontaktowego oraz adresu e- mail, wydana została z naruszeniem prawa, natomiast z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji stwierdził, że uchwała o innym numerze tj. nr "101/XI/2019" została wydana w części z naruszeniem prawa.
2) art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 u.s.g. przez błędną wykładnię tego przepisu wskutek przyjęcia, że w okolicznościach niniejszej sprawy i obowiązujących przepisów prawa możliwe jest wydanie przez Sąd orzeczenia o stwierdzeniu, że uchwała z 22 lipca 2019 r. nr została wydana w części z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy nie istnieje przepis szczególny w rozumieniu art. 147 § 1 p.p.s.a. wyłączający stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię niżej wskazanych przepisów tj.:
1) art. 6k ust. 4 u.c.p.g. w związku z art. 171 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 85 u.s.g. poprzez błędną wykładnię tych przepisów wskutek przyjęcia przez Sąd, że ulga w zakresie zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi może być uchwalona w istocie wyłącznie w oparciu o ww. przepis art. 6k ust. 4 u.c.p.g.;
2) art. 27 ust. 1 i ust. 2 K.D.R. w związku z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit f u.s.g oraz art. 17 ust. 2 pkt 4 i art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię wskutek przyjęcia przez Sąd, że ulga w zakresie zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie mogła być zastosowana przez Radę Miejską poprzez podjęcie ww. uchwały;
3) art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) poprzez jego błędną wykładnię polegająca na tym, że Sąd I instancji uznał, że żądanie od osoby ubiegającej się o wydanie [...] Karty Dużej Rodziny 3+ podania stanu cywilnego, obywatelstwa, telefonu kontaktowego oraz adresu e-mail narusza art. 6 ww. rozporządzenia.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie w całości wyroku Sadu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, przy czym z uwagi na sytuację epidemiologiczną dopuszcza się jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie powołano się na obydwie podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek odwoławczy należy stwierdzić, iż nie został on oparty na usprawiedliwionych podstawach.
Ocenę zasadności skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, iż zarzut naruszenia art. 94 u.s.g. został wadliwie skonstruowany. Skarżąca kasacyjnie nie wskazała konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jej ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowała zarzutu, nie przytoczyła właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwiła ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. art. 94 u.s.g. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżąca kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 138 p.p.s.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.
Podkreślić w tym miejscu należy, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość pisemnych motywów wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera elementów wskazanych w powołanym przepisie oraz nie pozwala na kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiono stan faktyczny sprawy, przedstawiono zarzuty sformułowane w skardze oraz wskazano i wyjaśniono podstawę oddalenia skargi - zostały zatem spełnione wymogi przewidziane w przywołanym przepisie. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w dostatecznym zakresie przedstawił argumentację do wydanego rozstrzygnięcia, w związku z czym nie można też mówić o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15, źródło CBOSA).
Za zasadny nie mógł także zostać uznany zarzut naruszenia art. 147 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 138 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, sąd uwzględniając skargę między innymi na uchwałę, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Naruszenie tego przepisu, który nie normuje postępowania przed sądami administracyjnymi, a reguluje jeden ze sposobów rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, może być skutecznie zarzucany jedynie w sytuacji, w której autor skargi kasacyjnej zdoła wykazać, że sąd stwierdził nieważność uchwały po niezasadnym uwzględnieniu skargi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 3590/19).
