I OSK 2001/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-03-16
NSAAdministracyjneWysokansa
bezrobociestatus bezrobotnegourząd pracyzaświadczenie lekarskieZUS ZLAprawo pracyświadczeniapostępowanie administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej pozbawienia statusu bezrobotnego z powodu nieprzedstawienia zaświadczenia o chorobie na wymaganym druku ZUS ZLA.

Sprawa dotyczyła M.P., który został pozbawiony statusu bezrobotnego i zasiłku z powodu nieprzedstawienia zaświadczenia o chorobie na druku ZUS ZLA, mimo że usprawiedliwiał swoją nieobecność w urzędzie pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił jego skargę, uznając, że obowiązek przedstawienia zaświadczenia w wymaganej formie spoczywa na bezrobotnym. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok WSA, podkreślając, że osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych muszą udokumentować niezdolność do pracy na druku ZUS ZLA, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o pozbawieniu M.P. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Powodem było nieprzedstawienie przez M.P. zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby na wymaganym druku ZUS ZLA, mimo że usprawiedliwiał swoją nieobecność w urzędzie pracy chorobą. M.P. argumentował, że nie ponosi odpowiedzialności za błąd lekarza, który wystawił zaświadczenie na niewłaściwym druku. WSA uznał, że obowiązek przedstawienia zaświadczenia w wymaganej formie spoczywa na bezrobotnym, a nieprzedstawienie go skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się z WSA. Podkreślił, że osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych, które z powodu choroby nie mogą stawić się w urzędzie pracy, muszą udokumentować niezdolność do pracy zaświadczeniem lekarskim na druku ZUS ZLA. NSA odwołał się do art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazując, że przepis ten ma zastosowanie do osób pobierających zasiłek i wymaga formalnego dokumentowania niezdolności do pracy. Sąd odrzucił argumentację skarżącego, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, dotyczący usprawiedliwiania niestawiennictwa, ma pierwszeństwo, wskazując na rozłączność zakresów tych przepisów i większy rygoryzm wobec osób pobierających świadczenia pieniężne. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak przedstawienia zaświadczenia na druku ZUS ZLA przez bezrobotnego pobierającego zasiłek, który nie stawił się w urzędzie pracy z powodu choroby, skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego.

Uzasadnienie

Przepis art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia nakłada na bezrobotnych pobierających zasiłek obowiązek udokumentowania niezdolności do pracy na druku ZUS ZLA. Nieprzedstawienie takiego zaświadczenia, nawet jeśli choroba była przyczyną niestawiennictwa, prowadzi do utraty statusu bezrobotnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.z.i.r.p. art. 33 § ust. 4 pkt 4

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

u.p.z.i.r.p. art. 33 § ust. 4 pkt 10

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

u.p.z.i.r.p. art. 80 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.i.r.p. art. 80 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

u.p.z.i.r.p. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika ZUS § załącznik nr 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia, gdyż przepis ten nie obejmuje sytuacji usprawiedliwiania niestawiennictwa w urzędzie pracy z powodu choroby, gdy zaświadczenie nie jest na druku ZUS ZLA. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia prawa materialnego przez organy administracyjne. Naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia przesłanek do jej uwzględnienia.

Godne uwagi sformułowania

Nieprzedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy. Bezrobotny w okresie pobierania zasiłku, który z powodu choroby nie może stawić się w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy w celu potwierdzenia gotowości do pracy, obowiązany jest więc udokumentować niezdolność do pracy zaświadczeniem lekarskim w wymaganej formie. Nałożony przez ustawodawcę większy rygoryzm odnosi się do osób pobierających świadczenie pieniężne.

Skład orzekający

Anna Lech

przewodniczący

Janina Antosiewicz

sprawozdawca

Jerzy Solarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku przedstawiania przez bezrobotnych pobierających zasiłek zaświadczeń lekarskich na druku ZUS ZLA w przypadku usprawiedliwiania nieobecności z powodu choroby."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji bezrobotnych pobierających zasiłek, którzy nie stawili się w urzędzie pracy z powodu choroby i nie przedstawili wymaganego zaświadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu urzędów pracy i osób bezrobotnych, a interpretacja przepisów ma bezpośrednie przełożenie na prawa i obowiązki obywateli.

