I OSK 1976/23

I OSK 1976/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 378/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-30
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 8 § 1 i art. 81 a § 1, art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 378/22 w sprawie ze skargi [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2021 r. nr DN.rn.626.2.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 378/22 oddalił skargę Parafii E. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2021 r. nr DN.rn.626.2.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania.
Skargę kasacyjną od wyroku wniosła Parafia E. w W. zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
1) obrazę przepisu postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., polegającą na niezastosowaniu przedmiotowego przepisu i nieuchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ("Minister") z dnia 20 grudnia 2021 r. nr DN.rn.626.2.2021 o umorzeniu postępowania z mocy prawa ("Zaskarżona Decyzja"), pomimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 8 § 1 i art. 81 a § 1 k.p.a. k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ("Ustawa Nowelizującą"), polegającym na całkowicie dowolnym i nieopartym na żadnym dowodzie przyjęciu, że od doręczenia stronom orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 22 maja 1962 r. ("Orzeczenie Nacjonalizacyjne") do dnia wydania Orzeczenia Nacjonalizacyjnego do dnia wejście w życie Ustawy Nowelizującej, tj. do 16 września 2021 r. upłynęło ponad 30 lat, skutkującą oddaleniem skargi;
2) obrazę przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., polegającą na niezastosowaniu przedmiotowego przepisu i nieuchyleniu w całości Zaskarżonej Decyzji, pomimo że przedmiotowa decyzja naruszała art. 2 ust. 2 Ustawy Nowelizującej wykładany w świetle art. 45, art. 64. art. 77 oraz 2 Konstytucji RP oraz art. 19 ust. 1 zd. 2. Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), art. 2 TUE oraz z art. 47 i 17 Karty Praw Podstawowych (KPP), skutkującą oddaleniem skargi;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a., polegająca na nieodniesieniu się przez Wojewódzki Sąd w uzasadnieniu wyroku do zarzutów, które Skarżąca postawiła w ramach w pkt 2) i 3) skargi, tj. do zarzutu pozbawienia jej przez wykładnię art. 2 ust. 2 Ustawy Nowelizującej dokonaną w Zaskarżonej Decyzji prawa do sądu oraz ochrony własności, przy jednoczesnym szerokim odniesieniu się do zarzutu, którego Skarżąca nie postawiła, tj. do rzekomego zarzutu niezgodności z Konstytucją RP oraz powołanymi wyżej aktami prawa wspólnego wprowadzonego Ustawą Nowelizującą czasowego ograniczenia możliwości stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 k.p.a.), które to uchybienie powoduje, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji. Wniesiono o zasądzenie od Ministra na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, wniesiono o zwrócenie się przez Sąd, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z pytaniem: "Czy przepisy art. 19 ust. 1 zd. 2. Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), art. 2 TUE oraz z art. 47 i 17 Karty Praw Podstawowych (KPP) należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu, takiemu jak art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, który pozbawia stronę możliwości doprowadzenia do sądowej merytorycznej sądowej kontroli decyzji administracyjnej, wskutek której strona taka zostaje pozbawiona własności, co uniemożliwia jej zarówno starania o zwrot przedmiotu wywłaszczenia w naturze, jak skutecznego domagania się od Państwa Członkowskiego naprawienia szkody spowodowanej decyzją nacjonalizacyjną?". Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny rozprawy w przedmiocie niniejszej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Na wstępie należy poczynić uwagę porządkującą, bowiem choć skarga kasacyjna formułuje zarzuty naruszenia przepisów "p.p.s.a.", "k.p.a." to jednocześnie nie definiuje używanych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329 – dalej jako: "p.p.s.a."), ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.