Art. 138 p.p.s.a. przewiduje, że sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu. Określenie przedmiotu zaskarżenia powinno zawierać precyzyjne oznaczenie, jakiego aktu lub czynności organu administracji publicznej dotyczy wyrok (por. A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. wyd. V, Warszawa 2013, Komentarz do art. 138). W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób precyzyjny i nie budzący żadnych wątpliwości określił przedmiot zaskarżenia wskazując, że jest nim uchwała Rady Miejskiej w [...] z 22 lipca 2019 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu "[..] Karta Dużej Rodziny 3+". Wskazano zatem zarówno organ, który uchwalił zaskarżoną uchwałę, jak również podano cechy pozwalające na zindywidualizowanie tej decyzji tj. jej datę oraz przedmiot. Jedynie został pomylony jej numer, stanowiąc oczywistą omyłkę w zaskarżonym wyroku. Nie ulga bowiem wątpliwości, że postępowanie dotyczyło uchwały Rady Miejskiej w [...] z 22 lipca 2019 r. nr 101/XI/2019 w sprawie przyjęcia gminnego programu "[...] Karta Dużej Rodziny 3+" a nie uchwały nr 110/XI/2019 w sprawie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy [...] na lata 2019-2034. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, że zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji określenie przedmiotu zaskarżenia nie spełnia wymogów przewidzianych w przytoczonym przepisie art. 138 p.p.s.a.
Określenie przedmiotu zaskarżenia w sentencji orzeczenia winno mieć charakter syntetyczny i zwięźle opisywać rozpoznawaną sprawę. Art. 138 p.p.s.a. wymaga jedynie na tyle precyzyjnego oznaczenia aktu lub czynności organu administracji publicznej których dotyczy wyrok, by nie istniały żadne wątpliwości co do tego, jaki akt jest przedmiotem zaskarżenia. Wyrok WSA w Warszawie ten warunek spełnia.
Uznając, że istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności części Uchwały, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., którego treść jest jednoznaczna. Nie orzekał on o zgodności z prawem innej uchwały, poza zaskarżoną przez Wojewodę [...]. W każdym zaś przypadku stwierdzenia nieważności uchwały jednostki samorządu terytorialnego, wywołuje to określone skutki, gdyż akt prawa powszechnie obowiązującego na danym terenie, przestaje obowiązywać.
Nie doszło także do naruszenia art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 u.s.g. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej przepisy art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, są niewątpliwie przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 147 § 1 p.p.s.a. Stanowisko to wynika z utrwalonych poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 182/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1589/11, źródło CBOSA). To przepisy art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym expressis verbis wyłączają stwierdzenie nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy po upływie roku od dnia ich podjęcia, z wyjątkiem aktów prawa miejscowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni art. 6k ust. 4 u.c.p.g., który stanowi, że rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkuje mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 u.p.s., lub rodziny wielodzietne, o których mowa w K.D.R. Z powyższego przepisu wynika, że zwolnienie z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zwolnieniem ustawowym i obejmuje rodziny wielodzietne spełniające kryteria z K.D.R.
W myśl przepisów K.D.R., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przedmiotowej uchwały, uprawnienia przysługujące osobom posiadającym ważną Kartę polegają na przyznaniu korzystniejszego od ogólnie obowiązującego dostępu do towarów, usług lub innych form działalności (art. 1 ust. 2 K.D.R.). Karta poświadcza prawo członka rodziny wielodzietnej do uprawnień ustalonych w trybie określonym w niniejszej ustawie ust. 1 K.D.R. prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają na utrzymaniu co najmniej troje dzieci: 1) w wieku do ukończenia 18. roku życia; 2) w wieku do ukończenia 25. roku życia - w przypadku gdy dziecko uczy się w: a) szkole - do dnia 30 września następującego po końcu roku szkolnego, b) szkole wyższej - do końca roku akademickiego - w którym jest planowane ukończenie nauki zgodnie z oświadczeniem, o którym mowa w art. 10 ust. 4 pkt 4; 3) bez ograniczeń wiekowych - w przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
W § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 Załącznika do programu Rada Miejska w [...] wprowadziła ulgi dla rodzin wielodzietnych stosowanych w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobieranymi przez Urząd Miasta i Gminy [...].
Wprowadzenie do przedmiotowego programu regulacji dotyczących zwolnień stosowanych w przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla rodzin wielodzietnych oraz ich wstępnych, jest sprzeczne z art. 4 K.D.R. ze względu na odmienienie uregulowany krąg podmiotów, ale także jest nieprawidłowe z uwagi na odrębną podstawę prawną do kształtowania zwolnień tego typu, które ze względu na swój okołopodatkowy charakter podlegają odmiennym niż programowe zasadom prawa.