Choroba nie usprawiedliwia braku ZUS ZLA: utrata statusu bezrobotnego z powodu nieodpowiedniego druku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2001/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-12-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech /przewodniczący/
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Jerzy Solarski
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1205/09 - Wyrok WSA w Krakowie z 2010-03-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
art. 33 ust. 4 pkt 4, art. 33 ust. 4 pkt 10 i art. 80 ust. 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1205/09 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1205/09 oddalił skargę M.P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:
W dniu [...] lutego 2009 r. M.P. zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy w Krakowie w rejestrze bezrobotnych. Decyzjami z [...] lutego 2009 r. i [...] lutego 2009 r. znak [...] Prezydent Miasta Krakowa uznał M.P. za osobę bezrobotną od dnia [...] lutego 2009 r. oraz przyznał mu od dnia [...] lutego 2009 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnego.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak OE[...], wydaną na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Prezydent Miasta Krakowa pozbawił skarżącego statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych, uzasadniając decyzję tym, iż osobą bezrobotną nie może być uznana osoba, która nie przedstawiła zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby, o którym mowa w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415).
W odwołaniu od ww. decyzji M.P. przyznając okoliczność nieobecności w urzędzie, w terminie wyznaczonym we wrześniu 2009 r. na zgłoszenie się w celu potwierdzenia gotowości do pracy, z powodu choroby wyjaśnił, iż został wprowadzony w błąd przez lekarza w tym znaczeniu, iż ten wystawił mu co prawda zaświadczenie o chorobie, jednakże nie na wymaganym druku ZUS L4.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Małopolski wydał opisaną na wstępie decyzję, w uzasadnieniu której podzielił w całości ustalenia organu pierwszej instancji, rozwijając motywy decyzji w ten sposób, że wymagane zaświadczenie o niezdolności do pracy wskutek choroby, które bezrobotny ma obowiązek przedstawić w przypadku choroby jest ściśle określone co do formy przepisami art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika ZUS (Dz. U. z 1999 r. Nr 65, poz. 741).
Zaświadczenie takie powinno być wydane na druku ZUS ZLA, tymczasem skarżący przedłożył w dniu [...] września 2009 r. sporządzone na nieodpowiednim druku zaświadczenie lekarskie, datowane na dzień [...] września 2009 r. o niezdolności do pracy w okresie, w którym przypadał termin potwierdzenia gotowości skarżącego do podjęcia pracy.
Zdaniem organu odwoławczego pozbawienie go w tych warunkach statusu osoby bezrobotnej było uzasadnione.
W skardze na powyższą decyzję M.P. zarzucił, iż nie może ponosić odpowiedzialności za niekompetencję lekarza, który wystawił mu zaświadczenie na nieodpowiednim druku. Potwierdził, iż we wrześniu 2009 r. był chory i nie mógł stawić się w wyznaczonym terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Sąd powołał się na art. 33 ust. 4 pkt 10 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, bezrobotnego który nie przedstawił zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby, o którym mowa w art. 80 ust. 2. Art. 80 ust. 1 stanowi, że "bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku i stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, przypadający w okresie przysługiwania zasiłku lub odbywania stażu, przygotowania zawodowego dorosłych i szkolenia, za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa", ale jednocześnie ust. 2 określa obowiązek bezrobotnego, który jest niezdolny do pracy, stanowiący zarazem przesłankę zachowania statusu bezrobotnego oraz zasiłku w ten sposób, że bezrobotni, z wyjątkiem odbywających leczenie w zamkniętych ośrodkach odwykowych, są obowiązani do przedstawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy wskutek choroby na druku określonym w odrębnych przepisach. Nieprzedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy.