Skarga kasacyjna, oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 8 § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 1491 - dalej: "ustawa nowelizująca"), a także art. 141 § 4 p.p.s.a., okazała się bezzasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 8 § 1 i 81a § 1 k.p.a.) oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, polegającego na rzekomo dowolnym i nieopartym na dowodach ustaleniu, że doręczenie orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 22 maja 1962 r. (dalej: Orzeczenie Nacjonalizacyjne) nastąpiło "najpóźniej w czerwcu 1962 r.". Skarżąca kasacyjnie argumentuje, że brak zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz okoliczności związane ze śmiercią współwłaścicieli nieruchomości przed wydaniem orzeczenia nacjonalizacyjnego, a także późne ustalenie kręgu spadkobierców, uprawdopodabniają tezę o niedoręczeniu orzeczenia, a w konsekwencji o jego niewejściu do obrotu prawnego. Jak wskazuje się w skardze kasacyjnej "niedoręczenie orzeczenia stronom, ani w roku 1962, ani w ogóle wydaje się w niniejszej sprawie wysoce prawdopodobne" (s. 7 skargi kasacyjnej). Argumentuje się również, że orzeczenie nacjonalizacyjne mogłoby "wejść w życie" dopiero wówczas gdyby było doręczone stronom" (s. 8 uzasadnienia skargi kasacyjnej).
Analiza zasadności tak sformułowanego zarzutu prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna w istocie popada w wewnętrzną sprzeczność. Zgodzić się trzeba, że egzystencja prawna decyzji rozpoczyna się w chwili ich doręczenia przynajmniej jednej ze stron danego postępowania administracyjnego a jedynie nieprawidłowe doręczenie jest równoznaczne z ich nieistnieniem w obrocie prawnym Wyrok NSA z 11.12.2007 r., II OSK 1650/06). Jednocześnie jednak, procedura stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, uregulowana w art. 156 k.p.a., dotyczy wyłącznie decyzji ostatecznych, które weszły do obrotu prawnego poprzez ich doręczenie lub ogłoszenie. Konsekwentnie, "decyzja", która nie weszła do obrotu prawnego, nie istnieje w sensie prawnym i nie może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Tego rodzaju stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zauważa, że decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą w obrocie prawnym, nie określa praw ani obowiązków strony, w tym prawa do wniesienia odwołania, skutkiem czego termin przewidziany do jego wniesienia nie rozpoczyna biegu (por. wyrok NSA z 31 marca 2016 r., I GSK 1419/14). Przed doręczeniem mamy do czynienia z "decyzją nieistniejącą". Nieakt nie wiąże ani organów, ani strony, stąd dla uchylenia się przed jego skutkami nie zachodzi konieczność stwierdzenia jego wadliwości. (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 86/10). Jeżeli zatem, zgodnie z twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, orzeczenie nacjonalizacyjne nigdy nie zostało doręczone i nie weszło do obrotu prawnego, to wniosek o stwierdzenie jego nieważności byłby bezprzedmiotowy, a postępowanie w tej sprawie nie mogłoby być prowadzone.
W niniejszej sprawie organy administracji, a za nimi Wojewódzki Sąd Administracyjny, prawidłowo przyjęły, że nie zostało obalone domniemanie, że orzeczenie nacjonalizacyjne, wydane w 1962 r., zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Domniemanie to opiera się na zasadzie legalizmu działania organów publicznych, zgodnie z którą należy zakładać, że organy te działały w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w zakresie doręczania aktów administracyjnych. Dodatkowo, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, orzeczenie nacjonalizacyjne weszło do obrotu prawnego i stanowiło podstawę wpisu własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej nr [...] na podstawie wniosku z dnia 11 października 1962 r. Fakt ten, będący publicznym potwierdzeniem skutków prawnych orzeczenia, stanowi silną poszlakę świadczącą zarówno o doręczeniu, jak i o dacie wejścia tego orzeczenia do obrotu prawnego. Ciężar obalenia tego domniemania spoczywał na skarżącej kasacyjnie, która jednak nie przedstawiła jednoznacznych dowodów na brak doręczenia, ograniczając się do argumentacji opartej na prawdopodobieństwie i braku dokumentacji, co w świetle upływu kilkudziesięciu lat i zmian ustrojowych nie stanowi wystarczającej podstawy do zanegowania faktu wprowadzenia orzeczenia do obrotu prawnego. Użycie sformułowania "jak się wydaje, nigdy nie zostało doręczone przynajmniej niektórym ze stron postępowania" świadczy o hipotetycznym charakterze zarzutu, który nie jest w stanie obalić domniemania prawidłowego działania organów.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wykładanego w świetle art. 45, art. 64, art. 77 oraz art. 2 Konstytucji RP, a także art. 19 ust. 1 zd. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), art. 2 TUE oraz art. 47 i 17 Karty Praw Podstawowych (KPP), skarżąca kasacyjnie podnosi, że umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego pozbawiło ją prawa do merytorycznej kontroli sądowej i możliwości uzyskania prejudykatu dla dochodzenia odszkodowania, co narusza standardy ochrony własności i prawa do sądu. Wskazuje również, że wprowadzenie 30-letniego terminu umorzenia postępowania w toku nie stanowiło wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. P 46/13.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że wprowadzenie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. P 46/13), który wskazał na konieczność ograniczenia w czasie możliwości wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, w celu zapewnienia stabilności porządku prawnego i ochrony zaufania obywateli do państwa.
