I OSK 1966/24

I OSK 1966/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 785/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-05-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 2 pkt 1 i 2, art. 16 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 103
art. 26 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 185
art. 1 pkt 16
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa  oraz niektórych innych ustaw (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1504
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 188, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 3 ust. 1 lit. j, ust. 5 lit. a
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
Dz.U.UE.L 2022 nr 71 poz 1 art. 13 ust. 1
Decyzja wykonawcza rady (UE) nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w  rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 785/23 w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 października 2023 r. nr SKO 4532.315.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 785/23, po rozpoznaniu skargi M.Z., zwanej dalej "skarżącą", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, zwanego dalej "Kolegium" lub "organem odwoławczym", z dnia 24 października 2023 r., nr SKO 4532.315.2023, w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia, zwanego dalej "organem pierwszej instancji", z dnia 5 września 2023 r., nr DZSW/ZP/009478/2023.
Skarżąca w dniu 28 marca 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że na dzień 29 marca 2023 r. skarżąca posiada status cudzoziemca UKR jako osoby, która opuściła Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym z datą 21 listopada 2022 r. Decyzją z dnia 29 marca 2023 r. wniosek skarżącej został uwzględniony a zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia - przyznany na okres od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r. Wobec wygaśnięcia tego prawa skarżąca w dniu 1 września 2023 r. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. We wniosku tym oświadczyła, że nie przebywa za granicą, nie pobiera ani nie ubiega się o dodatek pielęgnacyjny, a przyznany jej wcześniej zasiłek pielęgnacyjny wygasł, a także że nie uzyskuje na terenie Ukrainy świadczenia o podobnym charakterze.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 5 września 2023 r. - wydaną na podstawie m in. art. 16, art. 19, art. 24, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej: "u.ś.r.", oraz art. 2 ust.1, art. 26 ust. 1 pkt 1) i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy" - odmówił przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. W uzasadnieniu odwołał się do brzmienia art. 26 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy argumentując, że wymienione tam świadczenia rodzinne związane są przedmiotowo z wychowaniem dzieci i przeznaczone na pomoc w pokryciu wydatków związanych z wychowaniem dzieci, zatem do tego rodzaju świadczeń nie można zaliczyć zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby dorosłej.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 24 października 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny jako świadczenie rodzinne może być przyznany skarżącej wyłącznie na zasadach art. 26 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jako mających status lex specialis względem art. 1 pkt 2 u.ś.r. Powołując się na wykładnię literalną i systemową przepisu art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy Kolegium stwierdziło, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ nie zamieszkuje na terytorium RP z dzieckiem czy dziećmi, a ponadto ubiega się o zasiłek pielęgnacyjny dla siebie. Organ odwoławczy argumentował, że zasiłek pielęgnacyjny uregulowany w przepisie art. 16 u.ś.r. nie należy do grupy świadczeń rodzinnych przysługujących na dzieci, lecz do grupy świadczeń opiekuńczych, które stanowią formę wsparcia dochodowego osoby niepełnosprawnej, w tym osoby dorosłej. Organ odwoławczy wywiódł, iż ustawodawca przewidział - kształtując wyjątek od zasad określonych w u.ś.r. - że wsparcie dla obywateli Ukrainy, którzy opuścili kraj w związku z konfliktem zbrojnym będzie dotyczyło jedynie rodzin z dziećmi. Przepis art. 26 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w zakresie, w jakim przewiduje wyłącznie prawo do świadczeń rodzinnych związanych z wychowaniem i utrzymywaniem dzieci nie narusza przepisów prawa międzynarodowego (w tym Konwencji MOP nr 102 o minimalnych normach zabezpieczenia społecznego, Paktu Praw ONZ z 1966 r., Europejskiej Karty Socjalnej Rady Europy z 1961 r.), ani przepisów dyrektywy nr 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz ośrodków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskim związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami.
Sąd I instancji, uchylając zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzająca ja decyzję organu pierwszej instancji, wskazał, że przyjęta przez organy administracji obu instancji wykładnia przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy pomija regulacje prawa unijnego i prawa krajowego – których celem jest zapewnienie wykonania dyrektywy nr 2001/55/WE – jak również pomija cel nowelizacji tego przepisu.
