I OSK 1977/10

I OSK 1977/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska
Małgorzata Borowiec
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1791/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-07-14
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Dz.U. 1928 nr 36 poz 341
art. 101 ust. 1 lit. b
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 § 1 pkt. 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. i R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1791/09 w sprawie ze skargi Z. J. i R. O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1791/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. J. i R. O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych:
Minister Gospodarki Komunalnej działając na podstawie art. 101 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) decyzją z dnia [...] stycznia 1959 r. nr [...] uchylił orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] czerwca 1958 r. nr [...] przywracające termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. nr hip. [...]. W uzasadnieniu Minister Gospodarki Komunalnej wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. zostało załatwione odmownie podanie byłych właścicielek nieruchomości o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo własności czasowej do gruntu, orzeczenie stało się prawomocne i nie zaszły nowe okoliczności które uzasadniałyby wznowienie postępowania.
W dniu [...] czerwca 2007 r. do byłego Ministerstwa Budownictwa wpłynął wniosek Z. J. i R. O. o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r., wskazując że badana w trybie nadzoru decyzja jest prawidłowa, choć zawiera wadliwe motywy rozstrzygnięcia, co jednak nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Minister Infrastruktury zaznaczył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) objęcie w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] (stanowiącej współwłasność K., H. i E. J. vel J. oraz W. M.) nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r., a zatem ostateczny termin w którym byli właściciele opisanej nieruchomości mogli wystąpić o przyznanie własności czasowej upłynął w dniu [...] lutego 1949 r. Minister uznał iż bezspornie jest, że dekret z 26 października 1945 r. nie zawiera żadnych dyspozycji upoważniających organy administracji do przywrócenia 6-miesięcznego terminu dekretowego. Dlatego też prawidłowo uznał Minister Gospodarki Komunalnej, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] czerwca 1958 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej należało uznać za działanie bezprawne, nie znajdujące umocowania w konkretnej normie prawnej. Minister Infrastruktury uznał, że zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) władza nadzorcza mogła z urzędu uchylić każdą decyzję wydaną bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. wskazując, że poczynione ustalenia wzmocnione zasadą trwałości decyzji administracyjnych, nie pozwoliły stwierdzić, aby decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. obarczona była jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji nadzorczej. Minister Infrastruktury w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1958 r. zostało wydane bez podstawy prawnej, bowiem przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie zawierały żądnych dyspozycji upoważniających organ administracji do przywracania 6-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Orzeczenie Prezydium z dnia [...] czerwca 1958 r. jak słusznie podkreślił organ nadzorczy było bezprawne i decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. prawidłowo zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Uzupełniająco Minister Infrastruktury dodał iż art. 101 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym dotyczy każdej decyzji, zarówno ostatecznej jak i nieostatecznej, prawomocnej i nieprawomocnej, bezwzględnie nieważnej, jaki i unieważnialnej. Powołanie przez organ dekretowy w sentencji decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej art. 101 rozporządzania o postępowaniu administracyjnym bez precyzyjnego wskazania, która spośród wymienionych w powyższym przepisie przesłanek nieważności uzasadniała uchylenie decyzji Prezydium, nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Minister Infrastruktury ponadto wyjaśnił, iż postępowanie wszczęte na wniosek H. J. i W. M., zakończone orzeczeniem administracyjnym Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] marca 1950 r., stanowiło postępowanie odrębne, niezależne od postępowania wszczętego na wniosek M.J. vel J.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1791/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. J. i R. O. na wyżej opisaną decyzję Ministra Infrastruktury wskazując, iż decyzja ta nie narusza prawa.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Minister Infrastruktury w prawidłowy sposób ocenił, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. nie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Minister Infrastruktury w szczególności słusznie uznał, iż w stosunku do badanej decyzji nie zachodzą podstawy nieważności wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd wyjaśnił, że sześciomiesięczny termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 – zwanej dalej dekretem warszawskim), jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, a złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po upływie tego terminu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Wobec tego nie było w ogóle dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego i na podstawie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym.