Na podstawie przepisu art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, co do zasady, każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, a ustawa nie może zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw lub wolności. Wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej nie stanowi jednak niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej (art. 45 Konstytucji RP), jak usiłuje przekonywać skarżąca kasacyjnie. Wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych w trybie nadzoru jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa, która również ma swoje umocowanie konstytucyjne w art. 2 Konstytucji RP. Ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakim są ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych, a jedynie ograniczył w czasie możliwość dochodzenia tej ochrony. Ustawodawca miał prawo wprowadzić ograniczenie czasowe w tym zakresie. Prawo administracyjne, ze swojej natury, ma na celu porządkowanie życia społecznego i gospodarczego. Na podstawie art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organu administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Domniemanie to upada dopiero w przypadku wyeliminowania decyzji administracyjnej z obrotu prawnego. Oznacza to, że decyzje administracyjne, choć mogą być wadliwe, wywołują skutki prawne, na podstawie których podmioty prawa (zarówno osoby fizyczne, jak i prawne) podejmują dalsze działania. Brak jakichkolwiek ram czasowych na stwierdzenie nieważności decyzji oznaczałoby permanentną niepewność co do legalności dokonanych czynności i nabytych praw. W tym kontekście wypowiedział się też już kiedyś Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 15 maja 2000 r., sygn. SK 29/99) wskazując, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw, nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych.
Prawo własności podlega ochronie konstytucyjnej (art. 21 i art. 64 Konstytucji RP), lecz ochrona ta nie ma charakteru absolutnego. Ustawodawca jest uprawniony do wprowadzania ograniczeń, jeżeli są one uzasadnione koniecznością zapewnienia porządku publicznego oraz bezpieczeństwa prawnego. Ograniczenie czasowe możliwości wzruszenia decyzji, które stały się podstawą nabycia praw majątkowych, jest działaniem zgodnym z konstytucyjną zasadą pewności prawa oraz ochrony praw nabytych. W niniejszej sprawie, orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 22 maja 1962 r. dotyczyło zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa. Upływ czasu, w jakim skarżąca kasacyjnie domaga się stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, uzasadnia zastosowanie przepisów nowelizujących Kodeks postępowania administracyjnego, mających na celu stabilizację stosunków prawnych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zaakcentować trzeba, że Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli demokratycznego państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być przecież pozorna. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać nieograniczoną terminem możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo. Z tych powodów ustawodawca wprowadził granicę czasową uniemożliwiającą wszczęcie oraz prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. W tym też kontekście wskazać trzeba, że odmowa zastosowania przepisu ustawy przez organy, a następnie Sąd może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości, co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP, a sprzeczność ta ma charakter oczywisty, czyli gdy zachodzi sytuacja oczywistej niekonstytucyjności przepisu (por. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. III USK 268/22). Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Ustawodawca, wprowadzając 30-letnią cezurę czasową, działał w ramach przysługujących mu kompetencji, dążąc do wyważenia konkurencyjnych wartości konstytucyjnych: z jednej strony ochrony praw nabytych i pewności obrotu prawnego, z drugiej zaś prawa do sądu i ochrony własności. Kodeks postępowania administracyjnego oferuje efektywny mechanizm prejudycjalnej ochrony prawnej. Zagadnienie to nie stanowi z resztą problemu właściwego wyłącznie Kodeksowi postępowania administracyjnego, ale jest znane również Ordynacji podatkowej (por. wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Finansów z 11 lipca 2024 r. dotyczące ograniczeń w stwierdzaniu nieważności decyzji podatkowych, bip.brpo.gov.pl). Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dają możliwość w okresie od 10 do 30 lat od doręczenia decyzji zainicjowania procedury, która pozwala na stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, a zatem uzyskanie orzeczenia potwierdzającego jej niezgodność z prawem. Kodeks postępowania administracyjnego zawiera zatem procedurę o charakterze prejudycjalnym, wprowadzając jedynie cenzurę czasową skorzystania z niej. W istocie rzeczy, Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa terminy: pierwszy - dziesięcioletni którego upływ umożliwia wszczęcie postępowania administracyjnego, ale wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 2 k.p.a.) oraz drugi - trzydziestoletni, po upływie którego wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest już możliwe (art. 158 § 3 k.p.a.). Argumentacja skarżącej kasacyjnie, jakoby art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej uniemożliwiał jakąkolwiek kontrolę sądową prawidłowości wydania decyzji, jest nieuzasadniona. Przepis ten odnosi się do nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji, a nie do ogólnej kontroli legalności aktów administracyjnych. Wprowadzenie terminu zawitego dla wszczęcia lub kontynuowania postępowania nieważnościowego jest dopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym. Fakt, że postępowanie było w toku w momencie wejścia w życie ustawy nowelizującej, nie zmienia jego charakteru jako postępowania prowadzone po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, co zgodnie z literalnym brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej skutkuje jego umorzeniem z mocy prawa. Jest to rozwiązanie intertemporalne, które ma na celu szybkie uregulowanie sytuacji prawnej w sprawach toczących się od bardzo dawna.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 19 ust. 1 zd. 2 oraz art. 2 TUE, stanowiącego, że Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii oraz art. 17 i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przez pozbawienie strony prawa do sądu zaakcentować trzeba, że naruszeń tych skarga kasacyjna upatruje w całkowitym zamknięciu drogi do kwestionowania wywłaszczenia na skutek wejścia w życie przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Należy jednak zauważyć, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej ma w istocie charakter jedynie procesowy, gdyż to z przepisu prawa wynika brak możliwości prowadzenia postępowania nieważnościowego w tego rodzaju sprawach. Umorzenie postępowania administracyjnego jest zakończeniem postępowania bez rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.
Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do zarzutów skarżącej dotyczących pozbawienia jej prawa do sądu i ochrony własności. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pierwszej instancji w sposób obszerny i wyczerpujący odniósł się do kwestii konstytucyjności wprowadzonego ograniczenia czasowego, zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa prawnego i zaufania obywateli do państwa, a także do kwestii roszczeń odszkodowawczych. Fakt, że Sąd pierwszej nie podzielił argumentacji skarżącej, nie oznacza, że nie rozpoznał jej zarzutów. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest wystarczająco szczegółowe, aby poddać je kontroli instancyjnej, a zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny.
Wniosek o zwrócenie się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest nieuzasadniony. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wystąpienia z takim pytaniem, albowiem krajowy system prawny, w tym orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, dostarcza wystarczających podstaw do rozstrzygnięcia sprawy. Kwestia ograniczenia w czasie możliwości wzruszania decyzji administracyjnych, nawet tych o charakterze wywłaszczeniowym, mieści się w granicach swobody państw członkowskich w kształtowaniu procedur administracyjnych, z poszanowaniem zasad proporcjonalności i pewności prawa, które są również wartościami chronionymi w prawie Unii Europejskiej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.