I OSK 1988/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-22
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościlinie energetyczneremontprzebudowaudostępnienie nieruchomościgospodarka nieruchomościamiprawo energetycznepostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę właścicieli nieruchomości na decyzję zobowiązującą do udostępnienia gruntu pod remont linii energetycznej, uznając prace za remont, a nie przebudowę.

Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia nieruchomości na remont linii energetycznej, gdzie spór koncentrował się na rozróżnieniu między remontem a przebudową. WSA uchylił decyzję Wojewody, uznając, że planowane prace (wymiana słupów i przewodów) mogą stanowić przebudowę, co wyklucza zastosowanie art. 124b u.g.n. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że wymiana słupów i przewodów, przy zachowaniu parametrów technicznych linii, jest remontem, a nie przebudową, i tym samym zezwolił na udostępnienie nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego, która zobowiązywała właścicieli do udostępnienia nieruchomości na remont linii energetycznej. Sąd uznał, że planowane prace, obejmujące wymianę słupów i przewodów na nowe o innych parametrach (większe fundamenty, grubsze przewody), mogą stanowić przebudowę, a nie remont, co wyklucza zastosowanie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że wymiana słupów i przewodów, przy zachowaniu parametrów technicznych linii (mocy, napięcia, przebiegu), jest remontem. NSA podkreślił, że kluczowe jest utrzymanie parametrów technicznych i użytkowych linii, a niekoniecznie stosowanie identycznych materiałów jak pierwotnie. Sąd wskazał, że wymiana słupów na nowsze, o innych wymiarach, ale spełniające normy i nie zmieniające parametrów przesyłowych, jest dopuszczalna w ramach remontu. NSA uznał, że WSA błędnie zrównał remont z przebudową i nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, co doprowadziło do uchylenia wyroku i oddalenia skargi właścicieli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wymiana słupów i przewodów linii energetycznej, przy zachowaniu dotychczasowych parametrów technicznych i użytkowych linii (mocy, napięcia, przebiegu), stanowi remont, a nie przebudowę, nawet jeśli użyte materiały są nowe i mają inne wymiary.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kluczowe jest utrzymanie parametrów technicznych i użytkowych linii, a niekoniecznie stosowanie identycznych materiałów jak pierwotnie. Wymiana słupów na nowsze, o innych wymiarach, ale spełniające normy i nie zmieniające parametrów przesyłowych, jest dopuszczalna w ramach remontu. Zmiana parametrów technicznych, takich jak moc czy napięcie, wykluczałaby remont.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.g.n. art. 124b § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten może być stosowany jedynie do czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji. Nie obejmuje on przebudowy ani budowy.

Pomocnicze

u.P.b. art. 3 § 8

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Remont to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

u.P.b. art. 3 § 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.

p.e. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Przedsiębiorstwo energetyczne ma obowiązek utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych.

p.e. art. 9c § 2 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa oraz niezawodności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji publicznej przez WSA.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa procesowego.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi przez NSA.

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Prawo energetyczne art. 4 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Obowiązek przedsiębiorstwa energetycznego do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny.

Prawo energetyczne art. 9c § 2 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa oraz niezawodności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

u.g.n. art. 6 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Cele publiczne związane z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

p.p.s.a. art. 15zzs4 § 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymiana słupów i przewodów linii energetycznej, przy zachowaniu parametrów technicznych linii, stanowi remont, a nie przebudowę. Art. 124b u.g.n. dotyczy wyłącznie remontów, konserwacji i usuwania awarii, a nie przebudowy. Obowiązki wynikające z Prawa energetycznego (zapewnienie ciągłości i niezawodności dostaw energii) uzasadniają remont linii.

Odrzucone argumenty

Planowane prace (wymiana słupów, przewodów, fundamentów) stanowią przebudowę, a nie remont. Zmiana parametrów technicznych linii (grubsze przewody, większe fundamenty, wyższa wysokość słupa) kwalifikuje prace jako przebudowę. Niewłaściwe zastosowanie art. 124b u.g.n. przez Wojewodę.

Godne uwagi sformułowania

nie można zamieszczonych w Prawie budowlanym definicji przenosić wprost na grunt art. 124b u.g.n., bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej Remont linii energetycznej, mający na celu odtworzenie zdolności przesyłowej linii poprzez wymianę wyeksploatowanych słupów na nowe, na których będzie można zastosować wyższe naprężenia dotychczas zawieszonych przewodów bez ryzyka ich uszkodzenia. Sama wymiana słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich, jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego.

