I OSK 1974/22

I OSK 1974/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Nowak-Kolczyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1055/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2022-08-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art.58 § pkt 1 art. 3 § 2 pkt 1-9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1055/22 o odrzuceniu skargi Miasta R. na akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia właściwości miejscowej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1055/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Miasta R. na akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia właściwości miejscowej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej.
Postanowienie te zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium") w dniu [...] maja 2022 r., po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem Miasta R. w sprawie dotyczącej ponoszenia wydatków na utrzymanie dzieci: W. M. i W. M. umieszczonych w pieczy zastępczej, wskazało jako organ właściwy w sprawie - Prezydenta Miasta R.
Na powyższy akt, Miasto R. (dalej jako "Skarżący") wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że ma świadomość, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości pogląd o niedopuszczalności zaskarżenia postanowień rozstrzygających spór o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej, skutkujący odrzuceniem skargi. Skarżący jednak poszukuje ochrony prawnej przed sądem, bowiem przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania jednoinstancyjnego, w którym organ administracji publicznej wadliwie orzekł o ponad dwudziestoletnim obowiązku ponoszenia przez stronę skarżącą wydatków w kwotach wielkiej wartości. Stąd też strona skarżąca złożyła wniosek o rozważenie przedstawienia przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności przepisu, na podstawie którego jednoinstancyjnie, bez zapewnienia jakichkolwiek gwarancji procesowych jednostce samorządu terytorialnego jako stronie, rozstrzygane są spory o właściwość pomiędzy powiatami i gminami co do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej, tj. art. 191 ust. 16 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2022 r. poz. 447; dalej: ustawa) z art. 78 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 191 ust. 16 ustawy z art. 165, art. 167 , art. 184 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie.
Postanowieniem z 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1055/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga została wniesiona na akt Kolegium w przedmiocie stwierdzenia właściwości miejscowej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci, wydany w oparciu o przepis art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2021r., poz. 735; dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 191 ust. 16 ustawy. Sąd I instancji wskazał, że akty takie nie zostały objęte zakresem kontroli sądów administracyjnych. Są to czynności wewnętrzne organów administracji publicznej, nie objęte kontrolą za pomocą środków zaskarżenia służących na drodze administracyjnej i na drodze sądowej. W związku z powyższym, nie może być taki akt zaliczony do katalogu aktów wydawanych przez organy administracji publicznej, które mogą podlegać zaskarżeniu w ramach skargi do sądu administracyjnego. Sąd I instancji, powołując się na szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych podkreślił, że powyższa kwestia nie budzi wątpliwości w orzecznictwie.
WSA w Gliwicach wyjaśnił również, że zgodnie z art. 193 Konstytucji RP, wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. Wskazano, iż warunkiem wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie przywołanego przepisu jest po pierwsze – wątpliwość powstała co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie – by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy (por. np. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., II GSK 1426/14). W ocenie Sądu I instancji takie warunki w sprawie nie wystąpiły. Jednakże stronie skarżącej, z udziałem jej organu stanowiącego, przysługuje samodzielnie inicjatywa do wystąpienia z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności inkryminowanych przez nią przepisów (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP).
Miasto R. zaskarżyło to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz rozpoznanie skargi co do istoty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi l instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 165, art. 167 oraz art. 184 zd. 1 Konstytucji RP przez odrzucenie skargi na skutek błędu oceny prawnej, polegającego na uznaniu, że rozstrzygnięcia organu administracji, wydane na podstawie art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowią czynności wewnętrzne organów administracji publicznej, podczas gdy na podstawie tego rodzaju rozstrzygnięcia następuje orzeczenie o wieloletnim obciążeniu jednostki samorządu terytorialnego obowiązkiem ponoszenia wydatków w kwotach wielkiej wartości;
2. "art. 145 ust. 1 lit. a" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. przez zaniechanie orzekania merytorycznego i pozostawienie w obrocie prawnym rażąco wadliwego orzeczenia organu, przy wydaniu którego organ dopuścił się oczywistej obrazy przepisów prawa materialnego:
a) art. 191 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie można określić miejsca zamieszkania dzieci (jako pochodne miejsca zamieszkania matki) pomimo, że ojciec przed umieszczeniem dzieci w pieczy zastępczej po raz pierwszy posiadał miejsce zamieszkania;
b) art. 191 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przez jego wadliwe zastosowanie na skutek błędnego uznania, że nie można ustalić miejsca zamieszkania dzieci przed ich umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej;
c) art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w związku z wadliwym sformułowaniem sentencji orzeczenia, które dotyczy organów administracji, uzasadniając zarzut, że w istocie spór pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego nie został rozstrzygnięty;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zaniechanie wyjaśnienia w treści orzeczenia przyczyn, dla których Sąd l instancji pozbawił Skarżącego konstytucyjnego prawa sądowej kontroli orzeczenia organu administracji oraz uznał, że nie zachodzą podstawy zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunatu Konstytucyjnego co do zgodności przepisu art. 191 ust. 16 ustawy z ustawą zasadniczą.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przed dodaniem do ustawy przepisu art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej spory dotyczące ponoszenia kosztów związanych z pobytem w pieczy zastępczej miały charakter spraw cywilnych, rozstrzyganych przez sądy powszechne w sprawach o zapłatę. Dodając powołaną jednostkę redakcyjną ustawodawca zmienił ten stan rzeczy, nadając tym sporom charakter administracyjny, przez wskazanie, że należy je rozstrzygać w trybie przepisów k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 191 ust. 1 ww. ustawy, do ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w pieczy zobowiązane zostały powiaty, a zatem jednostki samorządu terytorialnego, korzystające z ochrony sądowej własnej samodzielności, gwarantowanej ustawą zasadniczą. Natomiast przepis art. 22 § 1 k.p.a., który stanowi materialnoprawną podstawę orzekania na podstawie art. 191 ust. 16 omawianej ustawy, odnosi się do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej.
