I OSK 1973/23

I OSK 1973/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2169/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-22
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 200 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1073
art. 11, art. 30 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2169/22 w sprawie ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 13 czerwca 2022 r. nr DO-II.7610.354.2021.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. I SA/Wa 2169/22 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 13 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła Polskie Koleje Państwowe S.A. w W. zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w postaci art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm., dalej jako u.g.n.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia,
b. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez Organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post- faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę. Wskazano, że gdyby Sąd pierwszej instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Polski Zwiazek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie – Okręg Śląski wniosło o o oddalenie skargi oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 200 ust. 1 u.g.n. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia. Zarzut ten jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy regulujące uwłaszczenie, w szczególności art. 200 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że nabycie prawa użytkowania wieczystego, choć następuje z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., wymaga potwierdzenia deklaratoryjną decyzją administracyjną. Zasadnicze w niniejszej sprawie znaczenie ma to, że zgodnie z art. 200 ust. 4 u.g.n., nabycie to nie może naruszać praw osób trzecich. Analiza stanu faktycznego sprawy, przeprowadzona przez organy obu instancji i zaaprobowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jednoznacznie wykazała, że w dacie wydania decyzji Wojewody z dnia 27 października 2021 r., a także w dacie wyrokowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sporne grunty Skarbu Państwa, objęte wnioskiem o uwłaszczenie, znajdowały się w użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w Warszawie. Fakt ten został potwierdzony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Sosnowca Nr 56/2017 z dnia 6 kwietnia 2017 r., stwierdzającą nabycie prawa użytkowania przez Polski Związek Działkowców, a prawa z niej wynikające zostały ujawnione w księdze wieczystej. Co więcej, na przedmiotowych działkach od lat 80. XX wieku funkcjonuje Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w S., a skarżąca sama przyznała w piśmie z dnia 7 lipca 2014 r., że na tym terenie nie ma infrastruktury kolejowej, lecz altanki wybudowane przed 1990 r. Powyższe okoliczności, w tym istnienie infrastruktury ogrodowej stanowiącej własność stowarzyszenia ogrodowego (art. 11 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, aktualnie: Dz.U. 2021, poz. 1073) oraz nasadzeń, urządzeń i obiektów stanowiących własność działkowców (art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych), uzasadniają konkluzję, że uwłaszczenie PKP naruszyłoby prawa osób trzecich. Ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz PKP w oczywisty sposób ograniczyłoby korzystanie z nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe i działkowców, co jest sprzeczne z zasadą poszanowania praw osób trzecich wynikającą z art. 200 ust. 4 u.g.n.
Przechodząc do zarzutów proceduralnych, należy przypomnieć, że skarżąca kasacyjnie podniosła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych. Zarzut ten również jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny sprawy, bazując na kompletnym materiale dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organy zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, nie dopuszczając się ograniczenia zasady swobodnej oceny dowodów ani naruszenia zasady równej mocy środków dowodowych. Decyzja Zarządu Gospodarki Terenami Nr 133/82 z dnia 28 lipca 1982 r. L.dz.ZGT - 8231/2/82, na którą powołuje się skarżąca kasacyjnie jako dowód posiadania zarządu, została przez organy i Sąd pierwszej instancji uwzględniona i uznana za potwierdzającą prawo zarządu PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy było jednak nie tyle samo istnienie zarządu PKP w historycznej dacie, co późniejsze, skonkretyzowane i ujawnione prawa osób trzecich, które zgodnie z art. 200 ust. 4 u.g.n. stanowią przeszkodę do uwłaszczenia. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, w tym zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 § 1, 75 i 80 k.p.a.), konstatując, że organy administracji działały w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy został przez Sąd pierwszej instancji przeanalizowany rzetelnie i z uwzględnieniem jego adekwatności do przedmiotowej sprawy. Wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i właściwej subsumpcji norm prawnych, w szczególności art. 200 ust. 4 u.g.n., nie sposób uznać, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystkie niezbędne okoliczności zostały wyjaśnione, a materiał dowodowy został oceniony w sposób swobodny, lecz zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek uczestnika postępowania o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż w postępowaniu sądowym zwrot kosztów przysługuje wyłącznie stronie, która wniosła skargę kasacyjną (art. 203 p.p.s.a.), skarżącemu, albo organowi (art. 204 p.p.s.a.).