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

sędzia

Anna Wesołowska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, co stanowi remont linii energetycznej w kontekście art. 124b u.g.n. i przepisów Prawa budowlanego, zwłaszcza w przypadku wymiany elementów infrastruktury."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji remontu linii energetycznej i może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów infrastruktury.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między remontem a przebudową, co ma kluczowe znaczenie dla właścicieli nieruchomości i inwestorów. Wyjaśnia praktyczne zastosowanie przepisów dotyczących dostępu do nieruchomości w celu przeprowadzenia prac.

Remont czy przebudowa? NSA rozstrzyga, kiedy można wejść na Twoją działkę w celu naprawy linii energetycznej.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1988/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Monika Nowicka
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 216/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-04-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 157, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 124b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 220
art. 4 ust. 1, art. 9 c ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 22 marca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzenie niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 216/19 w sprawie ze skargi A.K., B.K., J.K., M.K. oraz P.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od A.K., B.K., J.K., M.K. oraz P.K. na rzecz [...] S.A. kwotę 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K., B. K., J. K., M. K. oraz P. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 3 stycznia 2019 r., nr N-I.7581.3.63.2018, w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 216/19, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżących A. K., B. K., J. K., M. K. oraz P. K. solidarnie kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w [...] wnioskiem z 12 września 2018 r. zwróciła się do Starosty [...] o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]. Wnioskodawca wskazał, że nieruchomość ta niezbędna jest do wykonania remontu linii energetycznej 110 KV na trasie [...] - [...], co miało polegać na wymianie istniejących słupów na nowe z uwagi na zły stan techniczny linii wybudowanej w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta [...] decyzją z 25 października 2018 r., nr GN–I.6821.1.92.2018, orzekł o odmowie zobowiązania współwłaściciel nieruchomości do udostępnienia na rzecz wnioskodawcy spółki PGE ww. działki w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii energetycznej. Zdaniem Starosty w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z przebudową, a nie z remontem linii, bowiem w wyniku przeprowadzonych prac powstanie nowa substancja o innych parametrach użytkowych niż pierwotna linia energetyczna 110 KV na trasie [...] – [...].
Odwołanie od decyzji Starosty złożyła do Wojewody Spółka PGE Dystrybucja S.A. W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Zdaniem odwołującej się strony organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez niedokonanie wnikliwej i wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Planowana inwestycja polega bowiem na remoncie na powietrznej linii energetycznej przebiegającej na trasie [...] - [...] i spełnia przesłanki określone w art. 124b ust. 1 u.g.n.
Wojewoda Podkarpacki zaskarżoną do Sądu decyzją uchylił decyzję Starosty [...] w całości i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] jej udostępnienia na rzecz wnioskodawcy PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w [...] w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii energetycznej 110 KV na trasie [...] - [...] polegających na wymianie istniejących słupów na nowe serii PSK-1/240. W uzasadnieniu tej decyzji organ zrelacjonował podstawy materialno-prawne wydanej decyzji oraz streścił stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że z wniosku z 12 września 2018 r. jednoznacznie wynika, iż prace prowadzone na przedmiotowej nieruchomości w ramach robót związanych z remontem linii energetycznej 110 KV będą polegać na: demontażu przewodów linii energetycznej 110 KV, demontażu istniejących słupów o konstrukcji kratowej wraz z fundamentami, montażu nowych słupów o konstrukcji kratowej wraz z nowymi fundamentami, ponownym montażu zdemontowanych przewodów linii energetycznej 110 KV. Wnioskodawca wskazał, że remont polegać będzie wyłącznie na wymianie istniejących słupów w linii energetycznej 110 KV [...] - [...], natomiast nie będą wymieniane przewody tejże linii. Na skutek remontu nie zmieni się długość ani lokalizacja linii, nie ulegną także zmianie parametry techniczne, jak moc przesyłana przez linie energetyczne WN, napięcie robocze linii napowietrznej 110 KV czy wytwarzane pole elektromagnetyczne. Wobec