Z pierwotnego brzmienia - sprzed nowelizacji - przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jasno wynika, że obywatelom Ukrainy przebywającym na terytorium RP, których pobyt na terytorium RP jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, służy prawo do wszystkich świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. Ustawodawca krajowy przyjął korzystniejszy program ochrony tymczasowej niż rozwiązania z dyrektywy nr 2001/55/WE i - zgodnie z decyzją wykonawczą nr 2022/382 - powinien mieć możliwość ją utrzymać, co z kolei zapewniają wskazane w tej decyzji źródła finansowania tego programu. Przyznał - w ramach zabezpieczenia społecznego, tj. świadczenia rodzinne, a więc w szerszym zakresie niż wynika to z ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, do czego był uprawniony na podstawie dyrektywy nr 2001/55/WE a zwłaszcza decyzji wykonawczej nr 2022/382. Taką intencję ustawodawczą potwierdza również uzasadnienie do projektu ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (druk sejmowy nr 2069, IX kadencja Sejmu RP).
W ocenie Sądu I instancji, zmiana brzmienia tego przepisu od dnia 28 stycznia 2023 r. nie powoduje zmiany katalogu świadczeń rodzinnych, do których uprawnieni są obywatele Ukrainy na podstawie przedmiotowej ustawy. W konsekwencji dokonana przez Kolegium wykładnia językowa i systemowa tego przepisu nie oddają rzeczywistego sensu regulacji w kontekście jego celu. Oznacza to, że wykładnia literalna jest niewystarczająca. Natomiast wykładnia systemowa została błędnie przeprowadzona przez Kolegium, ponieważ nie uwzględnia wszystkich uwarunkowań prawa unijnego i krajowego. Sens art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - mimo nowelizacji jest niezmienny: zapewnienie zabezpieczenia społecznego uprawnionym obywatelom Ukrainy poprzez udzielenie świadczeń rodzinnych wedle odpowiednio stosowanych zasad i trybu z u.ś.r. Wynika z uzasadnienia projektu ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a cel zmiany - z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej. Celem zmiany było uszczelnienie systemu i zapobieżenie wyłudzaniu świadczeń przez osoby niezamieszkujące/nieprzebywające w Polsce. Projektodawca wyjaśnił, że "Zmiana art. 26, polegającą na nadaniu nowego brzmienia ust. 1 pkt 1 i ust. 3b pkt 6 oraz dodaniu ust. 3g-3i, która ma na celu uszczelnienie świadczeń socjalnych. Ww. przepisy umożliwią uzyskiwanie z rejestru Straży Granicznej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz, przez organy właściwe i wojewodów realizujących świadczenia rodzinne na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, także daty/historii przekraczania granicy przez obywatela Ukrainy, tj. zarówno daty każdorazowego wjazdu, jak i wyjazdu z Polski. Powyższe dane są niezbędne w celu eliminacji przypadków nieuprawnionego pobierania przez obywateli Ukrainy, którzy opuścili terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego oraz dofinansowania opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. W dzisiejszym stanie prawnym Straż Graniczą udostępnia datę finalnej utraty prawa do legalnego pobytu w Polsce.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że przyjęte w wyniku nowelizacji uzależnienie prawa do świadczeń rodzinnych od zamieszkiwania z dziećmi na terytorium RP nie powoduje jednoczesnego ograniczenia katalogu (rodzajów) świadczeń rodzinnych wyłącznie do tych, które są skierowane i służą potrzebom wyłącznie dzieci, wykluczając tym samym - bez wyraźnej regulacji - prawo do takich świadczeń osób dorosłych. Ustawodawca ograniczenie takie miałby obowiązek wyraźnie ustanowić, czego niewątpliwie nie uczynił i zamiaru takiego nie miał. Jak wynika z uzasadnienia projektu nowelizacji, zamiarem ustawodawcy było jedynie uszczelnienie świadczeń socjalnych, tak by otrzymywały je korzystające z ochrony tymczasowej.
Skargę kasacyjną od wyroku złożyło Kolegium, zaskarżając go w całości. Zarzuty skargi kasacyjnej oparto na obu podstawach przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie wyłącza przyznania świadczeń rodzinnych dla osób dorosłych, jak również w związku z opieką nad osobami dorosłymi i w konsekwencji stwierdzenie, że "zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia nie został wyłączony z katalogu świadczeń rodzinnych, do których mają prawo obywatele Ukrainy spełniający warunki ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i odpowiednio przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych".