W ocenie skarżącego kasacyjnie przyjęte rozwiązanie są wadliwe, utożsamia bowiem całkowicie rozbieżne merytorycznie rodzaje spraw spornych: pomiędzy osobami prawnymi – którą z nich obciąża obowiązek finansowania określonego zadania publicznego, ze sporami pomiędzy organami o to, który z nich powinien załatwić sprawę indywidualną z zakresu administracji publicznej.
Następstwem rozstrzygnięcia, po rozpoznaniu sporu o właściwość, na podstawie przepisu art. 22 § 1 k.p.a., jest wskazanie organu właściwego do rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Postępowanie takie ma charakter wpadkowy, wewnętrzny i nie stosuje się do niego zasad przewidzianych dla postępowań administracyjnych. Regulacja ta jednak w żadnej mierze nie przystaje do sporów o charakterze majątkowym pomiędzy osobami prawnymi, z których każda uważa, że nie obciąża jej obowiązek wydatkowania wielusettysięcznych kwot na utrzymanie konkretnego dziecka w pieczy zastępczej. Skutki rozstrzygnięć wydawanych w tych sporach nie przekładają się na sferę administracyjnoprawną, a majątkową. W ocenie skarżącego kasacyjnie postępowanie takie stanowi rażące naruszenie przysługujących stronie skarżącej, jako jednostce samorządu terytorialnego, osobie prawnej, zasad konstytucyjnych – ochrony samodzielności, w tym finansowej, ochrony przysługującego skarżącemu mienia, prawa do instancyjnej weryfikacji orzeczenia oraz sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd. Tryb rozstrzygania sporów o właściwość regulowany w przepisach k.p.a. – z racji całkowicie odmiennego charakteru – nie zabezpiecza organów, których spór dotyczy w powołanym zakresie.
Końcowo, skarżący kasacyjnie ponownie wniósł o skierowanie do Trybunatu Konstytucyjnego pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP. Podkreślił także,
że w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji zaniechał, poza stwierdzeniem, iż nie dostrzega konieczności takiej inicjatywy, odniesienia się do kwestii pytania prawnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, wniosło o jej oddalenie.
Pismem z dnia 14 listopada 2022 r. Skarżący podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie. Jednocześnie przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1155/22 oraz I OSK 1590/22 oddalające skargi kasacyjne Miasta R. w podobnych sprawach. Skarżący podkreślił, iż u podstaw tych rozstrzygnięć legło przyjęcie rozwiązania normatywnego, które NSA konsekwentnie prezentuje, a które, w ocenie Skarżącego, obarczone jest istotną wadą prawną. U podstaw tych rozstrzygnięć legło przekonanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że spór co do tego, kto powinien ponosić wydatki na opiekę i wychowanie dzieci w pieczy zastępczej, stanowi negatywny spór o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej i nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności tej administracji, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 9 p.p.s.a. W rozstrzygnięciach tych Sądy nie odniosły się jednak do obowiązku rozróżnienia pomiędzy organami administracji (co do których w istocie przepis art. 22 k.p.a. normuje zasady rozstrzygania sporów), a jednostkami samorządu terytorialnego, które to (niezależnie od okoliczności, organ którego jednostka orzeka o przyznaniu i wypłaca rodzinie zastępczej świadczenia na opiekę i wychowanie dzieci w pieczy zastępczej) pozostają w sporze majątkowym, co do tego, która osoba prawna powinna te świadczenia finansować, zatem, w przypadku, gdy je wypłaciła, czy jest uprawniona domagać się ich zwrotu od jednostki, z której dziecko pochodzi. Obowiązek dokonania przez Sąd takiego rozróżnienia w postanowieniu I OSK 1155/22 został zastąpiony stwierdzeniem, że Sąd nie dokonywał w tej sprawie wykładni przepisów art. 191 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej na rozprawie, zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu I instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie są trafne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony w niniejszej sprawie akt Kolegium rozstrzygający negatywny spór o właściwość, nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 9 p.p.s.a. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie podlega kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko wyrażone w wymienionych przez skarżącego kasacyjnie postanowieniach NSA z 31 sierpnia 2022 r., I OSK 1155/22, z 11 października 2022 r., I OSK 1590/22, które jest prezentowane jednolicie i we wcześniejszych orzeczeniach (por. postanowienia NSA z 22 września 2021 r., III OSK 5826/21, czy też z dnia 28 marca 1991 r. SA/Lu 218/91). Zatem argumentacja odnosząca się do przedstawionych zarzutów kasacyjnych w tej sprawie jest w całości powtórzeniem tej, którą NSA prezentował w przytoczonych rozstrzygnięciach.