powyższego stwierdzono, że zakres planowanych prac na nieruchomości mieści się w pojęciu remontu, a nie przebudowy czy odbudowy gdyż jak wskazał wnioskodawca, nie dojdzie do zmiany długości ani lokalizacji oraz parametrów użytkowy jak napięcie i moc wytwarzanego pola elektroenergetycznego. Jedyna rzecz jaka zostanie wymieniona to stare ponad pięćdziesięcioletniej słupy na nowe, które wprawdzie będą posiadały inne wymiary niż pierwotnie jednakże obecne przepisy nie dopuszczają możliwości montażu słupów wyprodukowanych w okresie budowy tej linii, to jest w latach 1959-1960. Zastąpienie starych słupów nowymi nie spowoduje, iż w miejsce pierwotne linii powstanie nowa substancja drogowa, wykonywanie w istniejącym obiekcie liniowym robót budowlanych polegać będzie na odtworzenie stanu pierwotnego niebędącego bieżącą konserwacja. Podkreślono, że ze specyfikacji istotnych warunków zamówienia na opracowanie dokumentacji techniczno-prawnej dla linii 110 KV [...] - [...] brak jest zapisu, aby w ramach przedmiotowego zadania miała nastąpić wymiana przewodów. W aktach przedmiotowej sprawy znajdują się pisma z 31 października 2017 r., z 16 marca 2018 r., oraz z 8 maja 2018 r. skierowane do współwłaścicieli nieruchomości w sprawie udostępnienia nieruchomości, jak również pismo J. K., z którego jednoznacznie wynika, że współwłaścicielka nie wyraziła zgody na wykonanie przedmiotowych prac. W ocenie Organu wskazany we wniosku czas jednego miesiąca, licząc od momentu rozpoczęcia prac nieruchomości jest właściwy ze względu na fakt, iż w okresie tym wnioskodawca planuje wykonać szereg prac budowlanych związanych z remontem linii energetycznej. Dlatego w sentencji decyzji Wojewoda orzekł, iż udostępnienie nieruchomości następuje na okres nie przekraczający jednego miesiąca licząc od momentu rozpoczęcia przez Spółkę pracy na nieruchomości. Z tych względów konieczne było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie o udostępnieniu nieruchomości.
Skargę na opisaną wyżej decyzję Wojewody wnieśli A. K., B. K., J. K., M. K. oraz P.K. Zwrócili się w niej o uchylenie tego rozstrzygnięcia w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz od Organu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 11 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. niewłaściwe określenie zakresu prac wchodzących w skład remontu między innymi na działce nr [...] poprzez błędne przyjęcie, że charakter planowanych prac na przedmiotowej nieruchomości jest remontem, podczas gdy dokładna analiza dokumentacji projektowej pozwala na stwierdzenie, że następuje zmiana parametrów linii energetycznej oraz słupów,
b) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie decyzji Starosty [...] wydanej zgodnie z prawem,
c) art. 124b u. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że planowana inwestycja polega na remoncie, a nie przebudowie napowietrznej linii energetycznej.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że wnioskowany przez PGE Dystrybucja S.A. remont wykonywany będzie na całej trasie przebiegu linii elektroenergetycznej. Nie ogranicza się do remontu jednego słupa na działce nr [...]. Opracowana dokumentacja przewiduje nowe konstrukcje słupów i fundamentów (fundament starego słupa ma wymiary 3,20 m na 3,20 m natomiast nowy słup ma wymiary 4,86 m na 4,86 m), dlatego zdaniem Skarżących nie mamy do czynienia z remontem linii elektroenergetycznej, ale jej przebudową, ponieważ przewody dotychczasowe mają wymiary AFL-6 120 i zostaną wymienione na AFL-6 240, czyli dwukrotnie grubsze, co wiąże się z większa mocą przesyłową, większym polem oddziaływania oraz zwiększeniem pola elektromagnetycznego.
W ocenie Skarżących Wojewoda błędnie przyjął, że nie ulegną zmianie parametry techniczne linii i moc przesyłowa przez linie elektroenergetyczną. Z dokumentacji wynika bowiem, że w wyniku prac nastąpi demontaż i wymiana słupów i przewodów. Skarżący nadmienili również, że w trakcie negocjacji oświadczali, że nie sprzeciwiają się wymianie słupa, pod warunkiem, że sprzęt ciężki zostanie zlokalizowany na działce przylegającej (łąka i grunty orne) do ich działki. Informowali, że nie widzą żadnych przeszkód na zdemontowanie przęseł ogrodzenia, celem swobodnego dostępu do słupa z sąsiedniej działki niezabudowanej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że sprawa została rozstrzygnięta po wnikliwej i rzeczowej analizie materiału dowodowego, która wykazała łączne spełnienie przesłanek warunkujących możliwość zastosowania ograniczenia wynikającego z art. 124b u.g.n. Organ nadmienił m.in., że udokumentowano brak zgody właścicieli nieruchomości na przeprowadzenie opisanych wyżej czynności, uzasadniający wydanie decyzji.