Należy bowiem wskazać, co potwierdził w skarżonym wyroku Sąd I instancji, że przepisem szczególnym, który daje radzie gminy możliwość uchwalenia samorządowego programu przyznającego uprawnienia członkom rodzin wielodzietnych, jest art. 27 ust. 1 i 2 K.D.R., a nie jak powołano się w podstawie prawnej uchwały art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz art. 17 ust. 2 pkt 4 i art. 110 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej. O ile samo powołanie niewłaściwej podstawy prawnej uchwały przez organ samorządu terytorialnego nie jest uchybieniem tej rangi, by wyłącznie z tej przyczyny stwierdzić niezgodność uchwały z prawem, o ile w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania uchwały była podstawa prawna do jej wydania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 843/13, źródło CBOSA), to w niniejszej sprawie doszło do dalszych istotnych uchybień.
Zatem stosownie do powołanego art. 27 ust. 1 i 2 K.D.R. rada gminy może uchwalić samorządowy program przyznający uprawnienia członkom rodzin wielodzietnych, a przyjmując go rada określa w szczególności: 1) zakres podmiotowy programu; 2) zakres uprawnień przysługujących członkom rodzin wielodzietnych; 3) zasady realizacji programu.
Natomiast kwestie związane z ustalaniem opłat za, odpady komunalne zostały całościowo uregulowane w cyt. powyżej art. 6k ust. 4 u.c.p.g. Tak wiec korzystając z kompetencji przepisu art. 6k ust. 4 u.c.p.g., organ stanowiący gminy powinien odnieść prawo do zwolnienia do członków rodzin wielodzietnych w rozumieniu ustawy K.D.R., co jak słusznie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku.
Ponadto należy wskazać, że opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości mają charakter danin publicznoprawnych o charakterze niepodatkowym. Przesądził o tym TK w wyroku z dnia 3 z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12 stwierdzając, iż "opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi: 1) została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu, 2) jest świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym, 3) należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizację celów publicznych, 4) jest należnością podlegającą egzekucji administracyjnej. Wobec takiego charakteru opłat z tytułu gospodarowania odpadami, będą mieć do nich zastosowanie przepisy Konstytucji RP dotyczące danin publicznoprawnych".
Wojewódzki Sąd Administracyjny również dokonał trafnej wykładni i prawidłowo zastosował art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 rozporządzenia UE. Należy wskazać, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze lub przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c i e, musi być określona w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Również cel przetwarzania musi mieć swoje umocowanie w prawie. Należy zatem wskazać, iż w przypadku przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. e to musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Nie budzi wątpliwości, że prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego musi służyć realizacji celu leżącego w interesie publicznym, oraz być proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu.
Wobec powyższego zakres żądanych danych osobowych objęty treścią wzoru "Wniosku o wydanie [...] Karty Dużej Rodziny 3+" , stanowiącego Załącznik Nr 1 do programu, CZĘŚĆ I, wykracza poza zakres danych niezbędnych do realizacji celu, dla którego dane są przetwarzane. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że w przyjętym wzorze wniosku dotyczącego wnioskodawcy ubiegającego się o wydanie Karty, zamieszczone zostały rubryki obejmujące: stan cywilny, obywatelstwo, telefon kontaktowy oraz adres e-mail, które naruszają zasadę niezbędności w odniesieniu do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze oraz do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a., sprostował oczywistą omyłkę w zaskarżonym wyroku. Nie ulga bowiem wątpliwości, że postępowanie dotyczyło uchwały Rady Miejskiej w [...] z 22 lipca 2019 r. nr 101/XI/2019, zaś Sąd pierwszej instancji w komparycji wyroku podał, że skarga dotyczy uchwały nr 110/XI/2019. Wobec powyższego należało sprostować oczywistą omyłkę w ten sposób, że zamiast wyrażenia "110/XI/2019" wpisać "101/XI/2019".