Kwestię określenia organów właściwych do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami administracji normuje art. 22 k.p.a. Postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia sporu o właściwość nie jest postępowaniem administracyjnym. Spór o właściwość jest wewnętrzną sprawą administracji publicznej, niepodlegającą kontroli za pomocą środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, jak też sądowoadministracyjnym. Rozstrzygnięcie sporu następuje w formie aktu administracyjnego, ale nie w formach przewidzianych w postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygnięcie sporu nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani postanowienia. Rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami na podstawie art. 22 § 1 k.p.a. nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. i nie przysługują na niego środki odwoławcze w administracyjnym toku instancji, ani skarga do sądu administracyjnego (zob. A. Wróbel (w:) A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 224-225; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 188 oraz wcześniej cytowane postanowienie NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 28 marca 1991 r., SA/Lu 218/91). Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie stanowi również określonego w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. innego niż decyzja lub postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. (por. postanowienia NSA: z 22 września 2021 r., III OSK 5826/21 i z 14 grudnia 2016 r., I OSK 2722/16).
Wobec powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należało uznać za całkowicie nieuzasadnione, a w konsekwencji także zarzuty naruszenia "art. 145 ust. 1 lit. a) p.p.s.a." (powinno być: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) oraz art. 135 p.p.s.a. są niezasadne. Skoro bowiem Sąd I instancji prawidłowo uznał, że sprawa nie podlega kontroli sądów administracyjnych i tym samym odrzucił skargę, to nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Wbrew zrzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 191 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, gdyż nie dokonywał ich wykładni,
tak jak już cytował to skarżący kasacyjnie za wcześniejszym postanowieniem NSA z 31 sierpnia 2022 r., I OSK 1155/22. W sprawach w których skarga została odrzucona, z uwagi na jej niedopuszczalność, sąd administracyjny nie rozstrzyga o merytorycznych aspektach sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może zatem skutecznie czynić Sądowi pierwszej instancji zarzutu, że nie dokonał właściwej wykładni przepisów, które nie były podstawą rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod uwagę, ponieważ czynności organu administracji publicznej rozstrzygającego spór o właściwość nie podlegają bezpośredniej kontroli ani przez środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, ani na drodze sądowej, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna.
W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego zdaniem strony skarżącej na zaniechaniu wyjaśnienia w treści orzeczenia przyczyn, dla których Sąd l instancji pozbawił strony konstytucyjnego prawa sądowej kontroli orzeczenia organu administracji oraz uznał, że nie zachodzą podstawy zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunatu Konstytucyjnego co do zgodności przepisu art. 191 ust. 16 ustawy z ustawą zasadniczą, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił stronie skarżącej, że z treści art. 193 Konstytucji RP wynika, że wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. Natomiast warunkiem wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie przywołanego przepisu jest po pierwsze – wątpliwość powstała co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie – by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, iż ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, Sąd I instancji zaznaczył, że strona skarżąca może samodzielnie wystąpić z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności kwestionowanych przez nią przepisów (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja pytania prawnego przewidziana w art. 193 Konstytucji RP nie daje stronie postępowania przed sądem (czy to powszechnym, czy administracyjnym) uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z takim pytaniem prawnym jest bowiem wątpliwość powstała w składzie rozpoznającym sprawę co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP. A zatem, to nie wątpliwości strony skarżącej (bądź jej pełnomocnika) mają znaczenie, ale wyłącznie wątpliwości sądu orzekającego w konkretnej sprawie mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności danego aktu normatywnego. Tym samym ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
W kwestii wniosku o zwrot kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 23), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.
-----------------------
Sygn. akt I OSK 1974/22