Sąd wskazał, że Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy wydając decyzją z dnia [...] czerwca 1958 r. uwzględniającą wniosek M. J. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], nr hip. [...], działało bez umocowania w przepisach prawa, co mogło stanowić podstawę uchylenia tego aktu w oparciu o art. 101 ust. 1 lit. b) rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji Minister Infrastruktury prawidłowo ustalił, iż Ministerstwo Gospodarki Komunalnej wydając decyzję z dnia [...] stycznia 1959 r., w której uchylono decyzję Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1958 r., działał w oparciu o wymienioną podstawę prawną, a więc – zdaniem Sądu I instancji - w tym przypadku nie mamy do czynienia z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd ocenił, że organ nadzorczy nie uchybił obowiązkom określonym w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu nadzorczym. Minister Infrastruktury prawidłowo przy tym ocenił, iż wydanie przez Prezydenta m. st. Warszawy orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1950 r. nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik oceny decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. Orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. rozstrzygnięto bowiem wniosek W. M. i H. J. z dnia [...] lipca 1949 r. o przywrócenie terminu do przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Wniosek M. J. z dnia [...] marca 1958 r. zawierał tożsame żądanie, co powinno prowadzić do wydania analogicznego orzeczenia z uwagi na niedopuszczalność przywrócenia terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Postępowania zainicjowane wymienionymi wnioskami nie pozostawały w jakiejkolwiek proceduralnej zależności. Uzasadnienie orzeczenia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r., z którego może wynikać, iż organ nadzorczy dostrzegł znaczenie wydania orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. dla rozstrzygnięcia kolejnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego, należało ocenić wyłącznie jako błąd co do motywów wydania orzeczenia nadzorczego. Organ ten prawidłowo jednak uznał, iż w tej sytuacji orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1958 r., powinny być uchylone na podstawie art. 101 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Dodać przy tym należy, iż wadliwość orzeczenia z dnia [...] stycznia 1959 r., wynikająca z nietrafności argumentacji ujętej w uzasadnieniu tego aktu oraz nieprecyzyjności podanej podstawy prawnej orzeczenia, nie może być oceniona jako rażące naruszenie prawa lub działanie bez podstawy prawnej. Minister Gospodarki Komunalnej wydając orzeczenie z dnia [...] stycznia 1959 r. działał w oparciu o art. 101 ust. 1 lit. b) rozporządzenia o postępowaniu administracyjnymi i prawidłowo wyeliminował z obrotu prawnego orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1958 r., gdyż to ostatnie orzeczenie zostało wydane bez podstawy prawnej.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1791/09 złożyli skarżący Z. J. i R. O. zarzucając:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez odmowę uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 25 sierpnia 2009 r. wydanej w wyniku postępowania w sposób istotny naruszającego przepisy regulujące to postępowanie tj.:
- art. 7 i art. 77 k.p.a. które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ wydający decyzję uznał, iż nie było podstaw do uchylenia decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. mimo, iż była ona oparta na błędnym przejęciu, iż orzeczenie administracyjne Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 1950 r. stało się prawomocne,
2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprze nieprzeanalizowanie przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowanie ich z ustaleniami przyjętymi przez organ i materiałami dowodowymi sprawy.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowanie w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że analiza decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. wskazuje, że decyzja ta nie spełnia wymogów ustawowych wynikających z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że podstawą rozstrzygnięcia było tylko i wyłącznie błędne przekonanie, iż orzeczenie administracyjne z dnia [...] marca 1950 r. zostało stronom skutecznie doręczone, a więc stało się prawomocne. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawia motywy tej decyzji przemawiające za zastosowaniem wskazanego w sentencji orzeczenia danego przepisu prawa.
Stanowisko Sądu, iż Ministerstwo Gospodarki Komunalnej uchyliło przedmiotową decyzję prawidłowo dostrzegając jej wadliwość nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Prezydium Rady Narodowej skierowało do Ministerstwa pismo uzasadniające prawidłowość wydanego orzeczenia o przywróceniu terminu, do którego to stanowiska organ nie ustosunkował się ani w odrębnym piśmie, ani też w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji. Skarżący zauważyli ponadto, że niezależnie od przyjętego obecnie jednolitego stanowiska w doktrynie i orzecznictwie, iż wskazany w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, 6-miesięczny termin jest terminem prawa materialnego to w momencie wydania przedmiotowej decyzji stanowisko co do charakteru tego terminu nie było jednolite.
W dniu 9 grudnia 2011 r. dotarła do Naczelnego Sądu Administracyjnego informacja, że Z. J. (jeden ze skarżących) zmarł. Jedynym spadkobiercą skarżącego (zgodnie z poświadczeniem dziedziczenia Rep A Nr 4302/2010 i protokołem dziedziczenia Rep 4299/2010) jest M. J., który podtrzymał skargę kasacyjną Z.J.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. J. (następcy prawnego Z. J.) i R. O. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1791/09, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przypomnieć należy w tym miejscu, iż nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając zarzut, autor skargi kasacyjnej musi wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to zaskarżony wyrok byłby odmienny. W skardze kasacyjnej w pkt 1 podniesiono zarzut obrazy przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 25 sierpnia 2009 r. wydanej w wyniku postępowania w sposób istotny naruszającego przepisy regulujące to postępowanie.
Zarzut ten nie jest jednak skuteczny, bowiem prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając że Minister Infrastruktury odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 1959 r. nie uchybił przepisom postępowania administracyjnego, bowiem wyjaśnił sprawę w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) w postępowaniu nadzorczym oraz uzasadnił decyzję w sposób wymagany w art. 107 § 3 k.p.a.
Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] stycznia 1959 r. uchylającej orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie nr [...] z dnia [...] czerwca 1958 r. przywracające termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. nr hip. [...].
Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. poddana została ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie według specyficznych reguł jakie odnoszą się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Jak wynika z akt sprawy kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. wydane zostało w oparciu o art. 101 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt b powyższego rozporządzenia władza nadzorcza, a gdy chodzi o decyzję władzy naczelnej - ta władza, może uchylić z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, jako nieważną, każdą decyzję, która wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. W judykaturze wyrażono pogląd, zaakceptowany w doktrynie, że decyzja o której mowa w art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia, jest to decyzja nie oparta na żadnym przepisie prawa w tym sensie, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisu prawnego uzasadniającego rozstrzygnięcie takiej sprawy decyzją administracyjną, bądź dopuszczającego takie rozstrzygnięcie sprawy, jakie zostało przyjęte w sprawie. Z taką to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] stycznia 1959 r. uchylił orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] czerwca 1958 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Orzeczenie Prezydium zostało bowiem wydane bez podstawy prawnej, bowiem przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 – zwanej dalej dekretem) nie zawierały żadnych dyspozycji upoważniających organ do przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przywrócenie prawa wieczystej dzierżawy.
Stosownie do art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowi właściciele gruntów lub ich następcy prawni mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie im prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy.
W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został wyrażony pogląd, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy jest terminem materialnoprawnym (zawitym). Dlatego też złożenie wniosku po upływie terminu, stanowiło okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, bez względu na przyczynę uchybienia. Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 3 lutego 1995 r. sygn. akt IV SA 832/93 wprost stwierdził, że termin określony w art. 7 dekretu jest terminem prawa materialnego, a jego uchybienie stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej. O charakterze prawnym terminu określonego w art. 7 dekretu jednoznacznie przesądziła uchwała podjęta w składzie 5 sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 (publ. ONSA 1997/2/52) wskazująca, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu (art. 58-60). W uchwale tej wyjaśniono, że terminem zawitym jest termin, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem lub inną realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Takiego stwierdzenia nie zawiera art. 7 ust. 1 dekretu, choć zakreśla dotychczasowemu właścicielowi termin zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Pogląd o wygaśnięciu uprawnień z upływem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu i brakiem możliwości jego przywrócenia prezentowany był w jeszcze przed zapadłą uchwałą (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1985 r. sygn. akt IV SA 1091/96, z dnia 3 lutego 1995 r. sygn. akt IV SA 832/93) i aktualny jest obecnie, czego wyrazem mogą być przykładowo wyroki NSA: z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1087/04; z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05; z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt I OSK 85/09;
Naczelny Sąd Administracyjny podejmując uchwałę z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 o jednoznacznym charakterze prawnym terminu określonego w art. 7 dekretu, nie wytyczył nowej linii orzeczniczej, lecz utrwalił już istniejący pogląd w orzecznictwie.
Do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu ani też obowiązujące wcześniej przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zakresie przywrócenia terminu (art. 41-43). Przywrócenie terminu prawa materialnego, jakim jest termin zawity (niezależnie od tego czy miałoby ono nastąpić na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym), jest bowiem dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Nadmienić przy tym wypada, że regulacja dekretowa nie zawiera normy umożliwiającej przywrócenie omawianego terminu w określonych sytuacjach.
Należy więc podzielić pogląd Sądu I instancji zawarty w motywach kwestionowanego wyroku, iż w przepisach dekretu nie zawarto jakiejkolwiek regulacji mogącej stanowić podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz uwzględnienia tego wniosku. Wobec tego złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu nie tylko stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, ale także oznacza, iż towarzyszący temu podaniu wniosek o przywrócenie terminu nie mógł być uwzględniony.
Zasadnie również Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że Minister Infrastruktury prawidłowo ocenił, że wydanie przez Prezydenta m.st. Warszawy orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1950 r. nie miało wpływu na wynik oceny decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1959 r. Orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. rozstrzygnięto bowiem wniosek W. M. i H. J. z dnia [...] lipca 1949 r. o przywrócenie terminu do przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. Wniosek M. J. z dnia [...] marca 1958 r. zawierał tożsame żądanie, co powinno prowadzić do wydania analogicznego orzeczenia z uwagi na niedopuszczalność przywrócenia terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Postępowanie zainicjowane wymienionymi wnioskami nie pozostawały w jakiejkolwiek proceduralnej zależności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wnikliwie przeanalizował, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stan sprawy i doszedł do prawidłowych wniosków, że uzasadnienie orzeczenia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1950 r., z którego może wynikać, iż organ nadzorczy dostrzegł znaczenie wydania orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. dla rozstrzygnięcia kolejnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego, należało ocenić wyłącznie jako błąd co do motywów wydania orzeczenia nadzorczego. Organ ten prawidłowo jednak uznał, że w tej sytuacji orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1958 r. powinno być uchylone na podstawie art. 101 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym.
Niezasadny jest również podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzeanalizowanie przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowanie ich z ustaleniami przyjętymi przez organ i materiałami dowodowymi. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa składniki jakie winno posiadać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie wszystkie te niezbędne elementy uzasadnienia wyroku zawiera: zarówno część historyczną, w której podano wszystkie istotne okoliczności sprawy jak i merytoryczne stanowisko Sądu, które całościowo odnosi się do zaistniałych w sprawie problemów prawnych, wskazuje z jakich przyczyn Sąd wydał rozstrzygnięcie nieuwzględniające skargę oraz podstawy prawne rozstrzygnięcia. Dlatego też, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia aby Sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybień przy konstruowaniu uzasadnienia.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sądy Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.