W piśmie z dnia 7 marca 2019 r., Skarżący odnieśli się do stanowiska Wojewody, wyjaśniając, że w rzeczywistości wyrażali zgodę na prace na ich działce, jednak pod wspomnianym już w skardze warunkiem. Ich zdaniem możliwe było zawarcie porozumienia, jednak inwestor nie podjął się merytorycznej rozmowy.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżących A. K., B. K., J. K., M. K. oraz P. K. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że podstawy materialnoprawne wydanej przez organ decyzji wyraża art. 124b ust. 1 u.g.n. W myśl treści tej regulacji: Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Obowiązek o jakim mowa podlega egzekucji administracyjnej, co z kolei wynika z art. 124b ust. 5 u.g.n.
Sąd I instancji stwierdził, że w art. 124b ust. 1 u.g.n. ustawodawca określił warunki dopuszczalności wydania decyzji nie tylko w postaci wykazania braku zgody dysponenta praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi, ale też w postaci wykazania okoliczności dotyczących celu jej zajęcia. Otóż dopuszczalnym celem udostępnienia nieruchomości może być wyłącznie potrzeba wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii publicznej infrastruktury technicznej o przeznaczeniu przesyłowym jak np. linie energetyczne. Powyższy przepis nie może być stosowany do niewymienionych w nim działań inwestycyjnych jak np.: budowa czy przebudowa obiektu budowlanego.
W przedmiotowej sprawie, spór dotyczy wyjaśnienia celu zajęcia nieruchomości, który przez inwestora został określony w treści wniosku oraz odwołania jako remont linii energetycznej. Konieczne zatem jest posłużenie się definicjami legalnymi wynikającymi z prawa budowlanego, które wyjaśniają jak należy tłumaczyć pojęcie remontu i przebudowy. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202; zwana dalej u.P.b.) przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Natomiast przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego – art. 3 pkt 7a u.P.b.
Sąd I instancji przypomniał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wymiana słupów i lin, czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Każda sprawa dotycząca remontu obiektu budowlanego rozpoznawana przez organ jest indywidualna i wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego. Wymianę elementów obiektu należy pojmować w powiązaniu z konkretną budowlą. Remont obiektu liniowego może polegać na wymianie zużytych jego fragmentów nowymi, takimi jak liny, słupy. Ważne jest, aby przy tego typu robotach nie doszło do zmiany parametru długości (wydłużenia linii napowietrznej), czy parametrów technicznych takich jak moc przesyłu i zwiększenie pola elektromagnetycznego. Nie może również dojść do innego usytuowania słupów niż tych usuniętych. W takiej sytuacji, zakres prac będzie stanowił przebudowę, a nie remont.
Zmiana parametrów technicznych linii napowietrznej musi wynikać z dokumentacji technicznej przewidzianych w ramach remontu elementów linii. Przy linii energetycznej zmiana parametrów skutkująca przebudową tego obiektu, będzie z pewnością polegać na zwiększeniu mocy, bądź na zwiększeniu wytwarzania pola elektromagnetycznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż zmiana parametrów technicznych nie zależy od wymiany zużytego słupa na nowy, nowszej generacji, czy też zastąpienia linii napowietrznej lepszymi o nowszej technologii. Uważa się za racjonalne, że zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (betonowe słupy, izolowane przewody). Zatem działania polegające na wymianie zużytych jej elementów, przewodów i słupów, mogą co do zasady stanowić remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 u.P.b. (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 983/17, oraz z 27 lutego 2019 r., sygn. I OSK 1006/17, LEX). W ocenie Sądu, użycie nowych słupów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów, niż wykorzystane w stanie pierwotnym.
Sąd I instancji mając powyższe względy na uwadze, przyznał rację skarżącym, którzy trafnie zwracają uwagę na możliwość wykonania w ramach planowanej przez Spółkę inwestycji przebudowy napowietrznej linii energetycznej w zakresie słupa nr 42 na działce nr [...], poprzez wymianę przewodów energetycznych na przewody o zwiększonym przekroju. Sąd wojewódzki przypomniał, że jedną z przyczyn odmowy udostępnienia nieruchomości skarżących podanych przez Starostę w uzasadnieniu decyzji z 25 października 2018 r., o nr GN-I.6821.1.92.2018, było zakwalifikowanie jako przebudowy wymiany istniejących na słupie linii roboczych AFL-6 120 mm² na projektowane AFL-240 mm². Spółka w swym odwołaniu zakwestionowała to ustalenie, a zarzut ten został przez Wojewodę podzielony, co skutkowało uwzględnieniem w całości wniesionego odwołania. Wojewoda kasując w/w decyzję nie zweryfikował jednak wyrażonego przez Starostę twierdzenia o wymianie przewodów ze szczegółowymi ustaleniami dokumentacji technicznej załączonej do wniosku o wydanie zezwolenia, poprzestając wyłącznie na zapewnieniach Spółki (załączniki do projektu technicznego sporządzonego dla remontu linii napowietrznej). Starosta [...], jak również strony skarżące mogą mieć słuszność co do tezy o