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 lit. a) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a w związku z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej przez M.Z. decyzji, które skutkowało nieuzasadnionym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji Kolegium z dnia 24 października 2023 r. (SKO 4532.315.2023) oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, choć Kolegium dokonało zgodnej z prawem wykładni i subsumpcji wyżej wymienionych przepisów materialnoprawnych.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. W skardze kasacyjnej zawarto również wniosek o zasądzenie na rzecz Kolegium kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych. Choć treść podniesionych zarzutów wskazuje, że w istocie przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest dopuszczalność przyznania świadczeń rodzinnych dla osób dorosłych w świetle regulacji art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r.
Granice materialne rozpoznawanej sprawy zostały odtworzone prawidłowo przez Sąd I instancji. Wyznaczały je przepisy art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z art. 2 pkt 2 u.ś.r. oraz art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. Sąd I instancji dokonał jednak ich błędnej wykładni dlatego zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione.
Stosownie do treści art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy obowiązującej od dnia 28 stycznia 2023 r., obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 2 u.ś.r. świadczeniami rodzinnymi są świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne. W myśl art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat.
Z powyższej regulacji prawnej wynika, że od dnia 28 stycznia 2023 r. świadczenie rodzinne może zostać przyznane jedynie obywatelowi Ukrainy, który przebywa legalnie na terytorium RP i zamieszkuje na terytorium RP wraz z dziećmi. Wykładnia językowa i systemowa przywołanych wyżej regulacji prowadzi do wniosku, że ustawodawca umożliwił obywatelom Ukrainy korzystanie jedynie z tych świadczeń, które skierowane są na potrzeby dzieci. Wykładnia językowa i systemowa jest wystarczająca dla ustalenia treści analizowanej normy prawnej i nie ma w tym zakresie potrzeby sięgania do wykładni funkcjonalnej. Należy podkreślić, że wykładnia językowa przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy uwzględnia zakaz interpretacji per non est, wedle którego nie wolno interpretować przepisów prawnych tak, aby pewne ich elementy stały się zbędne. Wskazana dyrektywa językowa zakłada bowiem racjonalność językową prawodawcy i w konsekwencji pozwala uznać, że zmiana kształtu słownego przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dokonana na mocy art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej, polegająca na dodaniu do jego treści zastrzeżenia o koniczności zamieszkiwania obywatela Ukrainy na terytorium RP wraz z dziećmi, która weszła w życie z dniem 28 stycznia 2023 r., miała charakter celowy i służyła zakomunikowaniu określonych treści.
Z przytoczonych w zaskarżonym wyroku postanowień dyrektywy nr 2001/55/WE czy też wdrażającej ją ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504 ze zm.), podobnie jak z postanowień decyzji wykonawczej nr 2022/382 w przedmiocie wprowadzenia tymczasowej ochrony dla obywateli Ukrainy w związku z inwazją wojskową rosyjskich sił zbrojnych, nie wynika by na ustawodawcy polskim ciążył obowiązek zapewnienia obywatelom Ukrainy w ramach tymczasowej ochrony dostępu do świadczeń rodzinnych. Kluczowy dla zakresu tej ochrony art. 13 ust. 1 dyrektywy nr 2022/382 nakłada na państwa członkowskie UE powinność ustanowienia przepisów, mających na celu zapewnienie osobom korzystającym z tymczasowej ochrony niezbędnej pomocy w zakresie pomocy społecznej i uzyskania środków do życia, jeżeli nie posiadają one wystarczających środków, jak również w zakresie opieki medycznej (...). Przepis ten jednoznacznie dowodzi, że intencją prawodawcy unijnego nie jest zatem zrównanie przez państwa członkowskie praw wysiedleńców w zakresie świadczeń socjalnych (świadczeń zabezpieczenia społecznego) z prawami obywateli państw członkowskich UE lub innych kategorii cudzoziemców, lecz zapewnienie im niezbędnej pomocy wyłącznie w zakresie pomocy społecznej i opieki medycznej. Świadczenia rodzinne, w tym zasiłek pielęgnacyjny, zarówno z perspektywy ustawodawstwa unijnego, międzynarodowego, jak i polskiego, nie przynależą do pomocy społecznej (por. art. 3 ust. 1 lit. j) oraz ust. 5 lit. a) rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Dz. U UE. L 2004.166 ze zm.). Z aktów tych nie wynika również, iż ustanowiona przez państwo polskie ochrona tymczasowa w zakresie wskazanych systemów świadczeniowych zabezpieczenia społecznego (pomoc społeczna, opieka medyczna) musiała zostać ukształtowana na równych zasadach, jak w odniesieniu do obywateli własnych oraz obywateli państw członkowskich UE i EOG, czy też innych kategorii cudzoziemców. Akty te, w tym zwłaszcza dyrektywa nr 2022/382, nie formułują również zakazu modyfikowania ustanowionej przez państwo ochrony tymczasowej, lecz jedynie nakaz jej zmodyfikowania, w sytuacji, w której program krajowy okaże się mniej korzystny niż wynikający z przepisów dyrektywy nr 2001/55/WE oraz gwarancję, że państwa, które będą chciały utrzymać korzystniejszą ochronę powinny mieć zapewnione na ten cel środki finansowe (motyw 17 decyzji). W konsekwencji, z postanowień aktów, na które powołał się Sąd I instancji, nie można wyprowadzić dyrektywy nakazującej wywiedzenie z przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy normy, w świetle której obywatel Ukrainy korzystający w Polsce z ochrony tymczasowej w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie powinien mieć możliwość ubiegania się o wszystkie świadczenia rodzinne unormowane w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym świadczenia opiekuńcze związane z zapewnieniem opieki długoterminowej dorosłemu niepełnosprawnemu, jak również normy, w świetle której obywatel Ukrainy, korzystający w Polsce z ochrony tymczasowej w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, korzysta z prawa do świadczeń rodzinnych na równych zasadach z podmiotami wymienionymi w art. 2 pkt 1 u.ś.r., a więc w zakresie wszystkich świadczeń rodzinnych, tj. świadczeń wymienionych w art. 2 u.ś.r., w tym zatem i w odniesieniu do zasiłku pielęgnacyjnego.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie Kolegium, że wskazany wyżej kontekst systemowy nie daje także podstaw do przyjęcia, iż przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 stycznia 2023 r. nie powoduje zmiany katalogu świadczeń rodzinnych z tego względu, że ustawodawca nie może ograniczyć zakresu przyznanej pierwotnie obywatelom Ukrainy ochrony tymczasowej. Jak już wskazano, z przytoczonych przez Sąd I instancji regulacji unijnych nie wynika zakaz modyfikowania przez państwo tymczasowej ochrony, a jedynie nakaz jej zmodyfikowania, w sytuacji, w której program krajowy okaże się mniej korzystny niż wynikający z przepisów dyrektywy nr 2001/55/WE oraz gwarancja, że państwa, które będą chciały utrzymać korzystniejszą ochronę powinny mieć zapewnione na ten cel środki finansowe. Ustawodawca krajowy mógł zatem ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. ograniczyć prawo do świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. w odniesieniu do obywateli Ukrainy, korzystających w Polsce z ochrony tymczasowej w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie poprzez ograniczenie ich zakresu, ze względu na wymóg zamieszkiwania z dziećmi na terytorium RP, wyłącznie do tych świadczeń rodzinnych, które są skierowane i służą potrzebom dzieci. Od ustawodawcy krajowego zależy tylko bowiem to, czy i w jakim zakresie, zdecyduje się otworzyć system tych świadczeń na rzecz wysiedleńców. Wbrew zatem twierdzeniu Sądu I instancji, przedstawiona w decyzji Kolegium wykładnia przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ani nie pomija regulacji prawa unijnego, ani nie została błędnie przeprowadzona.
Przyjęta przez Kolegium wykładnia art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy uwzględnia też kontekst systemowy, wynikający z innych jej przepisów. Z regulacji prawnej tej ustawy wynika bowiem, że intencją ustawodawcy było objęcie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym tylko niektórymi uprawnieniami, wyraźnie wskazanymi w przepisach ustawy (art. 1 ust. 3 pkt 4, art. 2 ust. 7), a w kontekście świadczeń zabezpieczenia społecznego, wykraczających poza minimalny zakres ochrony tymczasowej - pomoc społeczna i opieka medyczna - wyłącznie świadczeniami związanymi z wychowywaniem dziecka, o czym świadczy katalog świadczeń wymienionych w art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wniosek ten wzmacnia zmiana brzmienia art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy od dnia 28 stycznia 2023 r. oraz wprowadzenie z tym dniem dalszych regulacji w tej ustawie, na przykład art. 26 ust. 3g.
W tych okolicznościach należało uznać, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a ponieważ istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, to na podstawie art. 188 w związku z art. 151 P.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę.
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, był wadliwy pogląd prawny Sądu pierwszej instancji, który spowodował wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny.