I OSK 2001/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Podstawą odmowy było późne powstanie niepełnosprawności męża skarżącej (po 25. roku życia), co było sprzeczne z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. WSA uznał, że ten przepis, w zakresie różnicującym prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. (sygn. akt K 38/13). NSA, mimo wadliwości formalnej skargi kasacyjnej, odniósł się do jej merytorycznej zawartości. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że zakresowy, wyznacza kierunek wykładni i sądy nie mogą stosować przepisu uznanego za niekonstytucyjny, nawet jeśli nie został formalnie uchylony przez ustawodawcę. NSA stwierdził, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu późnego wieku powstania niepełnosprawności jest niedopuszczalna, ponieważ narusza zasadę równości wobec prawa. Sąd oddalił skargę kasacyjną Ministra, potwierdzając tym samym prawidłowość wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności stosowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego przez sądy administracyjne i odmowy stosowania przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet w przypadku braku zmian legislacyjnych.
Dotyczy konkretnego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych i jego interpretacji w kontekście wyroku TK. Zmiany legislacyjne z 2023 r. uchyliły kwestionowany przepis, co może ograniczać bieżące zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, różnicujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 38/13 stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP z powodu naruszenia zasady równości. NSA potwierdził, że sądy nie mogą stosować przepisu uznanego za niekonstytucyjny, nawet jeśli nie został formalnie uchylony, a odmowa świadczenia z tego powodu jest niedopuszczalna.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu ma bezpośrednie zastosowanie w indywidualnych sprawach administracyjnych, mimo braku jego formalnego uchylenia przez ustawodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wiążący i sądy nie mogą stosować przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli ustawodawca nie dokonał jeszcze jego zmiany.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sądy mają obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji i orzeczeń Trybunału. Ignorowanie wyroku TK i stosowanie niekonstytucyjnego przepisu pozbawiałoby obywateli ochrony prawnej i niweczyłoby skutki orzeczenia TK.
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa, naruszona przez art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 181 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość wzruszenia prawomocnych orzeczeń na podstawie wyroku TK.
ustawa o TK art. 71 § ust. 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK art. 67 § ust. 2
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, różnicujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją RP (art. 32 ust. 1). • Sądy nie mogą stosować przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny, nawet jeśli nie został formalnie uchylony przez ustawodawcę. • Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu późnego wieku powstania niepełnosprawności jest niedopuszczalna.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra, że wyrok TK nie ma bezpośredniego zastosowania w indywidualnych sprawach i że art. 17 ust. 1b u.ś.r. pozostaje w mocy do czasu jego zmiany przez ustawodawcę.
Godne uwagi sformułowania
nie można akceptować bezczynności legislacyjnej, pozbawiając w konsekwencji wyrok Trybunału znaczenia, a przez to obywateli ochrony ich praw. • nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. • wadliwość sporządzenia skargi kasacyjnej
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności stosowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego przez sądy administracyjne i odmowy stosowania przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet w przypadku braku zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych i jego interpretacji w kontekście wyroku TK. Zmiany legislacyjne z 2023 r. uchyliły kwestionowany przepis, co może ograniczać bieżące zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego i jego praktycznego zastosowania w prawie administracyjnym, pokazując, jak orzecznictwo TK wpływa na prawa obywateli.
“Czy późny wiek niepełnosprawności odbiera prawo do świadczenia? NSA: Konstytucja ma pierwszeństwo!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.