planowanej przez Spółkę przebudowie, gdyż załączona do wniosku o wydanie zezwolenia dokumentacja techniczna w postaci graficznego opisu istniejącego słupa nr 42 wyraźnie opisuje istniejące przewody robocze jako AFL – 6 120 mm² zaś w przypadku słupa projektowanego jako przewody fazowe AFL – 6 240 mm². Kwestia tych rozbieżności nie została przez Organ wyjaśniona, pomimo że została ona wyraźnie podniesiona w uzasadnieniu decyzji Starosty i znajdowała oparcie w dokumentacji złożonej przez wnioskującą o zezwolenie Spółkę. Dostrzeżone przez Sąd zaniechanie polegające na niewyjaśnieniu przez Organ odwoławczy tych różnic w opisie technicznym inwestycji, mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jako że modyfikacja przewodów może skutkować zmianą istotnych parametrów linii energetycznej (np. zasięg i moc pola elektromagnetycznego) i w konsekwencji zmianą kwalifikacji projektowanej inwestycji Spółki z remontu na przebudowę. Wątpliwości na temat tej kluczowej dla sprawy kwestii, pogłębia analiza treści specyfikacji technicznej stanowiącej załącznik nr 1a do SIWZ w punkcie o tytule : szczegółowy opis zadania, z której wynika zamiar zmiany istniejącej linii 110 kV relacji [...] – [...] na linie z przewodami roboczymi AFL 6-240 mm². Dokument ten jest spójny zestawieniem informacji opisującej obecny stan słupa nr 42 i stan po jego wymianie na nowszej konstrukcji. Skarżący słusznie też, zdaniem sądu wojewódzkiego, podnieśli niedostrzeżenie przez Wojewodę zmian w zakresie wysokości nowego słupa oraz jego fundamentów, co także wyraźnie opisuje powołana dokumentacja techniczna. Wysokość istniejącego słupa nr 42 to 26 m, natomiast nowy słup ma mieć wysokość 27,655 m. Strony skarżące mają rację podnosząc, że planowana zmiana ma także dotyczyć wymiarów fundamentów z istniejących wxw = 3.20 x 3.20 m na axa = 4,86 m x 4,86 m. Kwestia zmiany wymiarów obiektu budowlanego nie może być obojętna dla dopuszczalności stosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 7a i 8 u.P.b. Przebudową, a tym bardziej remontem nie są bowiem takie roboty budowlane, które skutkują zmianą kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokość bądź liczba kondygnacji obiektu budowlanego. Dlatego obowiązkiem Organu odwoławczego było ustosunkowanie się także do projektowanej zmiany wymiarów słupa o nr 42.
Nadto Sąd I instancji stwierdził, że choć planowana przez Spółkę inwestycja dotyczy obiektu liniowego, to wnioskowana przez nią decyzja ma ograniczać prawo własności w odniesieniu do konkretnej nieruchomości. Z perspektywy podmiotów władających nieruchomością roboty budowlane dotyczyć mają przede wszystkim słupa energetycznego zlokalizowanego w obszarze ich prawa, nie są zaś prowadzone w odniesieniu do całego obiektu liniowego, co odpowiadałoby wyłącznie spojrzeniu i interesom inwestora. Należy o tym pamiętać, bowiem to własność skarżących ma ulec uszczupleniu poprzez konieczność znoszenia planowanych robót budowalnych i skutków tych robót. Dlatego konieczne jest rozważenie jak planowane roboty budowlane i w tym ich skutki, będą oddziaływać na tą konkretną nieruchomość zajętą przez fragment obiektu liniowego. Jeżeli w obszarze tej nieruchomości zajętej przez linię energetyczną ma nastąpić modyfikacja fragmentu linii, nieodpowiadająca remontowi, to nie nastąpi ziszczenie się przesłanek do zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. W kontekście art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP przewidujących ochronę prawa własności, ze wszech miar słuszne jest stanowisko, że wszelkie przewidziane w u.g.n. ograniczenia praw rzeczowych muszą być interpretowane ściśle, tj. bez dokonywania wykładni rozszerzającej pojęcia remontu czy konserwacji. Do tego sprowadzałoby się odmienne definiowanie robót polegających na remoncie na gruncie stosowania przepisów u.P.b. oraz u.g.n.
Sąd I instancji uznał, że istotne w sprawie dowody w postaci załączników do projektu technicznego planowanej inwestycji, które potwierdzają zastrzeżenia stron skarżących zostały przez Wojewodę pominięte, to nie można mieć całkowitej pewności, że w ramach zadania inwestycyjnego uczestnika postępowania nie nastąpi przebudowa linii energetycznej w jej fragmencie dotyczącym słupa nr 42 na działce nr [...]. W konsekwencji, Organ nie wykluczył zasadności twierdzeń Starosty o braku możliwości pozytywnego zastosowania względem wnioskującej Spółki art. 124b ust. 1 u.g.n., który nie pozwala w jego ramach na udostępnienie nieruchomości w celu dokonania przebudowy czy budowy linii energetycznej.
Sąd I instancji odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi podniósł, że pojęcie rokowań nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w u.g.n. Przepis art. 124b u.g.n. nie wymaga, aby rokowania o wyrażenie zgody na remont linii były przeprowadzane przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości. W myśl jego postanowień, inwestor ma jedynie obowiązek wystąpić o zgodę do właściciela nieruchomości na wykonanie określonych prac służących prawidłowemu funkcjonowaniu wskazanych w tym przepisie urządzeń przesyłowych. Rokowania o jakich mowa w art. 114 czy art. 124 ust. 3 u.g.n., zakładają prowadzenie pomiędzy zainteresowanymi negocjacji zakładających ewentualność modyfikowania stanowisk, a nie tylko składanie jednostronnej propozycji dotyczącej treści proponowanej umowy. Pod pojęciem negocjacji należy rozumieć, sytuację, w której strony stojąc na równorzędnych pozycjach uzgadniają treść poszczególnych postanowień, dopracowując kształt przyszłego porozumienia. Wypełnienie przesłanki braku zgody oznacza zaś taką sytuację, w której pomimo jednostronnej propozycji wnioskującego o udostępnienie terenu działki, nie doszło między stronami do porozumienia. Niemożność uzyskania zgody zachodzi wtedy, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, strony postawiły sobie wzajemnie warunki niemożliwe do przyjęcia albo właściciel nieruchomości wyraźnie sprzeciwił się wyrażeniu zgody na dostęp. W świetle art. 124b ustawodawca nie obliguje wnioskodawcy do przeprowadzania z właścicielem nieruchomości negocjacji mających ostatecznie prowadzić do konsensu. Z tej przyczyny, nie są zasadne te zarzuty skargi, które podnoszą kwestię nie zaakceptowania przez Spółkę warunków proponowanych przez współwłaścicieli nieruchomości.
Resumując Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 124b ust. 1 u.g.n. Nie uwzględnienie w toku postępowania wyjaśniającego załączników do projektu technicznego, potwierdzających zamiar modyfikacji obiektu w zakresie przewodów linii, wysokości słupa oraz rozmiarów jego fundamentów, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ukształtowany przez Wojewodę w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Wojewoda rozpozna odwołanie ustosunkowując się do opisanych wyżej braków w zakresie oceny całokształtu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 216/19. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, a to: art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art.107 § 3 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej ocenie ustaleń stanu faktycznego sprawy dokonanej przez organ II instancji i przyjęciu, że organ II instancji nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego, co doprowadziło Sąd do ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcia, że w ramach remontu linii [...] - [...] w zakresie słupa nr 42 na działce nr [...] będą wymieniane przewody na przewody o zwiększonym przekroju i tym samym dojdzie do zmiany parametrów technicznych, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, iż parametry linii elektroenergetycznej nie ulegną zmianie ponieważ istniejące przewody robocze oraz przewód odgromowy zostaną przewieszone na nowe stanowisko słupowe.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:
1. art. 124 b ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (dalej zwana: u.g.n.) w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że planowana inwestycja polegająca na remoncie napowietrznej linii energetycznej 110 kV przebiegającej na trasie [...] — [...] nie ma charakteru remontu, a stanowi jej przebudowę i nie spełnia przesłanek określonych w art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
2. art. 3 pkt 7a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i tym samym uznanie stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający normie wynikającej z tego przepisu, podczas gdy analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności projektu technicznego, prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie nie będą wykonywane roboty budowlane, w wyniku których nastąpi zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego;
3. art. 4 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne poprzez błędną wykładnię i tym samym nieuwzględnienie obowiązku przedsiębiorstwa energetycznego do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych podczas gdy należało stwierdzić konieczność zaopatrzenia odbiorców w energię w sposób ciągły i niezawodny oraz do wyeliminowania zagrożeń mogących spowodować ryzyko powstania szkody znacznych rozmiarów i narażenia na niebezpieczeństwo zdrowia lub życia ludzkiego oraz w mieniu.
Skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 oraz art. 176 § 2 p.p.s.a., wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie, uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a wniosła o zasądzenie od A. K., B. K., J. K., M. K. oraz P. K. na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa.