Bezsporne jest, że M.P., będąc niezdolny do pracy wskutek choroby w miesiącu wrześniu 2009 r. przedstawił organowi datowane na dzień [...] września 2009 r., wydane przez lekarza anestezjologa zaświadczenie lekarskie o tym, że "przez ok. 5-7 dni powinien leżeć z powodu choroby". Zaświadczenie o tej treści i w takiej formie nie odpowiada zaświadczeniu wymaganemu przez przepisy ustawy o promocji zatrudnienia bowiem ma być to druk ZUS ZLA, którego wzór znajduje się w załączniku nr 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu nie ma w sprawie znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie miał wpływu na formę wypisanego mu przez lekarza zaświadczenia i nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprzedstawienie zaświadczenia na druku ZUS L4, gdyż to po jego stronie jako osoby bezrobotnej leży obowiązek realizacji wymogu art. 80 ust. 2 ustawy.
Stosowne w tym względzie oświadczenie M.P. podpisał w dniu [...] lutego 2009 r., w którym zawarte jest pouczenie, że jedyną formą usprawiedliwienia niezdolności do pracy wskutek choroby jest zaświadczenie wystawione na druku ZUS ZLA". Skarżący nie może wobec tego powoływać się na nieznajomość przepisów dotyczących wymaganego zaświadczenia, które miał obowiązek dostarczyć, gdyż z ich treścią został zapoznany w oświadczeniu o obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym o obowiązku usprawiedliwienia niezdolności do pracy wskutek choroby zaświadczeniem wystawionym na druku ZUS ZLA , co potwierdził podpisem pod tym oświadczeniem, że zapoznał się z zakresem tych obowiązków.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaszła przewidziana prawem przesłanka do pozbawienia M.P. z dniem [...] września 2009 r. (tj. z pierwszym dniem niezdolności do pracy) statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w związku z czym skargę M.P. oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a.
Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniósł M.P., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości oparł ją o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a. zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że stan faktyczny sprawy mieści się w zakresie hipotezy przywołanej normy, mimo że nie obejmuje ona zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji, w której osoba powołująca się na zaświadczenie lekarskie usprawiedliwia swoje niestawiennictwo w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego, polegającego na zastosowaniu 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przy braku podstaw dla stosowania przywołanej normy na gruncie stanu faktycznego zachodzącego w niniejszej sprawie,
– naruszenie art. 151 ustawy P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia przesłanek dla jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a.
Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przyznaje, iż skarżący w dniu [...] września 2009 r. przedłożył zaświadczenie lekarskie, które nie spełniało wymogów formalnych.
Zarzut naruszenia art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zwanej dalej ustawą) w opinii autora skargi uzasadniony jest tym, że WSA w Krakowie zastosował przywołaną normę do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, mimo że nie obejmuje ona zakresem swego stosowania stanu rzeczy zachodzącego w niniejszej sprawie.
Omawiana norma nie dotyczy bowiem sytuacji usprawiedliwiania przez bezrobotnego niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, gdyż kwestia ta regulowana jest wyczerpująco w odrębnym przepisie – w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Zgodnie z jego treścią status bezrobotnego traci osoba, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła organu w przewidzianym prawem terminie o uzasadnionej przyczynie swego niestawiennictwa. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepis ten nie przewiduje żadnych wymogów formalnych odnośnie sposobu usprawiedliwiania nieobecności.
Kierując się założeniem o racjonalizmie ustawodawcy należy dojść do wniosku, że zakresy hipotez art. 33 ust. 4. pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy pozostają rozłączne. Nie byłoby bowiem zgodne z zasadami techniki prawodawczej wyszczególnianie w jednym artykule ustawy dwóch zawierających się w sobie przesłanek utraty statusu osoby bezrobotnej.
Z powyższego wynika zatem, że obowiązek stosowania druku ZUS ZLA przewidziany jest jedynie dla dokumentowania niezdolności do pracy, nie jest natomiast obligatoryjny dla usprawiedliwiania niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie.
Powyższa teza znajduje również potwierdzenie w celu, dla którego w omawianej ustawie dodana została konstrukcja zawarta łącznie w art. 33 ust. 4 pkt 10 oraz w art. 80 ust. 2. Regulacja ta wprowadzona została na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu projektu zmiany ustawy wskazano cyt:
"W art. 80 wprowadzono zmianę polegającą, na nałożeniu na wszystkich bezrobotnych (zarówno z prawem, jak i bez prawa do zasiłku) obowiązku przedstawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy na skutek choroby na druku ZUS ZLA. Zmiana ta ma na celu ograniczenie niekorzystnej praktyki przedkładania przez bezrobotnych przede wszystkim bez prawa do zasiłku długotrwałych zwolnień lekarskich, bądź też kilku następujących bezpośrednio po sobie, wystawianych np. na drukach recept lub zwykłych kartkach. Praktyka ta uniemożliwia bowiem aktywizację tych osób".
W związku z powyższym nie jest uzasadnionym stawianie bezrobotnemu wymogu legitymowania się drukiem ZUS ZLA w sytuacji, gdy nie tyle dokumentuje on swą niezdolność do pracy, ile usprawiedliwia niestawiennictwo w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, co z kolei w świetle art. 33 ust. 4 pkt 4 może wykazać w dowolny sposób odpowiedni dla ustalenia powoływanej okoliczności.
Z powyższego wynika zatem, że stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie normy wynikającej z art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy, a zatem zastosowanie tych przepisów przez Sąd skutkowało zarzuconym naruszeniem prawa materialnego.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut uchybienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a. w zw. art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy stanowi w znacznej mierze skutek opisanego powyżej naruszenia przepisów prawa materialnego, tym niemniej cechuje się specyfiką uzasadniającą jego wyodrębnienie.
Uwzględniając opisane powyżej stanowisko odnośnie zakresu normy wynikającej, z art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy autor dochodzi do wniosku, że WSA oddalił skargę, mimo że zachodziły podstawy dla jej uwzględnienia w związku z naruszeniem prawa przez organy administracyjne.
Zarówno decyzja Wojewody Małopolskiego, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Krakowa oparte były na stosowaniu opisywanej normy prawa materialnego, która nie znajduje zastosowania na gruncie stanu faktycznego zachodzącego w niniejszej sprawie.
W świetle powyższego skarga strony zasługiwała na uwzględnienie, zatem oddalając ją, WSA naruszył normę postępowania obligującą do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie skutkujące pozostawieniem w obrocie prawnym wadliwych decyzji administracyjnych.
W związku z opisanymi wyżej naruszeniami prawa Sąd pierwszej instancji winien był uwzględnić skargę i uchylić w całości zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, co jednocześnie uzasadnia zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia przesłanek dla jej uwzględnienia i zastosowania w tym zakresie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jak tego wymaga przepis art. 183 ust. 1 ustawy P.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Przy skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach z art. 174 ustawy P.p.s.a. Sąd odwoławczy najpierw bada zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przyjęciu, iż stan faktyczny został prawidłowo ustalony i nie został skutecznie podważony możliwa jest ocena prawidłowości stosowania prawa materialnego.
W tej sprawie skarga kasacyjna nie podważa ustaleń faktycznych, zaś zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. sformułowano jako następstwo nieprawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod przepisy prawa materialnego. Z tych względów Sąd przystąpił do oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.
Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, iż M.P. został uznany za osobę bezrobotną oraz pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Status jego odpowiadał więc warunkom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia definiującym bezrobotnego, jako osobę niezatrudnioną i niewykonującą pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowaną w urzędzie pracy.
Ze statusem bezrobotnego wiążą się szczególne obowiązki, o których osoba zarejestrowana w Urzędzie Pracy zostaje pouczona, podpisując stosowne oświadczenie. Ponieważ uznanie za osobę bezrobotną uzależnione jest od warunku pozostawania bez pracy oraz od zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, ten ostatni warunek podlega okresowej weryfikacji przez organ. Przepis art. 33 ust. 3 stanowi podstawę nałożenia na bezrobotnego obowiązku zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.
Niestawiennictwo w wyznaczonym terminie i brak powiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego. Powyższy przepis nie określa w sposób szczegółowy o jakiego rodzaju przyczyny niestawiennictwa chodzi, zatem w każdym przypadku organ ocenia, czy podana przez bezrobotnego przyczyna niestawiennictwa może być uznana za usprawiedliwioną. Jeśli natomiast przyczyną niestawiennictwa osoby bezrobotnej w wyznaczonym terminie jest choroba, wówczas osoba ta obowiązana jest przedstawić stosowne zaświadczenie lekarskie.
Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, iż w przypadku M.P., pobierającego zasiłek dla bezrobotnych istniał obowiązek udokumentowania przyczyny niestawiennictwa, spowodowanej chorobą, odpowiednim zaświadczeniem wydanym na druku ZUS ZLA.
W tym przypadku miał bowiem zastosowanie przepis art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2.
Ustalając rzeczywiste znaczenie przepisu art. 80 ust. 2 ustawy nie można uznać, iż ma on charakter samodzielny. Przy takim zaś założeniu należy uwzględnić kontekst systemowy, w jakim przepis ten został zamieszczony. Prowadzi to z kolei do wniosku, że regulację tę należy oceniać w kontekście ust. 1 art. 80 ustawy.
W myśl tego przepisu bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku i stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, przypadający w okresie przysługiwania zasiłku lub odbycia stażu, przygotowania zawodowego dorosłych i szkolenia, za który na podstawie odrębnych przepisów prawnicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa.
Powołany przepis ab initio adresowany jest wprost do bezrobotnego pobierającego zasiłek. Osoba taka zachowuje prawo do zasiłku za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, przypadający w okresie zasiłkowym.
Na takie m.in. osoby bezrobotne art. 80 ust. 2 ustawy nakłada obowiązek przedstawienia zaświadczeń o niezdolności do pracy wskutek choroby na druku określonym odrębnymi przepisami. Nieprzedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej ustalony w sprawie stan faktyczny mieści się w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisach art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy.
Nie zachodzi tu także sprzeczność z uregulowaniem zawartym w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, bowiem przepis ten nie obejmuje swym zakresem przypadków usprawiedliwienia przyczyn niestawiennictwa w urzędzie pracy, spowodowanych chorobą powodującą niezdolność do pracy bezrobotnych pobierających zasiłki.
Bezrobotny w okresie pobierania zasiłku, który z powodu choroby nie może stawić się w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy w celu potwierdzenia gotowości do pracy, obowiązany jest więc udokumentować niezdolność do pracy zaświadczeniem lekarskim w wymaganej formie.
Wymóg taki nie dotyczy tych bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub stypendium. Mogą oni zatem usprawiedliwić swe niestawiennictwo w sposób mniej sformalizowany, zaś podstawę pozbawienia statusu bezrobotnego w przypadku nieuzasadnionej przyczyny niestawiennictwa stanowi przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Za takim rozróżnieniem oprócz wykładni systemowej przemawiają także względy celowościowe. Nałożony przez ustawodawcę większy rygoryzm odnosi się do osób pobierających świadczenie pieniężne. Konieczność udokumentowania niezdolności do pracy zaświadczeniem lekarskim wystawionym na druku ZUS nie tylko zmierza do aktywizacji bezrobotnych, lecz także ma sprzyjać racjonalnemu wydatkowaniu środków publicznych.
W odniesieniu do bezrobotnych – bez prawa do zasiłku – ten ostatni argument nie ma już zastosowania.
Nadmienić należy, iż podobną interpretację przepisów art. 33 ust. 4 pkt 10 w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1780/10, przyjmując, iż art. 80 ust. 2 ustawy odnosi się do tych sytuacji, o których stanowi ust. 1 tego przepisu. Pogląd ten należy uznać za trafny, jak również przyjętą metodę wykładni systemowej przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 80 ustawy o promocji zatrudnienia, która pozwala na właściwe ustalenie treści norm prawnych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny jak również organ prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, a wobec tego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a., a oddalenie skargi było zgodne z prawem.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
W odniesieniu do żądania zasądzenia na rzecz pełnomocnika kosztów udzielonej pomocy prawnej należy zauważyć, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 tej ustawy.
Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik winien złożyć w WSA stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.