I OSK 200/24

I OSK 200/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Po 357/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-09-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Umorzono postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 9
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. T., Z. T. i Z. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. T., Z.T. i Z. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I SA/Po 357/23 w sprawie ze skarg M. T., Z. T., Z. T. i D. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I SA/Po 357/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi M. T., Z. T., Z. T. i D. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 marca 2023 r. w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. T., Z. T. i Z. T., którzy wystąpili również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Kępińskiego z dnia 28 października 2022 r. orzekającą w pkt I o wywłaszczeniu nieruchomości poprzez pozbawienie prawa własności należącego do współwłaścicieli w następującym udziale: a) udziału w wysokości 6/36 należącego do D. K.; b) udziału w wysokości 1/36 należącego do Z. T.; c) udziału w wysokości 1/36 należącego do M. T.; d) udziału w wysokości 1/36 należącego do Z. T.; w nieruchomości gruntowej, opisanej w ewidencji gruntów i budynków jako działka położona w obrębie ewidencyjnym [...] przy ulicy [...], oznaczona numerem [...] o pow. [...]ha. Ponadto w pkt II Starosta Kępiński orzekł o przejściu prawa własności opisanej w pkt I nieruchomości na rzecz Gminy Kępno, które nastąpi z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. W pkt III orzekł o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 94.807 zł za wywłaszczenie udziałów w łącznej wysokości 9/36 w prawie własności ww. nieruchomości gruntowej. W pkt IV orzekł o zapłacie odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna w częściach ułamkowych – w łącznej wysokości: 94.807,00 zł przez Burmistrza Miasta i Gminy Kępno.
W ocenie wnioskodawców z uwagi na treść art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz wobec wniesienia przez skarżących skargi, konieczne jest wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji z urzędu. Jednakże, mając na względzie, że Gmina Kępno skierowała do skarżących i ich pełnomocników pisma z prośbą o wskazanie do dnia 15 grudnia 2023 r. numerów rachunków bankowych, na które miałaby wpłacić odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, zasadne jest uwypuklenie konieczności wstrzymania wykonania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po wniesieniu skargi organ administracji (art. 61 § 2 P.p.s.a.), a po przekazaniu sądowi skargi – sąd, może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, przy czym sąd wydaje takie postanowienie, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 zd. pierwsze P.p.s.a.).
Ponadto wskazać należy, na co zasadnie zwrócili uwagę skarżący kasacyjnie, że art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) zawiera regulację szczególną, w myśl której w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy (z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a) - wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
Jak długo wywołuje skutki postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji określa z kolei art. 61 § 6 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu w brzmieniu nadanym mu przez ustawę z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; art. 1 pkt 20 w zw. z art. 2 tej ustawy) wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.
W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., w związku z wniesionymi przez D. K. oraz Z. T., M. T. i Z. T. skargami na decyzję z dnia 13 marca 2023 r., Wojewoda Wielkopolski wstrzymał z urzędu jej wykonanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny na podstawie art. 9 u.g.n. Z kolei zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 września 2023 r. oddalający skargi nie jest prawomocny, co w świetle art. 61 § 6 P.p.s.a. powoduje, że skutki udzielenia skarżącym ochrony tymczasowej przez organ (art. 61 § 2 P.p.s.a.) rozciągają się również na etap kasacyjny postępowania sądowego. Konkluzja ta wynika wprost z art. 61 § 6 pkt 2 P.p.s.a. Tym samym ocena, czy wykonanie zaskarżonej przez skarżących w niniejszej sprawie decyzji Wojewody Wielkopolskiego może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki (art. 61 § 3 P.p.s.a.) jest bezprzedmiotowa, skoro zaskarżona decyzja pozostaje nadal wstrzymana na podstawie rozstrzygnięcia organu administracyjnego. Skarżący nadal bowiem korzystają z udzielonej im ochrony tymczasowej.
Wobec wstrzymania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 9 u.g.n. - nie podlega ona wykonaniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Bezprzedmiotowe jest sięganie do instytucji z art. 61 § 3 P.p.s.a., skoro ten sam skutek wywołuje postanowienie Wojewody Wielkopolskiego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt I OZ 1325/16, z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 2863/19, z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 411/21, z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 767/23, z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 631/23 oraz z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt I OSK 2048/23).
Mając powyższe na uwadze, postępowanie wywołane niniejszym wnioskiem zamieszczonym w skardze kasacyjnej należało umorzyć, o czym orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a.