Strona przeciwna nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego została uwzględniona.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że sprawa została skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należałoby się odnieść do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny powoduje, że możliwa jest jego subsumpcja pod odpowiednią normę prawną. W niniejszej sprawie należało jednak rozważyć w pierwszej kolejności zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego bowiem zarzut naruszenia przepisów postępowania stanowi procesową konsekwencję zakwestionowanej wykładni przepisów prawa materialnego, a zatem procesowe odzwierciedlenie koncepcji materialnej przedstawionej w skardze kasacyjnej.
Usprawiedliwiony okazał się zarzut błędnej wykładni art. 124b ust. 1 u.g.n., art. 3 pkt 7a u.P.b oraz art. 4 ust. 1 p.e.
Skarżący kasacyjnie ma rację wywodząc, że art. 124b ust. 1 u.g.n. może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacji przeprowadzania opisanych w nim czynności to jest wykonywania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji. W katalogu objętym dyspozycją art. 124b ust. 1 u.g.n. nie mieszczą się czynności związane z przebudową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń. Nieuprawnione było zatem stwierdzenie sądu pierwszej instancji, o konieczności zrównania dla potrzeb zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. przebudowy i remontu linii elektroenergetycznej, którą to zasadę sąd wyprowadził z przepisów prawa budowanego, to jest art. 29 ust. 2 pkt 1 i pkt 11 oraz ust. 3 u.P.b. w związku z art. 50 ust. 2 u.p.z.p.
Zwrócić jednak należy uwagę, że planowane przedsięwzięcie dotyczy remontu linii elektroenergetycznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym całości podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie (por. wyrok z 1 lipca 2022 r., I OSK 869/19 i przywołane w nim orzecznictwo), że nie można zamieszczonych w Prawie budowlanym definicji przenosić wprost na grunt art. 124b u.g.n., bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej, jak również nie można poprzestawać na definicjach Prawa budowlanego z pominięciem obowiązków operatora systemu przesyłowego, o których mowa w ustawie z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 220 ze zm., dalej zwanej "p.e."). Analizując art. 124b u.g.n. należy sięgać do uregulowań p.e. w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość przewidziana w art. 124b u.g.n. stanowi jedynie narzędzie do ich wypełniania, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 p.e. Tym samym są to dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w Prawie budowlanym. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 p.e. należy zagwarantować bezpieczeństwo oraz "niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego". Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego może być uznane za remont w rozumieniu art. 124b u.g.n.
Celem art. 124b u.g.n. jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami p.e. i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.
Wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został sformułowany także przekonujący pogląd, że wymiana słupa elektroenergetycznego, stanowiącego element składowy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowym nowego słupa (m.in. wykonanego z nowego materiału, w nowej technologii), może być kwalifikowana jako remont pod warunkiem, że zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe powyższego urządzenia i związanych z nim przewodów oraz przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej Użycie nowych materiałów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której to wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów, niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Racjonalne jest, że zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody o mniejszej średnicy) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (np. betonowe słupy z żerdzi wirowanej, izolowane przewody o większej średnicy). Działania planowane przez inwestora, polegające na wymianie zużytych jej elementów - przewodów i słupów, stanowią co do zasady remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 u.P.b. (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 983/17, z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1509/16).
Na linię energetyczną trzeba patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać, czy mamy do czynienia z remontem, czy przebudową. Sama wymiana słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich, jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć nie każda, nawet drobna (zmiana), będzie go wykluczać. Przykładowo wymiana słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu nawet, gdy zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie ww. parametry techniczne, a planowane roboty nie obejmą obiektu budowlanego, lecz określony jego fragment (por. wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1006/17). Pod pojęciem linii elektroenergetycznej należy rozumieć nie tylko przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości, służące do przesyłania energii elektrycznej, ale także inne podziemne, naziemne lub nadziemne obiekty i urządzenia niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (verba legis - art. 124b ust. 1 u.g.n.).
Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez Wojewodę, roboty budowlane na przedmiotowej nieruchomości będą polegać na wymianie istniejących słupów w linii energetycznej 110 KV [...] - [...], natomiast nie będą wymieniane przewody tejże linii. Na skutek remontu nie zmieni się długość ani lokalizacja linii, nie ulegną także zmianie parametry techniczne, jak moc przesyłana przez linie energetyczne WN, napięcie robocze linii napowietrznej 110 KV czy wytwarzane pole elektromagnetyczne. Wobec powyższego stwierdzono, że zakres planowanych prac na nieruchomości mieści się w pojęciu remontu, a nie przebudowy czy odbudowy, gdyż jak wskazał wnioskodawca, nie dojdzie do zmiany długości ani lokalizacji oraz parametrów użytkowych, jak napięcie i moc wytwarzanego pola elektroenergetycznego. Jedyna rzecz, jaka zostanie wymieniona, to stare ponad pięćdziesięcioletnie słupy na nowe, które wprawdzie będą posiadały inne wymiary, niż pierwotnie, jednakże obecne przepisy nie dopuszczają możliwości montażu słupów wyprodukowanych w okresie budowy tej linii, to jest w latach 1959-1960. Zastąpienie starych słupów nowymi nie spowoduje, iż w miejsce pierwotnej linii powstanie nowa substancja, wykonywanie w istniejącym obiekcie liniowym robót budowlanych polegać będzie na odtworzenie stanu pierwotnego niebędącego bieżącą konserwacja. W specyfikacji istotnych warunków zamówienia na opracowanie dokumentacji techniczno-prawnej dla linii 110 KV [...] - [...] brak jest zapisu, aby w ramach przedmiotowego zadania miała nastąpić wymiana przewodów.
Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu dodatkowo, że jak wynika z dokumentacji, założeniem remontu linii [...] -[...] jest odtworzenie zdolności przesyłowej linii poprzez wymianę wyeksploatowanych słupów na nowe, na których będzie można zastosować wyższe naprężenia dotychczas zawieszonych przewodów bez ryzyka ich uszkodzenia. Słupy muszą być projektowane zgodnie z obowiązującymi obecnie normami przy uwzględnieniu wyższych temperatur w okresie letnim.
Skarżący mają rację, że definicje zawarte w art. 3 Prawa budowlanego określają sposób rozumienia pojęć w całym tym akcie prawnym. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło również wyjaśnienia, dlaczego Sąd uznaje, że w sytuacji wąskiej granicy między pojęciami remontu i przebudowy w świetle przywołanych przez niego przepisów uznać należy, że stan faktyczny sprawy pozwala na zastosowanie art. 124b ust. 1 u.g.n. Zasadność tych zarzutów jak również zasadność zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż czyni to zasadnym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a.
Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. również zasługiwał na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (zob. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 542-543 nb 1, 2). Kierując się normą prawa materialnego, organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne (B. Adamiak - op. cit., s. 85 nb 8). O zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 946/15, CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie wymiana słupów nie spowoduje istotnej zmiany parametrów technicznych linii elektroenergetycznej. Należy wskazać na powszechnie znany fakt, że o tym, jaki prąd będzie płynął linią energetyczną, decydują parametry stacji transformatorowych, a nie parametry przewodów linii elektroenergetycznej. Transformator pozwala uzyskiwać pożądane wartości napięcia i natężenia prądu w obwodzie wtórnym (Nowa encyklopedia powszechna PWN, Wyd. Naukowe PWN 1996, s. 438-439; E. Batóg, J. W. Mietelski, B. Winiarska, red. K. Włodarczyk, Słownik szkolny. Fizyka, Wyd. Zielona Sowa 2004, s. 288/289).
Praca linii elektroenergetycznej podlega regulacjom prawnym, które stanowią ramy, w jakich skarżąca kasacyjnie dostarcza energię elektryczną obecnie i będzie dostarczać energię elektryczną po remoncie. Z analizy zebranej dokumentacji nie wynika, że po remoncie linii elektroenergetycznej za jej pośrednictwem przesyłany będzie prąd o innym napięciu i natężeniu niż przed remontem. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika bowiem, by dotychczasowe stacje transformatorowe miały być zastąpione nowymi stacjami, które służą zmianie napięcia i natężenia prądu na linii elektroenergetycznej.
Sąd I instancji niezasadnie pominął kwestię polepszenia warunków eksploatacyjnych, niezawodności i dyspozycyjności, zmniejszenia awaryjności. Dostarczanie energii elektrycznej jest kluczowe zarówno dla indywidualnych odbiorców, jak i dla odbiorców instytucjonalnych. Aktualny stan techniczny linii z uwagi na upływ czasu niewątpliwie zagraża ciągłości i pewności dostaw energetycznych. Natomiast remont nie spowoduje zmiany istotnych parametrów technicznych i użytkowych linii.
W tym stanie rzeczy, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI